Vosila ibn al-Asqa'

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو زُرْعَةَ، يَحْيَى بْنُ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، قَالَ نَادَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَخَرَجْتُ إِلَى أَهْلِي فَأَقْبَلْتُ وَقَدْ خَرَجَ أَوَّلُ صَحَابَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَطَفِقْتُ فِي الْمَدِينَةِ أُنَادِي أَلاَ مَنْ يَحْمِلُ رَجُلاً لَهُ سَهْمُهُ فَنَادَى شَيْخٌ مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ لَنَا سَهْمُهُ عَلَى أَنْ نَحْمِلَهُ عَقَبَةً وَطَعَامُهُ مَعَنَا قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَسِرْ عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ تَعَالَى ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَ خَيْرِ صَاحِبٍ حَتَّى أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَأَصَابَنِي قَلاَئِصُ فَسُقْتُهُنَّ حَتَّى أَتَيْتُهُ فَخَرَجَ فَقَعَدَ عَلَى حَقِيبَةٍ مِنْ حَقَائِبِ إِبِلِهِ ثُمَّ قَالَ سُقْهُنَّ مُدْبِرَاتٍ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ سُقْهُنَّ مُقْبِلاَتٍ ‏.‏ فَقَالَ مَا أَرَى قَلاَئِصَكَ إِلاَّ كِرَامًا - قَالَ - إِنَّمَا هِيَ غَنِيمَتُكَ الَّتِي شَرَطْتُ لَكَ ‏.‏ قَالَ خُذْ قَلاَئِصَكَ يَا ابْنَ أَخِي فَغَيْرَ سَهْمِكَ أَرَدْنَا ‏.‏

Ishoq ibn Ibrohim ad-Dimashqiy Abun-Nazr bizga aytib berdi: Muhammad ibn Shuayb bizga aytib berdi: Abu Zurʼa Yahyo ibn Abu Amr as-Sayboniy menga xabar berdi: Amr ibn Abdullohdan, u unga Vosila ibn al-Asqaʼdan rivoyat qilib aytdi. (Vosila roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotiga (chiqishga) chaqirdilar. Men oilamning oldiga ketib, soʻng (yoʻlga) chiqsam, Rasululloh ﷺ sahobalarining oldingi qismi allaqachon yoʻlga chiqib boʻlibdi. Shunda men Madinada baland ovoz bilan: «Ey odamlar! Bir kishini ulovda olib boradigan, evaziga uning ulushini oladigan kim bor?» deb chaqira boshladim. Shunda ansorlardan bir keksa kishi sado berib: «Uni navbatma-navbat ulovga mindirib borishimiz va taomi biz bilan boʻlishi sharti bilan uning ulushi bizniki boʻladimi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Unday boʻlsa, Alloh taoloning barakasi bilan yoʻlga chiq», dedi. (Vosila) dedi: Shunday qilib men eng yaxshi hamroh bilan (yoʻlga) chiqdim. Nihoyat Alloh bizga (gʻanimat) ato etdi va menga (bir nechta) yosh tuyalar nasib boʻldi. Men ularni haydab, uning oldiga keldim. U chiqib, tuyalarining yuk xurjunlaridan biriga oʻtirdi-da: «Ularni orqaga haydab koʻr», dedi. Soʻng: «Ularni oldinga haydab koʻr», dedi. Keyin: «Sening yosh tuyalaringni faqat nasldor (yaxshi) deb koʻraman», dedi. (Vosila) dedi: «Bular men senga shart qilgan oʻsha gʻanimatingdir», (dedim). U: «Ey jiyanim, yosh tuyalaringni ol, biz faqat sening ulushingni (olishni) istagan edik, xolos», dedi.Ишоқ ибн Иброҳим ад-Димашқий Абун-Назр бизга айтиб берди: Муҳаммад ибн Шуайб бизга айтиб берди: Абу Зуръа Яҳё ибн Абу Амр ас-Сайбоний менга хабар берди: Амр ибн Абдуллоҳдан, у унга Восила ибн ал-Асқаъдан ривоят қилиб айтди. (Восила розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотига (чиқишга) чақирдилар. Мен оиламнинг олдига кетиб, сўнг (йўлга) чиқсам, Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларининг олдинги қисми аллақачон йўлга чиқиб бўлибди. Шунда мен Мадинада баланд овоз билан: «Эй одамлар! Бир кишини уловда олиб борадиган, эвазига унинг улушини оладиган ким бор?» деб чақира бошладим. Шунда ансорлардан бир кекса киши садо бериб: «Уни навбатма-навбат уловга миндириб боришимиз ва таоми биз билан бўлиши шарти билан унинг улуши бизники бўладими?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Ундай бўлса, Аллоҳ таолонинг баракаси билан йўлга чиқ», деди. (Восила) деди: Шундай қилиб мен энг яхши ҳамроҳ билан (йўлга) чиқдим. Ниҳоят Аллоҳ бизга (ғанимат) ато этди ва менга (бир нечта) ёш туялар насиб бўлди. Мен уларни ҳайдаб, унинг олдига келдим. У чиқиб, туяларининг юк хуржунларидан бирига ўтирди-да: «Уларни орқага ҳайдаб кўр», деди. Сўнг: «Уларни олдинга ҳайдаб кўр», деди. Кейин: «Сенинг ёш туяларингни фақат наслдор (яхши) деб кўраман», деди. (Восила) деди: «Булар мен сенга шарт қилган ўша ғаниматингдир», (дедим). У: «Эй жияним, ёш туяларингни ол, биз фақат сенинг улушингни (олишни) истаган эдик, холос», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ رُؤْبَةَ التَّغْلِبِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّصْرِيِّ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَرْأَةُ تُحْرِزُ ثَلاَثَةَ مَوَارِيثَ عَتِيقَهَا وَلَقِيطَهَا وَوَلَدَهَا الَّذِي لاَعَنَتْ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Ayol kishi uch (toifa)dan meros oladi: oʻzi ozod qilgan quldan, oʻzi topib olgan tashlandiq boladan va oʻzi liʼon qilgan (laʼnatlashgan) bolasidan».Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Аёл киши уч (тоифа)дан мерос олади: ўзи озод қилган қулдан, ўзи топиб олган ташландиқ боладан ва ўзи лиъон қилган (лаънатлашган) боласидан».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْفَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ رَأَيْتُ وَاثِلَةَ بْنَ الأَسْقَعِ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ بَصَقَ عَلَى الْبُورِيِّ ثُمَّ مَسَحَهُ بِرِجْلِهِ فَقِيلَ لَهُ لِمَ فَعَلْتَ هَذَا قَالَ لأَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ ‏.‏

Abu Said (rahimahulloh) aytdi: Men Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)ni Damashq masjidida koʻrdim. U boʻyraga tupurdi, soʻng uni oyogʻi bilan ishqalab artdi. Unga: «Nega bunday qilding?» deyildi. U: «Chunki men Rasululloh ﷺning shunday qilganlarini koʻrganman», dedi.Абу Саид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)ни Дамашқ масжидида кўрдим. У бўйрага тупурди, сўнг уни оёғи билан ишқалаб артди. Унга: «Нега бундай қилдинг?» дейилди. У: «Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай қилганларини кўрганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، ح وَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ، - وَحَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَتَمُّ - حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ جُنَاحٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ بْنِ حَلْبَسٍ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنَّ فُلاَنَ بْنَ فُلاَنٍ فِي ذِمَّتِكَ فَقِهِ فِتْنَةَ الْقَبْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ‏"‏ فِي ذِمَّتِكَ وَحَبْلِ جِوَارِكَ فَقِهِ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ النَّارِ وَأَنْتَ أَهْلُ الْوَفَاءِ وَالْحَمْدِ اللَّهُمَّ فَاغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ جُنَاحٍ ‏.‏

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga musulmonlardan bir kishi ustida (janoza) namozini oʻqib berdilar. Men u zotning shunday deganlarini eshitdim: «Ey Alloh! Ananing oʻgʻli anan Sening himoyangdadir, uni qabr fitnasidan saqlagin!» Abdurrahmon (oʻz rivoyatida): «(U) Sening himoyang va yaqinliging panohidadir, uni qabr fitnasidan hamda doʻzax azobidan saqlagin! Sen vafodorlik va hamd egasisan. Ey Alloh! Uni magʻfirat qilgin va unga rahm qilgin, albatta Sen magʻfirat qilguvchi va rahmlisan» (dedilar). Abdurrahmon (buni) Marvon ibn Junohdan (rivoyat qildi).Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга мусулмонлардан бир киши устида (жаноза) намозини ўқиб бердилар. Мен у зотнинг шундай деганларини эшитдим: «Эй Аллоҳ! Ананинг ўғли анан Сенинг ҳимоянгдадир, уни қабр фитнасидан сақлагин!» Абдурраҳмон (ўз ривоятида): «(У) Сенинг ҳимоянг ва яқинлигинг паноҳидадир, уни қабр фитнасидан ҳамда дўзах азобидан сақлагин! Сен вафодорлик ва ҳамд эгасисан. Эй Аллоҳ! Уни мағфират қилгин ва унга раҳм қилгин, албатта Сен мағфират қилгувчи ва раҳмлисан» (дедилар). Абдурраҳмон (буни) Марвон ибн Жуноҳдан (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّمْلِيُّ، حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ، عَنِ الْغَرِيفِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، قَالَ أَتَيْنَا وَاثِلَةَ بْنَ الأَسْقَعِ فَقُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا حَدِيثًا، لَيْسَ فِيهِ زِيَادَةٌ وَلاَ نُقْصَانٌ فَغَضِبَ وَقَالَ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَقْرَأُ وَمُصْحَفُهُ مُعَلَّقٌ فِي بَيْتِهِ فَيَزِيدُ وَيَنْقُصُ ‏.‏ قُلْنَا إِنَّمَا أَرَدْنَا حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَاحِبٍ لَنَا أَوْجَبَ - يَعْنِي - النَّارَ بِالْقَتْلِ فَقَالَ ‏"‏ أَعْتِقُوا عَنْهُ يُعْتِقِ اللَّهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Gʻarif ibn ad-Daylamiy aytadi: Biz Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)ning oldiga keldik va unga: «Bizga ortigʻi ham, kami ham boʻlmagan bir hadis aytib bering», dedik. Shunda u gʻazablandi va: «Sizlardan biringiz, mushafi uyida osigʻliq turgani holda (yoddan) oʻqiydi-yu, ortigʻini ham, kamini ham qiladi», dedi. Biz: «Biz faqat siz Nabiy ﷺ dan eshitgan bir hadisni (eshitishni) istadik, xolos», dedik. U: Biz Rasululloh ﷺ ning oldilariga, qotillik tufayli oʻziga doʻzaxni vojib qilib qoʻygan bir doʻstimiz haqida keldik. Shunda u zot: «Uning nomidan (qul) ozod qilinglar, Alloh uning har bir aʼzosi evaziga (ozod qilingan qulning) bir aʼzosini doʻzaxdan ozod qiladi», dedilar.Ғариф ибн ад-Дайламий айтади: Биз Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдик ва унга: «Бизга ортиғи ҳам, ками ҳам бўлмаган бир ҳадис айтиб беринг», дедик. Шунда у ғазабланди ва: «Сизлардан бирингиз, мушафи уйида осиғлиқ тургани ҳолда (ёддан) ўқийди-ю, ортиғини ҳам, камини ҳам қилади», деди. Биз: «Биз фақат сиз Набий ﷺ дан эшитган бир ҳадисни (эшитишни) истадик, холос», дедик. У: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига, қотиллик туфайли ўзига дўзахни вожиб қилиб қўйган бир дўстимиз ҳақида келдик. Шунда у зот: «Унинг номидан (қул) озод қилинглар, Аллоҳ унинг ҳар бир аъзоси эвазига (озод қилинган қулнинг) бир аъзосини дўзахдан озод қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ بِشْرٍ الدِّمَشْقِيُّ، عَنْ بِنْتِ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ، أَنَّهَا سَمِعَتْ أَبَاهَا، يَقُولُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْعَصَبِيَّةُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تُعِينَ قَوْمَكَ عَلَى الظُّلْمِ ‏"‏ ‏.‏

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)ning qizi otasidan eshitganini rivoyat qiladi: U (Vosila) aytdi: «Men: ‹Ey Rasululloh, asabiylik nima?›, dedim. U zot: ‹Qavmingga zulm ishida yordam berishingdir›, dedilar».Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)нинг қизи отасидан эшитганини ривоят қилади: У (Восила) айтди: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, асабийлик нима?›, дедим. У зот: ‹Қавмингга зулм ишида ёрдам беришингдир›, дедилар».