حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِرَجُلٍ كَيْفَ تَقُولُ فِي الصَّلَاةِ قَالَ أَتَشَهَّدُ ثُمَّ أَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ النَّارِ أَمَا إِنِّي لَا أُحْسِنُ دَنْدَنَتَكَ وَلَا دَنْدَنَةَ مُعَاذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَوْلَهَا نُدَنْدِنُ

Nabiy ﷺ ning baʼzi sahobalaridan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Namozda nima deysan?» dedilar. U: «Tashahhud aytaman, soʻng: ‹Allohim, men Sendan jannatni soʻrayman va Senga doʻzaxdan panoh tilayman›, deyman. Lekin men Sizning ham, Muozning ham (pichirlab aytadigan) duosini yaxshi oʻrgana olmadim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Biz ham oʻsha (jannat va doʻzax) atrofida (pichirlab duo qilamiz)», dedilar.Набий ﷺ нинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Намозда нима дейсан?» дедилар. У: «Ташаҳҳуд айтаман, сўнг: ‹Аллоҳим, мен Сендан жаннатни сўрайман ва Сенга дўзахдан паноҳ тилайман›, дейман. Лекин мен Сизнинг ҳам, Муознинг ҳам (пичирлаб айтадиган) дуосини яхши ўргана олмадим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Биз ҳам ўша (жаннат ва дўзах) атрофида (пичирлаб дуо қиламиз)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ النَّاسَ بِالْفِطْرِ عَامَ الْفَتْحِ وَقَالَ تَقَوَّوْا لِعَدُوِّكُمْ وَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ الَّذِي حَدَّثَنِي لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعَرْجِ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ الْمَاءَ مِنْ الْعَطَشِ أَوْ مِنْ الْحَرِّ ثُمَّ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ طَائِفَةً مِنْ النَّاسِ قَدْ صَامُوا حِينَ صُمْتَ فَلَمَّا كَانَ بِالْكَدِيدِ دَعَا بِقَدَحٍ فَشَرِبَ فَأَفْطَرَ النَّاسُ

Nabiy ﷺning sahobalaridan biridan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Fath yili odamlarga iftor qilishni buyurdilar va: «Dushmaningizga qarshi quvvat toplang», dedilar. Rasululloh ﷺ esa oʻzlari roʻza tutdilar. Abu Bakr aytdi: Menga rivoyat qilgan kishi shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺni al-Arjda chanqoqdan yoki issiqdan boshlariga suv quyayotganlarini koʻrdim. Soʻng: ‹Yo Rasululloh, siz roʻza tutganingizda odamlardan bir toifa ham roʻza tutdi›, deyildi. U zot al-Kadidga yetganlarida bir qadah soʻrab, undan ichdilar. Shunda odamlar iftor qildilar».Набий ﷺнинг саҳобаларидан биридан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили одамларга ифтор қилишни буюрдилар ва: «Душманингизга қарши қувват топланг», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ эса ўзлари рўза тутдилар. Абу Бакр айтди: Менга ривоят қилган киши шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ал-Аржда чанқоқдан ёки иссиқдан бошларига сув қуяётганларини кўрдим. Сўнг: ‹Ё Расулуллоҳ, сиз рўза тутганингизда одамлардан бир тоифа ҳам рўза тутди›, дейилди. У зот ал-Кадидга етганларида бир қадаҳ сўраб, ундан ичдилар. Шунда одамлар ифтор қилдилар».

قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفْضَلُ الْكَلَامِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishidan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Soʻzlarning eng afzali — ‹Subhonalloh›, ‹Alhamdulillah›, ‹Lo ilaha illalloh› va ‹Allohu akbar›dir», dedilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бир кишидан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сўзларнинг энг афзали — ‹Субҳоналлоҳ›, ‹Алҳамдулиллаҳ›, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› ва ‹Аллоҳу акбар›дир», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ إِنَّ مِنْكُمْ رِجَالًا لَا أُعْطِيهِمْ شَيْئًا أَكِلُهُمْ مِنْهُمْ فُرَاتُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ مِنْ بَنِي عِجْلٍ

Nabiy ﷺning baʼzi sahobalaridan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ ashoblariga: «Sizlardan shunday kishilar borki, men ularga hech narsa bermayman, ularni oʻzlaridagi (imon)ga havola qilaman», dedilar. Ular orasida Furot ibn Hayyon bor edi. (Roviy) dedi: U Banu Ijldan edi.Набий ﷺнинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ ашобларига: «Сизлардан шундай кишилар борки, мен уларга ҳеч нарса бермайман, уларни ўзларидаги (имон)га ҳавола қиламан», дедилар. Улар орасида Фурот ибн Ҳайён бор эди. (Ровий) деди: У Бану Ижлдан эди.

قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَكَوَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدًا أَوْ أَسْعَدَ بْنَ زُرَارَةَ فِي حَلْقِهِ مِنْ الذُّبْحَةِ وَقَالَ لَا أَدَعُ فِي نَفْسِي حَرَجًا مِنْ سَعْدٍ أَوْ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ

Rasululloh ﷺ Saʼdni — yoki Asʼad ibn Zurorani — tomogʻidagi (ogʻriq) sababli dogʻladilar va: «Saʼd — yoki Asʼad ibn Zurora — haqida oʻz koʻnglimda hech qanday afsus qoldirmayman», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ Саъдни — ёки Асъад ибн Зурорани — томоғидаги (оғриқ) сабабли доғладилар ва: «Саъд — ёки Асъад ибн Зурора — ҳақида ўз кўнглимда ҳеч қандай афсус қолдирмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَنَسٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي قَبْرِهِ

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺning sahobalaridan biridan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Meʼrojga olib chiqilgan kechasi men Musoning yonidan oʻtdim, u qabrida namoz oʻqiyotgan edi».Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺнинг саҳобаларидан биридан ривоят қилади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Меърожга олиб чиқилган кечаси мен Мусонинг ёнидан ўтдим, у қабрида намоз ўқиётган эди».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَكَانَ عَامِلًا عَلَى تَوَّجَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ خَيْرًا عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ نَامَ عَلَى إِجَّارٍ لَيْسَ عَلَيْهِ مَا يَدْفَعُ قَدَمَيْهِ فَخَرَّ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ وَمَنْ رَكِبَ الْبَحْرَ إِذَا ارْتَجَّ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ

Nabiy ﷺning baʼzi sahobalari (roziyallohu anhum)dan, ular Nabiy ﷺdan rivoyat qiladilar: «Kim oyoqlarini toʻsadigan narsasi boʻlmagan tomda uxlab, (undan) yiqilsa, undan zimma (himoya) uzilibdi. Kim dengiz qattiq toʻlqinlanganda unga chiqsa, undan ham zimma uzilibdi».Набий ﷺнинг баъзи саҳобалари (розияллоҳу анҳум)дан, улар Набий ﷺдан ривоят қиладилар: «Ким оёқларини тўсадиган нарсаси бўлмаган томда ухлаб, (ундан) йиқилса, ундан зимма (ҳимоя) узилибди. Ким денгиз қаттиқ тўлқинланганда унга чиқса, ундан ҳам зимма узилибди».

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ جَابِرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ اللَّجْلَاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ ذَاتَ غَدَاةٍ وَهُوَ طَيِّبُ النَّفْسِ مُسْفِرُ الْوَجْهِ أَوْ مُشْرِقُ الْوَجْهِ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرَاكَ طَيِّبَ النَّفْسِ مُسْفِرَ الْوَجْهِ أَوْ مُشْرِقَ الْوَجْهِ فَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي وَأَتَانِي رَبِّي اللَّيْلَةَ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّي وَسَعْدَيْكَ فَقَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ لَا أَدْرِي أَيْ رَبِّ قَالَ ذَلِكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ فَوَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ كَتِفَيَّ فَوَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَيَّ حَتَّى تَجَلَّى لِي مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {وَكَذَلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ} الْآيَةَ قَالَ يَا مُحَمَّدُ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قَالَ قُلْتُ فِي الْكَفَّارَاتِ قَالَ وَمَا الْكَفَّارَاتُ قُلْتُ الْمَشْيُ عَلَى الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَالْجُلُوسُ فِي الْمَسَاجِدِ خِلَافَ الصَّلَوَاتِ وَإِبْلَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكَارِهِ قَالَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَمِنْ الدَّرَجَاتِ طَيِّبُ الْكَلَامِ وَبَذْلُ السَّلَامِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِذَا صَلَّيْتَ فَقُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ

Nabiy ﷺning baʼzi sahobalaridan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni ertalab ularning oldilariga koʻngli xush, yuzlari yorishgan — yoki yuzlari nurafshon — holda chiqdilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, sizni koʻngli xush, yuzingiz yorishgan holda koʻrmoqdamiz», dedik. U zot dedilar: «Nega unday boʻlmasin, bu kecha Rabbim mening oldimga eng goʻzal suratda keldi va: ‹Ey Muhammad›, dedi. Men: ‹Labbayk, Rabbim va saʼdayk›, dedim. U: ‹Malai aʼlo nima haqida bahslashmoqda?› dedi. Men: ‹Bilmayman, ey Rabbim›, dedim. Buni ikki yoki uch marta aytdi. Soʻng kaftini yelkalarim orasiga qoʻydi, men uning salqinligini koʻkraklarim orasida sezdim, hattoki menga osmonlardagi va yerdagi narsalar ayon boʻldi». Soʻng u zot ushbu oyatni tilovat qildilar: {Ibrohimga osmonlar va yerning mulkini ana shunday koʻrsatdik} — oyat. «U: ‹Ey Muhammad, malai aʼlo nima haqida bahslashmoqda?› dedi. Men: ‹Kafforatlar haqida›, dedim. U: ‹Kafforatlar nima?› dedi. Men: ‹Jamoat (namozlari)ga oyoq bilan yurib borish, namozlardan keyin masjidlarda oʻtirish va yoqimsiz holatlarda tahoratni mukammal qilish›, dedim. U: ‹Kim buni qilsa, yaxshilik bilan yashaydi, yaxshilik bilan vafot etadi va gunohidan onasi tuqqan kunidagidek boʻladi. Darajalar esa — chiroyli soʻz, salomni yoyish, taom yedirish va odamlar uxlab yotgan paytda kechasi namoz oʻqishdir›, dedi. Soʻng: ‹Ey Muhammad, namoz oʻqiganingda ayt: Allohim, men Sendan soʻrayman›, dedi».Набий ﷺнинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни эрталаб уларнинг олдиларига кўнгли хуш, юзлари ёришган — ёки юзлари нурафшон — ҳолда чиқдилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизни кўнгли хуш, юзингиз ёришган ҳолда кўрмоқдамиз», дедик. У зот дедилар: «Нега ундай бўлмасин, бу кеча Раббим менинг олдимга энг гўзал суратда келди ва: ‹Эй Муҳаммад›, деди. Мен: ‹Лаббайк, Раббим ва саъдайк›, дедим. У: ‹Малаи аъло нима ҳақида баҳслашмоқда?› деди. Мен: ‹Билмайман, эй Раббим›, дедим. Буни икки ёки уч марта айтди. Сўнг кафтини елкаларим орасига қўйди, мен унинг салқинлигини кўкракларим орасида сездим, ҳаттоки менга осмонлардаги ва ердаги нарсалар аён бўлди». Сўнг у зот ушбу оятни тиловат қилдилар: {Иброҳимга осмонлар ва ернинг мулкини ана шундай кўрсатдик} — оят. «У: ‹Эй Муҳаммад, малаи аъло нима ҳақида баҳслашмоқда?› деди. Мен: ‹Каффоратлар ҳақида›, дедим. У: ‹Каффоратлар нима?› деди. Мен: ‹Жамоат (намозлари)га оёқ билан юриб бориш, намозлардан кейин масжидларда ўтириш ва ёқимсиз ҳолатларда таҳоратни мукаммал қилиш›, дедим. У: ‹Ким буни қилса, яхшилик билан яшайди, яхшилик билан вафот этади ва гуноҳидан онаси туққан кунидагидек бўлади. Даражалар эса — чиройли сўз, саломни ёйиш, таом едириш ва одамлар ухлаб ётган пайтда кечаси намоз ўқишдир›, деди. Сўнг: ‹Эй Муҳаммад, намоз ўқиганингда айт: Аллоҳим, мен Сендан сўрайман›, деди».

حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَأَمَرَ بِرَجْمِ رَجُلٍ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَلَمَّا وَجَدَ مَسَّ الْحِجَارَةِ خَرَجَ فَهَرَبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَلَّا تَرَكْتُمُوهُ

Abdulaziz ibn Abdulloh ibn Omir aytdi: Menga Nabiy ﷺni eshitgan bir kishi aytib berdi: U zot Makka bilan Madina oʻrtasida bir kishini toshboʻron qilishga buyurdilar. U toshning tegishini sezgach, chiqib qochdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni qoʻyib yuborsangiz boʻlmasmidi?» dedilar.Абдулазиз ибн Абдуллоҳ ибн Омир айтди: Менга Набий ﷺни эшитган бир киши айтиб берди: У зот Макка билан Мадина ўртасида бир кишини тошбўрон қилишга буюрдилар. У тошнинг тегишини сезгач, чиқиб қочди. Шунда Набий ﷺ: «Уни қўйиб юборсангиз бўлмасмиди?» дедилар.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ رَجُلٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى جُعِلْتَ نَبِيًّا قَالَ وَآدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَالْجَسَدِ

Bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qachon nabiy qilingansiz?» dedim. U zot: «Odam ruh bilan jasad orasida turganida», dedilar.Бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қачон набий қилингансиз?» дедим. У зот: «Одам руҳ билан жасад орасида турганида», дедилар.