حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنِي شَرِيكٌ، وَجَرِيرٌ، وَابْنُ، إِدْرِيسَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنَّا لاَ نَتَوَضَّأُ مِنْ مَوْطِئٍ وَلاَ نَكُفُّ شَعْرًا وَلاَ ثَوْبًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي مُعَاوِيَةَ فِيهِ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ أَوْ حَدَّثَهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَقَالَ هَنَّادٌ عَنْ شَقِيقٍ أَوْ حَدَّثَهُ عَنْهُ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz (yerda biror narsani) bosib oʻtganimizdan (keyin) tahorat olmas, (namozda) sochni ham, kiyimni ham (yigʻib) ushlab turmas edik. Abu Dovud aytdi: Ibrohim ibn Abu Muoviya bunda «aʼmashdan, u Shaqiqdan, u Masruqdan, u Abdullohdan (Ibn Masʼuddan)» degan; Hannod esa «Shaqiqdan» yoki «undan rivoyat qildi» degan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз (ерда бирор нарсани) босиб ўтганимиздан (кейин) таҳорат олмас, (намозда) сочни ҳам, кийимни ҳам (йиғиб) ушлаб турмас эдик. Абу Довуд айтди: Иброҳим ибн Абу Муовия бунда «аъмашдан, у Шақиқдан, у Масруқдан, у Абдуллоҳдан (Ибн Масъуддан)» деган; Ҳаннод эса «Шақиқдан» ёки «ундан ривоят қилди» деган.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي صَالِحٍ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ، أَنَّهَا أَمَرَتْ أَسْمَاءَ - أَوْ أَسْمَاءُ حَدَّثَتْنِي أَنَّهَا، أَمَرَتْهَا فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ - أَنْ تَسْأَلَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهَا أَنْ تَقْعُدَ الأَيَّامَ الَّتِي كَانَتْ تَقْعُدُ ثُمَّ تَغْتَسِلُ .1
قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ قَتَادَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ اسْتُحِيضَتْ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَدَعَ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلَ وَتُصَلِّيَ .
قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ عُرْوَةَ شَيْئًا .2
وَزَادَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ كَانَتْ تُسْتَحَاضُ فَسَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهَا أَنْ تَدَعَ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا .
قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا وَهَمٌ مِنَ ابْنِ عُيَيْنَةَ لَيْسَ هَذَا فِي حَدِيثِ الْحُفَّاظِ عَنِ الزُّهْرِيِّ إِلاَّ مَا ذَكَرَ سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ وَقَدْ رَوَى الْحُمَيْدِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ لَمْ يَذْكُرْ فِيهِ " تَدَعُ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا " .1
وَرَوَتْ قَمِيرُ بِنْتُ عَمْرٍو زَوْجُ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ الْمُسْتَحَاضَةُ تَتْرُكُ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ .3
وَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهَا أَنْ تَتْرُكَ الصَّلاَةَ قَدْرَ أَقْرَائِهَا .2
وَرَوَى أَبُو بِشْرٍ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي وَحْشِيَّةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ اسْتُحِيضَتْ فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " الْمُسْتَحَاضَةُ تَدَعُ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي " .1
وَرَوَى الْعَلاَءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ أَنَّ سَوْدَةَ اسْتُحِيضَتْ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا مَضَتْ أَيَّامُهَا اغْتَسَلَتْ وَصَلَّتْ .1
وَرَوَى سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ " الْمُسْتَحَاضَةُ تَجْلِسُ أَيَّامَ قُرْئِهَا " .1
وَكَذَلِكَ رَوَاهُ عَمَّارٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ وَطَلْقُ بْنُ حَبِيبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ 1
وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مَعْقِلٌ الْخَثْعَمِيُّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ 4
وَكَذَلِكَ رَوَى الشَّعْبِيُّ عَنْ قَمِيرَ امْرَأَةِ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ رضى الله عنها .
قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ قَوْلُ الْحَسَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءٍ وَمَكْحُولٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَسَالِمٍ وَالْقَاسِمِ إِنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ تَدَعُ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ عُرْوَةَ شَيْئًا . 1
Urva ibn Zubayr aytadi: Menga Fotima binti Abu Hubaysh rivoyat qildiki, u Asmoʼ (binti Abu Bakr)ga (topshirgan) — yoki Asmoʼ menga rivoyat qildiki, Fotima binti Abu Hubaysh unga topshirgan — Rasululloh ﷺ dan soʻrashni; shunda u zot unga (avval) oʻtirgan (namozni tark etgan) kunlaricha oʻtirishni, soʻng gʻusl qilishni buyurdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Qatoda Urva ibn Zubayrdan, u Zaynab binti Umm Salamadan (rivoyat qilib): «Umm Habiba binti Jahsh istihoza boʻldi; Paygʻambar ﷺ unga hayz kunlarida namozni tark etishni, soʻng gʻusl qilib namoz oʻqishni buyurdilar», — degan. Abu Dovud aytdi: Qatoda Urvadan hech narsa eshitmagan. Ibn Uyayna esa Zuhriyning hadisida — u Amradan, u Oishadan: «Umm Habiba istihoza boʻlar edi, u Paygʻambar ﷺ dan soʻradi; u zot unga hayz kunlarida namozni tark etishni buyurdilar», — deb (qoʻshimcha) keltirgan. Abu Dovud aytdi: Bu — Ibn Uyaynaning vahmidir; bu (soʻz) Zuhriydan (rivoyat qilgan) huffozlarning hadisida — Suhayl ibn Abu Solih zikr qilganidan boshqa (oʻrinda) — yoʻq. Humaydiy bu hadisni Ibn Uyaynadan rivoyat qilib, unda «hayz kunlarida namozni tark etadi» (degan soʻzni) keltirmagan. Masruqning xotini Qamiyr binti Amr Oishadan: «Mustahoza ayol hayz kunlarida namozni tark etadi, soʻng gʻusl qiladi», — deb rivoyat qilgan. Abdurahmon ibn al-Qosim otasidan: «Paygʻambar ﷺ unga hayzi miqdoricha namozni tark etishni buyurdilar», — degan. Abu Bishr Jaʼfar ibn Abu Vahshiyya Ikrimadan, u Paygʻambar ﷺ dan: «Umm Habiba binti Jahsh istihoza boʻldi», — deb shunga oʻxshash zikr qilgan. Sharik Abul-Yaqzondan, u Adiy ibn Sobitdan, u otasidan, u bobosidan, u Paygʻambar ﷺ dan: «Mustahoza ayol hayz kunlarida namozni tark etadi, soʻng gʻusl qilib namoz oʻqiydi», — deb rivoyat qilgan. Aloʼ ibn al-Musayyab Hakamdan, u Abu Jaʼfardan: «Savda istihoza boʻldi; Paygʻambar ﷺ unga, kunlari oʻtganda, gʻusl qilib namoz oʻqishni buyurdilar», — deb rivoyat qilgan. Said ibn Jubayr Ali va Ibn Abbosdan: «Mustahoza ayol hayzi kunlarida oʻtiradi (namoz oʻqimaydi)», — deb rivoyat qilgan. Buni Banu Hoshimning mavlosi Ammor va Talq ibn Habib ham Ibn Abbosdan shunday rivoyat qilishgan. Buni Maʼqil al-Xasʼamiy ham Alidan shunday rivoyat qilgan. Shaʼbiy ham Masruqning xotini Qamiyrdan, u Oishadan shunday rivoyat qilgan. Abu Dovud aytdi: Bu — Hasan (al-Basriy), Said ibn al-Musayyab, Ato, Makhul, Ibrohim, Solim va Qosimning soʻzidir: mustahoza ayol hayzi kunlarida namozni tark etadi. Abu Dovud aytdi: Qatoda Urvadan hech narsa eshitmagan.Урва ибн Зубайр айтади: Менга Фотима бинти Абу Ҳубайш ривоят қилдики, у Асмоъ (бинти Абу Бакр)га (топширган) — ёки Асмоъ менга ривоят қилдики, Фотима бинти Абу Ҳубайш унга топширган — Расулуллоҳ ﷺ дан сўрашни; шунда у зот унга (аввал) ўтирган (намозни тарк этган) кунларича ўтиришни, сўнг ғусл қилишни буюрдилар. Абу Довуд айтди: Буни Қатода Урва ибн Зубайрдан, у Зайнаб бинти Умм Саламадан (ривоят қилиб): «Умм Ҳабиба бинти Жаҳш истиҳоза бўлди; Пайғамбар ﷺ унга ҳайз кунларида намозни тарк этишни, сўнг ғусл қилиб намоз ўқишни буюрдилар», — деган. Абу Довуд айтди: Қатода Урвадан ҳеч нарса эшитмаган. Ибн Уяйна эса Зуҳрийнинг ҳадисида — у Амрадан, у Оишадан: «Умм Ҳабиба истиҳоза бўлар эди, у Пайғамбар ﷺ дан сўради; у зот унга ҳайз кунларида намозни тарк этишни буюрдилар», — деб (қўшимча) келтирган. Абу Довуд айтди: Бу — Ибн Уяйнанинг ваҳмидир; бу (сўз) Зуҳрийдан (ривоят қилган) ҳуффозларнинг ҳадисида — Суҳайл ибн Абу Солиҳ зикр қилганидан бошқа (ўринда) — йўқ. Ҳумайдий бу ҳадисни Ибн Уяйнадан ривоят қилиб, унда «ҳайз кунларида намозни тарк этади» (деган сўзни) келтирмаган. Масруқнинг хотини Қамийр бинти Амр Оишадан: «Мустаҳоза аёл ҳайз кунларида намозни тарк этади, сўнг ғусл қилади», — деб ривоят қилган. Абдураҳмон ибн ал-Қосим отасидан: «Пайғамбар ﷺ унга ҳайзи миқдорича намозни тарк этишни буюрдилар», — деган. Абу Бишр Жаъфар ибн Абу Ваҳшийя Икримадан, у Пайғамбар ﷺ дан: «Умм Ҳабиба бинти Жаҳш истиҳоза бўлди», — деб шунга ўхшаш зикр қилган. Шарик Абул-Яқзондан, у Адий ибн Собитдан, у отасидан, у бобосидан, у Пайғамбар ﷺ дан: «Мустаҳоза аёл ҳайз кунларида намозни тарк этади, сўнг ғусл қилиб намоз ўқийди», — деб ривоят қилган. Алоъ ибн ал-Мусайяб Ҳакамдан, у Абу Жаъфардан: «Савда истиҳоза бўлди; Пайғамбар ﷺ унга, кунлари ўтганда, ғусл қилиб намоз ўқишни буюрдилар», — деб ривоят қилган. Саид ибн Жубайр Али ва Ибн Аббосдан: «Мустаҳоза аёл ҳайзи кунларида ўтиради (намоз ўқимайди)», — деб ривоят қилган. Буни Бану Ҳошимнинг мавлоси Аммор ва Талқ ибн Ҳабиб ҳам Ибн Аббосдан шундай ривоят қилишган. Буни Маъқил ал-Хасъамий ҳам Алидан шундай ривоят қилган. Шаъбий ҳам Масруқнинг хотини Қамийрдан, у Оишадан шундай ривоят қилган. Абу Довуд айтди: Бу — Ҳасан (ал-Басрий), Саид ибн ал-Мусайяб, Ато, Макҳул, Иброҳим, Солим ва Қосимнинг сўзидир: мустаҳоза аёл ҳайзи кунларида намозни тарк этади. Абу Довуд айтди: Қатода Урвадан ҳеч нарса эшитмаган.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، فِي رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً فَمَاتَ عَنْهَا وَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا وَلَمْ يَفْرِضْ لَهَا الصَّدَاقَ فَقَالَ لَهَا الصَّدَاقُ كَامِلاً وَعَلَيْهَا الْعِدَّةُ وَلَهَا الْمِيرَاثُ . فَقَالَ مَعْقِلُ بْنُ سِنَانٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِهِ فِي بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilmasdan (xilvatda boʻlmasdan) va unga mahr belgilamasdan vafot etgan kishi haqida (soʻralganida), u (Ibn Masʼud): «Unga (oʻz tengi ayollarnikiday) toʻliq mahr beriladi, uning zimmasida idda (kutish muddati) bor va unga meros (ulushi) ham bor», dedi. Shunda Maʼqil ibn Sinon: «Men Rasululloh ﷺ Birvaʼ binti Voshiq haqida xuddi shunday hukm chiqarganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёлга уйланиб, у билан қўшилмасдан (хилватда бўлмасдан) ва унга маҳр белгиламасдан вафот этган киши ҳақида (сўралганида), у (Ибн Масъуд): «Унга (ўз тенги аёлларникидай) тўлиқ маҳр берилади, унинг зиммасида идда (кутиш муддати) бор ва унга мерос (улуши) ҳам бор», деди. Шунда Маъқил ибн Синон: «Мен Расулуллоҳ ﷺ Бирваъ бинти Вошиқ ҳақида худди шундай ҳукм чиқарганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ - رضى الله عنها - أَنَا وَمَسْرُوقٌ فَقُلْنَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلاَنِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ وَالآخَرُ يُؤَخِّرُ الإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلاَةَ قَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلاَةَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ . قَالَتْ كَذَلِكَ كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men va Masruq Oisha (roziyallohu anho)ning huzurlariga kirdik va: «Ey moʻminlar onasi, Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor — ulardan biri iftorni tezlatadi va namozni ham tezlatadi, boshqasi esa iftorni kechiktiradi va namozni ham kechiktiradi», dedik. U: «Ulardan qaysi biri iftorni tezlatadi va namozni tezlatadi?» dedi. Biz: «Abdulloh (ibn Masʼud)», dedik. U: «Rasululloh ﷺ ham shunday qilar edilar», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен ва Масруқ Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурларига кирдик ва: «Эй мўминлар онаси, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор — улардан бири ифторни тезлатади ва намозни ҳам тезлатади, бошқаси эса ифторни кечиктиради ва намозни ҳам кечиктиради», дедик. У: «Улардан қайси бири ифторни тезлатади ва намозни тезлатади?» деди. Биз: «Абдуллоҳ (ибн Масъуд)», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَرَادَ الضَّحَّاكُ بْنُ قَيْسٍ أَنْ يَسْتَعْمِلَ، مَسْرُوقًا فَقَالَ لَهُ عُمَارَةُ بْنُ عُقْبَةَ أَتَسْتَعْمِلُ رَجُلاً مِنْ بَقَايَا قَتَلَةِ عُثْمَانَ فَقَالَ لَهُ مَسْرُوقٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ - وَكَانَ فِي أَنْفُسِنَا مَوْثُوقَ الْحَدِيثِ - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَرَادَ قَتْلَ أَبِيكَ قَالَ مَنْ لِلصِّبْيَةِ قَالَ " النَّارُ " . فَقَدْ رَضِيتُ لَكَ مَا رَضِيَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ali ibn al-Husayn ar-Raqqiy bizga aytib berdi: Abdulloh ibn Jaʼfar ar-Raqqiy bizga aytib berdi: Ubaydulloh ibn Amr menga xabar berdi: Zayd ibn Abu Unaysadan, u Amr ibn Murradan, u Ibrohimdan (shunday) rivoyat qildi. (Ibrohim) dedi: Az-Zahhok ibn Qays Masruqni (voliylikka) tayinlamoqchi boʻldi. Shunda Umora ibn Uqba unga: «Usmonni oʻldirganlarning qoldiqlaridan boʻlgan bir kishini tayinlayapsanmi?» dedi. Masruq unga: «Bizga Abdulloh ibn Masʼud aytib bergan edi — u bizning nazarimizda hadisda ishonchli kishi edi — Nabiy ﷺ sening otangni oʻldirmoqchi boʻlganlarida (otang): ‹Bolalarni kim (boqadi)?› dedi. U zot: ‹Olov (boqadi)›, dedilar. Mana, Rasululloh ﷺ sen uchun nimani ravo koʻrgan boʻlsalar, men ham sen uchun oʻshani ravo koʻrdim», dedi.Али ибн ал-Ҳусайн ар-Раққий бизга айтиб берди: Абдуллоҳ ибн Жаъфар ар-Раққий бизга айтиб берди: Убайдуллоҳ ибн Амр менга хабар берди: Зайд ибн Абу Унайсадан, у Амр ибн Муррадан, у Иброҳимдан (шундай) ривоят қилди. (Иброҳим) деди: Аз-Заҳҳок ибн Қайс Масруқни (волийликка) тайинламоқчи бўлди. Шунда Умора ибн Уқба унга: «Усмонни ўлдирганларнинг қолдиқларидан бўлган бир кишини тайинлаяпсанми?» деди. Масруқ унга: «Бизга Абдуллоҳ ибн Масъуд айтиб берган эди — у бизнинг назаримизда ҳадисда ишончли киши эди — Набий ﷺ сенинг отангни ўлдирмоқчи бўлганларида (отанг): ‹Болаларни ким (боқади)?› деди. У зот: ‹Олов (боқади)›, дедилар. Мана, Расулуллоҳ ﷺ сен учун нимани раво кўрган бўлсалар, мен ҳам сен учун ўшани раво кўрдим», деди.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ بَيْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ - قَالَ شُعْبَةُ أَحْسَبُهَا قَالَتْ - وَأَنَا حَائِضٌ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ وَعَطَاءٌ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ حَفْصٍ وَهِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ وَعِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو الأَسْوَدِ وَتَمِيمُ بْنُ سَلَمَةَ كُلُّهُمْ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَإِبْرَاهِيمُ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَبُو الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ وَالْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ لَمْ يَذْكُرُوا " وَأَنَا حَائِضٌ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Men Paygʻambar ﷺ bilan qibla orasida boʻlardim — Shuʼba aytdi: Menimcha, u (Oisha): «hayzli boʻlganimda» dedi. Abu Dovud aytdi: Buni az-Zuhriy, Ato, Abu Bakr ibn Hafs, Hishom ibn Urva, Irok ibn Molik, Abul-Asvad va Tamim ibn Salama — barchasi Urvadan, u Oishadan rivoyat qildilar; Ibrohim al-Asvaddan, u Oishadan; Abuz-Zuho Masruqdan, u Oishadan; Qosim ibn Muhammad va Abu Salama Oishadan rivoyat qildilar. Ular «hayzli boʻlganimda» (degan soʻzni) zikr qilmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Мен Пайғамбар ﷺ билан қибла орасида бўлардим — Шуъба айтди: Менимча, у (Оиша): «ҳайзли бўлганимда» деди. Абу Довуд айтди: Буни аз-Зуҳрий, Ато, Абу Бакр ибн Ҳафс, Ҳишом ибн Урва, Ирок ибн Молик, Абул-Асвад ва Тамим ибн Салама — барчаси Урвадан, у Оишадан ривоят қилдилар; Иброҳим ал-Асваддан, у Оишадан; Абуз-Зуҳо Масруқдан, у Оишадан; Қосим ибн Муҳаммад ва Абу Салама Оишадан ривоят қилдилар. Улар «ҳайзли бўлганимда» (деган сўзни) зикр қилмадилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الأُخْرَى مُوَاجِهَةُ الْعَدُوِّ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَقَامُوا فِي مَقَامِ أُولَئِكَ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً أُخْرَى ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَامَ هَؤُلاَءِ فَقَضَوْا رَكْعَتَهُمْ وَقَامَ هَؤُلاَءِ فَقَضَوْا رَكْعَتَهُمْ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ نَافِعٌ وَخَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ قَوْلُ مَسْرُوقٍ وَيُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَكَذَلِكَ رَوَى يُونُسُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي مُوسَى أَنَّهُ فَعَلَهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ikki guruhdan biriga bir rakaat namoz oʻqitdilar, boshqa guruh esa dushmanga roʻbaroʻ turgan edi. Soʻng ular qaytib, anavilarning oʻrniga turdilar, anavilar esa keldi va u zot ularga boshqa bir rakaat namoz oʻqitdilar. Soʻng ularga salom berdilar. Soʻng bular turib, oʻz rakaatlarini tugatdilar, anavilar ham turib, oʻz rakaatlarini tugatdilar. Abu Dovud aytdi: Shuningdek, buni Nofiʼ va Xolid ibn Maʼdon Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u zot Nabiy ﷺ dan rivoyat qilganlar. Shuningdek, Masruq va Yusuf ibn Mihronning Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan (rivoyat qilgan) soʻzi ham shunday. Shuningdek, Yunus al-Hasandan, u Abu Musodan uning shunday qilganini rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ икки гуруҳдан бирига бир ракаат намоз ўқитдилар, бошқа гуруҳ эса душманга рўбарў турган эди. Сўнг улар қайтиб, анавиларнинг ўрнига турдилар, анавилар эса келди ва у зот уларга бошқа бир ракаат намоз ўқитдилар. Сўнг уларга салом бердилар. Сўнг булар туриб, ўз ракаатларини тугатдилар, анавилар ҳам туриб, ўз ракаатларини тугатдилар. Абу Довуд айтди: Шунингдек, буни Нофиъ ва Холид ибн Маъдон Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у зот Набий ﷺ дан ривоят қилганлар. Шунингдек, Масруқ ва Юсуф ибн Миҳроннинг Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан (ривоят қилган) сўзи ҳам шундай. Шунингдек, Юнус ал-Ҳасандан, у Абу Мусодан унинг шундай қилганини ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ غَالِبٍ التَّمَّارِ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ أَوْسٍ، عَنِ الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَصَابِعُ سَوَاءٌ " . قُلْتُ عَشْرٌ عَشْرٌ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ غَالِبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْرُوقَ بْنَ أَوْسٍ وَرَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي غَالِبٌ التَّمَّارُ بِإِسْنَادِ أَبِي الْوَلِيدِ وَرَوَاهُ حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي صَفِيَّةَ عَنْ غَالِبٍ بِإِسْنَادِ إِسْمَاعِيلَ .
Masruq ibn Avsdan, u Ashʼariydan (Abu Muso al-Ashʼariydan), u zot Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilishicha, (Paygʻambar ﷺ): «Barmoqlar (diyatda) tengdir», dedilar. (Masruq) aytdi: «Har biriga oʻntadanmi?» deb soʻradim. (Abu Muso): «Ha», dedi. Abu Dovud aytadi: buni Muhammad ibn Jaʼfar Shuʼbadan, u Gʻolibdan: «Masruq ibn Avsdan eshitdim», deb rivoyat qildi. Va uni Ismoil ham rivoyat qilib: «Menga Gʻolib at-Tammor Abu Validning isnodi bilan aytib berdi», dedi. Yana uni Hanzala ibn Abu Safiyya Gʻolibdan Ismoilning isnodi bilan rivoyat qildi.Масруқ ибн Авсдан, у Ашъарийдан (Абу Мусо ал-Ашъарийдан), у зот Пайғамбар ﷺдан ривоят қилишича, (Пайғамбар ﷺ): «Бармоқлар (диятда) тенгдир», дедилар. (Масруқ) айтди: «Ҳар бирига ўнтаданми?» деб сўрадим. (Абу Мусо): «Ҳа», деди. Абу Довуд айтади: буни Муҳаммад ибн Жаъфар Шуъбадан, у Ғолибдан: «Масруқ ибн Авсдан эшитдим», деб ривоят қилди. Ва уни Исмоил ҳам ривоят қилиб: «Менга Ғолиб ат-Таммор Абу Валиднинг исноди билан айтиб берди», деди. Яна уни Ҳанзала ибн Абу Сафийя Ғолибдан Исмоилнинг исноди билан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ . فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الأَجْدَعُ شَيْطَانٌ " .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masruq aytadi: Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan uchrashdim. U: «Sen kimsan?» dedi. Men: «Masruq ibn al-Ajdaʼ», dedim. Shunda Umar: «Men Rasululloh ﷺ: ‹al-Ajdaʼ (quloq-burni kesilgan) — shaytondir›, deganlarini eshitganman», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масруқ айтади: Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан учрашдим. У: «Сен кимсан?» деди. Мен: «Масруқ ибн ал-Аждаъ», дедим. Шунда Умар: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹ал-Аждаъ (қулоқ-бурни кесилган) — шайтондир›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ بَعَثَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ لَمْ يَذْكُرْ ثِيَابًا تَكُونُ بِالْيَمَنِ . وَلاَ ذَكَرَ يَعْنِي مُحْتَلِمًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ جَرِيرٌ وَيَعْلَى وَمَعْمَرٌ وَشُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ - قَالَ يَعْلَى وَمَعْمَرٌ - عَنْ مُعَاذٍ مِثْلَهُ .
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uni Yamanga joʻnatdilar. Soʻng u xuddi shunday zikr qildi, (lekin) Yamanda toʻqiladigan kiyimlarni zikr qilmadi va ‹yaʼni ehtilom koʻradigan (kishi)› deganni ham zikr qilmadi. Abu Dovud aytdi: Uni Jarir, Yaʼlo, Maʼmar, Shuʼba, Abu Avona va Yahyo ibn Said al-Aʼmashdan, u Abu Voildan, u Masruqdan rivoyat qilganlar; Yaʼlo va Maʼmar esa Muozdan xuddi shunday (rivoyat qilgan), deganlar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уни Яманга жўнатдилар. Сўнг у худди шундай зикр қилди, (лекин) Яманда тўқиладиган кийимларни зикр қилмади ва ‹яъни эҳтилом кўрадиган (киши)› деганни ҳам зикр қилмади. Абу Довуд айтди: Уни Жарир, Яъло, Маъмар, Шуъба, Абу Авона ва Яҳё ибн Саид ал-Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Масруқдан ривоят қилганлар; Яъло ва Маъмар эса Муоздан худди шундай (ривоят қилган), деганлар.