أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَان ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ الْأَسْوَدِ ، عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ، فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ : يَا جَابِرُ، لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ، فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا، فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي، لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ، قَالَ : فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفُنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا، فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي، إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفُنُوهَا فِي مَضَاجِعَهَا حَيْثُ قُتِلَتْ، فَرَدَدْنَاهُمَا، فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا : فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ، فَقَالَ : يَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ، فَبَدَا، فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ، فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعِ الْقَتِيلَ، قَالَ : فَوَارَيْتُهُ، وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ، فِي التَّقَاضِي، فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا، وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنَ التَّمْرِ، وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ، فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ، قَالَ : " نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ "، قَالَ : فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ، قَالَ : فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا، قَالَ : وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَنِي الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ، فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي بِشَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ، فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً فَوَضَعَ رَأْسَهُ، فَنَامَ، فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي : اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ، وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَة، فَالْوَحَا وَالْعَجْلَ افْرَغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ، فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا، وَهُوَ نَائِمٌ، فَقُلْتُ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِ، وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ، فَلَا يَفْرَغْ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ، قَالَ : " يَا جَابِرُ ائْتِنِي بِطَهُورٍ "، قَالَ : نَعَمْ، فَلَمْ يَفْرَغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتِ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ، قَالَ : فَنَظَرَ إِلَيَّ، فَقَالَ : " كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمَ، ادْعُ أَبَا بَكْر "، ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ، قَالَ : فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ، قَالَ : فَوَضَعَ يَدَهُ، وَقَالَ : " بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا "، فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ، وَقَالَ : وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلِمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ، هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ، مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ، ثُمَّ قَامَ، وَقَامَ أَصْحَابُهُ، فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ، وَكَانَ يَقُولُ : " خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ "، قَالَ : فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ، فَأَخْرَجَتِ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِّيرَةً، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي، قَالَ : " صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ "، ثُمَّ قَالَ : " ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ، فَقَالَ : " أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ "، قَالَ : مَا أَنَا بِفَاعِلٍ، قَالَ : وَاعْتَلَّ وَقَالَ : إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيْنَ جَابِرٌ؟ " قَالَ : قُلْتُ : أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ : " كِلْ لَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ "، فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ، فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ، قَالَ : " الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ "، فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ، فَقُلْتُ لِغَرِيمِي : قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ، فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضُلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا، قَالَ : فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ، فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضُلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ؟ "، قَالَ : فَجَاءَ يُهَرْوِلُ، قَالَ : " سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ "، قَالَ : مَا أَنَا بِسَائِلِهِ، قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ، وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ : مَا أَنَا بِسَائِلِهِ، وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ، فَقَالَ : مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ؟، قَالَ : قُلْتُ : وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضُلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا، قالَ : فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي، فَقُلْتُ : أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي؟، فَقَالَتْ : تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mushriklar bilan jang qilish uchun chiqdilar. Otam Abdulloh menga: «Ey Jobir, ishimiz nima bilan tugashini bilguningcha Madina ahlining tomoshabinlari orasida boʻlishingda zarar yoʻq. Vallohi, agar ortimda qizlarimni qoldirayotgan boʻlmaganimda, sening koʻz oldimda oʻldirilishingni yaxshi koʻrardim», dedi. Men tomoshabinlar orasida turganimda, ammam otam bilan togʻamni qabristonimizga koʻmish uchun olib keldi. Shunda bir kishi yetib kelib: «Nabiy ﷺ sizlarga oʻldirilganlarni qaytarib, oʻzlari oʻldirilgan joyda, yotgan joylariga koʻmishingizni buyurdilar», deb nido qildi. Biz ikkovini qaytardik va oʻldirilgan joylarida, yotgan joyiga koʻmdik. Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu) xalifaligi paytida oldimga bir kishi kelib: «Ey Jobir ibn Abdulloh, Muoviyaning ishchilari otangning (qabrini) qoʻzgʻab yuborishibdi, u ochilib qolibdi va bir qismi chiqib qolibdi», dedi. Men uning oldiga bordim va uni koʻmganimdek holatda topdim, oʻldirilgan kishida qoladigan (yara)dan boshqa hech narsa oʻzgarmagan edi. Men uni yana koʻmdim. Otam oʻz zimmasida xurmodan qarz qoldirgan edi va uning baʼzi qarzdorlari mendan talab qilishda qattiqlik qildilar. Men Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, otam falon-falon kuni halok boʻldi va zimmasida xurmodan qarz qoldirdi. Uning baʼzi qarz egalari mendan talab qilishda qattiqlik qilmoqdalar. Menga shu ishda yordam berishingizni istayman, balki u xurmosining bir qismini kelayotgan hosil paytigacha kechiktirar», dedim. U zot: «Ha, in shaa Allohu, senikiga kun oʻrtasiga yaqin kelaman», dedilar. U zot havoriylari bilan keldilar. Ular soyada oʻtirdilar. Rasululloh ﷺ salom berdilar, izn soʻradilar va soʻng huzurimizga kirdilar. Men xotinimga: «Bugun kun oʻrtasida Rasululloh ﷺ menikiga keladilar. U zot seni koʻrmasin, uyimda Rasululloh ﷺga hech narsa bilan ozor berma va u zot bilan gaplashma», deb aytgan edim. U toʻshak va yostiq soldi, u zot boshlarini qoʻyib uxlab qoldilar. Men bir xizmatkorimga: «Mana bu uloqchani soʻy — u uy boqar, semiz edi — tez va shosh, Rasululloh ﷺ uygʻonmasidan uni tayyorlab boʻl, men ham sen bilan birgaman», dedim. Biz undan tayyorlab boʻlgunimizcha shu ishda boʻldik, u zot esa uxlar edilar. Men: «Rasululloh ﷺ uygʻonganlarida tahorat suvi soʻraydilar, tahoratni tugatganlarida turib ketishlaridan qoʻrqaman. Shuning uchun uloqcha u zotning oldilariga qoʻyilmagunicha tahoratlarini tugatmasinlar», dedim. U zot uygʻonganlarida: «Ey Jobir, menga tahorat suvi keltir», dedilar. Men: «Xoʻp», dedim. U zot tahoratlarini tugatmasdanoq uloqcha oldilariga qoʻyildi. U zot menga qarab: «Goʻyo sen bizning goʻshtni yaxshi koʻrishimizni bilgandeksan. Abu Bakrni chaqir», dedilar. Soʻng havoriylarini chaqirdilar. Taom keltirilib qoʻyildi. U zot qoʻllarini qoʻydilar va: «Bismillah, yenglar», dedilar. Ular toʻyguncha yedilar va undan koʻp goʻsht ortib qoldi. (Jobir) dedi: Vallohi, Banu Salimaning majlisi ularga qarab turardi; u zot ularga oʻz koʻzlaridan ham sevimliroq edilar, ammo u zotga ozor berib qoʻyishdan qoʻrqib, yaqin kelmasdilar. Soʻng u zot turdilar, sahobalari ham turdi va ular u zotning oldilarida chiqdilar. U zot: «Orqamni farishtalarga boʻsh qoʻyinglar», der edilar. Men ularning ortidan bordim va eshik boʻsagʻasiga yetdim. Shunda xotinim — u pardali ayol edi — koʻkragini chiqarib: «Yo Rasululloh, menga va erimga duo qiling», dedi. U zot: «Alloh senga va eringga rahmat qilsin», dedilar. Soʻng: «Menga falonchini chaqiringlar», dedilar — mendan talab qilishda qattiqlik qilgan qarz egasini. Va unga: «Otasi zimmasidagi qarzingning bir qismini Jobirga kelayotgan hosil paytigacha kechiktir», dedilar. U: «Men buni qilmayman», dedi va bahona qilib: «Bu yetimlarning moli-ku», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jobir qani?» dedilar. Men: «Mana men, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Unga oʻlchab ber, albatta, Alloh taolo uni toʻldiradi», dedilar. Soʻng boshlarini osmonga koʻtardilar, quyosh ogʻgan edi. U zot: «Namoz, ey Abu Bakr», dedilar va ular masjidga yoʻl oldilar. Men qarz egamga: «Idishlaringni yaqin keltir», dedim va unga ajva xurmosidan oʻlchab berdim. Alloh uning haqqini toʻldirdi va bizga xurmodan yana shuncha-shuncha ortib qoldi. Men Rasululloh ﷺning oldilariga, u zotning masjidlariga goʻyo bir uchqundek yugurib bordim. Rasululloh ﷺni namoz oʻqib boʻlgan holda topdim va: «Yo Rasululloh, men qarz egamga uning xurmosini oʻlchab berdim, Alloh uning haqqini toʻldirdi va bizga xurmodan shuncha-shuncha ortib qoldi», dedim. Rasululloh ﷺ: «Umar ibn Xattob qani?» dedilar. U shoshib keldi. U zot: «Jobir ibn Abdullohdan qarz egasi va xurmosi haqida soʻra», dedilar. U: «Men undan soʻramayman. Siz Alloh uning haqqini toʻldirishini xabar berganingizdan keyin, Alloh uni toʻldirishini bilaman», dedi. U zot bu soʻzni unga uch marta qaytardilar, u har safar: «Men undan soʻramayman», der edi. Uchinchi martadan keyin u zotga qaytarib javob berilmasdi. Soʻng u: «Qarz egang va xurmoyingga nima boʻldi?» dedi. Men: «Alloh uning haqqini toʻldirdi va bizga xurmodan shuncha-shuncha ortib qoldi», dedim. Soʻng men xotinimning oldiga qaytib: «Men senga uyimda Rasululloh ﷺ bilan gaplashishni qaytarmaganmidim?» dedim. U: «Alloh taolo Oʻz nabiysini mening uyimga kiritsa-yu, soʻng u zot chiqib ketsalar-u, men u zotdan oʻzimga va erimga duo qilishlarini soʻramayman deb oʻylaysanmi?» dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мушриклар билан жанг қилиш учун чиқдилар. Отам Абдуллоҳ менга: «Эй Жобир, ишимиз нима билан тугашини билгунингча Мадина аҳлининг томошабинлари орасида бўлишингда зарар йўқ. Валлоҳи, агар ортимда қизларимни қолдираётган бўлмаганимда, сенинг кўз олдимда ўлдирилишингни яхши кўрардим», деди. Мен томошабинлар орасида турганимда, аммам отам билан тоғамни қабристонимизга кўмиш учун олиб келди. Шунда бир киши етиб келиб: «Набий ﷺ сизларга ўлдирилганларни қайтариб, ўзлари ўлдирилган жойда, ётган жойларига кўмишингизни буюрдилар», деб нидо қилди. Биз икковини қайтардик ва ўлдирилган жойларида, ётган жойига кўмдик. Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу) халифалиги пайтида олдимга бир киши келиб: «Эй Жобир ибн Абдуллоҳ, Муовиянинг ишчилари отангнинг (қабрини) қўзғаб юборишибди, у очилиб қолибди ва бир қисми чиқиб қолибди», деди. Мен унинг олдига бордим ва уни кўмганимдек ҳолатда топдим, ўлдирилган кишида қоладиган (яра)дан бошқа ҳеч нарса ўзгармаган эди. Мен уни яна кўмдим. Отам ўз зиммасида хурмодан қарз қолдирган эди ва унинг баъзи қарздорлари мендан талаб қилишда қаттиқлик қилдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, отам фалон-фалон куни ҳалок бўлди ва зиммасида хурмодан қарз қолдирди. Унинг баъзи қарз эгалари мендан талаб қилишда қаттиқлик қилмоқдалар. Менга шу ишда ёрдам беришингизни истайман, балки у хурмосининг бир қисмини келаётган ҳосил пайтигача кечиктирар», дедим. У зот: «Ҳа, ин шаа Аллоҳу, сеникига кун ўртасига яқин келаман», дедилар. У зот ҳаворийлари билан келдилар. Улар сояда ўтирдилар. Расулуллоҳ ﷺ салом бердилар, изн сўрадилар ва сўнг ҳузуримизга кирдилар. Мен хотинимга: «Бугун кун ўртасида Расулуллоҳ ﷺ меникига келадилар. У зот сени кўрмасин, уйимда Расулуллоҳ ﷺга ҳеч нарса билан озор берма ва у зот билан гаплашма», деб айтган эдим. У тўшак ва ёстиқ солди, у зот бошларини қўйиб ухлаб қолдилар. Мен бир хизматкоримга: «Мана бу улоқчани сўй — у уй боқар, семиз эди — тез ва шош, Расулуллоҳ ﷺ уйғонмасидан уни тайёрлаб бўл, мен ҳам сен билан биргаман», дедим. Биз ундан тайёрлаб бўлгунимизча шу ишда бўлдик, у зот эса ухлар эдилар. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ уйғонганларида таҳорат суви сўрайдилар, таҳоратни тугатганларида туриб кетишларидан қўрқаман. Шунинг учун улоқча у зотнинг олдиларига қўйилмагунича таҳоратларини тугатмасинлар», дедим. У зот уйғонганларида: «Эй Жобир, менга таҳорат суви келтир», дедилар. Мен: «Хўп», дедим. У зот таҳоратларини тугатмасданоқ улоқча олдиларига қўйилди. У зот менга қараб: «Гўё сен бизнинг гўштни яхши кўришимизни билгандексан. Абу Бакрни чақир», дедилар. Сўнг ҳаворийларини чақирдилар. Таом келтирилиб қўйилди. У зот қўлларини қўйдилар ва: «Бисмиллаҳ, енглар», дедилар. Улар тўйгунча едилар ва ундан кўп гўшт ортиб қолди. (Жобир) деди: Валлоҳи, Бану Салиманинг мажлиси уларга қараб турарди; у зот уларга ўз кўзларидан ҳам севимлироқ эдилар, аммо у зотга озор бериб қўйишдан қўрқиб, яқин келмасдилар. Сўнг у зот турдилар, саҳобалари ҳам турди ва улар у зотнинг олдиларида чиқдилар. У зот: «Орқамни фаришталарга бўш қўйинглар», дер эдилар. Мен уларнинг ортидан бордим ва эшик бўсағасига етдим. Шунда хотиним — у пардали аёл эди — кўкрагини чиқариб: «Ё Расулуллоҳ, менга ва эримга дуо қилинг», деди. У зот: «Аллоҳ сенга ва эрингга раҳмат қилсин», дедилар. Сўнг: «Менга фалончини чақиринглар», дедилар — мендан талаб қилишда қаттиқлик қилган қарз эгасини. Ва унга: «Отаси зиммасидаги қарзингнинг бир қисмини Жобирга келаётган ҳосил пайтигача кечиктир», дедилар. У: «Мен буни қилмайман», деди ва баҳона қилиб: «Бу етимларнинг моли-ку», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жобир қани?» дедилар. Мен: «Мана мен, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Унга ўлчаб бер, албатта, Аллоҳ таоло уни тўлдиради», дедилар. Сўнг бошларини осмонга кўтардилар, қуёш оғган эди. У зот: «Намоз, эй Абу Бакр», дедилар ва улар масжидга йўл олдилар. Мен қарз эгамга: «Идишларингни яқин келтир», дедим ва унга ажва хурмосидан ўлчаб бердим. Аллоҳ унинг ҳаққини тўлдирди ва бизга хурмодан яна шунча-шунча ортиб қолди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига, у зотнинг масжидларига гўё бир учқундек югуриб бордим. Расулуллоҳ ﷺни намоз ўқиб бўлган ҳолда топдим ва: «Ё Расулуллоҳ, мен қарз эгамга унинг хурмосини ўлчаб бердим, Аллоҳ унинг ҳаққини тўлдирди ва бизга хурмодан шунча-шунча ортиб қолди», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Умар ибн Хаттоб қани?» дедилар. У шошиб келди. У зот: «Жобир ибн Абдуллоҳдан қарз эгаси ва хурмоси ҳақида сўра», дедилар. У: «Мен ундан сўрамайман. Сиз Аллоҳ унинг ҳаққини тўлдиришини хабар берганингиздан кейин, Аллоҳ уни тўлдиришини биламан», деди. У зот бу сўзни унга уч марта қайтардилар, у ҳар сафар: «Мен ундан сўрамайман», дер эди. Учинчи мартадан кейин у зотга қайтариб жавоб берилмасди. Сўнг у: «Қарз эганг ва хурмойингга нима бўлди?» деди. Мен: «Аллоҳ унинг ҳаққини тўлдирди ва бизга хурмодан шунча-шунча ортиб қолди», дедим. Сўнг мен хотинимнинг олдига қайтиб: «Мен сенга уйимда Расулуллоҳ ﷺ билан гаплашишни қайтармаганмидим?» дедим. У: «Аллоҳ таоло Ўз набийсини менинг уйимга киритса-ю, сўнг у зот чиқиб кетсалар-у, мен у зотдан ўзимга ва эримга дуо қилишларини сўрамайман деб ўйлайсанми?» деди.