حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ الْجُشَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيَّ أَطْمَارٌ فَقَالَ هَلْ لَكَ مَالٌ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ مِنْ أَيِّ الْمَالِ قُلْتُ مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ آتَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ الشَّاءِ وَالْإِبِلِ قَالَ فَلْتُرَ نِعَمُ اللَّهِ وَكَرَامَتُهُ عَلَيْكَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْأَحْوَصِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا قَشِفُ الْهَيْئَةِ فَقَالَ هَلْ لَكَ مَالٌ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ مِنْ أَيِّ الْمَالِ قَالَ قُلْتُ مِنْ كُلِّ الْمَالِ مِنْ الْإِبِلِ وَالرَّقِيقِ وَالْخَيْلِ وَالْغَنَمِ فَقَالَ إِذَا آتَاكَ اللَّهُ مَالًا فَلْيُرَ عَلَيْكَ ثُمَّ قَالَ هَلْ تُنْتِجُ إِبِلُ قَوْمِكَ صِحَاحًا آذَانُهَا فَتَعْمَدُ إِلَى مُوسَى فَتَقْطَعُ آذَانَهَا فَتَقُولُ هَذِهِ بُحُرٌ وَتَشُقُّهَا أَوْ تَشُقُّ جُلُودَهَا وَتَقُولُ هَذِهِ صُرُمٌ وَتُحَرِّمُهَا عَلَيْكَ وَعَلَى أَهْلِكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ مَا آتَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ وَسَاعِدُ اللَّهِ أَشَدُّ وَمُوسَى اللَّهِ أَحَدُّ وَرُبَّمَا قَالَ سَاعِدُ اللَّهِ أَشَدُّ مِنْ سَاعِدِكَ وَمُوسَى اللَّهِ أَحَدُّ مِنْ مُوسَاكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلًا نَزَلْتُ بِهِ فَلَمْ يُكْرِمْنِي وَلَمْ يَقْرِنِي ثُمَّ نَزَلَ بِي أَجْزِيهِ بِمَا صَنَعَ أَمْ أَقْرِيهِ قَالَ اقْرِهِ

Abul Ahvas otasidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ meni eski-tuski kiyimda koʻrdilar-da: «Molu mulking bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Qanday moldan?» dedilar. Men: «Har xil moldan — Alloh azza va jalla menga qoʻy va tuyadan bergan», dedim. U zot: «Allohning neʼmati va karomati sening ustingda koʻrinib tursin», dedilar — soʻng Shuʼbaning hadisiga oʻxshashini zikr qildi. Muhammad ibn Jaʼfar bizga hadis aytdi: Shuʼba bizga Abu Ishoqdan hadis aytdi, u dedi: Men Abul Ahvasning otasidan rivoyat qilib aytganini eshitdim: Men Rasululloh ﷺning oldilariga koʻrinishim qashshoq holda keldim. U zot: «Molu mulking bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Qanday moldan?» dedilar. Men: «Har xil moldan — tuya, qul, ot va qoʻydan», dedim. Shunda u zot: «Alloh senga mol bergan ekan, uning asari ustingda koʻrinib tursin», dedilar. Soʻng: «Qavmingning tuyalari quloqlari butun holda tugʻadimi? Sen esa ustaraga qoʻl urib, ularning quloqlarini kesasan-da: ‹Bular bahiradir›, deysan, ularni yorasan yoki terilarini yorasan-da: ‹Bular surumdir›, deysan va ularni oʻzingga hamda ahlingga harom qilasan?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Alloh azza va jalla senga bergan narsa senikidir. Allohning bilagi kuchliroq va Allohning ustarasi oʻtkirroqdir», dedilar. Baʼzida esa: «Allohning bilagi sening bilagingdan kuchliroq va Allohning ustarasi sening ustarangdan oʻtkirroqdir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ayting-chi, men bir kishinikiga tushdim, u meni izzat qilmadi va mehmon qilmadi. Soʻng u menikiga tushdi. Unga qilganining javobini beraymi yoki uni mehmon qilaymi?» dedim. U zot: «Uni mehmon qil», dedilar.Абул Аҳвас отасидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ мени эски-туски кийимда кўрдилар-да: «Молу мулкинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Қандай молдан?» дедилар. Мен: «Ҳар хил молдан — Аллоҳ азза ва жалла менга қўй ва туядан берган», дедим. У зот: «Аллоҳнинг неъмати ва каромати сенинг устингда кўриниб турсин», дедилар — сўнг Шуъбанинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди. Муҳаммад ибн Жаъфар бизга ҳадис айтди: Шуъба бизга Абу Ишоқдан ҳадис айтди, у деди: Мен Абул Аҳваснинг отасидан ривоят қилиб айтганини эшитдим: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига кўринишим қашшоқ ҳолда келдим. У зот: «Молу мулкинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Қандай молдан?» дедилар. Мен: «Ҳар хил молдан — туя, қул, от ва қўйдан», дедим. Шунда у зот: «Аллоҳ сенга мол берган экан, унинг асари устингда кўриниб турсин», дедилар. Сўнг: «Қавмингнинг туялари қулоқлари бутун ҳолда туғадими? Сен эса устарага қўл уриб, уларнинг қулоқларини кесасан-да: ‹Булар баҳирадир›, дейсан, уларни ёрасан ёки териларини ёрасан-да: ‹Булар сурумдир›, дейсан ва уларни ўзингга ҳамда аҳлингга ҳаром қиласан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла сенга берган нарса сеникидир. Аллоҳнинг билаги кучлироқ ва Аллоҳнинг устараси ўткирроқдир», дедилар. Баъзида эса: «Аллоҳнинг билаги сенинг билагингдан кучлироқ ва Аллоҳнинг устараси сенинг устарангдан ўткирроқдир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, айтинг-чи, мен бир кишиникига тушдим, у мени иззат қилмади ва меҳмон қилмади. Сўнг у меникига тушди. Унга қилганининг жавобини берайми ёки уни меҳмон қилайми?» дедим. У зот: «Уни меҳмон қил», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ مِنْ مَالٍ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ آتَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ الْإِبِلِ وَمِنْ الْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ قَالَ فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرًا فَلْيُرَ عَلَيْكَ

Abul Ahvas otasidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Molu mulking bormi?» dedilar. Men: «Ha, har xil moldan — Alloh azza va jalla menga tuya, ot va quldan bergan», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla senga yaxshilik bergan ekan, uning asari ustingda koʻrinib tursin», dedilar.Абул Аҳвас отасидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молу мулкинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, ҳар хил молдан — Аллоҳ азза ва жалла менга туя, от ва қулдан берган», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла сенга яхшилик берган экан, унинг асари устингда кўриниб турсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّيْمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزَّعْرَاءِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيْدِي ثَلَاثَةٌ فَيَدُ اللَّهِ الْعُلْيَا وَيَدُ الْمُعْطِي الَّتِي تَلِيهَا وَيَدُ السَّائِلِ السُّفْلَى فَأَعْطِ الْفَضْلَ وَلَا تَعْجَزْ عَنْ نَفْسِكَ

Molik ibn Nazla (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Qoʻllar uchtadir: Allohning qoʻli — yuqori qoʻl, beruvchining qoʻli — undan keyingisi, soʻrovchining qoʻli esa pastki qoʻldir. Bas, ortiqcha (mol)ingni bergin, oʻzingni (oʻz nafsing istagiga berib) ojiz qilmagin», dedilar.Молик ибн Назла (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўллар учтадир: Аллоҳнинг қўли — юқори қўл, берувчининг қўли — ундан кейингиси, сўровчининг қўли эса пастки қўлдир. Бас, ортиқча (мол)ингни бергин, ўзингни (ўз нафсинг истагига бериб) ожиз қилмагин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْأَحْوَصِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا قَشِيفُ الْهَيْئَةِ فَقَالَ هَلْ لَكَ مَالٌ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَمَا مَالُكَ فَقَالَ مِنْ كُلِّ الْمَالِ مِنْ الْخَيْلِ وَالْإِبِلِ وَالرَّقِيقِ وَالْغَنَمِ قَالَ فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَالًا فَلْيُرَ عَلَيْكَ فَقَالَ هَلْ تُنْتِجُ إِبِلُ قَوْمِكَ صِحَاحًا آذَانُهَا فَتَعْمَدُ إِلَى الْمُوسَى فَتَقْطَعُهَا أَوْ تَقْطَعُهَا وَتَقُولُ هَذِهِ بُحُرٌ وَتَشُقُّ جُلُودَهَا وَتَقُولُ هَذِهِ صُرُمٌ فَتُحَرِّمُهَا عَلَيْكَ وَعَلَى أَهْلِكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كُلُّ مَا آتَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ حِلٌّ وَسَاعِدُ اللَّهِ أَشَدُّ وَمُوسَى اللَّهِ أَحَدُّ وَرُبَّمَا قَالَهَا وَرُبَّمَا لَمْ يَقُلْهَا وَرُبَّمَا قَالَ سَاعِدُ اللَّهِ أَشَدُّ مِنْ سَاعِدِكَ وَمُوسَى اللَّهِ أَحَدُّ مِنْ مُوسَاكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَجُلٌ نَزَلْتُ بِهِ فَلَمْ يَقْرِنِي وَلَمْ يُكْرِمْنِي ثُمَّ نَزَلَ بِي أَقْرِيهِ أَوْ أَجْزِيهِ بِمَا صَنَعَ قَالَ بَلْ اقْرِهِ

Abul Ahvas otasidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Men Nabiy ﷺning oldilariga koʻrinishim qashshoq holda keldim. U zot: «Molu mulking bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Moling nima?» dedilar. Men: «Har xil moldan — ot, tuya, qul va qoʻydan», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla senga mol bergan ekan, uning asari ustingda koʻrinib tursin», dedilar. Soʻng: «Qavmingning tuyalari quloqlari butun holda tugʻadimi? Sen esa ustaraga qoʻl urib, ularni kesasan-da: ‹Bular bahiradir›, deysan, terilarini yorasan-da: ‹Bular surumdir›, deysan va ularni oʻzingga hamda ahlingga harom qilasan?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla senga bergan narsaning barchasi senga haloldir. Allohning bilagi kuchliroq va Allohning ustarasi oʻtkirroqdir», dedilar. Baʼzida buni aytar, baʼzida aytmas edi; baʼzida esa: «Allohning bilagi sening bilagingdan kuchliroq va Allohning ustarasi sening ustarangdan oʻtkirroqdir», der edi. Men: «Yo Rasululloh, men bir kishinikiga tushdim, u meni mehmon qilmadi va izzat qilmadi. Soʻng u menikiga tushdi. Uni mehmon qilaymi yoki qilganining javobini beraymi?» dedim. U zot: «Balki uni mehmon qil», dedilar.Абул Аҳвас отасидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Мен Набий ﷺнинг олдиларига кўринишим қашшоқ ҳолда келдим. У зот: «Молу мулкинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Молинг нима?» дедилар. Мен: «Ҳар хил молдан — от, туя, қул ва қўйдан», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла сенга мол берган экан, унинг асари устингда кўриниб турсин», дедилар. Сўнг: «Қавмингнинг туялари қулоқлари бутун ҳолда туғадими? Сен эса устарага қўл уриб, уларни кесасан-да: ‹Булар баҳирадир›, дейсан, териларини ёрасан-да: ‹Булар сурумдир›, дейсан ва уларни ўзингга ҳамда аҳлингга ҳаром қиласан?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла сенга берган нарсанинг барчаси сенга ҳалолдир. Аллоҳнинг билаги кучлироқ ва Аллоҳнинг устараси ўткирроқдир», дедилар. Баъзида буни айтар, баъзида айтмас эди; баъзида эса: «Аллоҳнинг билаги сенинг билагингдан кучлироқ ва Аллоҳнинг устараси сенинг устарангдан ўткирроқдир», дер эди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен бир кишиникига тушдим, у мени меҳмон қилмади ва иззат қилмади. Сўнг у меникига тушди. Уни меҳмон қилайми ёки қилганининг жавобини берайми?» дедим. У зот: «Балки уни меҳмон қил», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِأَنَّ أَبَاهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَشْعَثُ سَيِّئُ الْهَيْئَةِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا لَكَ مَالٌ قَالَ مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ آتَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَنْعَمَ عَلَى عَبْدٍ نِعْمَةً أَحَبَّ أَنْ تُرَى عَلَيْهِ

Abul Ahvasdan rivoyat qilinadiki, uning otasi Nabiy ﷺning oldilariga sochlari toʻzgʻigan, koʻrinishi yomon holda keldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Moling yoʻqmi?» dedilar. U: «Alloh azza va jalla menga har xil moldan bergan», dedi. U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla bir bandaga neʼmat bergan boʻlsa, oʻsha neʼmatning uning ustida koʻrinishini yaxshi koʻradi», dedilar.Абул Аҳвасдан ривоят қилинадики, унинг отаси Набий ﷺнинг олдиларига сочлари тўзғиган, кўриниши ёмон ҳолда келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Молинг йўқми?» дедилар. У: «Аллоҳ азза ва жалла менга ҳар хил молдан берган», деди. У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бир бандага неъмат берган бўлса, ўша неъматнинг унинг устида кўринишини яхши кўради», дедилар.