حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ وَهُوَ جَدُّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ نُزُولًا ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَتَبِعُوهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى نَزَلُوا مَنْزِلًا نَزَلُوهُ فَوَجَدُوا فِيهِ نَوَى تَمْرٍ تَزَوَّدُوهُ مِنْ تَمْرِ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا مِنْ تَمْرِ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ حَتَّى لَحِقُوهُمْ فَلَمَّا أَحَسَّهُمْ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَقَدْ جَاءَ الْقَوْمُ فَأَحَاطُوا بِهِمْ وَقَالُوا لَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ إِنْ نَزَلْتُمْ إِلَيْنَا أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمَّا أَنَا فَلَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا رَسُولَكَ قَالَ فَقَاتَلُوهُمْ فَرَمَوْهُمْ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةِ نَفَرٍ وَبَقِيَ خُبَيْبُ بْنُ عَدِيٍّ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَأَعْطَوْهُمْ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ إِنْ نَزَلُوا إِلَيْهِمْ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ حَلُّوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ الَّذِي مَعَهُمَا هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَجَرُّوهُ فَأَبَى أَنْ يَتْبَعَهُمْ فَضَرَبُوا عُنُقَهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبِ بْنِ عَدِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ فَاشْتَرَى
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir sariyyani josus (kuzatuvchi) qilib yubordilar va ularga Osim ibn Sobitni — u Osim ibn Umarning bobosidir — amir qildilar. Ular yoʻlga chiqdilar. Usfon bilan Makka orasidagi bir yoʻlda tushib turganlarida, ular haqida Huzayldan boʻlgan, Bani Lihyon deb ataladigan bir qabilaga xabar qilindi. Ular yuzga yaqin oʻq otuvchi bilan izlariga tushib, ularning izlarini quvlab bordilar va ular tushgan bir manzilga tushdilar. U yerdan Madina xurmosidan ozuqa qilib olganlarining danaklarini topib: «Bu Yasrib xurmosi», deyishdi. Bas, izlaridan ergashib, ularga yetib oldilar. Osim ibn Sobit va sheriklari ularni sezganlarida, bir tepalikka panoh oldilar. Qavm kelib, ularni oʻrab oldi va: «Sizlarga ahd va paymon boʻlsinki, agar oldimizga tushsangiz, sizlardan bir kishini ham oʻldirmaymiz», deyishdi. Osim ibn Sobit: «Men esa kofirning zimmasiga tushmayman. Allohim, biz haqimizda Rasulingga xabar bergin», dedi. Soʻng ular jang qildilar, (haligilar) ularni oʻqqa tutib, Osimni yetti kishi bilan birga oʻldirdilar. Xubayb ibn Adiy, Zayd ibn Dasina va yana bir kishi qoldi. (Qavm) agar oldilariga tushsalar, ularga ahd va paymon berishdi. Ularni qoʻlga olganlarida esa, kamonlarining iplarini yechib, ular bilan ularni bogʻladilar. Shunda ular bilan birga boʻlgan uchinchi kishi: «Bu — xiyonatning boshlanishi», dedi va ularga hamroh boʻlishdan bosh tortdi. Uni sudradilar, u esa ularga ergashishdan bosh tortdi, shunda uning boʻynini urdilar. Ular Xubayb ibn Adiy va Zayd ibn Dasinani olib ketdilar va nihoyat ikkovini Makkada sotdilar. Bas, sotib oldi...Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сарийяни жосус (кузатувчи) қилиб юбордилар ва уларга Осим ибн Собитни — у Осим ибн Умарнинг бобосидир — амир қилдилар. Улар йўлга чиқдилар. Усфон билан Макка орасидаги бир йўлда тушиб турганларида, улар ҳақида Ҳузайлдан бўлган, Бани Лиҳён деб аталадиган бир қабилага хабар қилинди. Улар юзга яқин ўқ отувчи билан изларига тушиб, уларнинг изларини қувлаб бордилар ва улар тушган бир манзилга тушдилар. У ердан Мадина хурмосидан озуқа қилиб олганларининг данакларини топиб: «Бу Ясриб хурмоси», дейишди. Бас, изларидан эргашиб, уларга етиб олдилар. Осим ибн Собит ва шериклари уларни сезганларида, бир тепаликка паноҳ олдилар. Қавм келиб, уларни ўраб олди ва: «Сизларга аҳд ва паймон бўлсинки, агар олдимизга тушсангиз, сизлардан бир кишини ҳам ўлдирмаймиз», дейишди. Осим ибн Собит: «Мен эса кофирнинг зиммасига тушмайман. Аллоҳим, биз ҳақимизда Расулингга хабар бергин», деди. Сўнг улар жанг қилдилар, (ҳалигилар) уларни ўққа тутиб, Осимни етти киши билан бирга ўлдирдилар. Хубайб ибн Адий, Зайд ибн Дасина ва яна бир киши қолди. (Қавм) агар олдиларига тушсалар, уларга аҳд ва паймон беришди. Уларни қўлга олганларида эса, камонларининг ипларини ечиб, улар билан уларни боғладилар. Шунда улар билан бирга бўлган учинчи киши: «Бу — хиёнатнинг бошланиши», деди ва уларга ҳамроҳ бўлишдан бош тортди. Уни судрадилар, у эса уларга эргашишдан бош тортди, шунда унинг бўйнини урдилар. Улар Хубайб ибн Адий ва Зайд ибн Дасинани олиб кетдилар ва ниҳоят икковини Маккада сотдилар. Бас, сотиб олди...