قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَأَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ شَهِدْتُ الْفِطْرَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ يُصَلُّونَهَا قَبْلَ الْخُطْبَةِ، ثُمَّ يُخْطَبُ بَعْدُ، خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ حِينَ يُجْلِسُ بِيَدِهِ، ثُمَّ أَقْبَلَ يَشُقُّهُمْ حَتَّى جَاءَ النِّسَاءَ مَعَهُ بِلاَلٌ فَقَالَ [quran sura="60" aya_start="12" aya_end="12"]{يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ} الآيَةَ ثُمَّ قَالَ حِينَ فَرَغَ مِنْهَا " آنْتُنَّ عَلَى ذَلِكَ ". قَالَتِ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ لَمْ يُجِبْهُ غَيْرُهَا نَعَمْ. لاَ يَدْرِي حَسَنٌ مَنْ هِيَ. قَالَ " فَتَصَدَّقْنَ " فَبَسَطَ بِلاَلٌ ثَوْبَهُ ثُمَّ قَالَ هَلُمَّ لَكُنَّ فِدَاءٌ أَبِي وَأُمِّي، فَيُلْقِينَ الْفَتَخَ وَالْخَوَاتِيمَ فِي ثَوْبِ بِلاَلٍ. قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ الْفَتَخُ الْخَوَاتِيمُ الْعِظَامُ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ.
Al-Hasan ibn Muslim (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos: «Men Iyd-ul-fitr namozlarida Paygʻambar ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmonga qoʻshildim. Ular namozni xutbadan oldin oʻqir, soʻng undan keyin xutba qilar edi. Bir kuni Paygʻambar ﷺ (iyd namozi uchun) chiqdilar — goʻyo men u zotni odamlarga oʻtirishni imo qilayotgan holda koʻrib turgandekman. Soʻng u zot Bilol bilan birga saflarni yorib oʻtib, ayollarga yetib keldilar. U zot mana bu oyatni oʻqidilar: ‹Ey Paygʻambar, moʻmina ayollar senga bayʼat berishga kelsa...› (oyat oxirigacha) (Mumtahana, 12). (Oʻqishni) tugatgach, u zot: ‹Ey ayollar, ahdingizga vafo qilyapsizmi?› — dedilar. Bir ayoldan boshqa hech kim ‹ha› demadi. Hasan oʻsha ayol kim ekanligini bilmas edi. Paygʻambar ﷺ: ‹Unda sadaqa beringlar›, — dedilar. Bilol oʻz kiyimini yozib: ‹Sadaqa beraveringlar; otam va onam sizlarga (ey ayollar) fido boʻlsin›, — dedi. Bas, ayollar oʻz fatxlarini (katta uzuklarini) va boshqa turli uzuklarini Bilolning kiyimiga sola boshladi», — dedi. Abdurrazzoq: «‹Fatx› — (Islomdan oldingi) johiliyat davrida taqiladigan katta uzukdir», — dedi.Ал-Ҳасан ибн Муслим (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос: «Мен Ийд-ул-фитр намозларида Пайғамбар ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмонга қўшилдим. Улар намозни хутбадан олдин ўқир, сўнг ундан кейин хутба қилар эди. Бир куни Пайғамбар ﷺ (ийд намози учун) чиқдилар — гўё мен у зотни одамларга ўтиришни имо қилаётган ҳолда кўриб тургандекман. Сўнг у зот Билол билан бирга сафларни ёриб ўтиб, аёлларга етиб келдилар. У зот мана бу оятни ўқидилар: ‹Эй Пайғамбар, мўмина аёллар сенга байъат беришга келса...› (оят охиригача) (Мумтаҳана, 12). (Ўқишни) тугатгач, у зот: ‹Эй аёллар, аҳдингизга вафо қиляпсизми?› — дедилар. Бир аёлдан бошқа ҳеч ким ‹ҳа› демади. Ҳасан ўша аёл ким эканлигини билмас эди. Пайғамбар ﷺ: ‹Унда садақа беринглар›, — дедилар. Билол ўз кийимини ёзиб: ‹Садақа бераверинглар; отам ва онам сизларга (эй аёллар) фидо бўлсин›, — деди. Бас, аёллар ўз фатхларини (катта узукларини) ва бошқа турли узукларини Билолнинг кийимига сола бошлади», — деди. Абдурраззоқ: «‹Фатх› — (Исломдан олдинги) жоҳилият даврида тақиладиган катта узукдир», — деди.