قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيْدٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَدْرَكَهُمْ يَذْكُرُونَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ وَصَارَتْ خَيْبَرُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمِينَ ضَعُفُوا عَنْ عَمَلِهَا فَدَفَعُوهَا إِلَى الْيَهُودِ يَقُومُونَ عَلَيْهَا وَيُنْفِقُونَ عَلَيْهَا عَلَى أَنَّ لَهُمْ نِصْفَ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى سِتَّةٍ وَثَلَاثِينَ سَهْمًا جَمَعَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ سَهْمٍ فَجَعَلَ نِصْفَ ذَلِكَ كُلِّهِ لِلْمُسْلِمِينَ وَكَانَ فِي ذَلِكَ النِّصْفِ سِهَامُ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهَا وَجَعَلَ النِّصْفَ الْآخَرَ لِمَنْ يَنْزِلُ بِهِ مِنْ الْوُفُودِ وَالْأُمُورِ وَنَوَائِبِ النَّاسِ

Nabiy ﷺning ashoblaridan boʻlgan kishilar zikr qilishlaricha, Rasululloh ﷺ Xaybar ustidan gʻalaba qozonib, Xaybar Rasululloh ﷺ va musulmonlarniki boʻlgach, ular uning ishini (dehqonchiligini) qilishga ojizlik qildilar. Shunda undan chiqadigan (hosil)ning yarmi ularga boʻlishi sharti bilan uni yahudiylarga — ular unda ishlashlari va xarajat qilishlari uchun — berdilar. Rasululloh ﷺ uni oʻttiz olti ulushga boʻldilar, har bir ulush yuzta hissani jamlagan edi. Shuning yarmini musulmonlarga qildilar — oʻsha yarmida musulmonlarning hissalari va Rasululloh ﷺning hissalari ham bor edi; qolgan yarmini esa u zotning huzurlariga keladigan vakil hayʼatlar, (turli) ishlar va odamlarning hojatlari uchun ajratdilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бўлган кишилар зикр қилишларича, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар устидан ғалаба қозониб, Хайбар Расулуллоҳ ﷺ ва мусулмонларники бўлгач, улар унинг ишини (деҳқончилигини) қилишга ожизлик қилдилар. Шунда ундан чиқадиган (ҳосил)нинг ярми уларга бўлиши шарти билан уни яҳудийларга — улар унда ишлашлари ва харажат қилишлари учун — бердилар. Расулуллоҳ ﷺ уни ўттиз олти улушга бўлдилар, ҳар бир улуш юзта ҳиссани жамлаган эди. Шунинг ярмини мусулмонларга қилдилар — ўша ярмида мусулмонларнинг ҳиссалари ва Расулуллоҳ ﷺнинг ҳиссалари ҳам бор эди; қолган ярмини эса у зотнинг ҳузурларига келадиган вакил ҳайъатлар, (турли) ишлар ва одамларнинг ҳожатлари учун ажратдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ رِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَلْيُكْرِمْ جَارَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ وَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ وَلْيَقُلْ حَقًّا أَوْ لِيَسْكُتْحَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ رِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Alqama ibn Abdulloh al-Muzaniy Nabiy ﷺning ashoblaridan boʻlgan kishilardan, ular Nabiy ﷺdan rivoyat qildilar: U zot: «Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, Alloh azza va jalladan qoʻrqsin va qoʻshnisini ikrom qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, Allohdan qoʻrqsin va mehmonini ikrom qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga imon keltirsa, Allohdan qoʻrqsin va haq soʻzni aytsin yoki jim tursin», dedilar. Hajjoj bizga rivoyat qildi, unga Shuʼba aytdi: Men Qatodaning Alqama ibn Abdulloh al-Muzaniydan, u Nabiy ﷺning ashoblaridan boʻlgan kishilardan, ular Nabiy ﷺdan rivoyat qilayotganini eshitdim — va shunga oʻxshashini zikr qildi.Алқама ибн Абдуллоҳ ал-Музаний Набий ﷺнинг ашобларидан бўлган кишилардан, улар Набий ﷺдан ривоят қилдилар: У зот: «Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, Аллоҳ азза ва жалладан қўрқсин ва қўшнисини икром қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, Аллоҳдан қўрқсин ва меҳмонини икром қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига имон келтирса, Аллоҳдан қўрқсин ва ҳақ сўзни айтсин ёки жим турсин», дедилар. Ҳажжож бизга ривоят қилди, унга Шуъба айтди: Мен Қатоданинг Алқама ибн Абдуллоҳ ал-Музанийдан, у Набий ﷺнинг ашобларидан бўлган кишилардан, улар Набий ﷺдан ривоят қилаётганини эшитдим — ва шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْأَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْلَمَ عَلَى أَنَّهُ لَا يُصَلِّي إِلَّا صَلَاتَيْنِ فَقَبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ

Nasr ibn Osim ulardan boʻlgan bir kishidan rivoyat qildiki, u Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, faqat ikki namozni oʻqish sharti bilan islomga kirdi. Bas, u zot bundan uni qabul qildilar.Наср ибн Осим улардан бўлган бир кишидан ривоят қилдики, у Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, фақат икки намозни ўқиш шарти билан исломга кирди. Бас, у зот бундан уни қабул қилдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِيطٍ قَالَدُفِعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يَخْذُلُهُ التَّقْوَى هَاهُنَا التَّقْوَى هَاهُنَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ

Hasan aytdi: Menga Banu Salitdan boʻlgan bir kishi xabar berdi, u aytdi: Meni Rasululloh ﷺning huzurlariga yetkazdilar, bas, u zotning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Musulmon musulmonning birodaridir: unga zulm qilmaydi va uni tashlab qoʻymaydi. Taqvo mana shu yerda, taqvo mana shu yerda», — ikki yoki uch marta, — va qoʻllari bilan koʻkraklariga ishora qildilar.Ҳасан айтди: Менга Бану Салитдан бўлган бир киши хабар берди, у айтди: Мени Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига етказдилар, бас, у зотнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир: унга зулм қилмайди ва уни ташлаб қўймайди. Тақво мана шу ерда, тақво мана шу ерда», — икки ёки уч марта, — ва қўллари билан кўкракларига ишора қилдилар.