حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحُنَيْنِيُّ , نَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمْرَانَ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَشِيرٍ , عَنْ أَبِي كَبْشَةَ الأَنْمَارِيِّ ، قَالَ : لَمَّا فَتْحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ كَانَ الزُّبَيْرُ عَلَى الْمُجَنِّبَةِ الْيُسْرَى وَكَانَ الْمِقْدَادُ عَلَى الْمُجَنِّبَةِ الْيُمْنَى , فَلَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ وَهَدَى النَّاسَ جَاءَا بِفَرَسَيْهِمَا , فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَسَحَ الْغُبَارَ عَنْهُمَا , وَقَالَ : إِنِّي قَدْ جَعَلْتُ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلْفَارِسِ سَهْمًا ، فَمَنْ نَقَصَهُمَا نَقَصَهُ اللَّهُ "

Abu Kabsha al-Anmoriy aytadi: Rasululloh ﷺ Makkani fath qilganlarida, Zubayr chap qanotda, Miqdod esa oʻng qanotda edi. Rasululloh ﷺ Makkaga kirib, odamlarni hidoyatga boshlaganlarida, ikkisi otlarini yetaklab keldilar. Rasululloh ﷺ turib, ularning changini artdilar va: «Men ot uchun ikki ulush, otliq uchun bir ulush qildim. Kim ularni kamaytirsa, Alloh uni kamaytiradi», dedilar.Абу Кабша ал-Анморий айтади: Расулуллоҳ ﷺ Маккани фатҳ қилганларида, Зубайр чап қанотда, Миқдод эса ўнг қанотда эди. Расулуллоҳ ﷺ Маккага кириб, одамларни ҳидоятга бошлаганларида, иккиси отларини етаклаб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ туриб, уларнинг чангини артдилар ва: «Мен от учун икки улуш, отлиқ учун бир улуш қилдим. Ким уларни камайтирса, Аллоҳ уни камайтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ , نَا الأَحْوَصُ بْنُ جَوَّابٍ , نَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ , عَنْ أَبِي حَازِمٍ . ح وَنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ قَيْسِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَدَّادُ , وَجَمَاعَةٌ ، قَالُوا : نَا أَبُو الْوَلِيدِ بْنُ بُرْدٍ الأَنْطَاكِيُّ , نَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ , نَا قَيْسٌ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ السُّلَمِيِّ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِي حَازِمٍ مَوْلَى أَبِي رُهْمٍ الْغِفَارِيِّ , عَنْ أَبِي رُهْمٍ , قَالَ : " غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَأَخِي وَمَعَنَا فَرَسَانِ ، فَأَعْطَانَا سِتَّةَ أَسْهُمٍ ، أَرْبَعَةً لِفَرَسَيْنَا ، وَسَهْمَيْنِ لَنَا , فَبِعْنَا سَهْمَيْنَا بِبَكْرَتَيْنِ "

Abu Ruhm aytadi: Men va akam Rasululloh ﷺ bilan birga gʻazotga chiqdik, biz bilan ikki ot bor edi. U zot bizga olti ulush berdilar: toʻrttasi ikki otimizga, ikkitasi oʻzimizga. Biz oʻz ikki ulushimizni ikki yosh tuyaga sotdik.Абу Руҳм айтади: Мен ва акам Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ғазотга чиқдик, биз билан икки от бор эди. У зот бизга олти улуш бердилар: тўрттаси икки отимизга, иккитаси ўзимизга. Биз ўз икки улушимизни икки ёш туяга сотдик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي عِيسَى , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ , نَا سُفْيَانُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَسْهَمَ لِلرَّجُلِ وَلِفَرَسِهِ ثَلاثَةَ أَسْهُمٍ ، لِلرَّجُلِ سَهْمٌ وَلِفَرَسِهِ سَهْمَانِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi va uning oti uchun uch ulush ajratdilar: oʻziga bir ulush, otiga esa ikki ulush.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши ва унинг оти учун уч улуш ажратдилар: ўзига бир улуш, отига эса икки улуш.

نَا عُثْمَانُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ اللَّبَّانِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نَا أَبُو أُسَامَةَ ، نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " أَسْهَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ ، وَلِصَاحِبِهِ سَهْمًا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ ot uchun ikki ulush, uning egasi uchun bir ulush ajratdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ от учун икки улуш, унинг эгаси учун бир улуш ажратдилар.

نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ , نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَسَمَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ ، وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا " ، نَا أَبُو بَكْرٍ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ , حَدَّثَنِي أَبِي , نَا ابْنُ نُمَيْرٍ مِثْلَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ot uchun ikki ulush, kishi uchun bir ulush taqsimladilar. Abu Bakr bizga rivoyat qildi: Abdulloh ibn Ahmad, otasi, Ibn Numayr orqali shunga oʻxshashini (rivoyat qildilar).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ от учун икки улуш, киши учун бир улуш тақсимладилар. Абу Бакр бизга ривоят қилди: Абдуллоҳ ибн Аҳмад, отаси, Ибн Нумайр орқали шунга ўхшашини (ривоят қилдилар).

نَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ , نَا أَبُو مُعَاوِيَةَ الضَّرِيرُ ، نَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَسْهَمَ لِلرَّجُلِ وَلِفَرَسِهِ ثَلاثَةَ أَسْهُمٍ , سَهْمًا لَهُ وَسَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi va uning oti uchun uch ulush ajratdilar: oʻziga bir ulush, otiga esa ikki ulush.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши ва унинг оти учун уч улуш ажратдилар: ўзига бир улуш, отига эса икки улуш.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ رَاشِدٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ , نَا مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ , حَدَّثَتْنِي عَمَّتِي قَرِيبَةُ بِنْتُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أُمِّهَا , عَنْ ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ , عَنِ الْمِقْدَادِ , قَالَ : " غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ أُنْثَى , فَأَسْهَمَ لِي سَهْمًا ، وَلِفَرَسِي سَهْمَيْنِ "

Miqdod (roziyallohu anhu) aytadi: Men Badr kuni Rasululloh ﷺ bilan birga oʻzimning baytal otimda gʻazotga chiqdim. U zot menga bir ulush, otimga ikki ulush ajratdilar.Миқдод (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Бадр куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўзимнинг байтал отимда ғазотга чиқдим. У зот менга бир улуш, отимга икки улуш ажратдилар.

نَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , نَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ سَعِيدٍ , حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ هَانِئٍ , عَنْ مُوسَى بْنِ يَعْقُوبَ , عَنْ عَمَّتِهِ , عَنْ أُمِّهَا كَرِيمَةَ بِنْتِ الْمِقْدَادِ , عَنْ أَبِيهَا الْمِقْدَادِ , قَالَ : " ضَرَبَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَيْبَرَ بِسَهْمٍ ، وَلِفَرَسِي بِسَهْمَيْنِ "

Miqdod (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni menga bir ulush, otimga ikki ulush belgiladilar.Миқдод (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни менга бир улуш, отимга икки улуш белгиладилар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الْبَخْتَرِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا الْوَاقِدِيُّ ، نَا مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ , عَنْ عَمَّتِهِ , عَنْ أُمِّهَا , عَنْ ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ , عَنِ الْمِقْدَادِ بْنِ عَمْرٍو , " أَنَّهُ ضَرَبَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ سَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ ، وَلَهُ سَهْمًا "

Miqdod ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Badr kuni uning otiga ikki ulush, oʻziga bir ulush belgiladilar.Миқдод ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни унинг отига икки улуш, ўзига бир улуш белгиладилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، وَعَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْهَيْثَمِ ، قَالا : نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا قَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ , نَا يَاسِينُ بْنُ مُعَاذٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ , عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , قَالُوا : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْهِمُ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا " ، نَا أَحْمَدُ بْنُ الْعَبَّاسِ الْبَغَوِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نَا الْقَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ , نَا سُلَيْمَانُ أَبُو مُعَاذٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Umar ibn al-Xattob, Talha ibn Ubaydulloh va Zubayr ibn al-Avvom (roziyallohu anhum) aytdilar: Rasululloh ﷺ ot uchun ikki ulush, kishi uchun bir ulush ajratar edilar. Ahmad ibn al-Abbos al-Bagʻaviy bizga rivoyat qildi: Ali ibn Harb, al-Qosim ibn Yazid, Sulaymon Abu Muoz orqali az-Zuhriydan shu isnod bilan shunga oʻxshashini (rivoyat qildilar).Умар ибн ал-Хаттоб, Талҳа ибн Убайдуллоҳ ва Зубайр ибн ал-Аввом (розияллоҳу анҳум) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ от учун икки улуш, киши учун бир улуш ажратар эдилар. Аҳмад ибн ал-Аббос ал-Бағавий бизга ривоят қилди: Али ибн Ҳарб, ал-Қосим ибн Язид, Сулаймон Абу Муоз орқали аз-Зуҳрийдан шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилдилар).

نَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ نَصْرٍ الدَّقَّاقُ , نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نَا ابْنُ وَهْبٍ , قَالَ : قَالَ يَحْيَى , عَنْ أَيُّوبَ قَالَ لِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ , عَنْ كَثِيرٍ مَوْلَى بَنِي مَخْزُومٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَسَمَ لِمِائَتَيْ فَرَسٍ بِحُنَيْنٍ سَهْمَيْنِ سَهْمَيْنِ " ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَزَّازُ , نَا خَالِدُ بْنُ خِدَاشٍ , نَا ابْنُ وَهْبٍ , بِهَذَا قَالَ " وَلِكُلِّ فَرَسٍ سَهْمَيْنِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hunaynda ikki yuz otga ikki ulushdan taqsimladilar. Usmon ibn Ahmad ad-Daqqoq bizga rivoyat qildi: Ahmad ibn Ali al-Xazzoz, Xolid ibn Xidosh, Ibn Vahb shuni (rivoyat qilib): «Har bir otga ikki ulush», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайнда икки юз отга икки улушдан тақсимладилар. Усмон ибн Аҳмад ад-Даққоқ бизга ривоят қилди: Аҳмад ибн Али ал-Хаззоз, Холид ибн Хидош, Ибн Ваҳб шуни (ривоят қилиб): «Ҳар бир отга икки улуш», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ السُّلَمِيُّ , نَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْيَمَامِيُّ , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَسْهَمَ لِلْفَارِسِ سَهْمًا ، وَلِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ " ، خَالَفَهُ حَجَّاجُ بْنُ الْمِنْهَالِ , عَنْ حَمَّادٍ , فَقَالَ : " لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ ، وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otliqqa bir ulush, otga ikki ulush ajratdilar. Hajjoj ibn al-Minhol unga xilof qilib, Hammoddan: «Otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отлиққа бир улуш, отга икки улуш ажратдилар. Ҳажжож ибн ал-Минҳол унга хилоф қилиб, Ҳаммоддан: «Отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш», деди.

نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , حَدَّثَنِي أَبِي حَرْبُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ بَشِيرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ مِحْصَنٍ , قَالَ : " أَسْهَمَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِفَرَسِي أَرْبَعَةَ أَسْهُمٍ ، وَلِي سَهْمًا فَأَخَذْتُ خَمْسَةَ أَسْهُمٍ "

Bashir ibn Amr ibn Mihsan aytadi: Rasululloh ﷺ otimga toʻrt ulush, oʻzimga bir ulush ajratdilar, shunday qilib men besh ulush oldim.Башир ибн Амр ибн Миҳсан айтади: Расулуллоҳ ﷺ отимга тўрт улуш, ўзимга бир улуш ажратдилар, шундай қилиб мен беш улуш олдим.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا أَبُو أُمَيَّةَ الطَّرَسُوسِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ سِنَانٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ يَعْنِي أَبَاهُ , حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : " شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزَاةً فَأَعْطَى الْفَارِسَ مِنَّا ثَلاثَةَ أَسْهُمٍ , وَأَعْطَى الرَّاجِلَ سَهْمًا "

Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga bir gʻazotda qatnashdim. U zot bizdan otliqqa uch ulush, piyodaga bir ulush berdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир ғазотда қатнашдим. У зот биздан отлиққа уч улуш, пиёдага бир улуш бердилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا مُجَمِّعُ بْنُ يَعْقُوبَ الأَنْصَارِيُّ , أَخْبَرَنِي أَبِي , عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ , قَالَ : " شَهِدْتُ الْحُدَيْبِيَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَلَمَّا انْصَرَفْنَا مِنْهَا إِذَا النَّاسُ يُوجِفُونَ الأَبَاعِرَ , قَالَ : فَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ : مَا لِلنَّاسِ مَالُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَخَرَجْنَا نُوجِفُ مَعَ النَّاسِ حَتَّى وَجَدْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفًا عِنْدَ كُرَاعِ الْغَمِيمِ ، فَلَمَّا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ بَعْضُ مَا يُرِيدُ مِنَ النَّاسِ قَرَأَ عَلَيْهِمْ إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا , قَالَ : فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَوَفَتْحٌ هُوَ ؟ ، قَالَ : إِي وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُ لَفَتْحٌ , قَالَ : ثُمَّ قُسِمَتْ خَيْبَرُ عَلَى أَهْلِ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا ، وَكَانَ الْجَيْشُ أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ فِيهِمْ ثَلاثُمِائَةِ فَارِسٍ , قَالَ : فَكَانَ لِلْفَارِسِ سَهْمَانِ ، وَلِلرَّاجِلِ سَهْمٌ "

Mujammiʼ ibn Joriya aytadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga Hudaybiyada qatnashdim. Undan qaytayotganimizda, birdan odamlar tuyalarini haydab ketayotganini koʻrdik. Odamlar bir-birlariga: «Nima boʻldiki, odamlar Rasululloh ﷺ tomon oʻgirildi?» deyishdi. Biz ham odamlar bilan birga tuyalarimizni haydab chiqdik va nihoyat Rasululloh ﷺni Kuroʼul-Gʻamim yonida turgan holda topdik. U zotning huzurlariga oʻzlari istagan odamlarning bir qismi jamlangach, ularga «Albatta, Biz senga ochiq-oydin fath berdik» (oyatini) oʻqib berdilar. Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishi: «Bu fathmi?» dedi. U zot: «Ha, jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, bu — fathdir», dedilar. Soʻng Xaybar hudaybiyaliklarga oʻn sakkiz ulush qilib taqsimlandi. Lashkar bir ming besh yuz kishi edi, ular orasida uch yuz otliq bor edi. Shunday qilib, otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush tegdi.Мужаммиъ ибн Жория айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳудайбияда қатнашдим. Ундан қайтаётганимизда, бирдан одамлар туяларини ҳайдаб кетаётганини кўрдик. Одамлар бир-бирларига: «Нима бўлдики, одамлар Расулуллоҳ ﷺ томон ўгирилди?» дейишди. Биз ҳам одамлар билан бирга туяларимизни ҳайдаб чиқдик ва ниҳоят Расулуллоҳ ﷺни Курўул-Ғамим ёнида турган ҳолда топдик. У зотнинг ҳузурларига ўзлари истаган одамларнинг бир қисми жамлангач, уларга «Албатта, Биз сенга очиқ-ойдин фатҳ бердик» (оятини) ўқиб бердилар. Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир киши: «Бу фатҳми?» деди. У зот: «Ҳа, жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, бу — фатҳдир», дедилар. Сўнг Хайбар ҳудайбияликларга ўн саккиз улуш қилиб тақсимланди. Лашкар бир минг беш юз киши эди, улар орасида уч юз отлиқ бор эди. Шундай қилиб, отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш тегди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا أَبُو أُسَامَةَ ، وَابْنُ نُمَيْرٍ ، قَالا : نَا عُبَيْدُ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " جَعَلَ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، قَالَ الرَّمَادِيُّ : كَذَا يَقُولُ ابْنُ نُمَيْرٍ , قَالَ لَنَا النَّيْسَابُورِيُّ : هَذَا عِنْدِي وَهْمٌ مِنِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، أَوْ مِنِ الرَّمَادِيِّ , لأَنَّ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ بِشْرٍ وَغَيْرَهُمَا رَوَوْهُ عَنِ ابْنِ نُمَيْرٍ خِلافَ هَذَا ، وَقَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ عَنْهُمَا , وَرَوَاهُ ابْنُ كَرَامَةَ , وَغَيْرُهُ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ خِلافَ هَذَا أَيْضًا ، وَقَدْ تَقَدَّمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otliq uchun ikki ulush, piyoda uchun bir ulush qildilar. Ar-Ramodiy aytdi: Ibn Numayr shunday deydi. An-Naysoburiy bizga aytdi: Bu — mening nazdimda Ibn Abu Shayba yoki ar-Ramodiyning vahmidir. Chunki Ahmad ibn Hanbal, Abdurrahmon ibn Bishr va boshqalar uni Ibn Numayrdan bunga xilof qilib rivoyat qilganlar — ular ikkisidan (bu) yuqorida zikr qilindi. Ibn Karoma va boshqalar ham uni Abu Usomadan bunga xilof qilib rivoyat qilganlar, bu ham yuqorida oʻtdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отлиқ учун икки улуш, пиёда учун бир улуш қилдилар. Ар-Рамодий айтди: Ибн Нумайр шундай дейди. Ан-Найсобурий бизга айтди: Бу — менинг наздимда Ибн Абу Шайба ёки ар-Рамодийнинг ваҳмидир. Чунки Аҳмад ибн Ҳанбал, Абдурраҳмон ибн Бишр ва бошқалар уни Ибн Нумайрдан бунга хилоф қилиб ривоят қилганлар — улар иккисидан (бу) юқорида зикр қилинди. Ибн Карома ва бошқалар ҳам уни Абу Усомадан бунга хилоф қилиб ривоят қилганлар, бу ҳам юқорида ўтди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ , نَا ابْنُ الْمُبَارَكِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَنَّهُ أَسْهَمَ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، قَالَ أَحْمَدُ : كَذَا لَفْظُ نُعَيْمٍ , عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ ، وَالنَّاسُ يُخَالِفُونَهُ . قَالَ النَّيْسَابُورِيُّ : وَلَعَلَّ الْوَهْمَ مِنْ نُعَيْمٍ , لأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ مِنْ أَثْبَتِ النَّاسِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush ajratdilar. Ahmad aytdi: Nuaymning Ibn al-Muborakdan (rivoyatining) lafzi shunday, odamlar esa unga xilof qiladilar. An-Naysoburiy aytdi: Ehtimol vahm Nuaymdandir, chunki Ibn al-Muborak odamlarning eng ishonchlilaridandir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш ажратдилар. Аҳмад айтди: Нуаймнинг Ибн ал-Муборакдан (ривоятининг) лафзи шундай, одамлар эса унга хилоф қиладилар. Ан-Найсобурий айтди: Эҳтимол ваҳм Нуаймдандир, чунки Ибн ал-Муборак одамларнинг энг ишончлиларидандир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يُسْهِمُ لِلْخَيْلِ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، أَنَّ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ , وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنِ الْعُمَرِيِّ بِالشَّكِّ فِي الْفَارِسِ وَالْفَرَسِ . ثنا أَبُو بَكْرٍ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ عَنْهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ otlar uchun ulush ajratar edilar: otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush. Unga Ibn Abu Maryam va Xolid ibn Abdurrahmon al-Umariydan (rivoyat qilishda) mutobaat qildilar, «otliq» va «ot» (soʻzlarida) shubha bilan. Abu Bakr bizga rivoyat qildi: Muhammad ibn Ali al-Varroq undan (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ отлар учун улуш ажратар эдилар: отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш. Унга Ибн Абу Марям ва Холид ибн Абдурраҳмон ал-Умарийдан (ривоят қилишда) мутобаат қилдилар, «отлиқ» ва «от» (сўзларида) шубҳа билан. Абу Бакр бизга ривоят қилди: Муҳаммад ибн Али ал-Варроқ ундан (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مُلاعِبٍ , نَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ , نَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , أنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " قَسَمَ لِلْفَارِسِ سَهْمَيْنِ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمًا " ، كَذَا قَالَ , وَخَالَفَهُ النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ حَمَّادٍ , وَقَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ otliqqa ikki ulush, piyodaga bir ulush taqsimladilar. U shunday dedi. An-Nazr ibn Muhammad unga Hammoddan (rivoyat qilishda) xilof qildi, buning zikri yuqorida oʻtdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ отлиққа икки улуш, пиёдага бир улуш тақсимладилар. У шундай деди. Ан-Назр ибн Муҳаммад унга Ҳаммоддан (ривоят қилишда) хилоф қилди, бунинг зикри юқорида ўтди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نَا عَفَّانُ , نَا شُعْبَةُ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , قَالَ : لا يُخْتَلَفُ فِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لِلْفَارِسِ ثَلاثَةٌ , وَلِلرَّاجِلِ سَهْمٌ "

Xolid al-Hazzo aytdi: Bunda Nabiy ﷺdan (rivoyat qilishda) ixtilof qilinmaydi. U zot: «Otliqqa uch (ulush), piyodaga bir ulush», dedilar.Холид ал-Ҳаззо айтди: Бунда Набий ﷺдан (ривоят қилишда) ихтилоф қилинмайди. У зот: «Отлиққа уч (улуш), пиёдага бир улуш», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ الْمُغِيرَةِ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " لَمَّا افْتَتَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ كَانَتْ سُهْمَانُهُمْ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا , جَمَعَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مَعَهُ مِائَةَ رَجُلٍ يَضُمُّ إِلَيْهِ ، فَكَانُوا أَلْفًا وَثَمَانَمِائَةِ رَجُلٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Nabiy ﷺ Xaybarni fath qilganlarida, ularning ulushlari oʻn sakkiz ulush edi. Muhojirlardan har bir kishi oʻz atrofiga yuz kishini jamlagan edi, shunday qilib ular bir ming sakkiz yuz kishi edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Набий ﷺ Хайбарни фатҳ қилганларида, уларнинг улушлари ўн саккиз улуш эди. Муҳожирлардан ҳар бир киши ўз атрофига юз кишини жамлаган эди, шундай қилиб улар бир минг саккиз юз киши эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْقَزَّازُ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ إِدْرِيسَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنِ الزُّبَيْرِ , قَالَ : " أَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ بَدْرٍ أَرْبَعَةَ أَسْهُمٍ ، سَهْمَيْنِ لِفَرَسِي ، وَسَهْمًا لِي , وَسَهْمًا لأُمِّي مِنْ ذَوِي الْقُرْبَى " ، خَالَفَهُ هَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ فِي إِسْنَادِهِ

Zubayr (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ menga Badr kuni toʻrt ulush berdilar: ikki ulush otimga, bir ulush oʻzimga va bir ulush onamga — yaqin qarindoshlik (haqi)dan. Haysam ibn Xorija uning isnodida unga xilof qildi.Зубайр (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга Бадр куни тўрт улуш бердилар: икки улуш отимга, бир улуш ўзимга ва бир улуш онамга — яқин қариндошлик (ҳақи)дан. Ҳайсам ибн Хорижа унинг иснодида унга хилоф қилди.

نَا أَبُو عُمَرَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سَعْدٍ الزُّهْرِيُّ , نَا الْهَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَعْطَاهُ أَرْبَعَةَ أَسْهُمٍ : سَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ , وَسَهْمًا لَهُ , وَسَهْمًا لأُمِّهِ , سَهْمَ ذِي الْقُرْبَى "

Zubayr ibn al-Avvom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ unga toʻrt ulush berdilar: ikki ulush otiga, bir ulush oʻziga va bir ulush onasiga — yaqin qarindoshlik ulushi.Зубайр ибн ал-Аввом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ унга тўрт улуш бердилар: икки улуш отига, бир улуш ўзига ва бир улуш онасига — яқин қариндошлик улуши.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ بَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ جَدِّهِ , أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ : " ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ خَيْبَرَ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ بِأَرْبَعَةِ أَسْهُمٍ : سَهْمًا لَهُ , وَسَهْمًا لِذِي الْقُرْبَى لِصَفِيَّةَ بِنْتِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ , وَسَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ "

Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar yilida az-Zubayr ibn al-Avvomga toʻrt ulush ajratdilar: bir ulush az-Zubayrning oʻziga, bir ulush qarindoshlik haqi uchun az-Zubayrning onasi Safiyya binti Abdulmuttalibga, ikki ulush esa otga (berildi).Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар йилида аз-Зубайр ибн ал-Аввомга тўрт улуш ажратдилар: бир улуш аз-Зубайрнинг ўзига, бир улуш қариндошлик ҳақи учун аз-Зубайрнинг онаси Сафийя бинти Абдулмутталибга, икки улуш эса отга (берилди).

ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نَا مُحَاضِرٌ , نَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَسْهَمَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعَةَ أَسْهُمٍ : سَهْمًا لأُمِّهِ فِي الْقُرْبَى , وَسَهْمًا لَهُ , وَسَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ " ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نَا أَبُو الأَزْهَرِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ , نَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ az-Zubayrga toʻrt ulush ajratdilar: bir ulush qarindoshlik (haqi)da onasiga, bir ulush oʻziga va ikki ulush otiga. Abu Bakr bizga rivoyat qildi: Abul-Azhar, Muhammad ibn Bishr, Hishom ibn Urva, Yahyo ibn Abbod orqali Rasululloh ﷺdan shunga oʻxshashini (rivoyat qildilar).Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аз-Зубайрга тўрт улуш ажратдилар: бир улуш қариндошлик (ҳақи)да онасига, бир улуш ўзига ва икки улуш отига. Абу Бакр бизга ривоят қилди: Абул-Азҳар, Муҳаммад ибн Бишр, Ҳишом ибн Урва, Яҳё ибн Аббод орқали Расулуллоҳ ﷺдан шунга ўхшашини (ривоят қилдилар).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْبَخْتَرِيِّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ الْخَلِيلِ , نَا الْوَاقِدِيُّ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , أَنَّهُ " شَهِدَ حُنَيْنًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْهَمَ لِفَرَسِهِ سَهْمَيْنِ , وَلَهُ سَهْمًا "

Muhammad ibn Yahyo ibn Sahl ibn Abu Hasma otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, u Nabiy ﷺ bilan birga Hunaynda qatnashgan. U zot uning otiga ikki ulush, oʻziga bir ulush ajratganlar.Муҳаммад ибн Яҳё ибн Саҳл ибн Абу Ҳасма отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, у Набий ﷺ билан бирга Ҳунайнда қатнашган. У зот унинг отига икки улуш, ўзига бир улуш ажратганлар.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْخَلِيلِ , ثنا الْوَاقِدِيُّ ، نَا أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ الْمُزَنِيُّ , عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَحْمَدَ ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ , يَقُولُ : " أَسْهَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ , وَلِصَاحِبِهِ سَهْمًا "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytardi: Rasululloh ﷺ ot uchun ikki ulush, uning egasi uchun bir ulush ajratdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ от учун икки улуш, унинг эгаси учун бир улуш ажратдилар.

قَالَ : وَنا الْوَاقِدِيُّ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ يَحْيَى بْنِ النَّضْرِ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ , يَقُولُ : " أَسْهَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ , وَلِصَاحِبِهِ سَهْمًا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytardi: Rasululloh ﷺ ot uchun ikki ulush, uning egasi uchun bir ulush ajratdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтарди: Расулуллоҳ ﷺ от учун икки улуш, унинг эгаси учун бир улуш ажратдилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , وَالْقَاسِمُ ابْنَا إِسْمَاعِيلَ , قَالا : نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ , أنا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ ، وَهُوَ لا يُؤْمِنُ أَنْ يَسْبِقَ فَلا بَأْسَ بِهِ , وَمَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ ، وَهُوَ يُؤْمِنُ أَنْ يَسْبِقَ ، فَإِنَّ ذَلِكَ هُوَ الْقِمَارُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim ikki ot orasiga bir otni kiritsa-yu, uning oʻzib ketishiga ishonchi boʻlmasa, bunda zarar yoʻq. Kim ikki ot orasiga bir otni kiritsa-yu, uning oʻzib ketishiga ishonchi boʻlsa, bu — qimordir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким икки от орасига бир отни киритса-ю, унинг ўзиб кетишига ишончи бўлмаса, бунда зарар йўқ. Ким икки от орасига бир отни киритса-ю, унинг ўзиб кетишига ишончи бўлса, бу — қимордир».

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ قَرِينٍ ، نَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الرَّقِّيُّ , نَا ابْنُ الأَصْبَهَانِيِّ , نَا شَرِيكٌ , عَنْ قَيْسِ بْنِ وَهْبٍ , وَمُجَالِدٍ , عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ , قَالَ : " أَصَبْنَا سَبَايَا يَوْمَ أَوْطَاسٍ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : لا يَطَأْ رَجُلٌ حَامِلا حَتَّى تَضَعَ حَمْلَهَا , وَلا غَيْرَ ذَاتِ حَمْلٍ حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً "

Abu Saʼid (roziyallohu anhu) aytadi: Avtos kuni bizga asiralar tegdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hech kim homilador (asira)ga homilasini tugʻmagunicha yaqinlik qilmasin, homilador boʻlmaganiga esa bir hayz koʻrmagunicha (yaqinlik qilmasin)», dedilar.Абу Саъид (розияллоҳу анҳу) айтади: Автос куни бизга асиралар тегди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким ҳомиладор (асира)га ҳомиласини туғмагунича яқинлик қилмасин, ҳомиладор бўлмаганига эса бир ҳайз кўрмагунича (яқинлик қилмасин)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نَا زَكَرِيَّا بْنُ دَاوُدَ الْخَفَّافُ أَبُو يَحْيَى , نَا عَبْدُ السَّلامِ بْنُ صَالِحٍ , نَا شَرِيكٌ , عَنْ سِمَاكٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا خَرَجَ الْعَبْدُ مِنْ دَارِ الشِّرْكِ قَبْلَ سَيِّدِهِ فَهُوَ حُرٌّ ، وَإِذَا خَرَجَ مِنْ بَعْدِهِ رُدَّ إِلَيْهِ , وَإِذَا خَرَجَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ دَارِ الشِّرْكِ قَبْلَ زَوْجِهَا ، تَزَوَّجَتْ مَنْ شَاءَتْ ، وَإِذَا خَرَجَتْ مِنْ بَعْدِهِ رُدَّتْ إِلَيْهِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Qul shirk diyoridan xoʻjayinidan oldin chiqsa, u ozoddir; undan keyin chiqsa, unga qaytariladi. Ayol shirk diyoridan eridan oldin chiqsa, xohlagan kishisiga turmushga chiqadi; undan keyin chiqsa, unga qaytariladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қул ширк диёридан хўжайинидан олдин чиқса, у озоддир; ундан кейин чиқса, унга қайтарилади. Аёл ширк диёридан эридан олдин чиқса, хоҳлаган кишисига турмушга чиқади; ундан кейин чиқса, унга қайтарилади», дедилар.

حَدَّثَنَا رُزَيْقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَخْرَمِيُّ , نَا أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ الْجُشَمِيُّ , نَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ , نَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " مَنْ وَجَدَ مَالَهُ فِي الْفَيْءِ قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ فَهُوَ لَهُ , وَمَنْ وَجَدَهُ بَعْدَمَا قُسِمَ فَلَيْسَ لَهُ شَيْءٌ " ، إِسْحَاقُ هُوَ ابْنُ أَبِي فَرْوَةَ مَتْرُوكٌ

Solim otasidan rivoyat qiladi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim oʻz molini fayʼda taqsimlanishidan oldin topsa, u oʻziniki; kim uni taqsimlangandan keyin topsa, unga hech narsa yoʻq», deganlarini eshitdim. Ishoq — bu Ibn Abu Farvadir, matrukdir.Солим отасидан ривоят қилади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким ўз молини файъда тақсимланишидан олдин топса, у ўзиники; ким уни тақсимлангандан кейин топса, унга ҳеч нарса йўқ», деганларини эшитдим. Ишоқ — бу Ибн Абу Фарвадир, матрукдир.

نَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي أَحْمَدَ الشِّيعِيُّ ، نَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , نَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ , نَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ , عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : " مَا أَصَابَ الْمُشْرِكُونَ مِنْ أَمْوَالِ الْمُسْلِمِينَ فَظُهِرَ عَلَيْهِمْ فَرَأَى رَجُلٌ مِنَّا مَتَاعَهُ بِعَيْنِهِ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ , فَإِذَا قُسِمَ ثُمَّ ظَهَرُوا عَلَيْهِ فَلا شَيْءَ لَهُ إِنَّمَا هُوَ رَجُلٌ مِنْهُمْ " ، وَقَالَ أَبُو سَهْلٍ : " هُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ بِالثَّمَنِ " , هَذَا مُرْسَلٌ

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) aytdi: Mushriklar musulmonlarning molidan olgan boʻlsalar-u, soʻng ular ustidan gʻalaba qilinsa, bizdan bir kishi oʻz molini aynan koʻrsa, unga boshqalardan koʻra haqliroqdir. Agar taqsimlangandan keyin ular ustidan gʻalaba qilinsa, unga hech narsa yoʻq — u ham ular ichidan bir kishi, xolos. Abu Sahl esa: «U unga boshqalardan koʻra haqliroqdir — baho (toʻlash) bilan», dedi. Bu — mursaldir.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мушриклар мусулмонларнинг молидан олган бўлсалар-у, сўнг улар устидан ғалаба қилинса, биздан бир киши ўз молини айнан кўрса, унга бошқалардан кўра ҳақлироқдир. Агар тақсимлангандан кейин улар устидан ғалаба қилинса, унга ҳеч нарса йўқ — у ҳам улар ичидан бир киши, холос. Абу Саҳл эса: «У унга бошқалардан кўра ҳақлироқдир — баҳо (тўлаш) билан», деди. Бу — мурсалдир.

نَا أَبُو عُبَيْدٍ الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْكَلْوَذَانِيُّ , نَا أَبُو السَّكَنِ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ السَّكَنِ الْبَصْرِيُّ , نَا رِشْدِينُ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَمَا أَحْرَزَهُ الْعَدُوُّ ، وَوَجَدَهُ صَاحِبُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ فَهُوَ لَهُ " ، رِشْدِينُ ، ضَعِيفٌ

Solim otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Dushman qoʻlga kiritgan (mol)ni egasi taqsimlanishidan oldin topsa, u oʻziniki», dedilar. Rishdin zaifdir.Солим отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Душман қўлга киритган (мол)ни эгаси тақсимланишидан олдин топса, у ўзиники», дедилар. Ришдин заифдир.

نَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " فِيمَا أَحْرَزَ الْعَدُوُّ فَاسْتَنْقَذَهُ الْمُسْلِمُونَ مِنْهُمْ , أَوْ أَخَذَهُ صَاحِبُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْسَمَ فَهُوَ أَحَقُّ ، فَإِنْ وَجَدَهُ وَقَدْ قُسِمَ فَإِنْ شَاءَ أَخَذَهُ بِالثَّمَنِ " , الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ مَتْرُوكٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot dushman qoʻlga kiritgan va musulmonlar ulardan qutqarib olgan (mol) haqida yoki egasi taqsimlanishidan oldin olgan (mol) haqida: «U (unga) haqliroqdir. Agar uni taqsimlangan holda topsa, xohlasa uni baho (toʻlash) bilan olsin», dedilar. Al-Hasan ibn Umora matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот душман қўлга киритган ва мусулмонлар улардан қутқариб олган (мол) ҳақида ёки эгаси тақсимланишидан олдин олган (мол) ҳақида: «У (унга) ҳақлироқдир. Агар уни тақсимланган ҳолда топса, хоҳласа уни баҳо (тўлаш) билан олсин», дедилар. Ал-Ҳасан ибн Умора матрукдир.

نَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْعَلاءِ الْجَوْزَجَانِيُّ , نَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ , نَا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ ، وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يُجِزْنِي وَلَمْ يَرَنِي بَلَغْتُ , ثُمَّ عُرِضَتْ عَلَيْهِ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَأَجَازَنِي " ، فَأَخْبَرْتُ بِهَذَا الْخَبَرَ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَكَتَبَ إِلَى عُمَّالِهِ أَنْ لا تَفْرِضُوا إِلا لِمَنْ بَلَغَ خَمْسَ عَشْرَةَ , وَكَانَ عُمَرُ لا يَفْرِضُ لأَحَدٍ إِلا مِائَةَ دِرْهَمٍ حَتَّى يَبْلُغَ خَمْسَ عَشْرَةَ . قَالَ : تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ ، وَهُوَ صَحِيحٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Uhud kuni men oʻn toʻrt yoshda ekanimda Rasululloh ﷺ huzurlariga koʻrsatildim, u zot menga ruxsat bermadilar va meni balogʻatga yetgan deb koʻrmadilar. Soʻng Xandaq kuni oʻn besh yoshda ekanimda u zotning huzurlariga koʻrsatildim, u zot menga ruxsat berdilar. Men bu xabarni Umar ibn Abdulazizga aytdim, u esa oʻz amaldorlariga: «Oʻn beshga yetgan kishidangina boshqasiga (maosh) belgilamanglar», deb yozdi. Umar hech kimga oʻn beshga yetmagunicha yuz dirhamdan boshqasini belgilamas edi. Unga Abdurrazzoq Ibn Jurayjdan (rivoyat qilishda) mutobaat qildi, u sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Уҳуд куни мен ўн тўрт ёшда эканимда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига кўрсатилдим, у зот менга рухсат бермадилар ва мени балоғатга етган деб кўрмадилар. Сўнг Хандақ куни ўн беш ёшда эканимда у зотнинг ҳузурларига кўрсатилдим, у зот менга рухсат бердилар. Мен бу хабарни Умар ибн Абдулазизга айтдим, у эса ўз амалдорларига: «Ўн бешга етган кишидангина бошқасига (маош) белгиламанглар», деб ёзди. Умар ҳеч кимга ўн бешга етмагунича юз дирҳамдан бошқасини белгиламас эди. Унга Абдурраззоқ Ибн Журайждан (ривоят қилишда) мутобаат қилди, у саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ مُحَمَّدٍ الضَّبِّيِّ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ , عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَعْلَى بْنِ مُرَّةَ الثَّقَفِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ يَعْلَى بْنَ مُرَّةَ , يَقُولُ : " سَافَرْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً فَمَا رَأَيْتُهُ ، يَمُرُّ بِجِيفَةِ إِنْسَانٍ فَيُجَاوِزُهَا حَتَّى يَأْمُرَ بِدَفْنِهَا , لا يَسْأَلُ : أَمُسْلِمٌ هُوَ ، أَوْ كَافِرٌ ؟ "

Yaʼlo ibn Murra aytardi: Men bir marta Rasululloh ﷺ bilan birga safar qildim. U zotning inson jasadi yonidan uni dafn qilishga buyurmasdan oʻtib ketganlarini koʻrmadim. U zot: «U musulmonmi yoki kofirmi?» deb soʻramas edilar.Яъло ибн Мурра айтарди: Мен бир марта Расулуллоҳ ﷺ билан бирга сафар қилдим. У зотнинг инсон жасади ёнидан уни дафн қилишга буюрмасдан ўтиб кетганларини кўрмадим. У зот: «У мусулмонми ёки кофирми?» деб сўрамас эдилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَبِيبٍ , حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ , حَدَّثَنِي أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَمْزَةَ يَوْمَ أُحُدٍ فَهُيِّءَ لِلْقِبْلَةِ ، ثُمَّ كَبَّرَ عَلَيْهِ سَبْعًا ، ثُمَّ جَمَعَ إِلَيْهِ الشُّهَدَاءَ حَتَّى صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعِينَ صَلاةً , قَالَ : قَالَ وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ رَأَى حَمْزَةَ وَقَدْ مثل بِهِ , قَالَ : لَئِنْ ظَفِرْتُ بِقُرَيْشٍ لأُمَثِّلَنَّ بِثَلاثِينَ مِنْهُمْ ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏ وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ " ، عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ ، ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Uhud kuni Rasululloh ﷺ Hamza (haqida) buyurdilar, u qiblaga qaratib qoʻyildi. Soʻng u zot unga yetti takbir aytdilar. Keyin shahidlarni uning yoniga jamladilar va nihoyat unga yetmish marta namoz oʻqidilar. Rasululloh ﷺ Hamzani mayib qilingan holda koʻrganlarida: «Agar Quraysh ustidan gʻalaba qilsam, ulardan oʻttiz kishini mayib qilaman», degan edilar. Shunda Alloh taolo: «Agar jazolasangiz, oʻzingizga berilgan jazoga oʻxshash jazolangiz», (oyatini) nozil qildi. Abdulaziz ibn Imron zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺ Ҳамза (ҳақида) буюрдилар, у қиблага қаратиб қўйилди. Сўнг у зот унга етти такбир айтдилар. Кейин шаҳидларни унинг ёнига жамладилар ва ниҳоят унга етмиш марта намоз ўқидилар. Расулуллоҳ ﷺ Ҳамзани майиб қилинган ҳолда кўрганларида: «Агар Қурайш устидан ғалаба қилсам, улардан ўттиз кишини майиб қиламан», деган эдилар. Шунда Аллоҳ таоло: «Агар жазоласангиз, ўзингизга берилган жазога ўхшаш жазолангиз», (оятини) нозил қилди. Абдулазиз ибн Имрон заифдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , نَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , أنا أُسَامَةُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، " مَرَّ بِحَمْزَةَ يَوْمَ أُحُدٍ ، وَقَدْ جُدِعَ وَمُثِّلَ بِهِ , فَقَالَ : لَوْلا أَنْ تَجِدَ صَفِيَّةُ لَتَرَكْتُهُ حَتَّى يَحْشُرَهُ اللَّهُ مِنْ بُطُونِ الطَّيْرِ وَالسِّبَاعِ , فَكَفَّنَهُ بِنَمِرَةٍ إِذَا خُمِّرَ رَأْسُهُ بَدَتْ رِجْلاهُ ، وَإِذَا خُمِّرَتْ رِجْلاهُ بَدَا رَأْسُهُ , فَخَمَّرَ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنَ الشُّهَدَاءِ غَيْرِهِ , وَقَالَ : أَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ " ، لَمْ يَقُلْ هَذَا اللَّفْظَ غَيْرُ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ : " وَلَمْ يُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنَ الشُّهَدَاءِ غَيْرِهِ " ، وَلَيْسَتْ بِمَحْفُوظَةٍ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Uhud kuni Hamzaning yonidan oʻtdilar — u kesilib mayib qilingan edi — va: «Agar Safiyya qaygʻurmasa edi, uni Alloh qushlar va yirtqichlar qorinlaridan tirilturguncha shu holida tashlab qoʻygan boʻlardim», dedilar. Soʻng uni bir namira (chopon) bilan kafanladilar: boshi yopilsa oyoqlari, oyoqlari yopilsa boshi ochilib qolar edi. Shunda u zot boshini yopdilar va shahidlardan undan boshqa hech kimga namoz oʻqimadilar hamda: «Men bugun sizlarga guvohman», dedilar. Bu lafzni — «va shahidlardan undan boshqa hech kimga namoz oʻqimadilar» (soʻzini) — Usmon ibn Umardan boshqa hech kim aytmagan, u mahfuz emas.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни Ҳамзанинг ёнидан ўтдилар — у кесилиб майиб қилинган эди — ва: «Агар Сафийя қайғурмаса эди, уни Аллоҳ қушлар ва йиртқичлар қоринларидан тирилтургунча шу ҳолида ташлаб қўйган бўлардим», дедилар. Сўнг уни бир намира (чопон) билан кафанладилар: боши ёпилса оёқлари, оёқлари ёпилса боши очилиб қолар эди. Шунда у зот бошини ёпдилар ва шаҳидлардан ундан бошқа ҳеч кимга намоз ўқимадилар ҳамда: «Мен бугун сизларга гувоҳман», дедилар. Бу лафзни — «ва шаҳидлардан ундан бошқа ҳеч кимга намоз ўқимадилар» (сўзини) — Усмон ибн Умардан бошқа ҳеч ким айтмаган, у маҳфуз эмас.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ، نَا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ , نَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , أنا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ ، بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ , وَزَادَ " وَجَعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ الإِذْخِرَ ، وَلَمْ يُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنَ الشُّهَدَاءِ غَيْرِهِ , وَقَالَ : أَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ , وَكَانَ يَدْفِنُ الاثْنَيْنِ وَالثَّلاثَةَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ "

Usmon ibn Umar oʻsha isnod bilan shunga oʻxshashini rivoyat qildi va shuni ziyoda qildi: «U zot uning oyoqlariga izxir qoʻydilar va shahidlardan undan boshqa hech kimga namoz oʻqimadilar hamda: ‹Men bugun sizlarga guvohman›, dedilar. U zot bir qabrga ikki-uch kishini dafn qilar edilar».Усмон ибн Умар ўша иснод билан шунга ўхшашини ривоят қилди ва шуни зиёда қилди: «У зот унинг оёқларига изхир қўйдилар ва шаҳидлардан ундан бошқа ҳеч кимга намоз ўқимадилар ҳамда: ‹Мен бугун сизларга гувоҳман›, дедилар. У зот бир қабрга икки-уч кишини дафн қилар эдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ , أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ ، حَدَّثَهُ , أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ حَدَّثَهُ ، " أَنَّ شُهَدَاءَ أُحُدٍ لَمْ يُغَسَّلُوا ، وَدُفِنُوا بِدِمَائِهِمْ ، وَلَمْ يُصَلَّ عَلَيْهِمْ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha, Uhud shahidlari yuvilmadi, qonlari bilan dafn qilindi va ularga namoz oʻqilmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича, Уҳуд шаҳидлари ювилмади, қонлари билан дафн қилинди ва уларга намоз ўқилмади.

وَقَالَ اللَّيْثُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلاءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ , وَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ بِدِمَائِهِمْ ، وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ ، وَلَمْ يُغَسَّلُوا " ، حَدَّثَنَا النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نَا أَبُو صَالِحٍ ، وَالْحَسَنُ بْنُ مُوسَى , وَأَبُو النَّضْرِ , وَأَبُو الْوَلِيدِ , عَنِ اللَّيْثِ , بِهَذَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Men qiyomat kuni bularga guvohman», dedilar va ularni qonlari bilan dafn qilishga buyurdilar, ularga namoz oʻqimadilar va ular yuvilmadi. An-Naysoburiy bizga rivoyat qildi: Ahmad ibn Mansur, Abu Solih, al-Hasan ibn Muso, Abun-Nazr va Abul-Valid orqali Laysdan shuni (rivoyat qildilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Мен қиёмат куни буларга гувоҳман», дедилар ва уларни қонлари билан дафн қилишга буюрдилар, уларга намоз ўқимадилар ва улар ювилмади. Ан-Найсобурий бизга ривоят қилди: Аҳмад ибн Мансур, Абу Солиҳ, ал-Ҳасан ибн Мусо, Абун-Назр ва Абул-Валид орқали Лайсдан шуни (ривоят қилдилар).

نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , نَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى , نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ , أَوْ غَيْرِهِ ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , قَالَ : " لَمَّا انْصَرَفَ الْمُشْرِكُونَ عَنْ قَتْلَى أُحُدٍ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَرَأَى مَنْظَرًا أَسَاءَهُ رَأَى حَمْزَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، قَدْ شُقَّ بَطْنُهُ ، وَاصْطُلِمَ أَنْفُهُ ، وَجُدِعَتْ أُذُنَاهُ , فَقَالَ : لَوْلا أَنْ يَحْزَنَ النِّسَاءُ ، أَوْ يَكُونَ سُنَّةً بَعْدِي لَتَرَكْتُهُ حَتَّى يَبْعَثَهُ اللَّهُ مِنْ بُطُونِ السِّبَاعِ وَالطَّيْرِ ، لأُمَثِّلَنَّ مَكَانَهُ بِسَبْعِينَ رَجُلا , ثُمَّ دَعَا بِبُرْدَةٍ فَغَطَّى بِهَا وَجْهَهُ ، فَخَرَجَتْ رِجْلاهُ ، فَغَطَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجْهَهُ وَجَعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ شَيْئًا مِنَ الإِذْخِرِ , ثُمَّ قَدَّمَهُ فَكَبَّرَ عَلَيْهِ عَشْرًا ، ثُمَّ جَعَلَ يُجَاءُ بِالرَّجُلِ فَيُوضَعُ ، وَحَمْزَةُ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعِينَ صَلاةً ، وَكَانَ الْقَتْلَى سَبْعِينَ , فَلَمَّا دُفِنُوا وَفُرِغَ مِنْهُمْ نزلت هَذِهِ الآيَةُ ‏ ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ، إِلَى قَوْلِهِ : ‏ وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلا بِاللَّهِ ، فَصَبَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَلَمْ يُمَثِّلْ بِأَحَدٍ " ، لَمْ يَرْوِهِ غَيْرُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ ، وَهُوَ مُضْطَرِبُ الْحَدِيثِ , عَنِ غَيْرِ الشَّامِيِّينَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Mushriklar Uhudda qatl etilganlar yonidan qaytib ketishgach, Rasululloh ﷺ (ular tomon) yurdilar va oʻzlarini ranjitgan bir manzarani koʻrdilar: Hamza (roziyallohu anhu)ning qorni yorilgan, burni kesilgan, quloqlari uzib olingan edi. U zot: «Agar ayollar qaygʻurmasa yoki mendan keyin sunnat boʻlib qolmasa edi, uni Alloh yirtqichlar va qushlar qorinlaridan tirilturguncha shu holida tashlab qoʻygan boʻlardim va uning oʻrniga yetmish kishini mayib qilgan boʻlardim», dedilar. Soʻng bir chopon keltirishni soʻrab, u bilan uning yuzini yopdilar, shunda oyoqlari ochilib qoldi. Rasululloh ﷺ yuzini yopib, oyoqlariga bir oz izxir qoʻydilar. Soʻng uni oldinga qoʻyib, unga oʻn takbir aytdilar. Keyin har bir kishi keltirilib qoʻyilar, Hamza esa oʻz oʻrnida turar edi, shu tariqa unga yetmish marta namoz oʻqildi. Qatl etilganlar yetmish kishi edi. Ular dafn qilinib, ishlari nihoyasiga yetgach, «Rabbingning yoʻliga hikmat va chiroyli mavʼiza bilan daʼvat qil» (oyati) «Sabr qil, sening sabring faqat Alloh (yordami) bilandir» degan soʻzigacha nozil boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ sabr qildilar va hech kimni mayib qilmadilar. Uni Ismoil ibn Ayyoshdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u esa shomliklardan boshqalardan (rivoyat qilganda) muztaribul-hadisdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мушриклар Уҳудда қатл этилганлар ёнидан қайтиб кетишгач, Расулуллоҳ ﷺ (улар томон) юрдилар ва ўзларини ранжитган бир манзарани кўрдилар: Ҳамза (розияллоҳу анҳу)нинг қорни ёрилган, бурни кесилган, қулоқлари узиб олинган эди. У зот: «Агар аёллар қайғурмаса ёки мендан кейин суннат бўлиб қолмаса эди, уни Аллоҳ йиртқичлар ва қушлар қоринларидан тирилтургунча шу ҳолида ташлаб қўйган бўлардим ва унинг ўрнига етмиш кишини майиб қилган бўлардим», дедилар. Сўнг бир чопон келтиришни сўраб, у билан унинг юзини ёпдилар, шунда оёқлари очилиб қолди. Расулуллоҳ ﷺ юзини ёпиб, оёқларига бир оз изхир қўйдилар. Сўнг уни олдинга қўйиб, унга ўн такбир айтдилар. Кейин ҳар бир киши келтирилиб қўйилар, Ҳамза эса ўз ўрнида турар эди, шу тариқа унга етмиш марта намоз ўқилди. Қатл этилганлар етмиш киши эди. Улар дафн қилиниб, ишлари ниҳоясига етгач, «Раббингнинг йўлига ҳикмат ва чиройли мавъиза билан даъват қил» (ояти) «Сабр қил, сенинг сабринг фақат Аллоҳ (ёрдами) биландир» деган сўзигача нозил бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ сабр қилдилар ва ҳеч кимни майиб қилмадилар. Уни Исмоил ибн Айёшдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у эса шомликлардан бошқалардан (ривоят қилганда) музтарибул-ҳадисдир.