حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ , نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " كُلُّ قَوْمٍ يَتَوَارَثُونَ ، إِلا مَنْ عَمِّي مَوْتُ بَعْضِهِمْ قَبْلَ بَعْضٍ فِي هَدْمٍ ، أَوْ حَرْقٍ ، أَوْ قِتَالٍ ، وَغَيْرِ ذَلِكَ مِنْ وُجُوهِ الْمُتَآلَفِ فَإِنَّ بَعْضَهُمْ لا يَرِثُ بَعْضًا , وَلَكِنْ يُورَثُ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ ، يَرِثُهُ أَوْلَى النَّاسِ بِهِ مِنَ الأَحْيَاءِ ، كَأَنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مَنْ عَمَّى مَوْتُهُ مَعَهُ قَرَابَةٌ "

Xorija ibn Zayd ibn Sobit otasidan rivoyat qiladi: u aytdi: «Har qanday qavm bir-birlariga meros boʻladilar, magar bino qulashi, yongʻin, jang yoki shunga oʻxshash birga halok boʻlish holatlarida qaysi biri avval oʻlgani noaniq qolganlar bundan mustasno: ular bir-birlariga meros boʻlmaydilar. Balki ulardan har bir insonga tiriklardan unga eng yaqin boʻlgani meros boʻladi — goʻyo uning bilan oʻlimi noaniq qolgan kishi oʻrtasida qarindoshlik yoʻqdek».Хорижа ибн Зайд ибн Собит отасидан ривоят қилади: у айтди: «Ҳар қандай қавм бир-бирларига мерос бўладилар, магар бино қулаши, ёнғин, жанг ёки шунга ўхшаш бирга ҳалок бўлиш ҳолатларида қайси бири аввал ўлгани ноаниқ қолганлар бундан мустасно: улар бир-бирларига мерос бўлмайдилар. Балки улардан ҳар бир инсонга тириклардан унга энг яқин бўлгани мерос бўлади — гўё унинг билан ўлими ноаниқ қолган киши ўртасида қариндошлик йўқдек».

نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ , عَنِ ابْنِ عَوْنٍ , عَنْ عِيسَى بْنِ الْحَارِثِ , قَالَ : كَانَتْ أُمُّ وَلَدٍ لأَخِي شُرَيْحِ بْنِ الْحَارِثِ ، وَلَدَتْ لَهُ جَارِيَةً فَزُوِّجَتْ فَوَلَدَتْ غُلامًا ، ثُمَّ تُوُفِّيَتْ أُمُّ الْوَلَدِ , قَالَ : فَاخْتَصَمَ فِي مِيرَاثِهَا شُرَيْحُ بْنُ الْحَارِثِ ، وَابْنُ ابْنَتِهَا إِلَى شُرَيْحٍ , فَجَعَلَ شُرَيْحُ بْنُ الْحَارِثِ ، يَقُولُ لِشُرَيْحٍ : إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ مِيرَاثٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ ، إِنَّمَا هُوَ ابْنُ ابْنَتِهَا , قَالَ : فَقَضَى شُرَيْحٌ بِمِيرَاثِهَا لابْنِ ابْنَتِهَا , وَقَالَ : ‏ وَأُولُو الأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ , فركب ميسرة بن يزيد إلى ابن الزبير فأخبره بالذي كان من شريح , فكتب ابن الزبير إلى شريح إن ميسرة بن يزيد ذكر لِي كَذَا وَكَذَا وَإِنَّكَ قُلْتَ عِنْدَ ذَلِكَ وَأُولُو الأَرْحَامِ بعضهم أولى ببعض في كتاب الله , وإنما كانت تلك الآية في شأن العصبة كان الرجل يعاقد الرجل , فيقول ترثني وأرثك فلما نزلت ترك ذاك , فجاء ميسرة بن يزيد بالكتاب إلى شريح , فلما قَرَأَهُ أَبَى أَنْ يَرُدَّ قَضَاءَهُ , وَقَالَ : " فَإِنَّهُ إِنَّمَا أَعْتَقَهَا خَبَايَتِ بَطْنِهَا "

Iso ibn al-Horis aytadi: Shurayh ibn al-Horisning akasining ummu valadi bor edi, u undan bir qiz tugʻdi. Qiz turmushga berilib, bir oʻgʻil tugʻdi. Soʻng ummu valad vafot etdi. Uning merosi haqida Shurayh ibn al-Horis bilan uning qizining oʻgʻli Shurayh (qozi) huzurida daʼvolashdilar. Shurayh ibn al-Horis Shurayhga: «Allohning Kitobida unga meros yoʻq, u faqat uning qizining oʻgʻli, xolos», deb turdi. Shurayh esa uning merosini qizining oʻgʻliga hukm qildi va: «Qarindoshlar Allohning Kitobida bir-birlariga haqliroqdirlar», dedi. Shunda Maysara ibn Yazid Ibn az-Zubayrning huzuriga otlanib borib, Shurayhning qilgan ishini unga xabar qildi. Ibn az-Zubayr Shurayhga shunday yozdi: «Maysara ibn Yazid menga shunday-shunday deb aytdi va sen shunda: ‹Qarindoshlar Allohning Kitobida bir-birlariga haqliroqdirlar›, debsan. Holbuki bu oyat asaba haqida edi: kishi kishi bilan ahdlashib: ‹Sen menga meros boʻlasan, men senga meros boʻlaman›, deydigan edi. (Oyat) nozil boʻlgach, bu tark qilindi». Maysara ibn Yazid maktubni Shurayhga keltirdi. U uni oʻqigach, oʻz hukmini qaytarishdan bosh tortdi va: «Uni faqat qornining pinhoni ozod qilgan», dedi.Исо ибн ал-Ҳорис айтади: Шурайҳ ибн ал-Ҳориснинг акасининг умму валади бор эди, у ундан бир қиз туғди. Қиз турмушга берилиб, бир ўғил туғди. Сўнг умму валад вафот этди. Унинг мероси ҳақида Шурайҳ ибн ал-Ҳорис билан унинг қизининг ўғли Шурайҳ (қози) ҳузурида даъволашдилар. Шурайҳ ибн ал-Ҳорис Шурайҳга: «Аллоҳнинг Китобида унга мерос йўқ, у фақат унинг қизининг ўғли, холос», деб турди. Шурайҳ эса унинг меросини қизининг ўғлига ҳукм қилди ва: «Қариндошлар Аллоҳнинг Китобида бир-бирларига ҳақлироқдирлар», деди. Шунда Майсара ибн Язид Ибн аз-Зубайрнинг ҳузурига отланиб бориб, Шурайҳнинг қилган ишини унга хабар қилди. Ибн аз-Зубайр Шурайҳга шундай ёзди: «Майсара ибн Язид менга шундай-шундай деб айтди ва сен шунда: ‹Қариндошлар Аллоҳнинг Китобида бир-бирларига ҳақлироқдирлар›, дебсан. Ҳолбуки бу оят асаба ҳақида эди: киши киши билан аҳдлашиб: ‹Сен менга мерос бўласан, мен сенга мерос бўламан›, дейдиган эди. (Оят) нозил бўлгач, бу тарк қилинди». Майсара ибн Язид мактубни Шурайҳга келтирди. У уни ўқигач, ўз ҳукмини қайтаришдан бош тортди ва: «Уни фақат қорнининг пинҳони озод қилган», деди.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ حَمْدَوَيْهِ الْمَرْوَزِيُّ , نَا مَحْمُودُ بْنُ آدَمَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنْ مُطَرِّفٍ , عَنِ الشَّعْبِيِّ ، قَالَ : قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : " لا يَرِثُ الْقَاتِلُ خَطَأً وَلا عَمْدًا "

Shaʼbiy aytadi: Umar (roziyallohu anhu): «Qotil — xato bilan boʻlsin, qasddan boʻlsin — meros olmaydi», dedi.Шаъбий айтади: Умар (розияллоҳу анҳу): «Қотил — хато билан бўлсин, қасддан бўлсин — мерос олмайди», деди.