حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي الْيَسَرِ، قَالَ أَتَتْنِي امْرَأَةٌ تَبْتَاعُ تَمْرًا فَقُلْتُ إِنَّ فِي الْبَيْتِ تَمْرًا أَطْيَبَ مِنْهُ . فَدَخَلَتْ مَعِي فِي الْبَيْتِ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَقَبَّلْتُهَا فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ قَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلاَ تُخْبِرْ أَحَدًا . فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلاَ تُخْبِرْ أَحَدًا . فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ . فَقَالَ لَهُ " أَخَلَفْتَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فِي أَهْلِهِ بِمِثْلِ هَذَا " . حَتَّى تَمَنَّى أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَسْلَمَ إِلاَّ تِلْكَ السَّاعَةَ حَتَّى ظَنَّ أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ . قَالَ وَأَطْرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَوِيلاً حَتَّى أَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ : (أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَىِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ ) إِلَى قَوْلِهِ : (ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ ) . قَالَ أَبُو الْيَسَرِ فَأَتَيْتُهُ فَقَرَأَهَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَصْحَابُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ " بَلْ لِلنَّاسِ عَامَّةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ ضَعَّفَهُ وَكِيعٌ وَغَيْرُهُ وَأَبُو الْيَسَرِ هُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو . قَالَ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ هَذَا الْحَدِيثَ مِثْلَ رِوَايَةِ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ .
Abul-Yasar (roziyallohu anhu) aytadi: Huzurimga bir ayol xurmo sotib olgani keldi. Men: «Uyda bundan ham yaxshiroq xurmo bor», dedim. U men bilan uyga kirdi. Men unga moyil boʻlib, uni oʻpib qoʻydim. Soʻng Abu Bakr huzuriga kelib, buni unga aytdim. U: «Oʻzingni yashir, tavba qil va hech kimga aytma», dedi. Men sabr qila olmadim va Umar huzuriga kelib, buni unga aytdim. U ham: «Oʻzingni yashir, tavba qil va hech kimga aytma», dedi. Men sabr qila olmadim va Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdim. U zot unga: «Allohning yoʻlida gʻazot qilayotgan bir kishining ahli (oilasi) oldida shunday ish qildingmi?» dedilar. Shu darajada (afsuslandiki), oʻsha soatdagina islomni qabul qilmagan boʻlishni orzu qildi, hatto oʻzini doʻzax ahlidan deb gumon qildi. (Rovi) aytadi: Rasululloh ﷺ uzoq vaqt boshlarini quyi solib turdilar, nihoyat Alloh u zotga vahiy yubordi: {Kunduzning ikki tomonida va kechaning bir qismida namozni toʻkis ado et} dan to {eslovchilar uchun bir eslatmadir} (Hud 114) gacha. Abul-Yasar aytadi: Men u zot huzuriga keldim, Rasululloh ﷺ uni menga oʻqib berdilar. Shunda ashoblari: «Ey Rasululloh, bu faqat shungami yoki umuman odamlar uchunmi?» dedilar. U zot: «Balki umuman odamlar uchundir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Qays ibn ar-Rabiʼni Vakiʼ va boshqalar zaif sanagan. Abul-Yasar — bu Kaʼb ibn Amrdir. (Abu Iso) aytdi: Sharik ham bu hadisni Usmon ibn Abdullohdan Qays ibn ar-Rabiʼning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilgan. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Umoma, Vosila ibn al-Asqaʼ va Anas ibn Molikdan ham (rivoyat) bor.Абул-Ясар (розияллоҳу анҳу) айтади: Ҳузуримга бир аёл хурмо сотиб олгани келди. Мен: «Уйда бундан ҳам яхшироқ хурмо бор», дедим. У мен билан уйга кирди. Мен унга мойил бўлиб, уни ўпиб қўйдим. Сўнг Абу Бакр ҳузурига келиб, буни унга айтдим. У: «Ўзингни яшир, тавба қил ва ҳеч кимга айтма», деди. Мен сабр қила олмадим ва Умар ҳузурига келиб, буни унга айтдим. У ҳам: «Ўзингни яшир, тавба қил ва ҳеч кимга айтма», деди. Мен сабр қила олмадим ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтдим. У зот унга: «Аллоҳнинг йўлида ғазот қилаётган бир кишининг аҳли (оиласи) олдида шундай иш қилдингми?» дедилар. Шу даражада (афсусландики), ўша соатдагина исломни қабул қилмаган бўлишни орзу қилди, ҳатто ўзини дўзах аҳлидан деб гумон қилди. (Рови) айтади: Расулуллоҳ ﷺ узоқ вақт бошларини қуйи солиб турдилар, ниҳоят Аллоҳ у зотга ваҳий юборди: {Кундузнинг икки томонида ва кечанинг бир қисмида намозни тўкис адо эт} дан то {эсловчилар учун бир эслатмадир} (Ҳуд 114) гача. Абул-Ясар айтади: Мен у зот ҳузурига келдим, Расулуллоҳ ﷺ уни менга ўқиб бердилар. Шунда ашоблари: «Эй Расулуллоҳ, бу фақат шунгами ёки умуман одамлар учунми?» дедилар. У зот: «Балки умуман одамлар учундир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Қайс ибн ар-Рабиъни Вакиъ ва бошқалар заиф санаган. Абул-Ясар — бу Каъб ибн Амрдир. (Абу Исо) айтди: Шарик ҳам бу ҳадисни Усмон ибн Абдуллоҳдан Қайс ибн ар-Рабиънинг ривоятига ўхшаш ривоят қилган. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Умома, Восила ибн ал-Асқаъ ва Анас ибн Моликдан ҳам (ривоят) бор.