حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . أَبُو الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيُّ اسْمُهُ شُرَحْبِيلُ بْنُ آدَةَ .
Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Albatta, Alloh har bir narsada yaxshilik (ihson)ni farz qildi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar va (hayvon) soʻysangiz, yaxshi soʻyinglar. Sizlardan biringiz pichogʻini oʻtkir qilsin va (soʻyiladigan) hayvonini rohatlantirsin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Abu Ashʼas as-Sanʼoniyning ismi Shurahbil ibn Odadir.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсада яхшилик (иҳсон)ни фарз қилди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар ва (ҳайвон) сўйсангиз, яхши сўйинглар. Сизлардан бирингиз пичоғини ўткир қилсин ва (сўйиладиган) ҳайвонини роҳатлантирсин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Абу Ашъас ас-Санъонийнинг исми Шураҳбил ибн Одадир.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . قَالَ وَمَعْنَى قَوْلِهِ " مَنْ دَانَ نَفْسَهُ " . يَقُولُ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا قَبْلَ أَنْ يُحَاسَبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ . وَيُرْوَى عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَتَزَيَّنُوا لِلْعَرْضِ الأَكْبَرِ وَإِنَّمَا يَخِفُّ الْحِسَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا . وَيُرْوَى عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ لاَ يَكُونُ الْعَبْدُ تَقِيًّا حَتَّى يُحَاسِبَ نَفْسَهُ كَمَا يُحَاسِبُ شَرِيكَهُ مِنْ أَيْنَ مَطْعَمُهُ وَمَلْبَسُهُ .
Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Aqlli kishi nafsini boʻysundirib, oʻlimdan keyingi narsa uchun amal qilgan kishidir. Ojiz kishi esa nafsini havoyi havasiga ergashtirib, Allohdan (quruq) orzu qilgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. U zotning «nafsini boʻysundirgan» degan soʻzining maʼnosi shuki, Qiyomat kunida hisob qilinishidan oldin dunyoda nafsini hisobga tortgan kishidir. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Hisob qilinishingizdan oldin nafsingizni hisobga torting va eng katta soʻroq (kuni) uchun hozirlik koʻring. Qiyomat kunida hisob faqat dunyoda nafsini hisobga tortgan kishiga yengil boʻladi», degan. Maymun ibn Mehrondan rivoyat qilinadiki, u: «Banda sherigini ‹yemaging va kiyming qayerdan?› deb hisobga tortgani kabi oʻz nafsini hisobga tortmaguncha taqvodor boʻlmaydi», degan.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ақлли киши нафсини бўйсундириб, ўлимдан кейинги нарса учун амал қилган кишидир. Ожиз киши эса нафсини ҳавойи ҳавасига эргаштириб, Аллоҳдан (қуруқ) орзу қилган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. У зотнинг «нафсини бўйсундирган» деган сўзининг маъноси шуки, Қиёмат кунида ҳисоб қилинишидан олдин дунёда нафсини ҳисобга тортган кишидир. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Ҳисоб қилинишингиздан олдин нафсингизни ҳисобга тортинг ва энг катта сўроқ (куни) учун ҳозирлик кўринг. Қиёмат кунида ҳисоб фақат дунёда нафсини ҳисобга тортган кишига енгил бўлади», деган. Маймун ибн Меҳрондан ривоят қилинадики, у: «Банда шеригини ‹емагинг ва кийминг қаердан?› деб ҳисобга тортгани каби ўз нафсини ҳисобга тортмагунча тақводор бўлмайди», деган.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى سَيِّدِ الاِسْتِغْفَارِ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ وَأَبُوءُ إِلَيْكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَىَّ وَأَعْتَرِفُ بِذُنُوبِي فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي إِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ . لاَ يَقُولُهَا أَحَدُكُمْ حِينَ يُمْسِي فَيَأْتِي عَلَيْهِ قَدَرٌ قَبْلَ أَنْ يُصْبِحَ إِلاَّ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَلاَ يَقُولُهَا حِينَ يُصْبِحُ فَيَأْتِي عَلَيْهِ قَدَرٌ قَبْلَ أَنْ يُمْسِيَ إِلاَّ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ أَبْزَى وَبُرَيْدَةَ رضى الله عنهم . قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ هُوَ ابْنُ أَبِي حَازِمٍ الزَّاهِدِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ رضى الله عنه .
Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Senga istigʻforlarning eng ulugʻini koʻrsataymi? ‹Allohumma Anta Robbiy, la ilaha illa Anta, xalaqtaniy va ana abduka, va ana ala ahdika va vaʼdika mastatoʼtu, aʼuzu bika min sharri ma sanaʼtu, va abuʼu laka biniʼmatika alayya, va aʼtarifu bizunubiy, fagʻfir liy zunubiy, innahu la yagʻfiruz-zunuba illa Anta (Ey Alloh, Sen mening Robbimsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq, Sen meni yaratding, men Sening bandangman, qoʻlimdan kelguncha Sening ahding va vaʼdang ustidaman, qilgan ishlarim yomonligidan Senga panoh tilayman, menga bergan neʼmatlaringni eʼtirof etaman va gunohlarimni boʻynimga olaman, bas, meni gunohlarimni kechir, chunki gunohlarni Sendan oʻzga kechiruvchi yoʻq)›. Buni kim kechga kirganda aytsa-yu, tongga kirmasdan unga ajal kelsa, albatta unga jannat vojib boʻladi. Kim uni tongga kirganda aytsa-yu, kechga kirmasdan unga ajal kelsa, albatta unga jannat vojib boʻladi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Ibn Umar, Ibn Masʼud, Ibn Abzo va Buraydadan (roziyallohu anhum) ham (hadis) bor. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulaziz ibn Abu Hozim — u zohid Abu Hozimning oʻgʻlidir. Bu hadis Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan boshqa yoʻldan ham rivoyat qilingan.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Сенга истиғфорларнинг энг улуғини кўрсатайми? ‹Аллоҳумма Анта Роббий, ла илаҳа илла Анта, халақтаний ва ана абдука, ва ана ала аҳдика ва ваъдика мастатўту, аъузу бика мин шарри ма санаъту, ва абуъу лака биниъматика алайя, ва аътарифу бизунубий, фағфир лий зунубий, иннаҳу ла яғфируз-зунуба илла Анта (Эй Аллоҳ, Сен менинг Роббимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сен мени яратдинг, мен Сенинг бандангман, қўлимдан келгунча Сенинг аҳдинг ва ваъданг устидаман, қилган ишларим ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман, менга берган неъматларингни эътироф этаман ва гуноҳларимни бўйнимга оламан, бас, мени гуноҳларимни кечир, чунки гуноҳларни Сендан ўзга кечирувчи йўқ)›. Буни ким кечга кирганда айтса-ю, тонгга кирмасдан унга ажал келса, албатта унга жаннат вожиб бўлади. Ким уни тонгга кирганда айтса-ю, кечга кирмасдан унга ажал келса, албатта унга жаннат вожиб бўлади», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Ибн Умар, Ибн Масъуд, Ибн Абзо ва Бурайдадан (розияллоҳу анҳум) ҳам (ҳадис) бор. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдулазиз ибн Абу Ҳозим — у зоҳид Абу Ҳозимнинг ўғлидир. Бу ҳадис Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан бошқа йўлдан ҳам ривоят қилинган.