حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي السَّنَابِلِ بْنِ بَعْكَكٍ، قَالَ وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِثَلاَثَةٍ وَعِشْرِينَ أَوْ خَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ يَوْمًا فَلَمَّا تَعَلَّتْ تَشَوَّفَتْ لِلنِّكَاحِ فَأُنْكِرَ عَلَيْهَا ذَلِكَ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنْ تَفْعَلْ فَقَدْ حَلَّ أَجَلُهَا " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، نَحْوَهُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي السَّنَابِلِ حَدِيثٌ مَشْهُورٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَلاَ نَعْرِفُ لِلأَسْوَدِ سَمَاعًا مِنْ أَبِي السَّنَابِلِ . وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ لاَ أَعْرِفُ أَنَّ أَبَا السَّنَابِلِ عَاشَ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْحَامِلَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا إِذَا وَضَعَتْ فَقَدْ حَلَّ التَّزْوِيجُ لَهَا وَإِنْ لَمْ تَكُنِ انْقَضَتْ عِدَّتُهَا . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ تَعْتَدُّ آخِرَ الأَجَلَيْنِ . وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Abus-Sanobil ibn Baʼkak (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Subayʼa eri vafot etganidan keyin yigirma uch yoki yigirma besh kun oʻtgach (farzand) tugʻdi. (Tugʻruqdan) poklanib boʻlgach, nikohga (turmushga chiqishga) intildi. Bu unga aybga olindi va bu Paygʻambar ﷺga zikr qilindi. U zot: ‹Agar shunday qilsa (turmushga chiqsa), uning muddati (iddasi) tugab boʻlibdi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Abus-Sanobilning hadisi bu yoʻldan kelishi jihatidan mashhur hadisdir. Biz al-Asvadning Abus-Sanobildan eshitganini bilmaymiz. Men Muhammad (al-Buxoriy)ning: ‹Men Abus-Sanobil Paygʻambar ﷺdan keyin hayot kechirganini bilmayman›, deganini eshitdim. Paygʻambar ﷺ ashoblaridan boʻlmish koʻpchilik ilm ahli va boshqalar huzurida amal shunga koʻradir: eri vafot etgan homilador ayol (farzand) tugʻsa, garchi iddasi tugamagan boʻlsa ham, uning turmushga chiqishi halol boʻladi. Bu Sufyon as-Savriy, Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Paygʻambar ﷺ ashoblaridan baʼzi ilm ahli va boshqalar esa: ‹U ikki muddatning oxirgisi (uzunrogʻi)cha idda kutadi›, dedilar. Birinchi soʻz sahihroqdir.Абус-Санобил ибн Баъкак (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Субайъа эри вафот этганидан кейин йигирма уч ёки йигирма беш кун ўтгач (фарзанд) туғди. (Туғруқдан) покланиб бўлгач, никоҳга (турмушга чиқишга) интилди. Бу унга айбга олинди ва бу Пайғамбар ﷺга зикр қилинди. У зот: ‹Агар шундай қилса (турмушга чиқса), унинг муддати (иддаси) тугаб бўлибди›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Абус-Санобилнинг ҳадиси бу йўлдан келиши жиҳатидан машҳур ҳадисдир. Биз ал-Асваднинг Абус-Санобилдан эшитганини билмаймиз. Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: ‹Мен Абус-Санобил Пайғамбар ﷺдан кейин ҳаёт кечирганини билмайман›, деганини эшитдим. Пайғамбар ﷺ ашобларидан бўлмиш кўпчилик илм аҳли ва бошқалар ҳузурида амал шунга кўрадир: эри вафот этган ҳомиладор аёл (фарзанд) туғса, гарчи иддаси тугамаган бўлса ҳам, унинг турмушга чиқиши ҳалол бўлади. Бу Суфён ас-Саврий, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Пайғамбар ﷺ ашобларидан баъзи илм аҳли ва бошқалар эса: ‹У икки муддатнинг охиргиси (узунроғи)ча идда кутади›, дедилар. Биринчи сўз саҳиҳроқдир.