حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلاَ يَتَوَضَّئُونَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَسَمِعْتُ صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لاَ وُضُوءَ عَلَيْهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنَ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لاَ يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا . وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ . قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning sahobalari uxlar, soʻng turib namoz oʻqirdilar, ammo tahorat olmasdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. (Abu Iso) aytdi: Men Solih ibn Abdullohning shunday deganini eshitdim: «Men Abdulloh ibn Muborakdan oʻtirgan holda suyanib uxlab qolgan kishi haqida soʻradim, u: ‹Unga tahorat (vojib) emas›, dedi». Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisini Said ibn Abu Arubaham Qatodadan, u Ibn Abbosdan, uning oʻz soʻzi sifatida rivoyat qilgan, unda Abul Oliyani zikr qilmagan va uni (Nabiyga) marfu qilmagan. Ulamolar uyqudan tahorat olish haqida ixtilof qildilar. Aksariyati kishi oʻtirgan yoki tik turgan holda uxlasa, unga tahorat vojib boʻlmaydi, toki yonboshlab uxlamaguncha, deb hisobladilar. Bu Savriy, Ibn Muborak va Ahmadning soʻzidir. (Abu Iso) aytdi: Baʼzilari: kishi aqli (hushi) yoʻqoladigan darajada uxlab qolsa, unga tahorat vojib boʻladi, dedilar. Bu Ishoqning soʻzidir. Shofiʼiy aytdi: Kim oʻtirgan holda uxlab, tush koʻrsa yoki uyqu chuqurligi tufayli oʻtirgan joyi (orqasi yerdan) koʻtarilsa, unga tahorat (vojib boʻladi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари ухлар, сўнг туриб намоз ўқирдилар, аммо таҳорат олмасдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Абу Исо) айтди: Мен Солиҳ ибн Абдуллоҳнинг шундай деганини эшитдим: «Мен Абдуллоҳ ибн Муборакдан ўтирган ҳолда суяниб ухлаб қолган киши ҳақида сўрадим, у: ‹Унга таҳорат (вожиб) эмас›, деди». Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадисини Саид ибн Абу Арубаҳам Қатодадан, у Ибн Аббосдан, унинг ўз сўзи сифатида ривоят қилган, унда Абул Олияни зикр қилмаган ва уни (Набийга) марфу қилмаган. Уламолар уйқудан таҳорат олиш ҳақида ихтилоф қилдилар. Аксарияти киши ўтирган ёки тик турган ҳолда ухласа, унга таҳорат вожиб бўлмайди, токи ёнбошлаб ухламагунча, деб ҳисобладилар. Бу Саврий, Ибн Муборак ва Аҳмаднинг сўзидир. (Абу Исо) айтди: Баъзилари: киши ақли (ҳуши) йўқоладиган даражада ухлаб қолса, унга таҳорат вожиб бўлади, дедилар. Бу Ишоқнинг сўзидир. Шофиъий айтди: Ким ўтирган ҳолда ухлаб, туш кўрса ёки уйқу чуқурлиги туфайли ўтирган жойи (орқаси ердан) кўтарилса, унга таҳорат (вожиб бўлади).