حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ قُبَاءَ عَنْ أَبِيهِ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَشْهَدَ الْجُمُعَةَ مِنْ قُبَاءَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا وَلاَ يَصِحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْءٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى أَهْلِهِ " . وَهَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ مُعَارِكِ بْنِ عَبَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ . وَضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ فِي الْحَدِيثِ . قَالَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى مَنْزِلِهِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَجِبُ الْجُمُعَةُ إِلاَّ عَلَى مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Suvayr (rahimahulloh) Qubo ahlidan bir kishidan, u otasidan — u Nabiy ﷺning ashoblaridan edi — rivoyat qiladiki, u dedi: Nabiy ﷺ bizni Quboda jumaga hozir boʻlishimizga buyurdilar. Bu haqida Abu Hurayradan ham Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan, lekin u sahih emas. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat shu vajhdan bilamiz, bu bobda Nabiy ﷺdan biror sahih narsa (kelmagan). Abu Hurayradan Nabiy ﷺning: «Juma — kechasi oilasiga (qaytib) sigʻadigan kishi zimmasidadir», deganlari rivoyat qilingan. Bu hadisning isnodi zaifdir; u faqat Muoraka ibn Abbodning, uning Abdulloh ibn Said al-Maqburiydan (rivoyat qilgan) hadisidan rivoyat qilinadi. Yahyo ibn Said al-Qatton Abdulloh ibn Said al-Maqburiyni hadisda zaiflashtirgan. (U) dediki: Ahli ilm jumaning kimga vojib boʻlishida ixtilof qildilar. Baʼzilari: «Juma kechasi manziliga (qaytib) sigʻadigan kishiga vojib boʻladi», dedilar. Baʼzilari: «Juma faqat azonni eshitgan kishigagina vojib boʻladi», dedilar. Bu Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Сувайр (раҳимаҳуллоҳ) Қубо аҳлидан бир кишидан, у отасидан — у Набий ﷺнинг ашобларидан эди — ривоят қиладики, у деди: Набий ﷺ бизни Қубода жумага ҳозир бўлишимизга буюрдилар. Бу ҳақида Абу Ҳурайрадан ҳам Набий ﷺдан ривоят қилинган, лекин у саҳиҳ эмас. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат шу важҳдан биламиз, бу бобда Набий ﷺдан бирор саҳиҳ нарса (келмаган). Абу Ҳурайрадан Набий ﷺнинг: «Жума — кечаси оиласига (қайтиб) сиғадиган киши зиммасидадир», деганлари ривоят қилинган. Бу ҳадиснинг исноди заифдир; у фақат Муорака ибн Аббоднинг, унинг Абдуллоҳ ибн Саид ал-Мақбурийдан (ривоят қилган) ҳадисидан ривоят қилинади. Яҳё ибн Саид ал-Қаттон Абдуллоҳ ибн Саид ал-Мақбурийни ҳадисда заифлаштирган. (У) дедики: Аҳли илм жуманинг кимга вожиб бўлишида ихтилоф қилдилар. Баъзилари: «Жума кечаси манзилига (қайтиб) сиғадиган кишига вожиб бўлади», дедилар. Баъзилари: «Жума фақат азонни эшитган кишигагина вожиб бўлади», дедилар. Бу Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.