حَدَّثَنَا بندار حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا شَدِيدَ الْحَرِّ ، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ ، فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ، ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ، ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ ، ثُمَّ جَعَلَ يَتَقَدَّمُ ثُمَّ يَتَأَخَّرُ ، فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ، ثُمَّ قَالَ : " إِنَّهُ عُرِضَ عَلَيَّ كُلَّ شَيْءٍ تُوعَدُونَهُ ، فَعُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ حَتَّى تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا ، وَلَوْ شِئْتُ لأَخَذْتُهُ ، ثُمَّ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا فَقَصَرَتْ يَدَيَّ عَنْهُ ، ثُمَّ عُرِضَتْ عَلَيَّ النَّارُ فَجَعَلْتُ أَتَأَخَّرُ خِيفَةَ تَغْشَاكُمْ ، وَرَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً حِمْيَرِيَّةً سَوْدَاءَ طَوِيلَةً تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ لَهَا رَبَطَتْهَا ، فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ ، وَرَأَيْتُ أَبَا ثُمَامَةَ عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ ، وَإِنَّهُمْ كَانُوا يَقُولُونَ : إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لا يَنْخَسِفَانِ إِلا لِمَوْتِ عَظِيمٍ ، وَإِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيكُمُوهَا اللَّهُ فَإِذَا خَسَفَتْ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ " . لَمْ يَقُلْ لَنَا بُنْدَارٌ : " الْقَمَرَ " وَفِي خَبَرِ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، وَكَثِيرِ بْنِ عَبَّاسٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، وَعُرْوَةَ ، وَعَمْرَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ : " أَنَّهُ رَكَعَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ رُكُوعَيْنِ "
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida juda issiq bir kunda quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ ashoblari bilan namoz oʻqidilar va qiyomni shunchalik uzaytirdilarki, hatto (ashoblar) yiqila boshladilar. Soʻng rukuʼ qilib, uni uzaytirdilar, soʻng turib, yana shunday qildilar, soʻng oldinga oʻta boshladilar, keyin orqaga chekindilar — shunday qilib, (namoz) toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda boʻldi. Soʻng: «Albatta, sizlarga vaʼda qilinayotgan har bir narsa menga koʻrsatildi. Menga jannat koʻrsatildi, hatto men undan bir shingil (uzum) olmoqchi boʻldim; agar xohlaganimda uni olardim. Soʻng undan bir shingil olmoqchi boʻldim, biroq qoʻlim unga yetmadi. Soʻng menga doʻzax koʻrsatildi va men sizlarni oʻrab olishidan qoʻrqib, orqaga chekina boshladim. Men unda oʻzi bogʻlab qoʻyib, na ovqat bergan, na yer hasharotlaridan yeyishi uchun qoʻyib yuborgan bir mushuki sababli azoblanayotgan qora, uzun boʻyli himyarlik ayolni koʻrdim. Va men Abu Sumoma Amr ibn Molikni doʻzaxda oʻz ichaklarini sudrab yurganini koʻrdim. Ular: ‹Albatta, quyosh va oy faqat bironta ulugʻ kishining oʻlimi sababli tutiladi›, der edilar. Holbuki, ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir, Alloh ularni sizlarga koʻrsatadi. Bas, (quyosh) tutilsa, ochilguncha namoz oʻqinglar», dedilar. Bundor bizga «oy»ni aytmadi. Ato ibn Yasorning Ibn Abbosdan, Kasir ibn Abbosning Ibn Abbosdan, Urva va Amraning Oishadan (rivoyat qilgan) xabarlarida: «U zot har bir rakatda ikki marta rukuʼ qildilar», (deyilgan).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида жуда иссиқ бир кунда қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ашоблари билан намоз ўқидилар ва қиёмни шунчалик узайтирдиларки, ҳатто (ашоблар) йиқила бошладилар. Сўнг рукуъ қилиб, уни узайтирдилар, сўнг туриб, яна шундай қилдилар, сўнг олдинга ўта бошладилар, кейин орқага чекиндилар — шундай қилиб, (намоз) тўрт рукуъ ва тўрт сажда бўлди. Сўнг: «Албатта, сизларга ваъда қилинаётган ҳар бир нарса менга кўрсатилди. Менга жаннат кўрсатилди, ҳатто мен ундан бир шингил (узум) олмоқчи бўлдим; агар хоҳлаганимда уни олардим. Сўнг ундан бир шингил олмоқчи бўлдим, бироқ қўлим унга етмади. Сўнг менга дўзах кўрсатилди ва мен сизларни ўраб олишидан қўрқиб, орқага чекина бошладим. Мен унда ўзи боғлаб қўйиб, на овқат берган, на ер ҳашаротларидан ейиши учун қўйиб юборган бир мушуки сабабли азобланаётган қора, узун бўйли ҳимярлик аёлни кўрдим. Ва мен Абу Сумома Амр ибн Моликни дўзахда ўз ичакларини судраб юрганини кўрдим. Улар: ‹Албатта, қуёш ва ой фақат биронта улуғ кишининг ўлими сабабли тутилади›, дер эдилар. Ҳолбуки, улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир, Аллоҳ уларни сизларга кўрсатади. Бас, (қуёш) тутилса, очилгунча намоз ўқинглар», дедилар. Бундор бизга «ой»ни айтмади. Ато ибн Ясорнинг Ибн Аббосдан, Касир ибн Аббоснинг Ибн Аббосдан, Урва ва Амранинг Оишадан (ривоят қилган) хабарларида: «У зот ҳар бир ракатда икки марта рукуъ қилдилар», (дейилган).