حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَأَلْتُهُ هَلْ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعْنِي صَلاَةَ الْخَوْفِ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ نَجْدٍ، فَوَازَيْنَا الْعَدُوَّ فَصَافَفْنَا لَهُمْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لَنَا فَقَامَتْ طَائِفَةٌ مَعَهُ تُصَلِّي، وَأَقْبَلَتْ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ وَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَنْ مَعَهُ، وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ، ثُمَّ انْصَرَفُوا مَكَانَ الطَّائِفَةِ الَّتِي لَمْ تُصَلِّ، فَجَاءُوا، فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِهِمْ رَكْعَةً، وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، فَقَامَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فَرَكَعَ لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ‏.‏

Shuayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Zuhriydan: «Paygʻambar ﷺ biror marta xavf namozini oʻqiganlarmi?» — deb soʻradim. Zuhriy: «Menga Solim — Abdulloh ibn Umar shunday degan deb — aytdi: ‹Men Rasululloh ﷺ bilan Najdda bir gʻazotda ishtirok etdim. Biz dushmanga roʻbaroʻ keldik va saflar tuzdik. Soʻng Rasululloh ﷺ namozga imomlik qilishga turdilar; bir guruh u zot bilan namoz oʻqish uchun turdi, boshqa (guruh) esa dushmanga qarab turdi. Rasululloh ﷺ va birinchi guruh rukuʼ qildi va ikki sajda qildi. Soʻng oʻsha guruh ketib, namoz oʻqimagan (guruh)ning oʻrniga turdi. Rasululloh ﷺ (ikkinchi guruh bilan) bir rakat (oʻqib), ikki sajda qildilar va namozni salom bilan tugatdilar. Soʻng ularning har biri (oʻzi) bir martadan rukuʼ qildi va ikki sajdadan (alohida) qildi›», — dedi.Шуайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Зуҳрийдан: «Пайғамбар ﷺ бирор марта хавф намозини ўқиганларми?» — деб сўрадим. Зуҳрий: «Менга Солим — Абдуллоҳ ибн Умар шундай деган деб — айтди: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Наждда бир ғазотда иштирок этдим. Биз душманга рўбарў келдик ва сафлар туздик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ намозга имомлик қилишга турдилар; бир гуруҳ у зот билан намоз ўқиш учун турди, бошқа (гуруҳ) эса душманга қараб турди. Расулуллоҳ ﷺ ва биринчи гуруҳ рукуъ қилди ва икки сажда қилди. Сўнг ўша гуруҳ кетиб, намоз ўқимаган (гуруҳ)нинг ўрнига турди. Расулуллоҳ ﷺ (иккинчи гуруҳ билан) бир ракат (ўқиб), икки сажда қилдилар ва намозни салом билан тугатдилар. Сўнг уларнинг ҳар бири (ўзи) бир мартадан рукуъ қилди ва икки саждадан (алоҳида) қилди›», — деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، نَحْوًا مِنْ قَوْلِ مُجَاهِدٍ إِذَا اخْتَلَطُوا قِيَامًا‏.‏ وَزَادَ ابْنُ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَلْيُصَلُّوا قِيَامًا وَرُكْبَانًا ‏"‏‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar Mujohidning soʻziga oʻxshash narsa aytdi: (Musulmonlar va kofirlar) jangda roʻbaroʻ turgan paytda, musulmonlar tik turgan holda namoz oʻqishi mumkin. Ibn Umar qoʻshdi: «Paygʻambar ﷺ: ‹Agar dushman soni musulmonlardan koʻproq boʻlsa, ular tik turgan yoki mingan holda (alohida) namoz oʻqishi mumkin›, — dedilar».Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар Мужоҳиднинг сўзига ўхшаш нарса айтди: (Мусулмонлар ва кофирлар) жангда рўбарў турган пайтда, мусулмонлар тик турган ҳолда намоз ўқиши мумкин. Ибн Умар қўшди: «Пайғамбар ﷺ: ‹Агар душман сони мусулмонлардан кўпроқ бўлса, улар тик турган ёки минган ҳолда (алоҳида) намоз ўқиши мумкин›, — дедилар».

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ، فَكَبَّرَ وَكَبَّرُوا مَعَهُ، وَرَكَعَ وَرَكَعَ نَاسٌ مِنْهُمْ، ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدُوا مَعَهُ، ثُمَّ قَامَ لِلثَّانِيَةِ فَقَامَ الَّذِينَ سَجَدُوا وَحَرَسُوا إِخْوَانَهُمْ، وَأَتَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا مَعَهُ، وَالنَّاسُ كُلُّهُمْ فِي صَلاَةٍ، وَلَكِنْ يَحْرُسُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ xavf namoziga imomlik qildilar va odamlar u zot orqasida turdi. U zot takbir (Allohu akbar) aytdi va odamlar ham shunday aytdi. U zot rukuʼ qildi va ulardan baʼzilari rukuʼ qildi. Soʻng u zot sajda qildi va ular ham sajda qildi. Soʻng u zot ikkinchi rakatga turdi va birinchi rakatni oʻqigan (guruh) ketib, (din) qardoshlarini qoʻriqladi. Ikkinchi guruh u zotga qoʻshildi va u zot bilan rukuʼ hamda sajda qildi. Barcha odamlar namozda edi, lekin ular namoz paytida bir-birini qoʻriqladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ хавф намозига имомлик қилдилар ва одамлар у зот орқасида турди. У зот такбир (Аллоҳу акбар) айтди ва одамлар ҳам шундай айтди. У зот рукуъ қилди ва улардан баъзилари рукуъ қилди. Сўнг у зот сажда қилди ва улар ҳам сажда қилди. Сўнг у зот иккинчи ракатга турди ва биринчи ракатни ўқиган (гуруҳ) кетиб, (дин) қардошларини қўриқлади. Иккинчи гуруҳ у зотга қўшилди ва у зот билан рукуъ ҳамда сажда қилди. Барча одамлар намозда эди, лекин улар намоз пайтида бир-бирини қўриқлади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُبَارَكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ عُمَرُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، فَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ وَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا صَلَّيْتُ الْعَصْرَ حَتَّى كَادَتِ الشَّمْسُ أَنْ تَغِيبَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأَنَا وَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَنَزَلَ إِلَى بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ، وَصَلَّى الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَابَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ بَعْدَهَا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xandaq kuni Umar — Quraysh kofirlarini laʼnatlab — keldi va: «Yo Rasululloh, men asr namozini oʻqimadim va quyosh botdi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohga qasamki, men ham hali (asr) namozini oʻqimadim», — dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ Buthonga borib, tahorat qildilar va asr namozini — quyosh botgandan keyin — oʻqidilar, soʻng undan keyin shom namozini oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хандақ куни Умар — Қурайш кофирларини лаънатлаб — келди ва: «Ё Расулуллоҳ, мен аср намозини ўқимадим ва қуёш ботди», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам ҳали (аср) намозини ўқимадим», — дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ Бутҳонга бориб, таҳорат қилдилар ва аср намозини — қуёш ботгандан кейин — ўқидилар, сўнг ундан кейин шом намозини ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، قَالَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَنَا لَمَّا رَجَعَ مِنَ الأَحْزَابِ ‏"‏ لاَ يُصَلِّيَنَّ أَحَدٌ الْعَصْرَ إِلاَّ فِي بَنِي قُرَيْظَةَ ‏"‏‏.‏ فَأَدْرَكَ بَعْضُهُمُ الْعَصْرَ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ نُصَلِّي حَتَّى نَأْتِيَهَا، وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ نُصَلِّي لَمْ يُرَدْ مِنَّا ذَلِكَ‏.‏ فَذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُعَنِّفْ وَاحِدًا مِنْهُمْ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Ahzob (yaʼni ittifoqchilar) jangidan qaytganlarida, bizga: «Hech kim asr namozini Bani Qurayzadan boshqa (joyda) oʻqimasin», — dedilar. Ularning baʼzilariga yoʻlda asr namozi(ning vaqti) keldi. Ularning baʼzilari asr namozini faqat Bani Qurayzada oʻqish(ni) qaror qildi; boshqalari esa namozni oʻsha joyda oʻqish(ni) qaror qildi va Paygʻambar ﷺ ning maqsadi birinchi guruh tushungandek emas, dedi. Bu Paygʻambar ﷺ ga aytilganda, u zot ulardan hech birini ayblamadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Аҳзоб (яъни иттифоқчилар) жангидан қайтганларида, бизга: «Ҳеч ким аср намозини Бани Қурайзадан бошқа (жойда) ўқимасин», — дедилар. Уларнинг баъзиларига йўлда аср намози(нинг вақти) келди. Уларнинг баъзилари аср намозини фақат Бани Қурайзада ўқиш(ни) қарор қилди; бошқалари эса намозни ўша жойда ўқиш(ни) қарор қилди ва Пайғамбар ﷺ нинг мақсади биринчи гуруҳ тушунгандек эмас, деди. Бу Пайғамбар ﷺ га айтилганда, у зот улардан ҳеч бирини айбламадилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، وَثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الصُّبْحَ بِغَلَسٍ ثُمَّ رَكِبَ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏‏.‏ فَخَرَجُوا يَسْعَوْنَ فِي السِّكَكِ وَيَقُولُونَ مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ ـ قَالَ وَالْخَمِيسُ الْجَيْشُ ـ فَظَهَرَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَتَلَ الْمُقَاتِلَةَ وَسَبَى الذَّرَارِيَّ، فَصَارَتْ صَفِيَّةُ لِدِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَصَارَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَزَوَّجَهَا وَجَعَلَ صَدَاقَهَا عِتْقَهَا‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ لِثَابِتٍ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ، أَنْتَ سَأَلْتَ أَنَسًا مَا أَمْهَرَهَا قَالَ أَمْهَرَهَا نَفْسَهَا‏.‏ فَتَبَسَّمَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozini hali qorongʻi paytda oʻqidilar, soʻng (otga) minib: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz bir qavmga yaqinlashsak, ogohlantirilgan (kofirlar)ning tongi naqadar yomon!» — dedilar. Odamlar koʻchalarga chiqib: «Muhammad va uning qoʻshini (keldi)», — der edi. Rasululloh ﷺ ularni kuch bilan magʻlub etdilar; ularning jangchilari oʻldirildi, bolalar va ayollar asir olindi. Safiyani Dihya al-Kalbiy olgan edi, keyin u Rasululloh ﷺ ga (tegishli) boʻldi; u zot uni (oʻzlariga) nikohlab oldilar va uning mahri — uni ozod qilish (oʻzi) edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозини ҳали қоронғи пайтда ўқидилар, сўнг (отга) миниб: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бир қавмга яқинлашсак, огоҳлантирилган (кофирлар)нинг тонги нақадар ёмон!» — дедилар. Одамлар кўчаларга чиқиб: «Муҳаммад ва унинг қўшини (келди)», — дер эди. Расулуллоҳ ﷺ уларни куч билан мағлуб этдилар; уларнинг жангчилари ўлдирилди, болалар ва аёллар асир олинди. Сафияни Диҳя ал-Калбий олган эди, кейин у Расулуллоҳ ﷺ га (тегишли) бўлди; у зот уни (ўзларига) никоҳлаб олдилар ва унинг маҳри — уни озод қилиш (ўзи) эди.