حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَجْنَبَ، فَلَمْ يَجِدِ الْمَاءَ شَهْرًا، أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ [quran sura="5" aya_start="6" aya_end="6"]{فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمُ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ. قُلْتُ وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِذَا قَالَ نَعَمْ. فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ، فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا ". فَضَرَبَ بِكَفِّهِ ضَرْبَةً عَلَى الأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا، ثُمَّ مَسَحَ بِهَا ظَهْرَ كَفِّهِ بِشِمَالِهِ، أَوْ ظَهْرَ شِمَالِهِ بِكَفِّهِ، ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍ وَزَادَ يَعْلَى عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ، فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ". وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةً
Aʼmash (Shaqiqdan) rivoyat qiladi: Shaqiq dedi: «Men Abdulloh va Abu Muso al-Ashʼariy bilan oʻtirganimda, Abu Muso Abdullohga: ‹Kishi junub boʻlib, bir oy suv topmasa, tayammum qilib namoz oʻqisa boʻladimi?› — dedi. (Abdulloh ‹yoʻq› dedi.) Abu Muso: ‹Moida surasidagi bu oyat haqida nima deysan: Suv topmasangiz, pok tuproq bilan tayammum qilinglar?› — dedi. Abdulloh: ‹Agar biz buni (joiz) deb qoʻysak, ular suv boʻlsa ham, soviq boʻlsa, pok tuproq bilan tayammum qilaveradi›, — dedi. Men Shaqiqga: ‹Demak, sen shu sababli tayammumni yoqtirmadingmi?› — dedim. Shaqiq: ‹Ha›, — dedi. (Shaqiq qoʻshimcha qildi:) Abu Muso: ‹Ammorning Umarga aytgan soʻzini eshitmaganmisan? U: Rasululloh ﷺ meni bir yumush bilan yubordilar, men junub boʻldim va suv topa olmadim, shuning uchun hayvon agʻanagandek tuproqda agʻanadim; buni Paygʻambar ﷺ ga aytganimda, u zot: Mana shunday qilish kifoya qilar edi, — dedilar; va Paygʻambar ﷺ qoʻllari bilan yerni bir marta yengil urib, pufladilar, soʻng (chap) qoʻllarini oʻng qoʻl orqasiga (yoki oʻng qoʻlni chap qoʻl orqasiga) surib, soʻng yuzlariga surdilar, — dedi›. Shunda Abdulloh Abu Musoga: ‹Umar Ammorning soʻziga qoniqmaganini bilmaysanmi?› — dedi». Shaqiq rivoyat qiladi: Men Abdulloh va Abu Muso bilan birga edim; Abu Muso Abdullohga: «Ammorning Umarga aytgan soʻzini eshitmaganmisan? U: Rasululloh ﷺ seni va meni yubordilar, men junub boʻldim va tuproqda agʻanadim (tayammum uchun). Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelganimizda, men buni aytdim, u zot: Mana shu kifoya qilar edi, — deb yuz va qoʻllar orqasiga faqat bir marta masʼh tortdilar», — dedi.Аъмаш (Шақиқдан) ривоят қилади: Шақиқ деди: «Мен Абдуллоҳ ва Абу Мусо ал-Ашъарий билан ўтирганимда, Абу Мусо Абдуллоҳга: ‹Киши жунуб бўлиб, бир ой сув топмаса, таяммум қилиб намоз ўқиса бўладими?› — деди. (Абдуллоҳ ‹йўқ› деди.) Абу Мусо: ‹Моида сурасидаги бу оят ҳақида нима дейсан: Сув топмасангиз, пок тупроқ билан таяммум қилинглар?› — деди. Абдуллоҳ: ‹Агар биз буни (жоиз) деб қўйсак, улар сув бўлса ҳам, совиқ бўлса, пок тупроқ билан таяммум қилаверади›, — деди. Мен Шақиқга: ‹Демак, сен шу сабабли таяммумни ёқтирмадингми?› — дедим. Шақиқ: ‹Ҳа›, — деди. (Шақиқ қўшимча қилди:) Абу Мусо: ‹Амморнинг Умарга айтган сўзини эшитмаганмисан? У: Расулуллоҳ ﷺ мени бир юмуш билан юбордилар, мен жунуб бўлдим ва сув топа олмадим, шунинг учун ҳайвон ағанагандек тупроқда ағанадим; буни Пайғамбар ﷺ га айтганимда, у зот: Мана шундай қилиш кифоя қилар эди, — дедилар; ва Пайғамбар ﷺ қўллари билан ерни бир марта енгил уриб, пуфладилар, сўнг (чап) қўлларини ўнг қўл орқасига (ёки ўнг қўлни чап қўл орқасига) суриб, сўнг юзларига сурдилар, — деди›. Шунда Абдуллоҳ Абу Мусога: ‹Умар Амморнинг сўзига қониқмаганини билмайсанми?› — деди». Шақиқ ривоят қилади: Мен Абдуллоҳ ва Абу Мусо билан бирга эдим; Абу Мусо Абдуллоҳга: «Амморнинг Умарга айтган сўзини эшитмаганмисан? У: Расулуллоҳ ﷺ сени ва мени юбордилар, мен жунуб бўлдим ва тупроқда ағанадим (таяммум учун). Пайғамбар ﷺ нинг олдига келганимизда, мен буни айтдим, у зот: Мана шу кифоя қилар эди, — деб юз ва қўллар орқасига фақат бир марта масъҳ тортдилар», — деди.