ثنا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، نَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ نَضْلَةَ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ , عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ، وَأَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَاهُ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " بَعَثَ سَوَادَ بْنَ غَزِيَّةَ أَخَا بَنِي عَدِيٍّ مِنَ الأَنْصَارِ وَأَمَّرَهُ عَلَى خَيْبَرَ , فَقَدِمَ عَلَيْهِ بِتَمْرٍ جَنِيبٍ يَعْنِي الطَّيِّبَ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَكُلُّ تَمْرِ خَيْبَرَ هَكَذَا ؟ ، قَالَ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّا نَشْتَرِي الصَّاعَ بِالصَّاعَيْنِ ، وَالصَّاعَيْنِ بِالثَّلاثَةِ آصُعٍ مِنَ الْجَمْعِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : لا تَفْعَلْ , وَلَكِنْ بِعْ هَذَا وَاشْتَرِ بِثَمَنِهِ مِنْ هَذَا , وَكَذَلِكَ الْمِيزَانُ " ، قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : يُقَالُ : كُلُّ شَيْءٍ مِنَ النَّخْلِ لا يُعْرَفُ اسْمُهُ فَهُوَ جَمْعٌ , يُقَالُ : مَا أَكْثَرَ الْجَمْعَ فِي أَرْضِ فُلانٍ , بِفَتْحِ الْجِيمِ . ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ , نَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ . وَعَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ , عَنْ أَبِي صَالِحٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَ , أَبِي سَعِيدٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ . ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ , نَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَ أَبِي سَعِيدٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ . ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الدَّيْنَوَرِيُّ , نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْهَمَذَانِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْجَعْفَرِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، نَحْوَهُ
Abu Saʼid al-Xudriy va Abu Hurayra (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ansorlardan Bani Adiyning birodari Savod ibn Gʻaziyyani joʻnatib, uni Xaybarga amir qilib tayinladilar. U zotning huzuriga janib — yaʼni yaxshi — xurmo olib keldi. Rasululloh ﷺ: «Xaybarning hamma xurmosi shundaymi?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, ey Allohning Rasuli, biz bir soʼni ikki soʼga, ikki soʼni jamʼdan uch soʼga sotib olamiz», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bunday qilma, balki buni sot va uning puliga bundan sotib ol. Tarozi (bilan oʻlchanadigan)da ham xuddi shunday», dedilar. Shayx Abul-Hasan aytdi: Aytiladiki, xurmo daraxtidan nomi maʼlum boʻlmagan har bir (xil) jamʼdir; «falonchining yerida jamʼ qanchalar koʻp» deyiladi, jim harfi fatha bilan. Buni Ibrohim ibn Hamza ham Abdulaziz ibn Muhammaddan, u Abdulmajid ibn Suhayldan shu isnod bilan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Yana Abdulmajid ibn Suhayldan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayra va Abu Saʼiddan, ular Nabiy ﷺdan shu kabi (rivoyat qilinadi). Sulaymon ibn Bilol ham Abdulmajid ibn Suhayldan, u Saʼid ibn al-Musayyabdan, u Abu Hurayra va Abu Saʼiddan, ular Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Abdulloh ibn Maslama ibn Aslam ham otasidan, u Saʼid ibn al-Musayyabdan, u Abu Saʼid al-Xudriy va Abu Hurayradan, ular Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi.Абу Саъид ал-Худрий ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан Бани Адийнинг биродари Савод ибн Ғазийяни жўнатиб, уни Хайбарга амир қилиб тайинладилар. У зотнинг ҳузурига жаниб — яъни яхши — хурмо олиб келди. Расулуллоҳ ﷺ: «Хайбарнинг ҳамма хурмоси шундайми?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Аллоҳнинг Расули, биз бир сўни икки сўга, икки сўни жамъдан уч сўга сотиб оламиз», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бундай қилма, балки буни сот ва унинг пулига бундан сотиб ол. Тарози (билан ўлчанадиган)да ҳам худди шундай», дедилар. Шайх Абул-Ҳасан айтди: Айтиладики, хурмо дарахтидан номи маълум бўлмаган ҳар бир (хил) жамъдир; «фалончининг ерида жамъ қанчалар кўп» дейилади, жим ҳарфи фатҳа билан. Буни Иброҳим ибн Ҳамза ҳам Абдулазиз ибн Муҳаммаддан, у Абдулмажид ибн Суҳайлдан шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилди. Яна Абдулмажид ибн Суҳайлдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра ва Абу Саъиддан, улар Набий ﷺдан шу каби (ривоят қилинади). Сулаймон ибн Билол ҳам Абдулмажид ибн Суҳайлдан, у Саъид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра ва Абу Саъиддан, улар Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Абдуллоҳ ибн Маслама ибн Аслам ҳам отасидан, у Саъид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Саъид ал-Худрий ва Абу Ҳурайрадан, улар Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди.