أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ شُعْبَةُ كَتَبَ بِهِ إِلَىَّ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْهُ يُحَدِّثُ وَلَكِنِّي حَفِظْتُهُ قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ حِفْظِي مِنَ الْكِتَابِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ مُصَافَّ الْعَدُوِّ بِعُسْفَانَ وَعَلَى الْمُشْرِكِينَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَصَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّ لَهُمْ صَلاَةً بَعْدَ هَذِهِ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَأَبْنَائِهِمْ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ فَصَفَّهُمْ صَفَّيْنِ خَلْفَهُ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمِيعًا فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ سَجَدَ بِالصَّفِّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الآخَرُونَ فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ مِنَ السُّجُودِ سَجَدَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِرُكُوعِهِمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فَقَامَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِي مَقَامِ صَاحِبِهِ ثُمَّ رَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمِيعًا فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ مِنَ الرُّكُوعِ سَجَدَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الآخَرُونَ فَلَمَّا فَرَغُوا مِنْ سُجُودِهِمْ سَجَدَ الآخَرُونَ ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ .
Abu Ayyosh az-Zuraqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Usfonda dushmanga roʻbaroʻ saf tortgan edilar, mushriklarning boshligʻi Xolid ibn Valid edi. Nabiy ﷺ ularga peshin namozini oʻqib berdilar. Mushriklar: «Bularning bundan keyin shunday bir namozi borki, u ularga mol-mulklari va oʻgʻillaridan ham suyukliroqdir», deyishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ularga asr namozini oʻqib berdilar. U zot ularni orqalarida ikki saf qilib qoʻydilar, soʻng Rasululloh ﷺ ularning hammasi bilan rukuʼ qildilar. Ular boshlarini koʻtargach, u zotga yaqin turgan saf bilan sajda qildilar, boshqalari esa tik turdi. Ular sajdadan boshlarini koʻtargach, orqadagi saf Rasululloh ﷺ bilan qilgan rukuʼlaridan keyin sajda qildi. Soʻng oldingi saf orqaga chekindi, orqadagi saf oldinga oʻtdi, ularning har biri sherigi turgan joyga turdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ularning hammasi bilan rukuʼ qildilar. Ular rukuʼdan boshlarini koʻtargach, u zotga yaqin turgan saf sajda qildi, boshqalari esa tik turdi. Ular sajdalaridan boʻshagach, boshqalari sajda qildi. Soʻng Nabiy ﷺ ularga salom berdilar.Абу Айёш аз-Зурақий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Усфонда душманга рўбарў саф тортган эдилар, мушрикларнинг бошлиғи Холид ибн Валид эди. Набий ﷺ уларга пешин намозини ўқиб бердилар. Мушриклар: «Буларнинг бундан кейин шундай бир намози борки, у уларга мол-мулклари ва ўғилларидан ҳам суюклироқдир», дейишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларга аср намозини ўқиб бердилар. У зот уларни орқаларида икки саф қилиб қўйдилар, сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ҳаммаси билан рукуъ қилдилар. Улар бошларини кўтаргач, у зотга яқин турган саф билан сажда қилдилар, бошқалари эса тик турди. Улар саждадан бошларини кўтаргач, орқадаги саф Расулуллоҳ ﷺ билан қилган рукуъларидан кейин сажда қилди. Сўнг олдинги саф орқага чекинди, орқадаги саф олдинга ўтди, уларнинг ҳар бири шериги турган жойга турди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ҳаммаси билан рукуъ қилдилар. Улар рукуъдан бошларини кўтаргач, у зотга яқин турган саф сажда қилди, бошқалари эса тик турди. Улар саждаларидан бўшагач, бошқалари сажда қилди. Сўнг Набий ﷺ уларга салом бердилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُسْفَانَ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الظُّهْرِ وَعَلَى الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لَقَدْ أَصَبْنَا مِنْهُمْ غِرَّةً وَلَقَدْ أَصَبْنَا مِنْهُمْ غَفْلَةً . فَنَزَلَتْ - يَعْنِي صَلاَةَ الْخَوْفِ - بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْعَصْرِ فَفَرَّقَنَا فِرْقَتَيْنِ فِرْقَةً تُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفِرْقَةً يَحْرُسُونَهُ فَكَبَّرَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ وَالَّذِينَ يَحْرُسُونَهُمْ ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ هَؤُلاَءِ وَأُولَئِكَ جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ الَّذِينَ يَلُونَهُ وَتَأَخَّرَ هَؤُلاَءِ وَالَّذِينَ يَلُونَهُ وَتَقَدَّمَ الآخَرُونَ فَسَجَدُوا ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ بِهِمْ جَمِيعًا الثَّانِيَةَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ وَبِالَّذِينَ يَحْرُسُونَهُ ثُمَّ سَجَدَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ ثُمَّ تَأَخَّرُوا فَقَامُوا فِي مَصَافِّ أَصْحَابِهِمْ وَتَقَدَّمَ الآخَرُونَ فَسَجَدُوا ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَكَانَتْ لِكُلِّهِمْ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ مَعَ إِمَامِهِمْ وَصَلَّى مَرَّةً بِأَرْضِ بَنِي سُلَيْمٍ .
Abu Ayyosh az-Zuraqiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Usfonda edik, Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berdilar. Oʻsha kuni mushriklarning boshligʻi Xolid ibn Valid edi. Mushriklar: «Biz ularni gʻaflatda topib qoldik, biz ularni beparvo holda topib qoldik», deyishdi. Shunda peshin bilan asr oraligʻida u — yaʼni xavf namozi — nozil boʻldi. Rasululloh ﷺ bizga asr namozini oʻqib berdilar. U zot bizni ikki guruhga boʻldilar: bir guruh Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqiydi, bir guruh esa u zotni qoʻriqlaydi. U zot oʻziga yaqin turganlar va ularni qoʻriqlab turganlar bilan takbir aytdilar. Soʻng rukuʼ qildilar, bular ham, anavilar ham hammasi rukuʼ qildi. Soʻng u zotga yaqin turganlar sajda qildi, bular orqaga chekindi, u zotga yaqin turganlar ortga qaytdi, boshqalari oldinga oʻtdi va sajda qildi. Soʻng u zot turdilar va ularning hammasi bilan ikkinchi rakaatni oʻzlariga yaqin turganlar va oʻzlarini qoʻriqlab turganlar bilan rukuʼ qildilar. Soʻng oʻzlariga yaqin turganlar bilan sajda qildilar, soʻng ular orqaga chekinib, oʻz sheriklari safida turdi, boshqalari oldinga oʻtib sajda qildi. Soʻng u zot ularga salom berdilar. Shunday qilib, hammasi uchun oʻz imomlari bilan ikki rakaatdan boʻldi. U zot bir marta Banu Sulaym yerida ham shunday oʻqigan edilar.Абу Айёш аз-Зурақий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Усфонда эдик, Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб бердилар. Ўша куни мушрикларнинг бошлиғи Холид ибн Валид эди. Мушриклар: «Биз уларни ғафлатда топиб қолдик, биз уларни бепарво ҳолда топиб қолдик», дейишди. Шунда пешин билан аср оралиғида у — яъни хавф намози — нозил бўлди. Расулуллоҳ ﷺ бизга аср намозини ўқиб бердилар. У зот бизни икки гуруҳга бўлдилар: бир гуруҳ Набий ﷺ билан намоз ўқийди, бир гуруҳ эса у зотни қўриқлайди. У зот ўзига яқин турганлар ва уларни қўриқлаб турганлар билан такбир айтдилар. Сўнг рукуъ қилдилар, булар ҳам, анавилар ҳам ҳаммаси рукуъ қилди. Сўнг у зотга яқин турганлар сажда қилди, булар орқага чекинди, у зотга яқин турганлар ортга қайтди, бошқалари олдинга ўтди ва сажда қилди. Сўнг у зот турдилар ва уларнинг ҳаммаси билан иккинчи ракаатни ўзларига яқин турганлар ва ўзларини қўриқлаб турганлар билан рукуъ қилдилар. Сўнг ўзларига яқин турганлар билан сажда қилдилар, сўнг улар орқага чекиниб, ўз шериклари сафида турди, бошқалари олдинга ўтиб сажда қилди. Сўнг у зот уларга салом бердилар. Шундай қилиб, ҳаммаси учун ўз имомлари билан икки ракаатдан бўлди. У зот бир марта Бану Сулайм ерида ҳам шундай ўқиган эдилар.
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ، مِمَّا حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، مِمَّا ذَكَرَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُحَدِّثُ قَالَ وَقَالَ عُمَرُ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصَدَقَةٍ فَقِيلَ مَنَعَ ابْنُ جَمِيلٍ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يَنْقِمُ ابْنُ جَمِيلٍ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ فَقِيرًا فَأَغْنَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَمَّا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَمُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهِيَ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ وَمِثْلُهَا مَعَهَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar aytdi: «Rasululloh ﷺ sadaqa (yigʻishga) buyurdilar. Shunda: ‹Ibn Jamil, Xolid ibn al-Valid va Abbos ibn Abdulmuttalib (sadaqa berishni) man qildilar›, deyildi. Rasululloh ﷺ: ‹Ibn Jamilning ayblovga sabab boʻladigan yagona narsasi shuki, u kambagʻal edi, soʻng Alloh uni boy qildi. Xolid ibn al-Validga kelsak, siz Xolidga zulm qilyapsiz. U oʻz sovutlari va jang anjomlarini Alloh yoʻlida vaqf qilib qoʻygan. Rasulullohning ﷺ amakilari Abbos ibn Abdulmuttalibga kelsak, (bir yillik) sadaqa uning zimmasida, yana shuncha ham u bilan (birga oldindan berilgan)›, dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар айтди: «Расулуллоҳ ﷺ садақа (йиғишга) буюрдилар. Шунда: ‹Ибн Жамил, Холид ибн ал-Валид ва Аббос ибн Абдулмутталиб (садақа беришни) ман қилдилар›, дейилди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ибн Жамилнинг айбловга сабаб бўладиган ягона нарсаси шуки, у камбағал эди, сўнг Аллоҳ уни бой қилди. Холид ибн ал-Валидга келсак, сиз Холидга зулм қиляпсиз. У ўз совутлари ва жанг анжомларини Аллоҳ йўлида вақф қилиб қўйган. Расулуллоҳнинг ﷺ амакилари Аббос ибн Абдулмутталибга келсак, (бир йиллик) садақа унинг зиммасида, яна шунча ҳам у билан (бирга олдиндан берилган)›, дедилар.»
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ بِتُرْبَتِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ وَعُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَعَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ وَزَيْدٍ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى صَنَادِيدُ قُرَيْشٍ فَقَالُوا تُعْطِي صَنَادِيدَ نَجْدٍ وَتَدَعُنَا . قَالَ " إِنَّمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ لأَتَأَلَّفَهُمْ " . فَجَاءَ رَجُلٌ كَثُّ اللِّحْيَةِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئُ الْجَبِينِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ يَا مُحَمَّدُ . قَالَ " فَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِنْ عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي " . ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فِي قَتْلِهِ يَرَوْنَ أَنَّهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali Yamanda ekan, tuprogʻi bilan aralash bir boʻlak oltinni Rasululloh ﷺga yubordi. Rasululloh ﷺ uni toʻrt kishiga: al-Aqraʼ ibn Hobis al-Hanzaliy, Uyayna ibn Badr al-Fazoriy, Alqama ibn Ulosa al-Omiriy — u Banu Kilobdan edi — va Zayd at-Toiy — u Banu Nabhondan edi — oʻrtasida boʻlib berdilar. Shunda Quraysh gʻazablandi va: «Sen Najd boshliqlariga berib, bizni tark etyapsanmi?» dedilar. U zot: «Men buni faqat ularning qalbini islomga moyil qilish uchun qildim», dedilar. Soʻng quyuq soqolli, yonoqlari boʻrtib chiqqan, koʻzlari ichiga botgan, peshonasi doʻng, boshi qirilgan bir kishi kelib: «Ey Muhammad, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot: «Men Allohga itoatsizlik qilsam, kim Alloh azza va jallaga itoat qiladi? Alloh meni yer ahliga ishonib turibdi-yu, sizlar menga ishonmaysizlarmi?» dedilar. Soʻng u kishi orqasiga oʻgirilib ketdi, jamoadan bir kishi — uni Xolid ibn al-Valid deb bilishardi — uni oʻldirishga izn soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, mana shu kishining zurriyotidan bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, lekin u tomoqlaridan pastga oʻtmaydi. Ular islom ahlini oʻldirib, butparastlarni tark etadilar. Oʻq ovdan otilib chiqib ketganidek, ular islomdan chiqib ketadilar. Agar men ularga yetsam, Od qavmini oʻldirgandek oʻldirardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али Яманда экан, тупроғи билан аралаш бир бўлак олтинни Расулуллоҳ ﷺга юборди. Расулуллоҳ ﷺ уни тўрт кишига: ал-Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий, Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий, Алқама ибн Улоса ал-Омирий — у Бану Килобдан эди — ва Зайд ат-Тоий — у Бану Набҳондан эди — ўртасида бўлиб бердилар. Шунда Қурайш ғазабланди ва: «Сен Нажд бошлиқларига бериб, бизни тарк этяпсанми?» дедилар. У зот: «Мен буни фақат уларнинг қалбини исломга мойил қилиш учун қилдим», дедилар. Сўнг қуюқ соқолли, ёноқлари бўртиб чиққан, кўзлари ичига ботган, пешонаси дўнг, боши қирилган бир киши келиб: «Эй Муҳаммад, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот: «Мен Аллоҳга итоатсизлик қилсам, ким Аллоҳ азза ва жаллага итоат қилади? Аллоҳ мени ер аҳлига ишониб турибди-ю, сизлар менга ишонмайсизларми?» дедилар. Сўнг у киши орқасига ўгирилиб кетди, жамоадан бир киши — уни Холид ибн ал-Валид деб билишарди — уни ўлдиришга изн сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мана шу кишининг зурриётидан бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, лекин у томоқларидан пастга ўтмайди. Улар ислом аҳлини ўлдириб, бутпарастларни тарк этадилар. Ўқ овдан отилиб чиқиб кетганидек, улар исломдан чиқиб кетадилар. Агар мен уларга етсам, Од қавмини ўлдиргандек ўлдирардим», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ، أَنَّ أَبَا عَمْرِو بْنَ حَفْصٍ الْمَخْزُومِيَّ، طَلَّقَهَا ثَلاَثًا فَانْطَلَقَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فِي نَفَرٍ مِنْ بَنِي مَخْزُومٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا عَمْرِو بْنَ حَفْصٍ طَلَّقَ فَاطِمَةَ ثَلاَثًا فَهَلْ لَهَا نَفَقَةٌ فَقَالَ " لَيْسَ لَهَا نَفَقَةٌ وَلاَ سُكْنَى " .
Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Amr ibn Hafs al-Maxzumiy uni uch taloq bilan taloq qildi. Xolid ibn al-Valid Banu Maxzumdan bir necha kishi bilan Allohning Rasuli ﷺ huzuriga borib: «Ey Allohning Rasuli, Abu Amr ibn Hafs Fotimani uch taloq bilan taloq qildi, unga nafaqa bormi?» dedi. U zot: «Unga nafaqa ham, turar joy ham yoʻq», dedilar.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Амр ибн Ҳафс ал-Махзумий уни уч талоқ билан талоқ қилди. Холид ибн ал-Валид Бану Махзумдан бир неча киши билан Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурига бориб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Амр ибн Ҳафс Фотимани уч талоқ билан талоқ қилди, унга нафақа борми?» деди. У зот: «Унга нафақа ҳам, турар жой ҳам йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ - وَهِيَ خَالَتُهُ - فَقُدِّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَحْمُ ضَبٍّ - وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَأْكُلُ شَيْئًا حَتَّى يَعْلَمَ مَا هُوَ - فَقَالَ بَعْضُ النِّسْوَةِ أَلاَ تُخْبِرْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا يَأْكُلُ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ فَتَرَكَهُ قَالَ خَالِدٌ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَرَامٌ هُوَ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ طَعَامٌ لَيْسَ فِي أَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ فَاجْتَرَرْتُهُ إِلَىَّ فَأَكَلْتُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ . وَحَدَّثَهُ ابْنُ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ وَكَانَ فِي حَجْرِهَا .
Xolid ibn al-Walid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga oʻzining xolasi Maymuna bint al-Horisning oldiga kirdi. Rasululloh ﷺga kaltakesak (zabb) goʻshti taqdim qilindi. Rasululloh ﷺ biror narsani, u nima ekanini bilmaguncha yemas edilar. Ayollardan biri: «Rasululloh ﷺga u nima yeyayotganlarini xabar bermaysizlarmi?» dedi. Shunda unga bu kaltakesak goʻshti ekanini aytdilar, u zot esa uni tark etdilar. Xolid aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Bu harommi?› deb soʻradim. U zot: ‹Yoʻq, lekin bu taom mening qavmimning yerida yoʻq, shu sababli oʻzimni undan koʻnglim tortmayotganini his qilyapman›, dedilar. Soʻng men uni oʻzimga tortib, undan yedim, Rasululloh ﷺ esa qarab turardilar.»Холид ибн ал-Wалид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўзининг холаси Маймуна бинт ал-Ҳориснинг олдига кирди. Расулуллоҳ ﷺга калтакесак (забб) гўшти тақдим қилинди. Расулуллоҳ ﷺ бирор нарсани, у нима эканини билмагунча емас эдилар. Аёллардан бири: «Расулуллоҳ ﷺга у нима еяётганларини хабар бермайсизларми?» деди. Шунда унга бу калтакесак гўшти эканини айтдилар, у зот эса уни тарк этдилар. Холид айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Бу ҳаромми?› деб сўрадим. У зот: ‹Йўқ, лекин бу таом менинг қавмимнинг ерида йўқ, шу сабабли ўзимни ундан кўнглим тортмаётганини ҳис қиляпман›, дедилар. Сўнг мен уни ўзимга тортиб, ундан едим, Расулуллоҳ ﷺ эса қараб турардилар.»
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ إِلَى بَنِي جَذِيمَةَ فَدَعَاهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَلَمْ يُحْسِنُوا أَنْ يَقُولُوا أَسْلَمْنَا فَجَعَلُوا يَقُولُونَ صَبَأْنَا وَجَعَلَ خَالِدٌ قَتْلاً وَأَسْرًا - قَالَ - فَدَفَعَ إِلَى كُلِّ رَجُلٍ أَسِيرَهُ حَتَّى إِذَا أَصْبَحَ يَوْمُنَا أَمَرَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ أَنْ يَقْتُلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا أَسِيرَهُ . قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقْتُلُ أَسِيرِي وَلاَ يَقْتُلُ أَحَدٌ - وَقَالَ بِشْرٌ - مِنْ أَصْحَابِي أَسِيرَهُ - قَالَ - فَقَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذُكِرَ لَهُ صُنْعُ خَالِدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَفَعَ يَدَيْهِ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ خَالِدٌ " . قَالَ زَكَرِيَّا فِي حَدِيثِهِ فَذُكِرَ وَفِي حَدِيثِ بِشْرٍ فَقَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ خَالِدٌ " . مَرَّتَيْنِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Xolid ibn Validni Banu Jazima qabilasiga yubordilar. U ularni Islomga chaqirdi, biroq ular ‹aslamno› (musulmon boʻldik) deyishni yaxshi eplay olmay, ‹sabaʼno› (dinimizni oʻzgartirdik) deya boshladilar. Xolid esa oʻldirish va asir olishga kirishdi. Soʻng har bir kishiga bittadan asirni topshirdi. Ertasi kunimiz kirganda, Xolid ibn Valid har birimizga oʻz asirini oʻldirishni buyurdi. Men: «Allohga qasamki, men oʻz asirimni oʻldirmayman va ashoblarimdan hech kim ham oʻz asirini oʻldirmaydi», dedim. Soʻng biz Paygʻambar ﷺning huzurlariga keldik va u zotga Xolidning qilgan ishi zikr qilindi. Shunda Paygʻambar ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: «Allohim, men Xolid qilgan ishdan Senga borib panoh soʻrayman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Холид ибн Валидни Бану Жазима қабиласига юбордилар. У уларни Исломга чақирди, бироқ улар ‹асламно› (мусулмон бўлдик) дейишни яхши эплай олмай, ‹сабаъно› (динимизни ўзгартирдик) дея бошладилар. Холид эса ўлдириш ва асир олишга киришди. Сўнг ҳар бир кишига биттадан асирни топширди. Эртаси кунимиз кирганда, Холид ибн Валид ҳар биримизга ўз асирини ўлдиришни буюрди. Мен: «Аллоҳга қасамки, мен ўз асиримни ўлдирмайман ва ашобларимдан ҳеч ким ҳам ўз асирини ўлдирмайди», дедим. Сўнг биз Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келдик ва у зотга Холиднинг қилган иши зикр қилинди. Шунда Пайғамбар ﷺ икки қўлларини кўтариб: «Аллоҳим, мен Холид қилган ишдан Сенга бориб паноҳ сўрайман», дедилар.