حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ سُلَيْمٍ أَوْ سُلَيْمٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ مَعَ أَصْحَابِهِ قَالَ فَقُلْتُ أَيُّكُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِمَّا أَنْ يَكُونَ أَوْمَأَ إِلَى نَفْسِهِ وَإِمَّا أَنْ يَكُونَ أَشَارَ إِلَيْهِ الْقَوْمُ قَالَ فَإِذَا هُوَ مُحْتَبٍ بِبُرْدَةٍ قَدْ وَقَعَ هُدْبُهَا عَلَى قَدَمَيْهِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَجْفُو عَنْ أَشْيَاءَ فَعَلِّمْنِي قَالَ اتَّقِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَلَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَإِيَّاكَ وَالْمَخِيلَةَ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يُحِبُّ الْمَخِيلَةَ وَإِنْ امْرُؤٌ شَتَمَكَ وَعَيَّرَكَ بِأَمْرٍ يَعْلَمُهُ فِيكَ فَلَا تُعَيِّرْهُ بِأَمْرٍ تَعْلَمُهُ فِيهِ فَيَكُونَ لَكَ أَجْرُهُ وَعَلَيْهِ إِثْمُهُ وَلَا تَشْتُمَنَّ أَحَدًا

Jobir ibn Sulaym — yoki Sulaym — aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. Qarasam, u zot sahobalari bilan birga oʻtirgan ekanlar. Men: «Qaysi biringiz Nabiy ﷺsiz?» dedim. (Rovi) dedi: Yo u zot oʻzlariga ishora qildilar, yoki qavm u zotga ishora qildi. Qarasam, u zot bir burd (chopon)ga oʻralib, tizzalarini quchoklab oʻtirgan, uning popuklari ikki oyoqlariga tushib turgan ekan. Men: «Ey Allohning Rasuli, men baʼzi narsalarda qoʻpollik qilaman, menga oʻrgating», dedim. U zot: «Alloh azza va jalladan qoʻrq va yaxshilikdan hech narsani kichik sanama — hatto oʻz chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quyib berishing boʻlsa ham. Kibrdan saqlan, chunki Alloh taboraka va taolo kibrni yoqtirmaydi. Agar bir kishi seni soʻksa va oʻzida bilgan bir ish bilan seni ayblasa, sen uni oʻzida bilgan ish bilan ayblama; (shunda) uning ajri senga, gunohi esa unga boʻladi. Va hech kimni soʻkma», dedilar.Жобир ибн Сулайм — ёки Сулайм — айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига келдим. Қарасам, у зот саҳобалари билан бирга ўтирган эканлар. Мен: «Қайси бирингиз Набий ﷺсиз?» дедим. (Рови) деди: Ё у зот ўзларига ишора қилдилар, ёки қавм у зотга ишора қилди. Қарасам, у зот бир бурд (чопон)га ўралиб, тиззаларини қучоклаб ўтирган, унинг попуклари икки оёқларига тушиб турган экан. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен баъзи нарсаларда қўполлик қиламан, менга ўргатинг», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалладан қўрқ ва яхшиликдан ҳеч нарсани кичик санама — ҳатто ўз челагингдан сув сўровчининг идишига қуйиб беришинг бўлса ҳам. Кибрдан сақлан, чунки Аллоҳ таборака ва таоло кибрни ёқтирмайди. Агар бир киши сени сўкса ва ўзида билган бир иш билан сени айбласа, сен уни ўзида билган иш билан айблама; (шунда) унинг ажри сенга, гуноҳи эса унга бўлади. Ва ҳеч кимни сўкма», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا سَلَّامُ بْنُ مِسْكِينٍ عَنْ عَقِيلِ بْنِ طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَبُو جُرَىٍّ الْهُجَيْمِيُّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَعَلِّمْنَا شَيْئًا يَنْفَعُنَا اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِهِ قَالَ لَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَلَوْ أَنْ تُكَلِّمَ أَخَاكَ وَوَجْهُكَ إِلَيْهِ مُنْبَسِطٌ وَإِيَّاكَ وَتَسْبِيلَ الْإِزَارِ فَإِنَّهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ وَالْخُيَلَاءُ لَا يُحِبُّهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَإِنْ امْرُؤٌ سَبَّكَ بِمَا يَعْلَمُ فِيكَ فَلَا تَسُبَّهُ بِمَا تَعْلَمُ فِيهِ فَإِنَّ أَجْرَهُ لَكَ وَوَبَالَهُ عَلَى مَنْ قَالَهُحَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ حَدَّثَنَا عَقِيلُ بْنُ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي جُرَيٍّ الْهُجَيْمِيِّ أَنَّهُ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أُنَاسٍ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالُوا إِنَّا مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَلَا تَشْتُمْهُ بِمَا تَعْلَمُ فِيهِ فَإِنَّ أَجْرَ ذَلِكَ لَكَ وَوَبَالَهُ عَلَيْهِ

Abu Juray al-Hujaymiy aytdi: Men Allohning Rasuli ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz badiya ahlidan boʻlgan bir qavmmiz. Bizga Alloh taboraka va taolo foyda beradigan bir narsani oʻrgating», dedim. U zot: «Yaxshilikdan hech narsani kichik sanama — hatto oʻz chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quyib berishing yoki birodaring bilan ochiq yuz bilan gaplashishing boʻlsa ham. Izorni (kiyim etagini) suddirishdan saqlan, chunki bu kibrdandir; kibrni esa Alloh azza va jalla yoqtirmaydi. Agar bir kishi seni oʻzida bilgan narsa bilan soʻksa, sen uni oʻzida bilgan narsa bilan soʻkma; chunki uning ajri senga, vaboli esa aytgan kishiga boʻladi», dedilar. Abdussamad bizga aytib berdi: Sallom bizga aytib berdi: Aqil ibn Talha bizga Abu Juray al-Hujaymiydan rivoyat qildiki, u badiya ahlidan boʻlgan bir necha kishilar bilan Allohning Rasuli ﷺ huzurlariga keldi va ular: «Biz badiya ahlidanmiz», dedilar — soʻng hadisni zikr qildi. Faqat u: «sen uni oʻzida bilgan narsa bilan soʻkma; chunki buning ajri senga, vaboli esa unga boʻladi», dedi.Абу Журай ал-Ҳужаймий айтди: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз бадия аҳлидан бўлган бир қавммиз. Бизга Аллоҳ таборака ва таоло фойда берадиган бир нарсани ўргатинг», дедим. У зот: «Яхшиликдан ҳеч нарсани кичик санама — ҳатто ўз челагингдан сув сўровчининг идишига қуйиб беришинг ёки биродаринг билан очиқ юз билан гаплашишинг бўлса ҳам. Изорни (кийим этагини) суддиришдан сақлан, чунки бу кибрдандир; кибрни эса Аллоҳ азза ва жалла ёқтирмайди. Агар бир киши сени ўзида билган нарса билан сўкса, сен уни ўзида билган нарса билан сўкма; чунки унинг ажри сенга, ваболи эса айтган кишига бўлади», дедилар. Абдуссамад бизга айтиб берди: Саллом бизга айтиб берди: Ақил ибн Талҳа бизга Абу Журай ал-Ҳужаймийдан ривоят қилдики, у бадия аҳлидан бўлган бир неча кишилар билан Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурларига келди ва улар: «Биз бадия аҳлиданмиз», дедилар — сўнг ҳадисни зикр қилди. Фақат у: «сен уни ўзида билган нарса билан сўкма; чунки бунинг ажри сенга, ваболи эса унга бўлади», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ الْهُجَيْمِيُّ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي جُرَيٍّ جَابِرِ بْنِ سُلَيْمٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْتَبٍ بِشَمْلَةٍ لَهُ وَقَدْ وَقَعَ هُدْبُهَا عَلَى قَدَمَيْهِ فَقُلْتُ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ أَوْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَفْسِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ وَفِيَّ جَفَاؤُهُمْ فَأَوْصِنِي فَقَالَ لَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ وَوَجْهُكَ مُنْبَسِطٌ وَلَوْ أَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَإِنْ امْرُؤٌ شَتَمَكَ بِمَا يَعْلَمُ فِيكَ فَلَا تَشْتُمْهُ بِمَا تَعْلَمُ فِيهِ فَإِنَّهُ يَكُونُ لَكَ أَجْرُهُ وَعَلَيْهِ وِزْرُهُ وَإِيَّاكَ وَإِسْبَالَ الْإِزَارِ فَإِنَّ إِسْبَالَ الْإِزَارِ مِنْ الْمَخِيلَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُحِبُّ الْمَخِيلَةَ وَلَا تَسُبَّنَّ أَحَدًا فَمَا سَبَبْتُ بَعْدَهُ أَحَدًا وَلَا شَاةً وَلَا بَعِيرًا

Abu Juray Jobir ibn Sulaym aytdi: Men Allohning Rasuli ﷺ huzurlariga keldim. U zot oʻzlarining bir shamlalariga oʻralib, tizzalarini quchoklab oʻtirgan, uning popuklari ikki oyoqlariga tushib turgan edi. Men: «Qaysi biringiz Muhammad — yoki: Allohning Rasuli ﷺsiz?» dedim. Shunda u zot qoʻllari bilan oʻzlariga ishora qildilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men badiya ahlidanman, menda ularning qoʻpolligi bor. Menga vasiyat qiling», dedim. U zot: «Yaxshilikdan hech narsani kichik sanama — hatto birodaringni ochiq yuz bilan kutib olishing yoki oʻz chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quyib berishing boʻlsa ham. Agar bir kishi seni oʻzida bilgan narsa bilan soʻksa, sen uni oʻzida bilgan narsa bilan soʻkma; chunki uning ajri senga, gunohi esa unga boʻladi. Izorni suddirishdan saqlan, chunki izorni suddirish kibrdandir; Alloh azza va jalla esa kibrni yoqtirmaydi. Va hech kimni soʻkma», dedilar. Shundan keyin men hech kimni — na qoʻyni, na tuyani soʻkmadim.Абу Журай Жобир ибн Сулайм айтди: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурларига келдим. У зот ўзларининг бир шамлаларига ўралиб, тиззаларини қучоклаб ўтирган, унинг попуклари икки оёқларига тушиб турган эди. Мен: «Қайси бирингиз Муҳаммад — ёки: Аллоҳнинг Расули ﷺсиз?» дедим. Шунда у зот қўллари билан ўзларига ишора қилдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бадия аҳлиданман, менда уларнинг қўполлиги бор. Менга васият қилинг», дедим. У зот: «Яхшиликдан ҳеч нарсани кичик санама — ҳатто биродарингни очиқ юз билан кутиб олишинг ёки ўз челагингдан сув сўровчининг идишига қуйиб беришинг бўлса ҳам. Агар бир киши сени ўзида билган нарса билан сўкса, сен уни ўзида билган нарса билан сўкма; чунки унинг ажри сенга, гуноҳи эса унга бўлади. Изорни суддиришдан сақлан, чунки изорни суддириш кибрдандир; Аллоҳ азза ва жалла эса кибрни ёқтирмайди. Ва ҳеч кимни сўкма», дедилар. Шундан кейин мен ҳеч кимни — на қўйни, на туяни сўкмадим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَاهُ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَلْهُجَيْمٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَامَ تَدْعُو قَالَ أَدْعُو إِلَى اللَّهِ وَحْدَهُ الَّذِي إِنْ مَسَّكَ ضُرٌّ فَدَعَوْتَهُ كَشَفَ عَنْكَ وَالَّذِي إِنْ ضَلَلْتَ بِأَرْضٍ قَفْرٍ دَعَوْتَهُ رَدَّ عَلَيْكَ وَالَّذِي إِنْ أَصَابَتْكَ سَنَةٌ فَدَعَوْتَهُ أَنْبَتَ عَلَيْكَ قَالَ قُلْتُ فَأَوْصِنِي قَالَ لَا تَسُبَّنَّ أَحَدًا وَلَا تَزْهَدَنَّ فِي الْمَعْرُوفِ وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ وَأَنْتَ مُنْبَسِطٌ إِلَيْهِ وَجْهُكَ وَلَوْ أَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ الْمُسْتَسْقِي وَاتَّزِرْ إِلَى نِصْفِ السَّاقِ فَإِنْ أَبَيْتَ فَإِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِيَّاكَ وَإِسْبَالَ الْإِزَارِ فَإِنَّ إِسْبَالَ الْإِزَارِ مِنْ الْمَخِيلَةِ وَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يُحِبُّ الْمَخِيلَةَ

Balhujaym qabilasidan boʻlgan bir kishi aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, siz nimaga daʼvat qilasiz?» dedim. U zot: «Men yolgʻiz Allohga daʼvat qilaman — U shunday Zotki, senga bir zarar tegib, Unga duo qilsang, uni sendan ketkazadi; shunday Zotki, sen choʻl-biyobonda adashib qolib, Unga duo qilsang, (yoʻqotganingni) senga qaytaradi; shunday Zotki, senga qurgʻoqchilik yili yetib, Unga duo qilsang, sen uchun (oʻsimlik) undiradi», dedilar. Men: «Unda menga vasiyat qiling», dedim. U zot: «Hech kimni soʻkma; yaxshilikdan hech narsani kam koʻrma — hatto birodaringni ochiq yuz bilan kutib olishing yoki oʻz chelagingdan suv soʻrovchining idishiga quyib berishing boʻlsa ham. Izoringni boldiring oʻrtasigacha bogʻla; agar (buni) xohlamasang, toʻpiqlargacha (boʻlsin). Izorni suddirishdan saqlan, chunki izorni suddirish kibrdandir; Alloh taboraka va taolo esa kibrni yoqtirmaydi», dedilar.Балҳужайм қабиласидан бўлган бир киши айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз нимага даъват қиласиз?» дедим. У зот: «Мен ёлғиз Аллоҳга даъват қиламан — У шундай Зотки, сенга бир зарар тегиб, Унга дуо қилсанг, уни сендан кетказади; шундай Зотки, сен чўл-биёбонда адашиб қолиб, Унга дуо қилсанг, (йўқотганингни) сенга қайтаради; шундай Зотки, сенга қурғоқчилик йили етиб, Унга дуо қилсанг, сен учун (ўсимлик) ундиради», дедилар. Мен: «Унда менга васият қилинг», дедим. У зот: «Ҳеч кимни сўкма; яхшиликдан ҳеч нарсани кам кўрма — ҳатто биродарингни очиқ юз билан кутиб олишинг ёки ўз челагингдан сув сўровчининг идишига қуйиб беришинг бўлса ҳам. Изорингни болдиринг ўртасигача боғла; агар (буни) хоҳламасанг, тўпиқларгача (бўлсин). Изорни суддиришдан сақлан, чунки изорни суддириш кибрдандир; Аллоҳ таборака ва таоло эса кибрни ёқтирмайди», дедилар.