وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ الْوَحْيُ سُمِعَ عِنْدَ وَجْهِهِ دوِي كَدَوِيِّ النَّحْل فأنل عَلَيْهِ يَوْمًا فَمَكَثْنَا سَاعَةً فَسُرِّيَ عَنْهُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَقَالَ: «اللَّهُمَّ زِدْنَا وَلَا تَنْقُصْنَا وَأَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا وَأَعْطِنَا وَلَا تَحْرِمْنَا وَآثِرْنَا وَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْنَا وَأَرْضِنَا وَارْضَ عَنَّا» . ثُمَّ قَالَ: «أُنْزِلَ عَلَيَّ عَشْرُ آيَاتٍ مَنْ أَقَامَهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ» ثُمَّ قَرَأَ: (قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ)
حَتَّى خَتَمَ عَشْرَ آيَاتٍ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيّ
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga vahiy nozil boʻlganda, u zotning yuzlari oldidan asalarining gʻuvillashiga oʻxshash ovoz eshitilardi. Bir kuni u zotga vahiy nozil boʻldi, biz bir muddat kutib turdik, soʻng u zotdan (vahiy holati) koʻtarildi. Shunda u zot qiblaga yuzlandilar va qoʻllarini koʻtarib: «Allohim, bizni ziyoda qil, kamaytirma; bizni izzatli qil, xor qilma; bizga ato et, mahrum etma; bizni (boshqalardan) afzal qil, boshqalarni bizdan afzal qilma; bizni rozi qil va bizdan rozi boʻl», dedilar. Soʻng u zot ﷺ: «Menga oʻnta oyat nozil qilindi, kim ularni (amal qilib) tursa, jannatga kiradi», dedilar. Soʻng {Moʻminlar, batahqiq, najot topdilar} oyatidan boshlab oʻnta oyatni oxirigacha tilovat qildilar. (Muʼminun 1). Abu Iso aytdi: Bu (rivoyat) birinchi hadisdan koʻra sahihroqdir. Men Ishoq ibn Mansurdan eshitdimki, u: «Ahmad ibn Hanbal, Ali ibn al-Madiniy va Ishoq ibn Ibrohim bu hadisni Abdurrazzoqdan, u Yunus ibn Sulaymdan, u Yunus ibn Yaziddan, u az-Zuhriydan rivoyat qilganlar», dedi. Abu Iso aytdi: Abdurrazzoqdan ilgari (eshitganlar) bu hadisda Yunus ibn Yazidni zikr qilganlar, baʼzilari esa uni zikr qilmaganlar. Kim Yunus ibn Yazidni zikr qilgan boʻlsa, oʻsha sahihroqdir; Yunus zikr qilinmasa, u mursal boʻladi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга ваҳий нозил бўлганда, у зотнинг юзлари олдидан асаларининг ғувиллашига ўхшаш овоз эшитиларди. Бир куни у зотга ваҳий нозил бўлди, биз бир муддат кутиб турдик, сўнг у зотдан (ваҳий ҳолати) кўтарилди. Шунда у зот қиблага юзландилар ва қўлларини кўтариб: «Аллоҳим, бизни зиёда қил, камайтирма; бизни иззатли қил, хор қилма; бизга ато эт, маҳрум этма; бизни (бошқалардан) афзал қил, бошқаларни биздан афзал қилма; бизни рози қил ва биздан рози бўл», дедилар. Сўнг у зот ﷺ: «Менга ўнта оят нозил қилинди, ким уларни (амал қилиб) турса, жаннатга киради», дедилар. Сўнг {Мўминлар, батаҳқиқ, нажот топдилар} оятидан бошлаб ўнта оятни охиригача тиловат қилдилар. (Муъминун 1). Абу Исо айтди: Бу (ривоят) биринчи ҳадисдан кўра саҳиҳроқдир. Мен Ишоқ ибн Мансурдан эшитдимки, у: «Аҳмад ибн Ҳанбал, Али ибн ал-Мадиний ва Ишоқ ибн Иброҳим бу ҳадисни Абдурраззоқдан, у Юнус ибн Сулаймдан, у Юнус ибн Язиддан, у аз-Зуҳрийдан ривоят қилганлар», деди. Абу Исо айтди: Абдурраззоқдан илгари (эшитганлар) бу ҳадисда Юнус ибн Язидни зикр қилганлар, баъзилари эса уни зикр қилмаганлар. Ким Юнус ибн Язидни зикр қилган бўлса, ўша саҳиҳроқдир; Юнус зикр қилинмаса, у мурсал бўлади.
وَعَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " قُلْ: اللَّهُمَّ اجْعَلْ سَرِيرَتِي خَيْرًا مِنْ عَلَانِيَتِي وَاجْعَلْ عَلَانِيَتِي صَالِحَةً اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ صَالِحِ مَا تُؤْتِي النَّاسَ مِنَ الْأَهْلِ وَالْمَالِ وَالْوَلَدِ غَيْرِ الضَّالِّ وَلَا الْمُضِلِّ " رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga oʻrgatib, dedilar: «Sen ayt: ‹Allohummajʼal sariyrotiy xayran min alaniyatiy vajʼal alaniyatiy soliha. Allohumma inniy asʼaluka min solihi ma tuʼtin-nosa minal-moli val-ahli val-valadi, gʻayriz-zolli va lal-muzill (Ey Allohim, ichki holatimni tashqi holatimdan yaxshiroq qilgin va tashqi holatimni solih qilgin. Ey Allohim, men Sendan odamlarga ato etadigan mol, ahl va farzandning eng solihini soʻrayman — adashmagan va adashtirmagan holda)›». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz va uning isnodi kuchli emas.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ўргатиб, дедилар: «Сен айт: ‹Аллоҳуммажъал сарийротий хайран мин аланиятий важъал аланиятий солиҳа. Аллоҳумма инний асъалука мин солиҳи ма туътин-носа минал-моли вал-аҳли вал-валади, ғайриз-золли ва лал-музилл (Эй Аллоҳим, ички ҳолатимни ташқи ҳолатимдан яхшироқ қилгин ва ташқи ҳолатимни солиҳ қилгин. Эй Аллоҳим, мен Сендан одамларга ато этадиган мол, аҳл ва фарзанднинг энг солиҳини сўрайман — адашмаган ва адаштирмаган ҳолда)›». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз ва унинг исноди кучли эмас.
عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا الْأَعْمَال بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لكل امْرِئ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهجرَته إِلَى مَا هَاجر إِلَيْهِ»
Muhammad ibn Kasir bizga aytdi, bizga Sufyon xabar berdi, menga Yahyo ibn Said, u Muhammad ibn Ibrohim at-Taymiydan, u Alqama ibn Vaqqos al-Laysiydan rivoyat qildi. U aytdi: Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning shunday deganlarini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Amallar faqat niyatlarga koʻradir va har bir kishiga faqat niyat qilgani (nasiba)dir. Kimning hijrati Alloh va Uning Rasuliga (yoʻnalgan) boʻlsa, uning hijrati Alloh va Uning Rasuligadir. Kimning hijrati erishadigan dunyosi yoki uylanadigan ayoli (uchun) boʻlsa, uning hijrati oʻzi hijrat qilgan narsasigadir», dedilar.Муҳаммад ибн Касир бизга айтди, бизга Суфён хабар берди, менга Яҳё ибн Саид, у Муҳаммад ибн Иброҳим ат-Таймийдан, у Алқама ибн Ваққос ал-Лайсийдан ривоят қилди. У айтди: Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганларини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Амаллар фақат ниятларга кўрадир ва ҳар бир кишига фақат ният қилгани (насиба)дир. Кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расулига (йўналган) бўлса, унинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расулигадир. Кимнинг ҳижрати эришадиган дунёси ёки уйланадиган аёли (учун) бўлса, унинг ҳижрати ўзи ҳижрат қилган нарсасигадир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عُمَرَ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنَ الْخَمْسِ: مِنَ الْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ، وَسُوءِ الْكِبَرِ، وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ، وَعَذَابِ الْقَبْرِ.
Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ besh narsadan panoh tilardilar: dangasalikdan, baxillikdan, keksalikning yomonligidan, koʻngil fitnasidan va qabr azobidan.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ беш нарсадан паноҳ тилардилар: дангасаликдан, бахилликдан, кексаликнинг ёмонлигидан, кўнгил фитнасидан ва қабр азобидан.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ: حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ بْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ: حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنْ سِمَاكٍ أَبِي زُمَيْلٍ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ: حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: لَمَّا اعْتَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ، فَإِذَا أَنَا بِرَبَاحٍ غُلاَمِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَنَادَيْتُ: يَا رَبَاحُ، اسْتَأْذِنْ لِي عَلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Xaybar kuni boʻlganda, Paygʻambar ﷺ ning ashoblaridan bir necha (kishi) kelib: «Falon shahid, falon shahid», dedilar — toki bir kishining (jasadi) yonidan oʻtib: «Falon shahid», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, aslo! Men uni — oʻgʻirlab olgan bir burd (chopon) — yoki abo (yopinchiq) — sababli doʻzaxda koʻrdim», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Ey Ibn al-Xattob, bor-da, odamlar ichida: ‹Jannatga faqat moʻminlargina kiradi› deb nido qil», dedilar. (Umar) dedi: Shunda men chiqib: «Ogohki, jannatga faqat moʻminlargina kiradi», deb nido qildim.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Хайбар куни бўлганда, Пайғамбар ﷺ нинг ашобларидан бир неча (киши) келиб: «Фалон шаҳид, фалон шаҳид», дедилар — токи бир кишининг (жасади) ёнидан ўтиб: «Фалон шаҳид», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, асло! Мен уни — ўғирлаб олган бир бурд (чопон) — ёки або (ёпинчиқ) — сабабли дўзахда кўрдим», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Ибн ал-Хаттоб, бор-да, одамлар ичида: ‹Жаннатга фақат мўминларгина киради› деб нидо қил», дедилар. (Умар) деди: Шунда мен чиқиб: «Огоҳки, жаннатга фақат мўминларгина киради», деб нидо қилдим.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ أَبِي: حَدَّثَنَا ابْنُ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، فِيمَا أَرَى شَكَّ أَبِي، أَنَّهُ قَالَ: حَسْبُ امْرِئٍ مِنَ الْكَذِبِ أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ.
Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Kishiga yolgʻonchi boʻlishi uchun eshitgan har bir narsasini (tekshirmay) soʻzlab yurishining oʻzi kifoya», dedi.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Кишига ёлғончи бўлиши учун эшитган ҳар бир нарсасини (текширмай) сўзлаб юришининг ўзи кифоя», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عُمَرَ قَالَ: كُنْتُ رَدِيفَ أَبِي بَكْرٍ، فَيَمُرُّ عَلَى الْقَوْمِ فَيَقُولُ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، فَيَقُولُونَ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ، وَيَقُولُ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ، فَيَقُولُونَ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: فَضَلَنَا النَّاسُ الْيَوْمَ بِزِيَادَةٍ كَثِيرَةٍ.
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ menga (ipak chiziqli) hulla siyaro kiydirdilar; men uni kiyib chiqdim, ammo u zotning yuzlarida gʻazabni koʻrdim, shuning uchun uni ayollarim (xotinlarim) oʻrtasida boʻlib (parchalab) berdim.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ менга (ипак чизиқли) ҳулла сияро кийдирдилар; мен уни кийиб чиқдим, аммо у зотнинг юзларида ғазабни кўрдим, шунинг учун уни аёлларим (хотинларим) ўртасида бўлиб (парчалаб) бердим.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ عُمَرَ قَالَ لِعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ: حَيَّاكَ اللَّهُ مِنْ مَعْرِفَةٍ.
Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)ga: «Tanishligimiz uchun Alloh senga hayot ato etsin», dedi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)га: «Танишлигимиз учун Аллоҳ сенга ҳаёт ато этсин», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ سَعْدٍ التُّجِيبِيِّ قَالَ: قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: مَنْ مَلَأَ عَيْنَيْهِ مِنْ قَاعَةِ بَيْتٍ، قَبْلَ أَنْ يُؤْذَنَ لَهُ، فَقَدْ فَسَقَ.
Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Kimki oʻziga izn berilmasdan turib, koʻzini birovning uyi (sahni) bilan toʻldirsa, fosiqlik qilgan boʻladi», dedi.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Кимки ўзига изн берилмасдан туриб, кўзини бировнинг уйи (саҳни) билан тўлдирса, фосиқлик қилган бўлади», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ السَّائِبِ، عَنْ عُمَرَ قَالَ: رُبَّمَا قَعَدَ عَلَى بَابِ ابْنِ مَسْعُودٍ رِجَالٌ مِنْ قُرَيْشٍ، فَإِذَا فَاءَ الْفَيْءُ قَالَ: قُومُوا فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لِلشَّيْطَانِ، ثُمَّ لاَ يَمُرُّ عَلَى أَحَدٍ إِلاَّ أَقَامَهُ، قَالَ: ثُمَّ بَيْنَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ قِيلَ: هَذَا مَوْلَى بَنِي الْحَسْحَاسِ يَقُولُ الشِّعْرَ، فَدَعَاهُ فَقَالَ: كَيْفَ قُلْتَ؟ فَقَالَ: وَدِّعْ سُلَيْمَى إِنْ تَجَهَّزْتَ غَازِيَا كَفَى الشَّيْبُ وَالإِسْلاَمُ لِلْمَرْءِ نَاهِيَا، فَقَالَ: حَسْبُكَ، صَدَقْتَ صَدَقْتَ.
Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Baʼzida Qurayshdan bir necha kishilar Ibn Masʼudning eshigi oldida oʻtirar edi. Soya (gʻarbdan sharqqa) burilganda, u: «Turinglar! Bundan keyin qolgan (vaqt) shaytonga (tegishli)», derdi. Soʻng u yonidan oʻtgan har bir kishini albatta turgʻizardi. Shu holatda turganida: «Mana bu — Banu Hashasning ozod qilingan quli, sheʼr aytadi», deyildi. U uni chaqirib: «Qanday deding?» dedi. U: «Agar gʻazotga otlansang, Sulaymo bilan xayrlash; kishiga qarilik va Islom (nafsni) tiyishga kifoyadir», dedi. U: «Bas, toʻgʻri aytding, toʻgʻri aytding», dedi.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баъзида Қурайшдан бир неча кишилар Ибн Масъуднинг эшиги олдида ўтирар эди. Соя (ғарбдан шарққа) бурилганда, у: «Туринглар! Бундан кейин қолган (вақт) шайтонга (тегишли)», дерди. Сўнг у ёнидан ўтган ҳар бир кишини албатта турғизарди. Шу ҳолатда турганида: «Мана бу — Бану Ҳашаснинг озод қилинган қули, шеър айтади», дейилди. У уни чақириб: «Қандай дединг?» деди. У: «Агар ғазотга отлансанг, Сулаймо билан хайрлаш; кишига қарилик ва Ислом (нафсни) тийишга кифоядир», деди. У: «Бас, тўғри айтдинг, тўғри айтдинг», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَلِيمَةَ، وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ، قَالُوا: حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ اللهِ مَوْلَى غُفْرَةَ، قَالَ: حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ وَلَدِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ: كَانَ عَلِيٌّ إِذَا وَصَفَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ: لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ الْمُمَّغِطِ، وَلا بِالْقَصِيرِ الْمُتَرَدِّدِ، وَكَانَ رَبْعَةً مِنَ الْقَوْمِ، لَمْ يَكُنْ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلا بِالسَّبْطِ، كَانَ جَعْدًا رَجِلا، وَلَمْ يَكُنْ بِالْمُطَهَّمِ، وَلا بِالْمُكَلْثَمِ، وَكَانَ فِي وَجْهِهِ تَدْوِيرٌ، أَبْيَضُ مُشَرَبٌ، أَدْعَجُ الْعَيْنَيْنِ، أَهْدَبُ الأَشْفَارِ، جَلِيلُ الْمُشَاشِ وَالْكَتَدِ، أَجْرَدُ، ذُو مَسْرُبَةٍ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ، إِذَا مَشَى كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِي صَبَبٍ، وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ مَعًا، بَيْنَ كَتِفَيْهِ خَاتَمُ النُّبُوَّةِ، وَهُوَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ، أَجْوَدُ النَّاسِ صَدْرًا، وَأَصْدَقُ النَّاسِ لَهْجَةً، وَأَلْيَنُهُمْ عَرِيكَةً، وَأَكْرَمُهُمْ عِشْرَةً، مَنْ رَآهُ بَدِيهَةً هَابَهُ، وَمَنْ خَالَطَهُ مَعْرِفَةً أَحَبَّهُ، يَقُولُ نَاعِتُهُ: لَمْ أَرَ قَبْلَهُ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صلى الله عليه وسلم.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺni vasflaganda shunday derdi: «U zot juda choʻzilgan uzun ham, juda kalta past ham emas edilar, balki qavm orasida oʻrtacha boʻyli edilar. Sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi, balki orasida andak jingalaklik bor edi. Tanalari na semiz seret, na yuzlari yumaloq edi; yuzlarida andak doʻngalaklik bor edi. Oqi qizillik bilan aralashgan oq yuzli, koʻzlari qop-qora, kipriklari uzun, yelka boshlari va elkalari yirik, badani tuksiz, koʻkragida masruba (tuk chizigʻi) bor edi. Kaft va oyoqlari yoʻgʻon edi. Yurganlarida goʻyo qiyalikdan tushayotgandek kuch bilan qadam tashlar edilar. Oʻgirilganlarida butun (badanlari) bilan oʻgirilar edilar. Ikki yelkalari orasida nubuvvat muhri bor edi, u zot paygʻambarlarning eng oxirgisi edilar. Odamlarning kafti eng saxiysi, koʻkragi eng kengi, tili eng rostgoʻyi, feʼli eng yumshogʻi, suhbati eng karami edilar. Uni birinchi koʻrgan kishi hayajonga tushardi, tanishib aralashgan kishi esa uni sevib qolardi. Uni vasflagan kishi: ‹Men u zotdan oldin ham, keyin ham u kabisini koʻrmaganman›, der edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, isnodi muttasil (uzluksiz) emas.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺни васфлаганда шундай дерди: «У зот жуда чўзилган узун ҳам, жуда калта паст ҳам эмас эдилар, балки қавм орасида ўртача бўйли эдилар. Сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди, балки орасида андак жингалаклик бор эди. Таналари на семиз серет, на юзлари юмалоқ эди; юзларида андак дўнгалаклик бор эди. Оқи қизиллик билан аралашган оқ юзли, кўзлари қоп-қора, киприклари узун, елка бошлари ва элкалари йирик, бадани туксиз, кўкрагида масруба (тук чизиғи) бор эди. Кафт ва оёқлари йўғон эди. Юрганларида гўё қияликдан тушаётгандек куч билан қадам ташлар эдилар. Ўгирилганларида бутун (баданлари) билан ўгирилар эдилар. Икки елкалари орасида нубувват муҳри бор эди, у зот пайғамбарларнинг энг охиргиси эдилар. Одамларнинг кафти энг сахийси, кўкраги энг кенги, тили энг ростгўйи, феъли энг юмшоғи, суҳбати энг карами эдилар. Уни биринчи кўрган киши ҳаяжонга тушарди, танишиб аралашган киши эса уни севиб қоларди. Уни васфлаган киши: ‹Мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам у кабисини кўрмаганман›, дер эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, исноди муттасил (узлуксиз) эмас.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ: حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: كُلُوا الزَّيْتَ وَادَّهِنُوا بِهِ، فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zaytun yogʻini yenglar va u bilan moylaninglar, chunki u muborakdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зайтун ёғини енглар ва у билан мойланинглар, чунки у муборакдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، وَغَيْرُ وَاحِدٍ، قَالُوا: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: لا تُطْرُونِي كَمَا أَطْرَتِ النَّصَارَى ابْنَ مَرْيَمَ، إِنَّمَا أَنَا عَبْدٌ، فَقُولُوا: عَبْدُ اللهِ وَرَسُولُهُ.
Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nasorolar Maryam oʻgʻli (Iso)ni haddan oshirib maqtaganidek, meni maqtamanglar. Men faqatgina bir bandaman. Bas: ‹Allohning bandasi va Uning elchisi›, denglar», dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Насоролар Марям ўғли (Исо)ни ҳаддан ошириб мақтаганидек, мени мақтаманглар. Мен фақатгина бир бандаман. Бас: ‹Аллоҳнинг бандаси ва Унинг элчиси›, денглар», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ الْمَدِينِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّ رَجُلا جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَسَأَلَهُ أَنْ يُعْطِيَهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: مَا عِنْدِي شَيْءٌ، وَلَكِنِ ابْتَعْ عَلَيَّ، فَإِذَا جَاءَنِي شَيْءٌ قَضَيْتُهُ فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللهِ، قَدْ أَعْطَيْتُهُ فَمَّا كَلَّفَكَ اللَّهُ مَا لا تَقْدِرُ عَلَيْهِ، فَكَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَوْلَ عُمَرَ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ: يَا رَسُولَ اللهِ، أَنْفِقْ وَلا تَخَفْ مِنْ ذِي الْعَرْشِ إِقْلالا، فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَعُرِفَ فِي وَجْهِهِ الْبِشْرَ لِقَوْلِ الأَنْصَارِيِّ، ثُمَّ قَالَ: بِهَذَا أُمِرْتُ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqangni qaytarib olma», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақангни қайтариб олма», дедилар.