حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، كُنْتُ أَطْلُبُ بَعِيرًا لِي. وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَضْلَلْتُ بَعِيرًا لِي، فَذَهَبْتُ أَطْلُبُهُ يَوْمَ عَرَفَةَ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَاقِفًا بِعَرَفَةَ، فَقُلْتُ هَذَا وَاللَّهِ مِنَ الْحُمْسِ فَمَا شَأْنُهُ هَا هُنَا
Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim (otasidan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «(Islomdan oldin) men tuyamni izlab yurardim...» (Xuddi shu rivoyat boshqa rivoyatchi orqali ham keltiriladi.) Jubayr ibn Mutʼim dedi: «Mening tuyam yoʻqoldi va men uni Arafa kuni izlab chiqdim hamda Paygʻambar ﷺ ning Arafatda turganlarini koʻrdim. Oʻz-oʻzimga: ‹Allohga qasamki, u — Humsdan-ku (Hums — qattiqqoʻl diyonatli(lar); Quraysh shunday atalar edi, chunki ular: «Biz Allohning ahlimiz, biz haramdan tashqariga chiqmaymiz», — der edi). Uni bu yerga nima keltirdi?› — dedim».Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим (отасидан) ривоят қилади: Отам деди: «(Исломдан олдин) мен туямни излаб юрардим...» (Худди шу ривоят бошқа ривоятчи орқали ҳам келтирилади.) Жубайр ибн Мутъим деди: «Менинг туям йўқолди ва мен уни Арафа куни излаб чиқдим ҳамда Пайғамбар ﷺ нинг Арафатда турганларини кўрдим. Ўз-ўзимга: ‹Аллоҳга қасамки, у — Ҳумсдан-ку (Ҳумс — қаттиққўл диёнатли(лар); Қурайш шундай аталар эди, чунки улар: «Биз Аллоҳнинг аҳлимиз, биз ҳарамдан ташқарига чиқмаймиз», — дер эди). Уни бу ерга нима келтирди?› — дедим».
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ يُحَدِّثُ أَنَّهُ بَلَغَ مُعَاوِيَةَ وَهْوَ عِنْدَهُ فِي وَفْدٍ مِنْ قُرَيْشٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَيَكُونُ مَلِكٌ مِنْ قَحْطَانَ، فَغَضِبَ مُعَاوِيَةُ، فَقَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ رِجَالاً مِنْكُمْ يَتَحَدَّثُونَ أَحَادِيثَ لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، وَلاَ تُؤْثَرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأُولَئِكَ جُهَّالُكُمْ، فَإِيَّاكُمْ وَالأَمَانِيَّ الَّتِي تُضِلُّ أَهْلَهَا، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ هَذَا الأَمْرَ فِي قُرَيْشٍ، لاَ يُعَادِيهِمْ أَحَدٌ إِلاَّ كَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ، مَا أَقَامُوا الدِّينَ ".
Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Qurayshdan (boʻlgan) bir delegatsiya bilan Muoviyaning oldida boʻlganda, Muoviya — Abdulloh ibn Amr ibn al-Os: ‹Qahton qabilasidan bir podshoh (chiqadi)›, — deb aytgani xabarini eshitdi. Shunda Muoviya gʻazablanib, oʻrnidan turdi va Allohga loyiq (hamd) bilan hamd aytib: «Endi soʻzga kelsak: men eshitdimki, sizlardan baʼzi kishilar — na muqaddas Kitobda boʻlgan, na Allohning Rasuli aytgan — narsalarni rivoyat qilmoqda. Mana shular — sizlardan (boʻlgan) johillardir. Odamlarni adashtiradigan bunday umidlardan (yaʼni asossiz daʼvolardan) ehtiyot boʻlinglar — chunki men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Hukmronlik Qurayshda qoladi; va kim ularga dushmanlik qilsa, Alloh uni halok qiladi — toki ular dinning (qonun-)qoidalariga rioya qilar ekan›», — dedi.Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Қурайшдан (бўлган) бир делегация билан Муовиянинг олдида бўлганда, Муовия — Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос: ‹Қаҳтон қабиласидан бир подшоҳ (чиқади)›, — деб айтгани хабарини эшитди. Шунда Муовия ғазабланиб, ўрнидан турди ва Аллоҳга лойиқ (ҳамд) билан ҳамд айтиб: «Энди сўзга келсак: мен эшитдимки, сизлардан баъзи кишилар — на муқаддас Китобда бўлган, на Аллоҳнинг Расули айтган — нарсаларни ривоят қилмоқда. Мана шулар — сизлардан (бўлган) жоҳиллардир. Одамларни адаштирадиган бундай умидлардан (яъни асоссиз даъволардан) эҳтиёт бўлинглар — чунки мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Ҳукмронлик Қурайшда қолади; ва ким уларга душманлик қилса, Аллоҳ уни ҳалок қилади — токи улар диннинг (қонун-)қоидаларига риоя қилар экан›», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ يُحَدِّثُ أَنَّهُ بَلَغَ مُعَاوِيَةَ وَهْوَ عِنْدَهُ فِي وَفْدٍ مِنْ قُرَيْشٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَيَكُونُ مَلِكٌ مِنْ قَحْطَانَ فَغَضِبَ، فَقَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ رِجَالاً مِنْكُمْ يُحَدِّثُونَ أَحَادِيثَ لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، وَلاَ تُؤْثَرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُولَئِكَ جُهَّالُكُمْ، فَإِيَّاكُمْ وَالأَمَانِيَّ الَّتِي تُضِلُّ أَهْلَهَا، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ هَذَا الأَمْرَ فِي قُرَيْشٍ، لاَ يُعَادِيهِمْ أَحَدٌ إِلاَّ كَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ مَا أَقَامُوا الدِّينَ ". تَابَعَهُ نُعَيْمٌ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ.
(Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim shunday hadis aytardiki:) Muoviyaga — u (Muhammad) Qurayshdan boʻlgan bir vakillar (guruh)i ichida uning huzurida ekan — Abdulloh ibn Amr: ‹Yaqinda Qahtondan bir podshoh (hukmron) boʻladi›, deb hadis aytayotgani yetib bordi. Bas, u (Muoviya) gʻazablandi-da, turib, Allohga — Uning haqi ila — sano (hamd) aytdi, soʻng dedi: «Ammo baʼd; menga yetib kelishicha, sizlardan baʼzi kishilar — Allohning Kitobida (ham) boʻlmagan, Rasululloh ﷺdan (ham) rivoyat qilinmagan hadislarni aytishar emish; ana oʻshalar — sizlarning johillaringizdir. Bas, oʻz egalarini adashtiradigan orzu-havaslardan (xom xayollardan) saqlaninglar! Albatta, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Albatta, bu (hukmronlik) ishi Qurayshdadir; ular dinni barpo qilib turar ekanlar, hech kim ularga adovat (dushmanlik) qilmaydiki, magar Alloh uni yuzituban (yerga) qulatmasin (xor qilmasin)›», dedi. (Buni Nuaym ham Ibn Muborakdan, (u) Maʼmardan, (u) Zuhriydan, (u) Muhammad ibn Jubayrdan rivoyat qilib mutobaʼat qildi.)(Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим шундай ҳадис айтардики:) Муовияга — у (Муҳаммад) Қурайшдан бўлган бир вакиллар (гуруҳ)и ичида унинг ҳузурида экан — Абдуллоҳ ибн Амр: ‹Яқинда Қаҳтондан бир подшоҳ (ҳукмрон) бўлади›, деб ҳадис айтаётгани етиб борди. Бас, у (Муовия) ғазабланди-да, туриб, Аллоҳга — Унинг ҳақи ила — сано (ҳамд) айтди, сўнг деди: «Аммо баъд; менга етиб келишича, сизлардан баъзи кишилар — Аллоҳнинг Китобида (ҳам) бўлмаган, Расулуллоҳ ﷺдан (ҳам) ривоят қилинмаган ҳадисларни айтишар эмиш; ана ўшалар — сизларнинг жоҳилларингиздир. Бас, ўз эгаларини адаштирадиган орзу-ҳаваслардан (хом хаёллардан) сақланинглар! Албатта, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Албатта, бу (ҳукмронлик) иши Қурайшдадир; улар динни барпо қилиб турар эканлар, ҳеч ким уларга адоват (душманлик) қилмайдики, магар Аллоҳ уни юзитубан (ерга) қулатмасин (хор қилмасин)›», деди. (Буни Нуайм ҳам Ибн Муборакдан, (у) Маъмардан, (у) Зуҳрийдан, (у) Муҳаммад ибн Жубайрдан ривоят қилиб мутобаъат қилди.)
حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ،
بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا فَأَمَرَهَا أَنْ تَرْجِعَ
إِلَيْهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جِئْتُ فَلَمْ أَجِدْكَ قَالَ أَبِي كَأَنَّهَا تَعْنِي الْمَوْتَ . قَالَ
" فَإِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ " .
وَحَدَّثَنِيهِ حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، أَخْبَرَنِي
مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَنَّ أَبَاهُ، جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم فَكَلَّمَتْهُ فِي شَىْءٍ فَأَمَرَهَا بِأَمْرٍ . بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ مُوسَى .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir ayol Rasulullohdan ﷺ biror narsa soʻradi. U zot unga (boshqa vaqt) yana qaytib kelishini buyurdilar. Shunda ayol: «Yo Rasululloh, agar men kelsam-u, Sizni topolmasam, qanday boʻladi?» dedi. — Goʻyo u (ayol) bilan vafotni nazarda tutgan kabi. — U zot: «Agar meni topolmasang, Abu Bakrning oldiga borgin», dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир аёл Расулуллоҳдан ﷺ бирор нарса сўради. У зот унга (бошқа вақт) яна қайтиб келишини буюрдилар. Шунда аёл: «Ё Расулуллоҳ, агар мен келсам-у, Сизни тополмасам, қандай бўлади?» деди. — Гўё у (аёл) билан вафотни назарда тутган каби. — У зот: «Агар мени тополмасанг, Абу Бакрнинг олдига боргин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعٌ " . قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي قَاطِعَ رَحِمٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarindoshlik aloqasini uzuvchi jannatga kirmaydi», dedilar. Ibn Abu Umar aytdi: Sufyon dedi: Yaʼni, qarindoshlik rishtasini uzuvchi (jannatga kirmaydi). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қариндошлик алоқасини узувчи жаннатга кирмайди», дедилар. Ибн Абу Умар айтди: Суфён деди: Яъни, қариндошлик риштасини узувчи (жаннатга кирмайди). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لِي أَسْمَاءً أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا أَحْمَدُ وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يَمْحُو اللَّهُ بِيَ الْكُفْرَ وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي وَأَنَا الْعَاقِبُ الَّذِي لَيْسَ بَعْدِي نَبِيٌّ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ حُذَيْفَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Menda bir necha ismlar bor: men Muhammadman, men Ahmadman, men al-Mohiyman — Alloh men orqali kufrni mahv etadi; men al-Hoshirman — odamlar mening qadamim ostida (orqamdan) mahshar qilinadi; men al-Oqibman — mendan keyin payqambar yoʻq». Bu bobda Huzayfadan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Менда бир неча исмлар бор: мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман, мен ал-Моҳийман — Аллоҳ мен орқали куфрни маҳв этади; мен ал-Ҳоширман — одамлар менинг қадамим остида (орқамдан) маҳшар қилинади; мен ал-Оқибман — мендан кейин пайқамбар йўқ». Бу бобда Ҳузайфадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ انْشَقَّ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى صَارَ فِرْقَتَيْنِ عَلَى هَذَا الْجَبَلِ وَعَلَى هَذَا الْجَبَلِ فَقَالُوا سَحَرَنَا مُحَمَّدٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَئِنْ كَانَ سَحَرَنَا مَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْحَرَ النَّاسَ كُلَّهُمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ نَحْوَهُ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺ davrida oy boʻlinib, manavi togʻ va anavi togʻ ustida ikki boʻlak boʻlib qoldi. Shunda (mushriklar): ‹Muhammad bizni sehrlab qoʻydi›, deyishdi. Ulardan baʼzilari: ‹Agar u bizni sehrlagan boʻlsa-da, barcha odamlarni sehrlay olmaydi›, dedilar». Abu Iso aytdi: Baʼzilar bu hadisni Husayndan, u Jubayr ibn Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼimdan, u otasidan, u bobosi Jubayr ibn Mutʼimdan shunga oʻxshash rivoyat qilganlar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺ даврида ой бўлиниб, манави тоғ ва анави тоғ устида икки бўлак бўлиб қолди. Шунда (мушриклар): ‹Муҳаммад бизни сеҳрлаб қўйди›, дейишди. Улардан баъзилари: ‹Агар у бизни сеҳрлаган бўлса-да, барча одамларни сеҳрлай олмайди›, дедилар». Абу Исо айтди: Баъзилар бу ҳадисни Ҳусайндан, у Жубайр ибн Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у отасидан, у бобоси Жубайр ибн Мутъимдан шунга ўхшаш ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الرِّبَاطِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، - قَالَ أَحْمَدُ كَتَبْنَاهُ مِنْ نُسْخَتِهِ وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ جُهِدَتِ الأَنْفُسُ وَضَاعَتِ الْعِيَالُ وَنُهِكَتِ الأَمْوَالُ وَهَلَكَتِ الأَنْعَامُ فَاسْتَسْقِ اللَّهَ لَنَا فَإِنَّا نَسْتَشْفِعُ بِكَ عَلَى اللَّهِ وَنَسْتَشْفِعُ بِاللَّهِ عَلَيْكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَيْحَكَ أَتَدْرِي مَا تَقُولُ " وَسَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا زَالَ يُسَبِّحُ حَتَّى عُرِفَ ذَلِكَ فِي وُجُوهِ أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ " وَيْحَكَ إِنَّهُ لاَ يُسْتَشْفَعُ بِاللَّهِ عَلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ شَأْنُ اللَّهِ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَيْحَكَ أَتَدْرِي مَا اللَّهُ إِنَّ عَرْشَهُ عَلَى سَمَوَاتِهِ لَهَكَذَا " . وَقَالَ بِأَصَابِعِهِ مِثْلَ الْقُبَّةِ عَلَيْهِ " وَإِنَّهُ لَيَئِطُّ بِهِ أَطِيطَ الرَّحْلِ بِالرَّاكِبِ " . قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ " إِنَّ اللَّهَ فَوْقَ عَرْشِهِ وَعَرْشُهُ فَوْقَ سَمَوَاتِهِ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ عَبْدُ الأَعْلَى وَابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَالْحَدِيثُ بِإِسْنَادِ أَحْمَدَ بْنِ سَعِيدٍ هُوَ الصَّحِيحُ وَافَقَهُ عَلَيْهِ جَمَاعَةٌ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَعَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَرَوَاهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا قَالَ أَحْمَدُ أَيْضًا وَكَانَ سَمَاعُ عَبْدِ الأَعْلَى وَابْنِ الْمُثَنَّى وَابْنِ بَشَّارٍ مِنْ نُسْخَةٍ وَاحِدَةٍ فِيمَا بَلَغَنِي .
Muhammad ibn Jubayr ibn Mutʼim otasidan, u esa bobosi (Jubayr ibn Mutʼim — roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: Rasululloh ﷺ ning huzurlariga bir aʼrobiy (badaviy) kelib: «Yo Rasululloh, jonlar tashvishga tushdi, oilalar och qoldi, mol-mulklar tugadi, chorvalar halok boʻldi. Biz uchun Allohdan yomgʻir soʻrang, zero biz Allohga (yetishish uchun) sizni shafoatchi qilamiz va sizga (yetishish uchun) Allohni shafoatchi qilamiz» dedi. Rasululloh ﷺ: «Shoʻring qursin, nima deyotganingni bilasanmi?» dedilar va Rasululloh ﷺ Allohni poklab tasbeh aytdilar va shu darajada tasbeh aytishda davom etdilarki, hatto buning (alomati) sahobalarining yuzlarida bilinib qoldi. Soʻng dedilar: «Shoʻring qursin, Allohni Uning maxluqotlaridan birortasiga shafoatchi qilib boʻlmaydi. Allohning shaʼni bundan ulugʻroqdir. Shoʻring qursin, Alloh kimligini bilasanmi? Albatta, Uning Arshi osmonlari ustida mana shunaqadir», — deb barmoqlari bilan uning ustidagi gumbazga oʻxshatib koʻrsatdilar, — «Va albatta, u (Arsh) ot egari uning ustidagi suvori sababli gʻijirlaganidek, U sababli gʻijirlaydi.» Ibn Bashshor oʻz rivoyatida: «Albatta, Alloh Arshining ustidadir, Arshi esa osmonlarining ustidadir» dedi va hadisni davom ettirdi. Abdulaʼlo, Ibn Musanno va Ibn Bashshor (buni) Yaʼqub ibn Utba va Jubayr ibn Muhammad ibn Jubayrdan, u otasidan, u bobosidan (deb) rivoyat qildilar. Abu Dovud aytdi: bu hadis Ahmad ibn Saidning isnodi bilan rivoyat qilingani sahihdir. Unga (bu fikrda) bir jamoa muvofiq boʻlgan, ular orasida Yahyo ibn Maʼin va Ali ibn al-Madiniy bor. Uni Ibn Ishoqdan bir jamoa ham, Ahmad aytganidek, rivoyat qilgan. Menga yetishicha, Abdulaʼlo, Ibn Musanno va Ibn Bashshor (buni) bitta nusxadan eshitgan edilar.Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим отасидан, у эса бобоси (Жубайр ибн Мутъим — розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига бир аъробий (бадавий) келиб: «Ё Расулуллоҳ, жонлар ташвишга тушди, оилалар оч қолди, мол-мулклар тугади, чорвалар ҳалок бўлди. Биз учун Аллоҳдан ёмғир сўранг, зеро биз Аллоҳга (етишиш учун) сизни шафоатчи қиламиз ва сизга (етишиш учун) Аллоҳни шафоатчи қиламиз» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Шўринг қурсин, нима деётганингни биласанми?» дедилар ва Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳни поклаб тасбеҳ айтдилар ва шу даражада тасбеҳ айтишда давом этдиларки, ҳатто бунинг (аломати) саҳобаларининг юзларида билиниб қолди. Сўнг дедилар: «Шўринг қурсин, Аллоҳни Унинг махлуқотларидан бирортасига шафоатчи қилиб бўлмайди. Аллоҳнинг шаъни бундан улуғроқдир. Шўринг қурсин, Аллоҳ кимлигини биласанми? Албатта, Унинг Арши осмонлари устида мана шунақадир», — деб бармоқлари билан унинг устидаги гумбазга ўхшатиб кўрсатдилар, — «Ва албатта, у (Арш) от эгари унинг устидаги сувори сабабли ғижирлаганидек, У сабабли ғижирлайди.» Ибн Башшор ўз ривоятида: «Албатта, Аллоҳ Аршининг устидадир, Арши эса осмонларининг устидадир» деди ва ҳадисни давом эттирди. Абдулаъло, Ибн Мусанно ва Ибн Башшор (буни) Яъқуб ибн Утба ва Жубайр ибн Муҳаммад ибн Жубайрдан, у отасидан, у бобосидан (деб) ривоят қилдилар. Абу Довуд айтди: бу ҳадис Аҳмад ибн Саиднинг исноди билан ривоят қилингани саҳиҳдир. Унга (бу фикрда) бир жамоа мувофиқ бўлган, улар орасида Яҳё ибн Маъин ва Али ибн ал-Мадиний бор. Уни Ибн Ишоқдан бир жамоа ҳам, Аҳмад айтганидек, ривоят қилган. Менга етишича, Абдулаъло, Ибн Мусанно ва Ибн Башшор (буни) битта нусхадан эшитган эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning shom namozida Tur surasini oʻqiganlarini eshitdim.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг шом намозида Тур сурасини ўқиганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالْخَيْفِ مِنْ مِنًى فَقَالَ " نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مَقَالَتِي فَبَلَّغَهَا فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَيْرُ فَقِيهٍ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ ثَلاَثٌ لاَ يُغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ مُؤْمِنٍ إِخْلاَصُ الْعَمَلِ لِلَّهِ وَالنَّصِيحَةُ لِوُلاَةِ الْمُسْلِمِينَ وَلُزُومُ جَمَاعَتِهِمْ فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ تُحِيطُ مِنْ وَرَائِهِمْ " .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minadagi Xayfda turib shunday dedilar: «Alloh mening soʻzimni eshitib, uni boshqalarga yetkazgan kishining yuzini nurli qilsin. Zero, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi oʻzi faqih boʻlmasligi mumkin, ilmni koʻtaruvchining baʼzisi esa uni oʻzidan koʻra faqihroq kishiga yetkazadi. Uch narsa borki, ularga nisbatan moʻmin bandaning qalbi xiyonat qilmaydi: amalni Alloh uchun xolis qilish, musulmonlar hokimlariga nasihat qilish va ularning jamoatidan ajralmaslik. Zero, ularning daʼvati (duosi) oʻz ortidagilarni qamrab oladi.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минадаги Хайфда туриб шундай дедилар: «Аллоҳ менинг сўзимни эшитиб, уни бошқаларга етказган кишининг юзини нурли қилсин. Зеро, илмни кўтарувчининг баъзиси ўзи фақиҳ бўлмаслиги мумкин, илмни кўтарувчининг баъзиси эса уни ўзидан кўра фақиҳроқ кишига етказади. Уч нарса борки, уларга нисбатан мўмин банданинг қалби хиёнат қилмайди: амални Аллоҳ учун холис қилиш, мусулмонлар ҳокимларига насиҳат қилиш ва уларнинг жамоатидан ажралмаслик. Зеро, уларнинг даъвати (дуоси) ўз ортидагиларни қамраб олади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ . قَالَ جُبَيْرٌ فِي غَيْرِ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمَّا سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ {أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ} إِلَى قَوْلِهِ {فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ } كَادَ قَلْبِي يَطِيرُ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ shom namozida Tur surasini oʻqiyotganlarini eshitdim». Jubayr boshqa bir rivoyatda dedi: «U zot {Yoki ular hech narsasiz yaratildilarmi? Yoki ularning oʻzlari yaratuvchilarmidilar?} degan oyatdan {Bas, ularning eshituvchisi ochiq hujjat keltirsin!} degan oyatgacha oʻqiganlarini eshitganimda, yuragim uchib ketay dedi».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ шом намозида Тур сурасини ўқиётганларини эшитдим». Жубайр бошқа бир ривоятда деди: «У зот {Ёки улар ҳеч нарсасиз яратилдиларми? Ёки уларнинг ўзлари яратувчилармидилар?} деган оятдан {Бас, уларнинг эшитувчиси очиқ ҳужжат келтирсин!} деган оятгача ўқиганларини эшитганимда, юрагим учиб кетай деди».
عن سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، وَغَيْرُ وَاحِدٍ، قَالُوا: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ لِي أَسْمَاءً، أَنَا مُحَمَّدٌ، وَأَنَا أَحْمَدُ، وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يَمْحُو اللَّهُ بِيَ الْكُفْرَ، وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي، وَأَنَا الْعَاقِبُ الَّذِي لَيْسَ بَعْدَهُ نَبِيٌّ.
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Menda bir necha ismlar bor: men Muhammadman, men Ahmadman, men al-Mohiyman — Alloh men orqali kufrni mahv etadi; men al-Hoshirman — odamlar mening qadamim ostida (orqamdan) mahshar qilinadi; men al-Oqibman — mendan keyin payqambar yoʻq». Bu bobda Huzayfadan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Менда бир неча исмлар бор: мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман, мен ал-Моҳийман — Аллоҳ мен орқали куфрни маҳв этади; мен ал-Ҳоширман — одамлар менинг қадамим остида (орқамдан) маҳшар қилинади; мен ал-Оқибман — мендан кейин пайқамбар йўқ». Бу бобда Ҳузайфадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.