حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، أَخْبَرَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَهَا وَأَنَّهَا سَمِعَتْ صَوْتَ رَجُلٍ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِ حَفْصَةَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا رَجُلٌ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِكَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُرَاهُ فُلاَنًا ‏"‏ ‏.‏ لِعَمٍّ لِحَفْصَةَ مِنَ الرَّضَاعَةِ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ كَانَ فُلاَنٌ حَيًّا - لِعَمِّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ - دَخَلَ عَلَىَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ إِنَّ الرَّضَاعَةَ تُحَرِّمُ مَا تُحَرِّمُ الْوِلاَدَةُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning huzurida ekanlar va u Hafsaning uyiga kirishga izn soʻrayotgan bir kishining ovozini eshitdi. Oisha aytadi: «Yo Rasululloh! Mana bu kishi sizning uyingizga kirishga izn soʻrayapti», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ Hafsaning emish (suti) orqali boʻlgan amakisini nazarda tutib: «Uni falonchi deb oʻylayman», dedilar. Oisha: «Yo Rasululloh! Agar falonchi — uning emish orqali boʻlgan amakisi — tirik boʻlganida, mening oldimga kirar edimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, emizish nasl (qarindoshligi) harom qilgan narsani harom qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида эканлар ва у Ҳафсанинг уйига киришга изн сўраётган бир кишининг овозини эшитди. Оиша айтади: «Ё Расулуллоҳ! Мана бу киши сизнинг уйингизга киришга изн сўраяпти», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Ҳафсанинг эмиш (сути) орқали бўлган амакисини назарда тутиб: «Уни фалончи деб ўйлайман», дедилар. Оиша: «Ё Расулуллоҳ! Агар фалончи — унинг эмиш орқали бўлган амакиси — тирик бўлганида, менинг олдимга кирар эдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, эмизиш насл (қариндошлиги) ҳаром қилган нарсани ҳаром қилади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَ عَمِّي مِنَ الرَّضَاعَةِ يَسْتَأْذِنُ عَلَىَّ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ عَلَىَّ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ عَمُّكِ فَأْذَنِي لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يُرْضِعْنِي الرَّجُلُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ عَمُّكِ فَلْيَلِجْ عَلَيْكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا ضُرِبَ عَلَيْنَا الْحِجَابُ ‏.‏ وَقَالَتْ عَائِشَةُ يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلاَدَةِ ‏.‏

Hishom ibn Urva otasidan — Urva (rahimahulloh) — u moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, u shunday dedi: «Emizish orqali togʻam mendan izn soʻrab keldi. Men bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻramagunimcha unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ keldilar, men u zotdan bu haqda soʻradim. U zot: ‹U sening togʻang, unga izn ber›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, meni ayol emizgan-ku, erkak emizmagan edi-ku›, dedim. U zot: ‹U sening togʻang, huzuringga kirsin›, dedilar». Oisha dedi: «Bu hijob (parda) bizga farz qilinganidan keyin edi». Va Oisha: «Emizishdan, tugʻishdan harom boʻlgan narsalar harom boʻladi», dedi.Ҳишом ибн Урва отасидан — Урва (раҳимаҳуллоҳ) — у мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, у шундай деди: «Эмизиш орқали тоғам мендан изн сўраб келди. Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунимча унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келдилар, мен у зотдан бу ҳақда сўрадим. У зот: ‹У сенинг тоғанг, унга изн бер›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мени аёл эмизган-ку, эркак эмизмаган эди-ку›, дедим. У зот: ‹У сенинг тоғанг, ҳузурингга кирсин›, дедилар». Оиша деди: «Бу ҳижоб (парда) бизга фарз қилинганидан кейин эди». Ва Оиша: «Эмизишдан, туғишдан ҳаром бўлган нарсалар ҳаром бўлади», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ جَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهَا وَهُوَ عَمُّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ بَعْدَ أَنْ أُنْزِلَ الْحِجَابُ قَالَتْ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ عَلَىَّ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ فَأَمَرَنِي أَنْ آذَنَ لَهُ عَلَىَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: hijob (oyati) nozil boʻlganidan keyin Abu Quaysning akasi Aflah — u Oishaning emish orqali boʻlgan amakisi edi — uning oldiga kirishga izn soʻrab keldi. Oisha aytadi: «Men unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ kelganlarida, qilgan ishimni u zotga xabar berdim. Shunda u zot uni oldimga kiritishimga buyurdilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: ҳижоб (ояти) нозил бўлганидан кейин Абу Қуайснинг акаси Афлаҳ — у Оишанинг эмиш орқали бўлган амакиси эди — унинг олдига киришга изн сўраб келди. Оиша айтади: «Мен унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келганларида, қилган ишимни у зотга хабар бердим. Шунда у зот уни олдимга киритишимга буюрдилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ وَإِنْ كَانَ مَصَّةً وَاحِدَةً فَهُوَ يُحَرِّمُ ‏.‏

Savr ibn Zayd ad-Diliy (rahimahulloh) Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, u: «Ikki yil ichida boʻlgan (emizish), garchi bir marta emish boʻlsa ham, harom qiladi», der edi.Савр ибн Зайд ад-Дилий (раҳимаҳуллоҳ) Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, у: «Икки йил ичида бўлган (эмизиш), гарчи бир марта эмиш бўлса ҳам, ҳаром қилади», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ، كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَأَرْضَعَتْ إِحْدَاهُمَا غُلاَمًا وَأَرْضَعَتِ الأُخْرَى جَارِيَةً فَقِيلَ لَهُ هَلْ يَتَزَوَّجُ الْغُلاَمُ الْجَارِيَةَ فَقَالَ لاَ اللِّقَاحُ وَاحِدٌ ‏.‏

Ibn Shihob (rahimahulloh) Amr ibn ash-Shariddan rivoyat qiladiki, Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻraldi: bir kishining ikki xotini boʻlib, biri bir oʻgʻilni, ikkinchisi bir qizni emizgan boʻlsa, oʻsha oʻgʻil oʻsha qizga uylana oladimi? U: «Yoʻq, urugʻ (ota) bittadir», dedi.Ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ) Амр ибн аш-Шариддан ривоят қиладики, Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўралди: бир кишининг икки хотини бўлиб, бири бир ўғилни, иккинчиси бир қизни эмизган бўлса, ўша ўғил ўша қизга уйлана оладими? У: «Йўқ, уруғ (ота) биттадир», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ لاَ رَضَاعَةَ إِلاَّ لِمَنْ أُرْضِعَ فِي الصِّغَرِ وَلاَ رَضَاعَةَ لِكَبِيرٍ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh) Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, u: «Emizishdan (hosil boʻladigan mahramlik) faqat kichkinaligida emizilgan kishiga tegishlidir; katta (yoshli)ga emizish (hukmi) yoʻq», der edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, у: «Эмизишдан (ҳосил бўладиган маҳрамлик) фақат кичкиналигида эмизилган кишига тегишлидир; катта (ёшли)га эмизиш (ҳукми) йўқ», дер эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَرْسَلَتْ بِهِ وَهُوَ يَرْضَعُ إِلَى أُخْتِهَا أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالَتْ أَرْضِعِيهِ عَشْرَ رَضَعَاتٍ حَتَّى يَدْخُلَ عَلَىَّ ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ فَأَرْضَعَتْنِي أُمُّ كُلْثُومٍ ثَلاَثَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ مَرِضَتْ فَلَمْ تُرْضِعْنِي غَيْرَ ثَلاَثِ رَضَعَاتٍ فَلَمْ أَكُنْ أَدْخُلُ عَلَى عَائِشَةَ مِنْ أَجْلِ أَنَّ أُمَّ كُلْثُومٍ لَمْ تُتِمَّ لِي عَشْرَ رَضَعَاتٍ ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Solim ibn Abdulloh ibn Umar unga xabar berdi: moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho) uni emar chogʻida opasi Umm Kulsum bint Abu Bakr as-Siddiqqa yubordi va: «Uni oʻn marta emiz, toki mening huzurimga kira olsin», dedi. Solim dedi: «Umm Kulsum meni uch marta emizdi, soʻng kasal boʻlib qoldi, shu bois meni uch martadan ortiq emizmadi. Umm Kulsum menga oʻn emizishni toʻldirmagani uchun men Oishaning huzuriga kira olmas edim».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар унга хабар берди: мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо) уни эмар чоғида опаси Умм Кулсум бинт Абу Бакр ас-Сиддиққа юборди ва: «Уни ўн марта эмиз, токи менинг ҳузуримга кира олсин», деди. Солим деди: «Умм Кулсум мени уч марта эмизди, сўнг касал бўлиб қолди, шу боис мени уч мартадан ортиқ эмизмади. Умм Кулсум менга ўн эмизишни тўлдирмагани учун мен Оишанинг ҳузурига кира олмас эдим».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ أَبِي عُبَيْدٍ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ حَفْصَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَرْسَلَتْ بِعَاصِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ إِلَى أُخْتِهَا فَاطِمَةَ بِنْتِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ تُرْضِعُهُ عَشْرَ رَضَعَاتٍ لِيَدْخُلَ عَلَيْهَا وَهُوَ صَغِيرٌ يَرْضَعُ فَفَعَلَتْ فَكَانَ يَدْخُلُ عَلَيْهَا ‏.‏

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Safiyya bint Abu Ubayd unga xabar berdi: moʻminlar onasi Hafsa (roziyallohu anho) Osim ibn Abdulloh ibn Saʼdni opasi Fotima bint Umar ibn al-Xattobga — uni oʻn marta emizib, huzuriga kira oladigan qilish uchun — hali kichkina emar chogʻida yubordi. U shunday qildi, shu bois u (Osim) uning huzuriga kirib turar edi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Сафийя бинт Абу Убайд унга хабар берди: мўминлар онаси Ҳафса (розияллоҳу анҳо) Осим ибн Абдуллоҳ ибн Саъдни опаси Фотима бинт Умар ибн ал-Хаттобга — уни ўн марта эмизиб, ҳузурига кира оладиган қилиш учун — ҳали кичкина эмар чоғида юборди. У шундай қилди, шу боис у (Осим) унинг ҳузурига кириб турар эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْخُلُ عَلَيْهَا مَنْ أَرْضَعَتْهُ أَخَوَاتُهَا وَبَنَاتُ أَخِيهَا وَلاَ يَدْخُلُ عَلَيْهَا مَنْ أَرْضَعَهُ نِسَاءُ إِخْوَتِهَا ‏.‏

Abdurrahmon ibn al-Qosim (rahimahulloh) otasidan — al-Qosim (rahimahulloh) — rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga opa-singillari va aka-ukasining qizlari emizgan kishilar kirib turar, ammo aka-ukalarining xotinlari emizgan kishilar uning huzuriga kirmas edi.Абдурраҳмон ибн ал-Қосим (раҳимаҳуллоҳ) отасидан — ал-Қосим (раҳимаҳуллоҳ) — ривоят қиладики, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига опа-сингиллари ва ака-укасининг қизлари эмизган кишилар кириб турар, аммо ака-укаларининг хотинлари эмизган кишилар унинг ҳузурига кирмас эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، أَنَّهُ سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنِ الرَّضَاعَةِ، فَقَالَ سَعِيدٌ كُلُّ مَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ وَإِنْ كَانَتْ قَطْرَةً وَاحِدَةً فَهُوَ يُحَرِّمُ وَمَا كَانَ بَعْدَ الْحَوْلَيْنِ فَإِنَّمَا هُوَ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ ‏.‏ قَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ ثُمَّ سَأَلْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ ‏.‏

Ibrohim ibn Uqba (rahimahulloh) Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan emizish (razoat) haqida soʻradi. Said: «Ikki yil ichida boʻlgan har qanday (emizish), garchi bir tomchi boʻlsa-da, (nikohni) harom qiladi. Ikki yildan keyin boʻlgani esa faqat u yeydigan taomdir», dedi. Ibrohim ibn Uqba aytdi: Soʻngra Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan soʻradim, u ham Said ibn al-Musayyab aytgandek (javob) berdi.Иброҳим ибн Уқба (раҳимаҳуллоҳ) Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан эмизиш (разоат) ҳақида сўради. Саид: «Икки йил ичида бўлган ҳар қандай (эмизиш), гарчи бир томчи бўлса-да, (никоҳни) ҳаром қилади. Икки йилдан кейин бўлгани эса фақат у ейдиган таомдир», деди. Иброҳим ибн Уқба айтди: Сўнгра Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан сўрадим, у ҳам Саид ибн ал-Мусайяб айтгандек (жавоб) берди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ لاَ رَضَاعَةَ إِلاَّ مَا كَانَ فِي الْمَهْدِ وَإِلاَّ مَا أَنْبَتَ اللَّحْمَ وَالدَّمَ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)ning shunday deganini eshitdim: ‹Emizish (hukmi) faqat beshikdagi (chaqaloqlik davridagi emizish)dir, boshqasi emas; hamda (chaqaloqning) goʻsht va qonini oʻstirgan (emizish)dir, boshqasi emas›», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)нинг шундай деганини эшитдим: ‹Эмизиш (ҳукми) фақат бешикдаги (чақалоқлик давридаги эмизиш)дир, бошқаси эмас; ҳамда (чақалоқнинг) гўшт ва қонини ўстирган (эмизиш)дир, бошқаси эмас›», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ الرَّضَاعَةُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا تُحَرِّمُ وَالرَّضَاعَةُ مِنْ قِبَلِ الرِّجَالِ تُحَرِّمُ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى وَسَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ الرَّضَاعَةُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا إِذَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ تُحَرِّمُ فَأَمَّا مَا كَانَ بَعْدَ الْحَوْلَيْنِ فَإِنَّ قَلِيلَهُ وَكَثِيرَهُ لاَ يُحَرِّمُ شَيْئًا وَإِنَّمَا هُوَ بِمَنْزِلَةِ الطَّعَامِ ‏.‏

Ibn Shihob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Emizish — ozi ham, koʻpi ham (nikohni) harom qiladi; erkak tomonidan boʻlgan emizish ham harom qiladi», derdi. Yahyo aytdi: Men Molikning shunday deganini eshitdim: «Emizish — ozi ham, koʻpi ham, agar ikki yil ichida boʻlsa, harom qiladi. Ikki yildan keyin boʻlgani esa — ozi ham, koʻpi ham — hech narsani harom qilmaydi, u faqat taom oʻrnidadir».Ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Эмизиш — ози ҳам, кўпи ҳам (никоҳни) ҳаром қилади; эркак томонидан бўлган эмизиш ҳам ҳаром қилади», дерди. Яҳё айтди: Мен Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Эмизиш — ози ҳам, кўпи ҳам, агар икки йил ичида бўлса, ҳаром қилади. Икки йилдан кейин бўлгани эса — ози ҳам, кўпи ҳам — ҳеч нарсани ҳаром қилмайди, у фақат таом ўрнидадир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَضَاعَةِ الْكَبِيرِ، فَقَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أَبَا حُذَيْفَةَ بْنَ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَكَانَ تَبَنَّى سَالِمًا الَّذِي يُقَالُ لَهُ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ كَمَا تَبَنَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ وَأَنْكَحَ أَبُو حُذَيْفَةَ سَالِمًا وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ ابْنُهُ أَنْكَحَهُ بِنْتَ أَخِيهِ فَاطِمَةَ بِنْتَ الْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ وَهِيَ يَوْمَئِذٍ مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلِ وَهِيَ مِنْ أَفْضَلِ أَيَامَى قُرَيْشٍ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ فِي زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ مَا أَنْزَلَ فَقَالَ ‏{‏ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ‏}‏ رُدَّ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْ أُولَئِكَ إِلَى أَبِيهِ فَإِنْ لَمْ يُعْلَمْ أَبُوهُ رُدَّ إِلَى مَوْلاَهُ فَجَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ وَهِيَ امْرَأَةُ أَبِي حُذَيْفَةَ وَهِيَ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنَّا نَرَى سَالِمًا وَلَدًا وَكَانَ يَدْخُلُ عَلَىَّ وَأَنَا فُضُلٌ وَلَيْسَ لَنَا إِلاَّ بَيْتٌ وَاحِدٌ فَمَاذَا تَرَى فِي شَأْنِهِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْضِعِيهِ خَمْسَ رَضَعَاتٍ فَيَحْرُمُ بِلَبَنِهَا ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَتْ تَرَاهُ ابْنًا مِنَ الرَّضَاعَةِ فَأَخَذَتْ بِذَلِكَ عَائِشَةُ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ فِيمَنْ كَانَتْ تُحِبُّ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيْهَا مِنَ الرِّجَالِ فَكَانَتْ تَأْمُرُ أُخْتَهَا أُمَّ كُلْثُومٍ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَبَنَاتِ أَخِيهَا أَنْ يُرْضِعْنَ مَنْ أَحَبَّتْ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيْهَا مِنَ الرِّجَالِ وَأَبَى سَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ وَقُلْنَ لاَ وَاللَّهِ مَا نَرَى الَّذِي أَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَهْلَةَ بِنْتَ سُهَيْلٍ إِلاَّ رُخْصَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَضَاعَةِ سَالِمٍ وَحْدَهُ لاَ وَاللَّهِ لاَ يَدْخُلُ عَلَيْنَا بِهَذِهِ الرَّضَاعَةِ أَحَدٌ فَعَلَى هَذَا كَانَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَضَاعَةِ الْكَبِيرِ ‏.‏

Ibn Shihob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, undan katta (yoshli) kishini emizish haqida soʻralgan edi. U dedi: «Menga Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh) xabar berishicha, Abu Huzayfa ibn Utba ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu) — u Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan boʻlib, Badrda ishtirok etgan edi — Rasululloh ﷺ Zayd ibn Horisa (roziyallohu anhu)ni oʻgʻil qilib olganlaridek, Solimni (u ‹Abu Huzayfaning mavlosi Solim› deb ataladi) oʻgʻil qilib olgan edi. Abu Huzayfa Solimni oʻz oʻgʻlim deb hisoblab, unga akasining qizi Fotima bint al-Valid ibn Utba ibn Rabiʼani nikohlab berdi — u oʻsha kunlarda dastlabki muhojira ayollardan va Qurayshning eng afzal turmushga chiqmagan ayollaridan edi. Alloh taolo oʻz Kitobida Zayd ibn Horisa haqida nozil qilganini nozil qilib: {Ularni otalariga nisbat berib chaqiringlar. Bu Alloh nazdida adolatliroqdir. Agar otalarini bilmasangiz, ular dindagi birodarlaringiz va mavlolaringizdir} (Ahzob, 5) deganda, ularning har biri oʻz otasiga qaytarildi; agar otasi bilinmasa, mavlosiga qaytarildi. Shunda Abu Huzayfaning xotini, Banu Omir ibn Luayydan boʻlgan Sahla bint Suhayl (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: ‹Yo Rasululloh, biz Solimni oʻgʻil deb bilardik, u yonimga kirib turardi, holbuki men uyda yengil kiyingan holatda boʻlardim, bizning esa bir uydan boshqa uyimiz yoʻq. Uning ishida nima deb oʻylaysiz?› dedi. Rasululloh ﷺ unga: ‹Uni besh marta emizgin, shunda u sening suting bilan (senga) mahram boʻladi›, dedilar. Shundan soʻng u (Sahla) Solimni emizishdan boʻlgan oʻgʻil deb bila boshladi. Oisha ummul-moʻminin (roziyallohu anho) ham oʻz oldiga kirishini istagan erkaklar borasida shu (hukm)ni oldi: u opasi Umm Kulsum bint Abu Bakr as-Siddiq va akasining qizlariga, oʻz oldiga kirishini istagan erkaklarni emizishni buyurardi. Nabiy ﷺ ning qolgan xotinlari esa bu emizish bilan biror kishining ular oldiga kirishidan bosh tortib: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ Sahla bint Suhaylga buyurgan narsani faqat Solimning oʻzini emizish borasida Rasululloh ﷺ dan (berilgan) ruxsat (imtiyoz) deb bilamiz. Yoʻq, Allohga qasamki, bu emizish bilan hech kim bizning oldimizga kira olmaydi›, dedilar. Nabiy ﷺ ning xotinlari katta (yoshli)ni emizish borasida ana shu (fikr)da edilar».Ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, ундан катта (ёшли) кишини эмизиш ҳақида сўралган эди. У деди: «Менга Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ) хабар беришича, Абу Ҳузайфа ибн Утба ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу) — у Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бўлиб, Бадрда иштирок этган эди — Расулуллоҳ ﷺ Зайд ибн Ҳориса (розияллоҳу анҳу)ни ўғил қилиб олганларидек, Солимни (у ‹Абу Ҳузайфанинг мавлоси Солим› деб аталади) ўғил қилиб олган эди. Абу Ҳузайфа Солимни ўз ўғлим деб ҳисоблаб, унга акасининг қизи Фотима бинт ал-Валид ибн Утба ибн Рабиъани никоҳлаб берди — у ўша кунларда дастлабки муҳожира аёллардан ва Қурайшнинг энг афзал турмушга чиқмаган аёлларидан эди. Аллоҳ таоло ўз Китобида Зайд ибн Ҳориса ҳақида нозил қилганини нозил қилиб: {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар. Бу Аллоҳ наздида адолатлироқдир. Агар оталарини билмасангиз, улар диндаги биродарларингиз ва мавлоларингиздир} (Аҳзоб, 5) деганда, уларнинг ҳар бири ўз отасига қайтарилди; агар отаси билинмаса, мавлосига қайтарилди. Шунда Абу Ҳузайфанинг хотини, Бану Омир ибн Луаййдан бўлган Саҳла бинт Суҳайл (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, биз Солимни ўғил деб билардик, у ёнимга кириб турарди, ҳолбуки мен уйда енгил кийинган ҳолатда бўлардим, бизнинг эса бир уйдан бошқа уйимиз йўқ. Унинг ишида нима деб ўйлайсиз?› деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Уни беш марта эмизгин, шунда у сенинг сутинг билан (сенга) маҳрам бўлади›, дедилар. Шундан сўнг у (Саҳла) Солимни эмизишдан бўлган ўғил деб била бошлади. Оиша уммул-мўминин (розияллоҳу анҳо) ҳам ўз олдига киришини истаган эркаклар борасида шу (ҳукм)ни олди: у опаси Умм Кулсум бинт Абу Бакр ас-Сиддиқ ва акасининг қизларига, ўз олдига киришини истаган эркакларни эмизишни буюрарди. Набий ﷺ нинг қолган хотинлари эса бу эмизиш билан бирор кишининг улар олдига киришидан бош тортиб: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ Саҳла бинт Суҳайлга буюрган нарсани фақат Солимнинг ўзини эмизиш борасида Расулуллоҳ ﷺ дан (берилган) рухсат (имтиёз) деб биламиз. Йўқ, Аллоҳга қасамки, бу эмизиш билан ҳеч ким бизнинг олдимизга кира олмайди›, дедилар. Набий ﷺ нинг хотинлари катта (ёшли)ни эмизиш борасида ана шу (фикр)да эдилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَنَا مَعَهُ عِنْدَ دَارِ الْقَضَاءِ يَسْأَلُهُ عَنْ رَضَاعَةِ الْكَبِيرِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي كَانَتْ لِي وَلِيدَةٌ وَكُنْتُ أَطَؤُهَا فَعَمَدَتِ امْرَأَتِي إِلَيْهَا فَأَرْضَعَتْهَا فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ دُونَكَ فَقَدْ وَاللَّهِ أَرْضَعْتُهَا ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ أَوْجِعْهَا وَأْتِ جَارِيتَكَ فَإِنَّمَا الرَّضَاعَةُ رَضَاعَةُ الصَّغِيرِ ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Bir kishi Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning oldiga keldi — men u bilan birga Dorul-qazo (qozilik joyi) yonida edim — undan katta (yoshli)ni emizish haqida soʻrardi. Abdulloh ibn Umar dedi: ‹Bir kishi Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Mening bir joriyam bor edi, men unga yaqinlik qilardim. Xotinim uning oldiga borib, uni emizib qoʻyibdi. Men (joriya)ning oldiga kirsam, xotinim: ‹Toʻxta! Allohga qasamki, men uni emizdim›, dedi», dedi. Shunda Umar: «Xotiningni jazola va joriyangga (bemalol) yaqinlik qil, chunki (hukmga taʼsir qiluvchi) emizish faqat kichik (chaqaloq)ni emizishdir», dedi›».Абдуллоҳ ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у деди: «Бир киши Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келди — мен у билан бирга Дорул-қазо (қозилик жойи) ёнида эдим — ундан катта (ёшли)ни эмизиш ҳақида сўрарди. Абдуллоҳ ибн Умар деди: ‹Бир киши Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Менинг бир жориям бор эди, мен унга яқинлик қилардим. Хотиним унинг олдига бориб, уни эмизиб қўйибди. Мен (жория)нинг олдига кирсам, хотиним: ‹Тўхта! Аллоҳга қасамки, мен уни эмиздим›, деди», деди. Шунда Умар: «Хотинингни жазола ва жориянгга (бемалол) яқинлик қил, чунки (ҳукмга таъсир қилувчи) эмизиш фақат кичик (чақалоқ)ни эмизишдир», деди›».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ أَبَا مُوسَى الأَشْعَرِيَّ فَقَالَ إِنِّي مَصِصْتُ عَنِ امْرَأَتِي، مِنْ ثَدْيِهَا لَبَنًا فَذَهَبَ فِي بَطْنِي فَقَالَ أَبُو مُوسَى لاَ أُرَاهَا إِلاَّ قَدْ حَرُمَتْ عَلَيْكَ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ انْظُرْ مَاذَا تُفْتِي بِهِ الرَّجُلَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَمَاذَا تَقُولُ أَنْتَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ لاَ رَضَاعَةَ إِلاَّ مَا كَانَ فِي الْحَوْلَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى لاَ تَسْأَلُونِي عَنْ شَىْءٍ مَا كَانَ هَذَا الْحَبْرُ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan soʻrab: «Men xotinimning koʻkragidan sut soʻrdim, u qornimga tushib ketdi», dedi. Abu Muso: «Men uni faqat senga harom boʻlgan deb oʻylayman», dedi. Shunda Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu): «Bu kishiga qanday fatvo berayotganingga qara!» dedi. Abu Muso: «Boʻlmasa, sen nima deysan?» dedi. Abdulloh ibn Masʼud: «Emizish faqat ikki yil ichidagisidir, boshqasi emas», dedi. Abu Muso: «Bu olim (habr) oranglarda ekan, mendan hech narsa soʻramanglar», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан сўраб: «Мен хотинимнинг кўкрагидан сут сўрдим, у қорнимга тушиб кетди», деди. Абу Мусо: «Мен уни фақат сенга ҳаром бўлган деб ўйлайман», деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу): «Бу кишига қандай фатво бераётганингга қара!» деди. Абу Мусо: «Бўлмаса, сен нима дейсан?» деди. Абдуллоҳ ибн Масъуд: «Эмизиш фақат икки йил ичидагисидир, бошқаси эмас», деди. Абу Мусо: «Бу олим (ҳабр) орангларда экан, мендан ҳеч нарса сўраманглар», деди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلاَدَةِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha ummul-moʻminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nasab (tugʻilish) orqali harom boʻlgan narsa emizish orqali ham harom boʻladi», dedilar.Оиша уммул-мўминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Насаб (туғилиш) орқали ҳаром бўлган нарса эмизиш орқали ҳам ҳаром бўлади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، عَنْ جُدَامَةَ بِنْتِ وَهْبٍ الأَسَدِيَّةِ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا، سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَنْهَى عَنِ الْغِيلَةِ حَتَّى ذَكَرْتُ أَنَّ الرُّومَ وَفَارِسَ يَصْنَعُونَ ذَلِكَ فَلاَ يَضُرُّ أَوْلاَدَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Judoma bint Vahb al-Asadiya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdi: «Men gʻiyla (emizikli xotinga yaqinlik qilish)dan qaytarmoqchi boʻlgan edim, keyin Rum va Fors (ahli) buni qilishlarini, ammo bu ularning bolalariga zarar qilmasligini esladim». Molik aytdi: «Gʻiyla — kishining xotini bola emizayotgan paytda unga yaqinlik qilishidir».Жудома бинт Ваҳб ал-Асадия (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитди: «Мен ғийла (эмизикли хотинга яқинлик қилиш)дан қайтармоқчи бўлган эдим, кейин Рум ва Форс (аҳли) буни қилишларини, аммо бу уларнинг болаларига зарар қилмаслигини эсладим». Молик айтди: «Ғийла — кишининг хотини бола эмизаётган пайтда унга яқинлик қилишидир».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ فِيمَا أُنْزِلَ مِنَ الْقُرْآنِ عَشْرُ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ يُحَرِّمْنَ ثُمَّ نُسِخْنَ بِخَمْسٍ مَعْلُومَاتٍ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِيمَا يُقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjalari — dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Qurʼonda nozil qilingan (oyatlar) orasida ‹maʼlum oʻn marta emizish harom qiladi› (degani) bor edi, soʻng u ‹maʼlum besh marta (emizish)› bilan bekor qilindi. Rasululloh ﷺ vafot etganlarida u (besh marta hukmi) Qurʼondan oʻqiladigan (oyatlar) orasida edi».Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжалари — дан ривоят қилинадики, у деди: «Қуръонда нозил қилинган (оятлар) орасида ‹маълум ўн марта эмизиш ҳаром қилади› (дегани) бор эди, сўнг у ‹маълум беш марта (эмизиш)› билан бекор қилинди. Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида у (беш марта ҳукми) Қуръондан ўқиладиган (оятлар) орасида эди».