Ummu Fadl Lubaba bint al-Horis

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا سَالِمٌ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَيْرًا، مَوْلَى أُمِّ الْفَضْلِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ، شَكَّ النَّاسُ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِشَرَابٍ فَشَرِبَهُ‏.‏

Ummul-Fazl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Paygʻambar ﷺ Arafa kuni roʻza tutyaptilarmi (yoʻqmi) deb shubha qildi; bas, men u zotga ichimlik (sut) yubordim va u zot uni ichdilar.Уммул-Фазл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Одамлар Пайғамбар ﷺ Арафа куни рўза тутяптиларми (йўқми) деб шубҳа қилди; бас, мен у зотга ичимлик (сут) юбордим ва у зот уни ичдилар.

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، سَمِعَ سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَيْرًا، مَوْلَى أُمِّ الْفَضْلِ يُحَدِّثُ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ، قَالَتْ شَكَّ النَّاسُ فِي صِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَرَفَةَ، فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ بِإِنَاءٍ فِيهِ لَبَنٌ فَشَرِبَ‏.‏ فَكَانَ سُفْيَانُ رُبَّمَا قَالَ شَكَّ النَّاسُ فِي صِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَرَفَةَ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أُمُّ الْفَضْلِ‏.‏ فَإِذَا وُقِفَ عَلَيْهِ قَالَ هُوَ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ‏.‏

(Ummu Fadl (roziyallohu anho) aytdi:) Odamlar Rasululloh ﷺning Arafa kuni roʻ za tutishlari (yoki tutmasliklari)da shubhaga tushdi. Men u zotga — ichida sut boʻ lgan bir idish yubordim; u zot (uni) ichdilar. (Sufyon baʼzan: «Odamlar Rasululloh ﷺning Arafa kuni roʻ za (tutishlari)da shubhaga tushdi; shunda Ummu Fadl u zotga (sut) yubordi» der edi; (lekin aniqlashganda) u: «U — Ummu Fadldan(dir)» dedi.)(Умму Фадл (розияллоҳу анҳо) айтди:) Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг Арафа куни рў за тутишлари (ёки тутмасликлари)да шубҳага тушди. Мен у зотга — ичида сут бў лган бир идиш юбордим; у зот (уни) ичдилар. (Суфён баъзан: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг Арафа куни рў за (тутишлари)да шубҳага тушди; шунда Умму Фадл у зотга (сут) юборди» дер эди; (лекин аниқлашганда) у: «У — Умму Фадлдан(дир)» деди.)

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو النَّضْرِ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ بِنْتِ الْحَارِثِ، أَنَّهَا أَرْسَلَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِقَدَحِ لَبَنٍ، وَهُوَ وَاقِفٌ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ، فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَشَرِبَهُ‏.‏ زَادَ مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَلَى بَعِيرِهِ‏.‏

(Ummu Fadl bint al-Horis (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, u Paygʻambar ﷺga — u zot Arafa kechquruni (Arafotda) turgan paytlarida — bir qadah sut yubordi; u zot uni qoʻ llari bilan olib, ichdilar. (Molik, Abu Nadrdan: ‹oʻ z tuyasi ustida (ichdilar)› (deb) ziyoda qildi.)(Умму Фадл бинт ал-Ҳорис (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, у Пайғамбар ﷺга — у зот Арафа кечқуруни (Арафотда) турган пайтларида — бир қадаҳ сут юборди; у зот уни қў ллари билан олиб, ичдилар. (Молик, Абу Надрдан: ‹ў з туяси устида (ичдилар)› (деб) зиёда қилди.)

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى أُمِّ الْفَضْلِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ، أَنَّهُمْ شَكُّوا فِي صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عَرَفَةَ، فَبُعِثَ إِلَيْهِ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَهُ‏.‏

(Ummu Fadl (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, ular Paygʻambar ﷺning Arafa kuni roʻ za (tutishlari)da shubhaga tushdi; shunda u zotga bir qadah sut yuborildi; u zot uni ichdilar.(Умму Фадл (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, улар Пайғамбар ﷺнинг Арафа куни рў за (тутишлари)да шубҳага тушди; шунда у зотга бир қадаҳ сут юборилди; у зот уни ичдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كُلُّهُمْ عَنِ الْمُعْتَمِرِ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - أَخْبَرَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَيُّوبَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ، قَالَتْ دَخَلَ أَعْرَابِيٌّ عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِي فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي كَانَتْ لِي امْرَأَةٌ فَتَزَوَّجْتُ عَلَيْهَا أُخْرَى فَزَعَمَتِ امْرَأَتِي الأُولَى أَنَّهَا أَرْضَعَتِ امْرَأَتِي الْحُدْثَى رَضْعَةً أَوْ رَضْعَتَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُحَرِّمُ الإِمْلاَجَةُ وَالإِمْلاَجَتَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَمْرٌو فِي رِوَايَتِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ ‏.‏

Ummul-Fazl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Allohning Nabiysi ﷺ huzuriga kirdi, u zot mening uyimda edilar. U: «Yo Allohning Nabiysi, mening bir xotinim bor edi, uning ustiga yana boshqasini nikohladim. Birinchi xotinim esa, yangi (nikohlagan) xotinimni bir yoki ikki marta emizganini daʼvo qilmoqda», — dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Bir yoki ikki marta emizish (nikohni) harom qilmaydi», — dedilar.Уммул-Фазл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурига кирди, у зот менинг уйимда эдилар. У: «Ё Аллоҳнинг Набийси, менинг бир хотиним бор эди, унинг устига яна бошқасини никоҳладим. Биринчи хотиним эса, янги (никоҳлаган) хотинимни бир ёки икки марта эмизганини даъво қилмоқда», — деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бир ёки икки марта эмизиш (никоҳни) ҳаром қилмайди», — дедилар.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أُمِّهِ أُمِّ الْفَضْلِ، قَالَتْ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَاصِبٌ رَأْسَهُ فِي مَرَضِهِ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ فَقَرَأَ بِالْمُرْسَلاَتِ قَالَتْ فَمَا صَلاَّهَا بَعْدُ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ الْفَضْلِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالأَعْرَافِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنِ اقْرَأْ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ ‏.‏ قَالَ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ وَذُكِرَ عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يُقْرَأَ فِي صَلاَةِ الْمَغْرِبِ بِالسُّوَرِ الطُّوَلِ نَحْوِ الطُّورِ وَالْمُرْسَلاَتِ قَالَ الشَّافِعِيُّ لاَ أَكْرَهُ ذَلِكَ بَلْ أَسْتَحِبُّ أَنْ يُقْرَأَ بِهَذِهِ السُّوَرِ فِي صَلاَةِ الْمَغْرِبِ ‏.‏

Umm al-Fazl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ kasalliklarida boshlarini (roʻmol bilan) bogʻlab oldimizga chiqdilar va shom namozini oʻqib, Mursalot (surasi)ni oʻqidilar», dedi. (Umm al-Fazl) aytdi: «Soʻng u zot Allohga roʻbaroʻ boʻlgunlaricha (vafotlarigacha) uni boshqa (shom namozida) oʻqimadilar». (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Jubayr ibn Mutim, Ibn Umar, Abu Ayyub va Zayd ibn Sobitdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Umm al-Fazlning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺdan shomda ikkala rakatda Aʼrof (surasi)ni oʻqiganlari rivoyat qilingan. Yana Nabiy ﷺdan shomda Tur (surasi)ni oʻqiganlari rivoyat qilingan. Umardan esa u Abu Musoga: «Shomda mufassalning qisqalaridan oʻqi», deb (xat) yozgani rivoyat qilingan. Abu Bakr as-Siddiqdan ham u shomda mufassalning qisqalarini oʻqigani rivoyat qilingan. (Abu Iso) aytdi: Ilm ahli huzurida amal shunga muvofiqdir, Ibn Muborak, Ahmad va Ishoq ham shunday deydilar. Shofiiy esa, Molikdan zikr qilinishicha, u shom namozida Tur va Mursalot kabi uzun suralarni oʻqishni makruh sanagan, (lekin) Shofiiy: «Men buni makruh sanamayman, balki shom namozida bu suralarni oʻqishni mustahab koʻraman», degan.Умм ал-Фазл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ касалликларида бошларини (рўмол билан) боғлаб олдимизга чиқдилар ва шом намозини ўқиб, Мурсалот (сураси)ни ўқидилар», деди. (Умм ал-Фазл) айтди: «Сўнг у зот Аллоҳга рўбарў бўлгунларича (вафотларигача) уни бошқа (шом намозида) ўқимадилар». (Абу Исо) айтди: Бу бобда Жубайр ибн Мутим, Ибн Умар, Абу Айюб ва Зайд ибн Собитдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Умм ал-Фазлнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺдан шомда иккала ракатда Аъроф (сураси)ни ўқиганлари ривоят қилинган. Яна Набий ﷺдан шомда Тур (сураси)ни ўқиганлари ривоят қилинган. Умардан эса у Абу Мусога: «Шомда муфассалнинг қисқаларидан ўқи», деб (хат) ёзгани ривоят қилинган. Абу Бакр ас-Сиддиқдан ҳам у шомда муфассалнинг қисқаларини ўқигани ривоят қилинган. (Абу Исо) айтди: Илм аҳли ҳузурида амал шунга мувофиқдир, Ибн Муборак, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шундай дейдилар. Шофиий эса, Моликдан зикр қилинишича, у шом намозида Тур ва Мурсалот каби узун сураларни ўқишни макруҳ санаган, (лекин) Шофиий: «Мен буни макруҳ санамайман, балки шом намозида бу сураларни ўқишни мустаҳаб кўраман», деган.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُمَيْرٍ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ بِنْتِ الْحَارِثِ، أَنَّ نَاسًا، تَمَارَوْا عِنْدَهَا يَوْمَ عَرَفَةَ فِي صَوْمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ بَعْضُهُمْ هُوَ صَائِمٌ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ بِصَائِمٍ ‏.‏ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ بِقَدَحِ لَبَنٍ وَهُوَ وَاقِفٌ عَلَى بَعِيرِهِ بِعَرَفَةَ فَشَرِبَ ‏.‏

Ummul Fazl binti Horis (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Arofa kuni uning huzurida baʼzi odamlar Rasululloh ﷺning roʻza tutgan-tutmaganlari haqida bahslashib qolishdi. Ulardan baʼzilari: «U zot roʻzadorlar», desa, baʼzilari: «Roʻzador emaslar», dedi. Shunda u (Ummul Fazl) u zot Arofotda tuyalari ustida turgan paytlarida u zotga bir koʻza sut yubordi, u zot esa uni ichdilar.Уммул Фазл бинти Ҳорис (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Арофа куни унинг ҳузурида баъзи одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг рўза тутган-тутмаганлари ҳақида баҳслашиб қолишди. Улардан баъзилари: «У зот рўзадорлар», деса, баъзилари: «Рўзадор эмаслар», деди. Шунда у (Уммул Фазл) у зот Арофотда туялари устида турган пайтларида у зотга бир кўза сут юборди, у зот эса уни ичдилар.

وَعَنْ أُمِّ الْفَضْلِ قَالَتْ: أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الرضعة أَو الرضعتان» وَفِي رِوَايَةِ عَائِشَةَ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ والمصتان» وَفِي أُخْرَى لِأُمِّ الْفَضْلِ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الإملاجة والإملاجتان» . هَذِه رِوَايَات لمُسلم

Ummul-Fazl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Bir yoki ikki marta emizish, yoxud bir yoki ikki marta soʻrish (nikohni) harom qilmaydi», — dedilar.Уммул-Фазл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бир ёки икки марта эмизиш, ёхуд бир ёки икки марта сўриш (никоҳни) ҳаром қилмайди», — дедилар.