HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
RoviylarРовийлар

Umar ibn al-Xattob al-Foruq

Rivoyatlari 296 ta, 12 toʻplamda.Ривоятлари 296 та, 12 тўпламда. Hadislarda 2 088 marta tilga olingan.Ҳадисларда 2 088 марта тилга олинган.

RivoyatlariРивоятлари296Haqida aytilganҲақида айтилган2088
Toʻplam:Тўплам:BarchasiБарчасиBuxoriy 47Mishkat 43Abu Dovud 37Ibn Moja 37Nasoiy 30Ahmad 29Tirmiziy 24Riyod 18

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ استأذنت النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم في العمرة، فأذن ، وقال‏:‏‏"‏لا تنسانا يا أخي من دعائك‏"‏ فقال كلمة ما يسرني أن لي بها الدنيا‏.‏ وفي رواية قال‏:‏ “أشركنا يا أخي في دعائك” ‏(‏‏(‏رواه أبوداود، والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u: Men Nabiy ﷺdan umra qilishga ruxsat soʻradim, u zot menga ruxsat berdilar va: «Ey ukajonim, bizni duoingda unutma», dedilar. Shunday bir soʻz aytdilarki, men u soʻzga ega boʻlganimni butun dunyoga (ega boʻlishimdan) ortiq quvonch deb bildim, dedi. Shuʼba aytadi: Soʻng men Osim bilan Madinada uchrashdim, u menga buni rivoyat qilib: «Ey ukajonim, bizni duoingga sherik qil», deb (rivoyat qildi).Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у: Мен Набий ﷺдан умра қилишга рухсат сўрадим, у зот менга рухсат бердилар ва: «Эй укажоним, бизни дуоингда унутма», дедилар. Шундай бир сўз айтдиларки, мен у сўзга эга бўлганимни бутун дунёга (эга бўлишимдан) ортиқ қувонч деб билдим, деди. Шуъба айтади: Сўнг мен Осим билан Мадинада учрашдим, у менга буни ривоят қилиб: «Эй укажоним, бизни дуоингга шерик қил», деб (ривоят қилди).

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ حملت على فرس في سبيل الله فأضاعه الذي كان عنده، فأردت أن أشتريه، وظننت أنه يبيعه برخص، فسألت النبي صلى الله عليه وسلم فقال‏:‏ ‏"‏لا تشتره ولا تعد في صدقتك وإن أعطاكه بدرهم، فإن العائد في صدقته كالعائد في قيئه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ قوله‏:‏ ‏"‏حملت على فرس في سبيل الله‏"‏ معناه‏:‏ تصدقت به على بعض المجاهدين‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta men Alloh yoʻlida (sadaqa qilib) bir otni berdim, lekin oʻsha kishi unga yaxshi qaramadi. Men uni sotib olmoqchi boʻldim — u uni arzon narxda sotadi, deb oʻyladim. Bas, men bu haqda Paygʻambar ﷺ dan soʻradim. U zot: «Uni sotib ham olma, sadaqa qilgan narsangni qaytarib ham olma — hatto sotuvchi uni bir dirhamga sotishga rozi boʻlsa ham; chunki sadaqasini qaytarib olgan kishi — oʻz qusqini (qaytarindi)ni yutgan kishidek (boʻladi)», — dedilar.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта мен Аллоҳ йўлида (садақа қилиб) бир отни бердим, лекин ўша киши унга яхши қарамади. Мен уни сотиб олмоқчи бўлдим — у уни арзон нархда сотади, деб ўйладим. Бас, мен бу ҳақда Пайғамбар ﷺ дан сўрадим. У зот: «Уни сотиб ҳам олма, садақа қилган нарсангни қайтариб ҳам олма — ҳатто сотувчи уни бир дирҳамга сотишга рози бўлса ҳам; чунки садақасини қайтариб олган киши — ўз қусқини (қайтаринди)ни ютган кишидек (бўлади)», — дедилар.

- وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال ‏:‏‏"‏نهينا عن التكلف‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz takallufdan (oʻzimizni ortiqcha mashaqqatga solishdan) qaytarilganmiz», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз такаллуфдан (ўзимизни ортиқча машаққатга солишдан) қайтарилганмиз», дедилар.

- عن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ قال النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏‏"‏الميت يُعذب في قبره بما نِيح عليه ‏"‏‏. وَفِي روايةٍ:"مَا نِيحَ علَيْهِ"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Umar ibnul-Xattob (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Amal — niyat bilan(dir); va albatta har bir kishiga — oʻ zi niyat qilgan (narsa) bordir. Bas, kimning hijrati Allohga va Uning Rasuliga (boʻ lgan) boʻ lsa, uning hijrati Allohga va Uning Rasuliga ﷺ(dir). Kimning hijrati esa — oʻ zi (yetishmoqchi) boʻ lgan dunyoga, yoki nikohlab olmoqchi boʻ lgan ayolga (boʻ lgan) boʻ lsa, uning hijrati — oʻ zi (shunga) hijrat qilgan narsaga(dir)», dedilar.(Умар ибнул-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Амал — ният билан(дир); ва албатта ҳар бир кишига — ў зи ният қилган (нарса) бордир. Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳга ва Унинг Расулига (бў лган) бў лса, унинг ҳижрати Аллоҳга ва Унинг Расулига ﷺ(дир). Кимнинг ҳижрати эса — ў зи (етишмоқчи) бў лган дунёга, ёки никоҳлаб олмоқчи бў лган аёлга (бў лган) бў лса, унинг ҳижрати — ў зи (шунга) ҳижрат қилган нарсага(дир)», дедилар.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه أنه خطب يوم الجمعة فقال في خطبته‏:‏ ثم إنكم أيها الناس تأكلون شجرتين ما أراهما إلا خبيثتين‏:‏ البصل، والثوم -لقد رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا وجد ريحهما من الرجل في المسجد أمر به، فأخرج إلى البقيع، فمن أكلهما، فليمتهما طبخًا‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot juma kuni xutba qilib, xutbasida dedilar: Ey odamlar, sizlar ikki oʻsimlikni yeysizlar, men ularni faqat yomon hidli deb bilaman: piyoz va sarimsoq. Darhaqiqat, men Rasululloh ﷺni masjidda bir kishidan bularning hidini sezsalar, uni chiqarib, Baqiʼga yuborishni buyurganlarini koʻrganman. Kim ularni yesa, ularni pishirib hidini oʻldirsin.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот жума куни хутба қилиб, хутбасида дедилар: Эй одамлар, сизлар икки ўсимликни ейсизлар, мен уларни фақат ёмон ҳидли деб биламан: пиёз ва саримсоқ. Дарҳақиқат, мен Расулуллоҳ ﷺни масжидда бир кишидан буларнинг ҳидини сезсалар, уни чиқариб, Бақиъга юборишни буюрганларини кўрганман. Ким уларни еса, уларни пишириб ҳидини ўлдирсин.

وعنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إنما يلبس الحرير من لا خلاق له‏"‏.((متفق عليه)) ‏ وفى رواية للبخاري‏:‏ ‏"‏من لا خلاق له في الآخرة‏"‏‏

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Asmo meni Abdulloh ibn Umar huzuriga yuborib: «Menga xabar yetishicha, sen uchta narsani harom qilar emishsan: kiyimdagi (ipak) chiziqni, qizil ipak egar yopinchigʻini va butun rajab oyini roʻza tutishni», dedi. Shunda Abdulloh menga: «Rajab haqida aytganingga kelsak, butun umr roʻza tutadigan kishi haqida nima deysan? Kiyimdagi (ipak) chiziq haqida aytganingga kelsak, men Umar ibn Xattobning shunday deganini eshitganman: Men Rasululloh ﷺ ning ‹Ipakni faqat (oxiratda) nasibasi yoʻq kishi kiyadi› deganlarini eshitganman — shuning uchun men (kiyimdagi ipak) chiziq ham shundan boʻlishidan qoʻrqdim. Qizil egar yopinchigʻiga kelsak, mana bu Abdullohning egar yopinchigʻi» — qarasam, u qizil ipak ekan, dedi. Men Asmo huzuriga qaytib, unga (bularni) xabar qildim. U: «Mana bu Rasululloh ﷺ ning jubbalari (toʻni)», dedi-da, menga forscha tikilgan, dibodan (zarbof shoyidan) yoqasi va etaklari dibo bilan hoshiyalangan bir taylison jubbasini chiqarib koʻrsatdi. Soʻng: «Bu Oishaning huzurida u vafot etgunicha turgan edi, u vafot etgach, men uni oldim. Nabiy ﷺ buni kiyar edilar. Endi biz uni bemorlar uchun yuvib (shifo tilab) beramiz, undan shifo izlanadi», dedi.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асмо мени Абдуллоҳ ибн Умар ҳузурига юбориб: «Менга хабар етишича, сен учта нарсани ҳаром қилар эмишсан: кийимдаги (ипак) чизиқни, қизил ипак эгар ёпинчиғини ва бутун ражаб ойини рўза тутишни», деди. Шунда Абдуллоҳ менга: «Ражаб ҳақида айтганингга келсак, бутун умр рўза тутадиган киши ҳақида нима дейсан? Кийимдаги (ипак) чизиқ ҳақида айтганингга келсак, мен Умар ибн Хаттобнинг шундай деганини эшитганман: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ‹Ипакни фақат (охиратда) насибаси йўқ киши кияди› деганларини эшитганман — шунинг учун мен (кийимдаги ипак) чизиқ ҳам шундан бўлишидан қўрқдим. Қизил эгар ёпинчиғига келсак, мана бу Абдуллоҳнинг эгар ёпинчиғи» — қарасам, у қизил ипак экан, деди. Мен Асмо ҳузурига қайтиб, унга (буларни) хабар қилдим. У: «Мана бу Расулуллоҳ ﷺ нинг жуббалари (тўни)», деди-да, менга форсча тикилган, дибодан (зарбоф шойидан) ёқаси ва этаклари дибо билан ҳошияланган бир тайлисон жуббасини чиқариб кўрсатди. Сўнг: «Бу Оишанинг ҳузурида у вафот этгунича турган эди, у вафот этгач, мен уни олдим. Набий ﷺ буни кияр эдилар. Энди биз уни беморлар учун ювиб (шифо тилаб) берамиз, ундан шифо изланади», деди.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه‏:‏ أن النبي صلى الله عليه وسلم قال ‏:‏ ‏"‏ إن الله يرفع بهذا الكتاب أقوامًا ويضع به آخرين‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Nofeʼ ibn Abdulhoris Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni Usfonda uchratgani rivoyat qilinadi. Umar uni Makkaga voliy qilib tayinlagan edi. Umar: «Vodiy ahliga kimni oʻrningga qoldirding?» dedi. U: «Ularga Ibn Abzoni oʻrnimga qoldirdim», dedi. Umar: «Ibn Abzo kim?» dedi. U: «Bizning ozod qilingan qullarimizdan bir kishi», dedi. Umar: «Ularga bir ozod qilingan qulni oʻrningga qoldirdingmi?» dedi. U: «Albatta, u Allohning kitobini oʻqiydi, farzlarni biladi va qozidir», dedi. Umar dedi: «Ogʻoh boʻlingki, Paygʻambaringiz ﷺ: ‹Albatta, Alloh bu kitob sababli baʼzi qavmlarni yuksaltiradi va u bilan boshqalarni pastlatadi›, degan edilar».Нофеъ ибн Абдулҳорис Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни Усфонда учратгани ривоят қилинади. Умар уни Маккага волий қилиб тайинлаган эди. Умар: «Водий аҳлига кимни ўрнингга қолдирдинг?» деди. У: «Уларга Ибн Абзони ўрнимга қолдирдим», деди. Умар: «Ибн Абзо ким?» деди. У: «Бизнинг озод қилинган қулларимиздан бир киши», деди. Умар: «Уларга бир озод қилинган қулни ўрнингга қолдирдингми?» деди. У: «Албатта, у Аллоҳнинг китобини ўқийди, фарзларни билади ва қозидир», деди. Умар деди: «Оғоҳ бўлингки, Пайғамбарингиз ﷺ: ‹Албатта, Аллоҳ бу китоб сабабли баъзи қавмларни юксалтиради ва у билан бошқаларни пастлатади›, деган эдилар».

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏‏"‏ما منكم من أحد يتوضا فيبلغ-أو فيسبغ الوضوء- ثم قال‏:‏ أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله، إلا فتحت له أبواب الجنة الثمانية يدخل من أيها شاء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏ وزاد الترمذي‏:‏ ‏"‏اللهم اجعلني من التوابين واجعلني من المتطهرين‏"

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga tuyalarni boqish (vazifasi) yuklangan edi. Bas, mening navbatim keldi va men ularni kechqurun (oʻtloqdan) haydab keldim. Shunda men Rasululloh ﷺ ni — turib, odamlarga hadis aytayotgan holda — topdim (yetib keldim). Bas, men Uning soʻzidan (shuni) ilgab oldim: «Qaysi bir musulmon tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa-da, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — qalbi va yuzi bilan ularga yuzlangan holda —, albatta unga jannat vojib boʻladi». (Roviy) dedi: Shunda men: «Bu nima degan goʻzal (soʻz)!» dedim. Shu payt oldimdagi bir soʻzlovchi: «Undan oldingi (soʻz) undan-da goʻzalroqdir» dedi. Men qaradim — bu Umar edi. U dedi: «Albatta men seni hozirgina kelganingni koʻrdim. (Paygʻambar): ‹Sizlardan hech bir kishi tahorat qilib, tahoratni (toʻla) yetkazsa — yoki: mukammal qilsa — soʻng: «Ashhadu an la ilaha illallohu va anna Muhammadan abdullohi va rasuluhu (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir)» desa, illo unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi — ularning qaysisidan xohlasa, (oʻshandan) kiradi›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга туяларни боқиш (вазифаси) юкланган эди. Бас, менинг навбатим келди ва мен уларни кечқурун (ўтлоқдан) ҳайдаб келдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ни — туриб, одамларга ҳадис айтаётган ҳолда — топдим (етиб келдим). Бас, мен Унинг сўзидан (шуни) илгаб олдим: «Қайси бир мусулмон таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса-да, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — қалби ва юзи билан уларга юзланган ҳолда —, албатта унга жаннат вожиб бўлади». (Ровий) деди: Шунда мен: «Бу нима деган гўзал (сўз)!» дедим. Шу пайт олдимдаги бир сўзловчи: «Ундан олдинги (сўз) ундан-да гўзалроқдир» деди. Мен қарадим — бу Умар эди. У деди: «Албатта мен сени ҳозиргина келганингни кўрдим. (Пайғамбар): ‹Сизлардан ҳеч бир киши таҳорат қилиб, таҳоратни (тўла) етказса — ёки: мукаммал қилса — сўнг: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва анна Муҳаммадан абдуллоҳи ва расулуҳу (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир)» деса, илло унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади — уларнинг қайсисидан хоҳласа, (ўшандан) киради›, дедилар».

- وعن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من نام عن حزبه، أو عن شيء منه، فقرأه فيما بين صلاة الفجر وصلاة الظهر، كتب له كأنما قرأه من الليل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki oʻz vird (vazifa)si yoki uning bir qismidan uxlab qolsa-yu, soʻng uni bomdod namozi bilan peshin namozi orasida oʻqib olsa, unga goʻyo uni kechasi oʻqigandek yozib qoʻyiladi», — dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ўз вирд (вазифа)си ёки унинг бир қисмидан ухлаб қолса-ю, сўнг уни бомдод намози билан пешин намози орасида ўқиб олса, унга гўё уни кечаси ўқигандек ёзиб қўйилади», — дедилар.

- وعن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏إذا أقبل الليل من ههنا وأدبر النهار من ههنا، وغربت الشمس، فقد أفطر الصائم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tun kirib, kunduz orqaga ketsa va quyosh botsa, roʻzangni ochgin», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тун кириб, кундуз орқага кетса ва қуёш ботса, рўзангни очгин», дедилар.

- وأما الأحاديث ؛ فالأول‏:‏ عن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه ، قال ‏"‏ بينما نحن جلوس عند رسول الله، صلى الله عليه وسلم ذات يوم إذ طلع عينا رجل شديد بياض الثياب ، شديد سواد الشعر، لا يرى عليه أثر السفر، ولا يعرفه منا أحد، حتى جلس إلى النبي ،صلى الله عليه وسلم ، فأسند ركبتيه إلى ركبتيه، ووضع كفيه على فخذيه وقال‏:‏ يا محمد أخبرني عن الإسلام، فقال‏:‏ رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ الإسلام أن تشهد أن لا إله إلا الله ، وأن محمداً رسول الله وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة ، وتصوم رمضان ، وتحج البيت إن استطعت إليه سبيلاً‏.‏ قال صدقت‏.‏ فعجبنا له يسأله ويصدقه‏!‏ قال ‏:‏ فأخبرني عن الإيمان‏.‏ قال أن تؤمن بالله، وملائكته، وكتبه ورسله، واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر خيره وشره‏.‏ قال صدقت‏.‏ قال فأخبرني عن الإحسان ‏.‏ قال أن تعبد الله كأنك تراه؛ فإن لم تكن تراه فإنه يراك‏.‏ قال‏:‏ فأخبرني عن الساعة‏.‏ قال‏:‏ ما المسؤول عنها بأعلم من السائل‏.‏ قال ‏:‏ فأخبرني عن أماراتها قال‏:‏ أن تلد الأمة ربتها، وأن ترى الحفاة العراة العالة رعاء الشاء يتطالون في البنيان‏.‏ ثم انطلق، فلبثت ملياً، ثم قال‏:‏ يا عمر أتدري من السائل‏؟‏ قلت‏:‏ الله ورسوله أعلم‏.‏ قال‏:‏ فإنه جبريل أتاكم يعلمكم أمر دينكم‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni biz Rasululloh ﷺ ning huzurida edik. Shunday paytda oldimizda kiyimi gʻoyat oppoq, sochi gʻoyat qora bir kishi paydo boʻldi; unda safar asari (alomati) koʻrinmas va bizdan hech kim uni tanimas edi. Nihoyat u Paygʻambar ﷺ ning yoniga oʻtirib, tizzalarini U Zotning tizzalariga taqab, kaftlarini (oʻz) sonlariga qoʻydi-da: «Ey Muhammad, menga Islom haqida xabar bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Islom — Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasulidir, deb guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing, Ramazonda roʻza tutishing va (yetib borishga) yoʻl topa olsang, Baytni (Kaʼbani) haj qilishingdir», dedilar. (U): «Rost aytding», dedi. (Umar) dedi: Biz unga hayron qoldik — (oʻzi) soʻraydi-yu, (oʻzi) tasdiqlaydi. (U): «Menga iymon haqida xabar bering», dedi. (Rasululloh): «Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, paygʻambarlariga va Oxirat kuniga iymon keltirishing, hamda qadarning yaxshisiga ham, yomoniga ham iymon keltirishingdir», dedilar. (U): «Rost aytding», dedi. (U): «Menga ehson haqida xabar bering», dedi. (Rasululloh): «Allohga goʻyo Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; chunki sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turibdi», dedilar. (U): «Menga (qiyomat) Soati haqida xabar bering», dedi. (Rasululloh): «Bu haqida soʻralgan (kishi) soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas», dedilar. (U): «Menga uning alomatlari haqida xabar bering», dedi. (Rasululloh): «Choʻri (kanizak) oʻz bekasini (xojasini) tugʻishi, hamda yalangoyoq, yalangʻoch, kambagʻal qoʻy boquvchilarning bino (qurish)da bir-biridan oʻzib (baland imoratlar qurib) ketishini koʻrishingdir», dedilar. (Umar) dedi: Soʻng u (kishi) ketdi. Men birmuncha vaqt (kutib) turdim. Keyin (Rasululloh) menga: «Ey Umar, soʻrovchi kim ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. (Rasululloh): «U Jibril edi — sizlarga diningizni oʻrgatish uchun keldi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурида эдик. Шундай пайтда олдимизда кийими ғоят оппоқ, сочи ғоят қора бир киши пайдо бўлди; унда сафар асари (аломати) кўринмас ва биздан ҳеч ким уни танимас эди. Ниҳоят у Пайғамбар ﷺ нинг ёнига ўтириб, тиззаларини У Зотнинг тиззаларига тақаб, кафтларини (ўз) сонларига қўйди-да: «Эй Муҳаммад, менга Ислом ҳақида хабар беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом — Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир, деб гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг, Рамазонда рўза тутишинг ва (етиб боришга) йўл топа олсанг, Байтни (Каъбани) ҳаж қилишингдир», дедилар. (У): «Рост айтдинг», деди. (Умар) деди: Биз унга ҳайрон қолдик — (ўзи) сўрайди-ю, (ўзи) тасдиқлайди. (У): «Менга иймон ҳақида хабар беринг», деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, пайғамбарларига ва Охират кунига иймон келтиришинг, ҳамда қадарнинг яхшисига ҳам, ёмонига ҳам иймон келтиришингдир», дедилар. (У): «Рост айтдинг», деди. (У): «Менга эҳсон ҳақида хабар беринг», деди. (Расулуллоҳ): «Аллоҳга гўё Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; чунки сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб турибди», дедилар. (У): «Менга (қиёмат) Соати ҳақида хабар беринг», деди. (Расулуллоҳ): «Бу ҳақида сўралган (киши) сўровчидан кўра билимлироқ эмас», дедилар. (У): «Менга унинг аломатлари ҳақида хабар беринг», деди. (Расулуллоҳ): «Чўри (канизак) ўз бекасини (хожасини) туғиши, ҳамда ялангоёқ, яланғоч, камбағал қўй боқувчиларнинг бино (қуриш)да бир-биридан ўзиб (баланд иморатлар қуриб) кетишини кўришингдир», дедилар. (Умар) деди: Сўнг у (киши) кетди. Мен бирмунча вақт (кутиб) турдим. Кейин (Расулуллоҳ) менга: «Эй Умар, сўровчи ким эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир», дедим. (Расулуллоҳ): «У Жибрил эди — сизларга динингизни ўргатиш учун келди», дедилар.

- التاسع‏:‏ عن عمر رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏لا يسأل الرجل فيم ضرب امرأته‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو دواد وغيره‏)‏‏)‏ ‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Aqiqda ekanlarida: «Bu kecha (tushimda) menga Robbimdan (kelgan) kimdir (yaʼni Jibril) kelib: ‹Bu muborak vodiyda namoz oʻqi va: «(Men) haj bilan birga umra (qilishni niyat qildim)», — degin›, — dedi», — dedilar.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ақиқда эканларида: «Бу кеча (тушимда) менга Роббимдан (келган) кимдир (яъни Жибрил) келиб: ‹Бу муборак водийда намоз ўқи ва: «(Мен) ҳаж билан бирга умра (қилишни ният қилдим)», — дегин›, — деди», — дедилар.

- السادس‏:‏ عن عمر رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول ‏:‏ ‏"‏لو أنكم تتوكلون على الله حق توكله لرزقكم كما يرزق الطير ، تغدو خماصاً وتروح بطاناً‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي ، وقال حديث حسن ‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Allohning Nabiysi ﷺni: «Agar sizlar Allohga chin tavakkul bilan tavakkul qilsangizlar, sizlarni xuddi qushlarni rizqlantirganidek rizqlantirar edi: ular ertalab qorinlari och holda ketib, kechqurun toʻq holda qaytadilar», deb aytayotganlarini eshitdi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг Набийси ﷺни: «Агар сизлар Аллоҳга чин таваккул билан таваккул қилсангизлар, сизларни худди қушларни ризқлантирганидек ризқлантирар эди: улар эрталаб қоринлари оч ҳолда кетиб, кечқурун тўқ ҳолда қайтадилар», деб айтаётганларини эшитди.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏ من نام عن حزبه من الليل، أو عن شيء منه فقرأه ما بين صلاة الفجر وصلاة الظهر، كتب له كأنما قرأه من الليل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim uyqu sababli oʻz (kunlik tunggi) virdidan yoki uning bir qismidan qolib ketsa-yu, soʻng uni bomdod namozi bilan peshin namozi orasida oʻqib olsa, unga uni kechasi oʻqigandek (savob) yoziladi».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким уйқу сабабли ўз (кунлик тунгги) вирдидан ёки унинг бир қисмидан қолиб кетса-ю, сўнг уни бомдод намози билан пешин намози орасида ўқиб олса, унга уни кечаси ўқигандек (савоб) ёзилади».

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ لما كان يوم خيبر أقبل نفر من أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم فقالوا فلان شهيد، وفلان شهيد، حتى مروا على رجل فقالوا ‏:‏ فلان شهيد‏.‏ فقال النبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ كلا إني رأيته في النار في بردة غلها-أو عباءة-” ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni Paygʻambar ﷺning ashoblaridan bir necha kishi kelib: «Falonchi shahid, falonchi shahid», deyishdi. Nihoyat bir kishining oldidan oʻtishganda: «Falonchi shahid», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, men uni gʻanimatdan oʻgʻirlagan bir chopon yoki aboyi sababli doʻzaxda koʻrdim», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Ey Xattob oʻgʻli, borib odamlarga: ‹Jannatga faqat moʻminlargina kiradilar›, deb eʼlon qil», dedilar. Men chiqib: «Ogoh boʻlingizkim, jannatga faqat moʻminlargina kiradilar», deb eʼlon qildim.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни Пайғамбар ﷺнинг ашобларидан бир неча киши келиб: «Фалончи шаҳид, фалончи шаҳид», дейишди. Ниҳоят бир кишининг олдидан ўтишганда: «Фалончи шаҳид», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, мен уни ғаниматдан ўғирлаган бир чопон ёки абойи сабабли дўзахда кўрдим», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Хаттоб ўғли, бориб одамларга: ‹Жаннатга фақат мўминларгина кирадилар›, деб эълон қил», дедилар. Мен чиқиб: «Огоҳ бўлингизким, жаннатга фақат мўминларгина кирадилар», деб эълон қилдим.

- وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال‏:‏ استأذنت النبي صلى الله عليه وسلم في العمرة، فأذن لي، وقال‏:‏ ‏"‏لا تنسنا يا أخي من دعائك‏"‏ فقال كلمة ما يسرني أن لي بها الدنيا‏.‏ وفي رواية قال‏:‏ ‏"‏أشركنا يا أخي في دعائك‏"‏‏.‏ حديث صحيح ‏(‏‏(‏رواه أبو داود، والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u: Men Nabiy ﷺdan umra qilishga ruxsat soʻradim, u zot menga ruxsat berdilar va: «Ey ukajonim, bizni duoingda unutma», dedilar. Shunday bir soʻz aytdilarki, men u soʻzga ega boʻlganimni butun dunyoga (ega boʻlishimdan) ortiq quvonch deb bildim, dedi. Shuʼba aytadi: Soʻng men Osim bilan Madinada uchrashdim, u menga buni rivoyat qilib: «Ey ukajonim, bizni duoingga sherik qil», deb (rivoyat qildi).Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у: Мен Набий ﷺдан умра қилишга рухсат сўрадим, у зот менга рухсат бердилар ва: «Эй укажоним, бизни дуоингда унутма», дедилар. Шундай бир сўз айтдиларки, мен у сўзга эга бўлганимни бутун дунёга (эга бўлишимдан) ортиқ қувонч деб билдим, деди. Шуъба айтади: Сўнг мен Осим билан Мадинада учрашдим, у менга буни ривоят қилиб: «Эй укажоним, бизни дуоингга шерик қил», деб (ривоят қилди).

- وعن عمر بن الخطاب، رضي الله عنه ، قال‏:‏ قدم رسول الله ، صلى الله عليه وسلم، بسبي، فإذا امرأة من السبي تسعى، إذ وجدت صبياً في السبي أخذته، فألزقته ببطنها، فأرضعته، فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم‏:‏ “أترون هذه المرأة طارحة ولدها في النار‏؟‏” قلنا لا والله ‏.‏ قال‏:‏ ‏"‏لله أرحم بعباده من هذه الأم بولدها‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ huzuriga baʼzi asirlar keltirildi. Shunda asirlar ichidan bir ayol (kimnidir) izlab yurar, asirlar ichidan bir chaqaloqni topib olsa, uni olib qorniga bosar va emizar edi. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: «Bu ayol oʻz bolasini oʻtga tashlaydi deb oʻylaysizlarmi?», dedilar. Biz: «Yoʻq, Allohga qasamki, u (bolasini) tashlamaslikka qodir ekan», dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh oʻz bandalariga bu (ayol) oʻz bolasiga (rahmli) boʻlganidan ham koʻra rahmliroqdir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига баъзи асирлар келтирилди. Шунда асирлар ичидан бир аёл (кимнидир) излаб юрар, асирлар ичидан бир чақалоқни топиб олса, уни олиб қорнига босар ва эмизар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Бу аёл ўз боласини ўтга ташлайди деб ўйлайсизларми?», дедилар. Биз: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, у (боласини) ташламасликка қодир экан», дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ўз бандаларига бу (аёл) ўз боласига (раҳмли) бўлганидан ҳам кўра раҳмлироқдир», дедилар.

- وعن عمر رضي الله عنه قال‏:‏ قسم رسول الله صلى الله عليه وسلم قسماً، فقلت‏:‏ يا رسول الله لغير هؤلاء كانوا أحق به منهم‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏إنهم خيروني أن يسألوني بالفحش فأعطيهم، أو يبخلوني، ولست بباخل‏"‏ ‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir (oʻlja) taqsimotini qildilar. Shunda men: «Ey Allohning Rasuli, falonchiga ham bering, chunki u moʻmin», dedim. Paygʻambar ﷺ: «Yoki musulmon (de)», dedilar. Men buni (‹moʻmin› soʻzini) uch marta aytdim, U esa menga uni (‹yoki musulmon›ni) uch marta qaytardilar. Soʻng: «Men bir kishiga — boshqasi menga undan koʻra mahbubroq boʻla turib — Alloh uni doʻzaxga yuztubon tashlab yuborishidan qoʻrqib, (mol) beraman», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир (ўлжа) тақсимотини қилдилар. Шунда мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалончига ҳам беринг, чунки у мўмин», дедим. Пайғамбар ﷺ: «Ёки мусулмон (де)», дедилар. Мен буни (‹мўмин› сўзини) уч марта айтдим, У эса менга уни (‹ёки мусулмон›ни) уч марта қайтардилар. Сўнг: «Мен бир кишига — бошқаси менга ундан кўра маҳбуброқ бўла туриб — Аллоҳ уни дўзахга юзтубон ташлаб юборишидан қўрқиб, (мол) бераман», дедилар.