أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ فَرَعَ وَلاَ عَتِيرَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faraʼ ham yoʻq, atiyra ham yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фараъ ҳам йўқ, атийра ҳам йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، عَنْ مَعْمَرٍ، وَسُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَحَدُهُمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْفَرَعِ وَالْعَتِيرَةِ ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ ‏"‏ لاَ فَرَعَ وَلاَ عَتِيرَةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ faraʼ va atiyradan qaytardilar. Boshqa bir rivoyatda esa: «Faraʼ ham yoʻq, atiyra ham yoʻq», deyilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фараъ ва атийрадан қайтардилар. Бошқа бир ривоятда эса: «Фараъ ҳам йўқ, атийра ҳам йўқ», дейилган.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُعَاذٍ - قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَمْلَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مِخْنَفُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ وُقُوفٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِعَرَفَةَ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ فِي كُلِّ عَامٍ أَضْحَاةً وَعَتِيرَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُعَاذٌ كَانَ ابْنُ عَوْنٍ يَعْتِرُ أَبْصَرَتْهُ عَيْنِي فِي رَجَبٍ ‏.‏

Mixnaf ibn Sulaym (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan Arafotda turgan edik. U zot: «Ey odamlar! Har bir uy egasiga har yili bir qurbonlik va bir atiyra bor», dedilar. (Roviy) Muoz aytdi: Ibn Avn atiyra soʻyar edi, buni koʻzim bilan rajab oyida koʻrganman.Михнаф ибн Сулайм (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан Арафотда турган эдик. У зот: «Эй одамлар! Ҳар бир уй эгасига ҳар йили бир қурбонлик ва бир атийра бор», дедилар. (Ровий) Муоз айтди: Ибн Авн атийра сўяр эди, буни кўзим билан ражаб ойида кўрганман.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِيهِ، ‏{‏ عَنْ أَبِيهِ، ‏}‏ وَزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ الْفَرَعَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ حَقٌّ فَإِنْ تَرَكْتَهُ حَتَّى يَكُونَ بَكْرًا فَتَحْمِلَ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ تُعْطِيَهُ أَرْمَلَةً خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذْبَحَهُ فَيَلْصَقَ لَحْمُهُ بِوَبَرِهِ فَتُكْفِئَ إِنَاءَكَ وَتُوَلِّهَ نَاقَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَالْعَتِيرَةُ قَالَ ‏"‏ الْعَتِيرَةُ حَقٌّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ هُمْ أَرْبَعَةُ إِخْوَةٍ أَحَدُهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَبِشْرٌ وَشَرِيكٌ وَآخَرُ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, faraʼ (haqidachi)?» deyishdi. U zot: «U haqdir. Ammo uni tashlab qoʻysang, toki (ulgʻayib) yosh tuya boʻlgach, uni Alloh yoʻlida (jihodga) minsang yoki bir bevaga bersang, uni (endi tugʻilganida) soʻyib, goʻshti terisiga yopishib qolib, idishingni agʻdarib qoʻyishing va tuyangni bolasidan judo qilib qoʻyishingdan koʻra yaxshiroqdir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, atiyrachi?» deyishdi. U zot: «Atiyra ham haqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, фараъ (ҳақидачи)?» дейишди. У зот: «У ҳақдир. Аммо уни ташлаб қўйсанг, токи (улғайиб) ёш туя бўлгач, уни Аллоҳ йўлида (жиҳодга) минсанг ёки бир бевага берсанг, уни (энди туғилганида) сўйиб, гўшти терисига ёпишиб қолиб, идишингни ағдариб қўйишинг ва туянгни боласидан жудо қилиб қўйишингдан кўра яхшироқдир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, атийрачи?» дейишди. У зот: «Атийра ҳам ҳақдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ زُرَارَةَ بْنِ كُرَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرٍو الْبَاهِلِيُّ - قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ، أَنَّهُ سَمِعَ جَدَّهُ الْحَارِثَ بْنَ عَمْرٍو، يُحَدِّثُ أَنَّهُ لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ الْعَضْبَاءِ فَأَتَيْتُهُ مِنْ أَحَدِ شِقَّيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي اسْتَغْفِرْ لِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ أَرْجُو أَنْ يَخُصَّنِي دُونَهُمْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرْ لِي ‏.‏ فَقَالَ بِيَدِهِ ‏"‏ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ النَّاسِ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَتَائِرُ وَالْفَرَائِعُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ شَاءَ عَتَرَ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَعْتِرْ وَمَنْ شَاءَ فَرَّعَ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يُفَرِّعْ فِي الْغَنَمِ أُضْحِيَتُهَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَبَضَ أَصَابِعَهُ إِلاَّ وَاحِدَةً ‏.‏

Horis ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Vidolashuv hajjida Rasululloh ﷺ bilan uchrashdi. U zot Azbo ismli tuyalari ustida edilar. Men u zotning bir tomonlaridan kelib: «Ey Allohning Rasuli, ota-onam sizga fido boʻlsin, men uchun magʻfirat soʻrang», dedim. U zot: «Alloh sizlarni magʻfirat qilsin», dedilar. Soʻng men boshqalarni qoʻyib, faqat menga xos duo qilishlarini umid qilib, boshqa tomonlaridan keldim va: «Ey Allohning Rasuli, men uchun magʻfirat soʻrang», dedim. U zot qoʻllari bilan (ishora qilib): «Alloh sizlarni magʻfirat qilsin», dedilar. Shunda odamlardan bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, atiyralar va faraʼlar (haqida nima deysiz)?» dedi. U zot: «Kim xohlasa atiyra soʻysin, kim xohlamasa soʻymasin; kim xohlasa faraʼ soʻysin, kim xohlamasa soʻymasin. Qoʻyda esa uning qurbonligi bordir», dedilar va bir barmoqlaridan boshqasini yumdilar.Ҳорис ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Видолашув ҳажжида Расулуллоҳ ﷺ билан учрашди. У зот Азбо исмли туялари устида эдилар. Мен у зотнинг бир томонларидан келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, ота-онам сизга фидо бўлсин, мен учун мағфират сўранг», дедим. У зот: «Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», дедилар. Сўнг мен бошқаларни қўйиб, фақат менга хос дуо қилишларини умид қилиб, бошқа томонларидан келдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен учун мағфират сўранг», дедим. У зот қўллари билан (ишора қилиб): «Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», дедилар. Шунда одамлардан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, атийралар ва фараълар (ҳақида нима дейсиз)?» деди. У зот: «Ким хоҳласа атийра сўйсин, ким хоҳламаса сўймасин; ким хоҳласа фараъ сўйсин, ким хоҳламаса сўймасин. Қўйда эса унинг қурбонлиги бордир», дедилар ва бир бармоқларидан бошқасини юмдилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زُرَارَةَ السَّهْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّهِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرٍو، ح وَأَنْبَأَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ زُرَارَةَ السَّهْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّهِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأُمِّي اسْتَغْفِرْ لِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ الْعَضْبَاءِ ثُمَّ اسْتَدَرْتُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Horis ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Vidolashuv hajjida Rasululloh ﷺ bilan uchrashdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, ota-onam sizga fido boʻlsin, men uchun magʻfirat soʻrang», dedim. U zot Azbo ismli tuyalari ustida turib: «Alloh sizlarni magʻfirat qilsin», dedilar. Soʻng men boshqa tomonlariga oʻgirildim... deb hadisni davom ettirdi.Ҳорис ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Видолашув ҳажжида Расулуллоҳ ﷺ билан учрашди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ота-онам сизга фидо бўлсин, мен учун мағфират сўранг», дедим. У зот Азбо исмли туялари устида туриб: «Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», дедилар. Сўнг мен бошқа томонларига ўгирилдим... деб ҳадисни давом эттирди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَمِيلٌ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ نُبَيْشَةَ، قَالَ ذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ كُنَّا نَعْتِرُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْبَحُوا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي أَىِّ شَهْرٍ مَا كَانَ وَبَرُّوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga: «Biz johiliyat davrida atiyra soʻyar edik», deyildi. U zot: «Qaysi oy boʻlishidan qatʼi nazar, Aziz va Jalil Alloh uchun soʻyinglar, Aziz va Jalil Allohga yaxshilik qilinglar va (kambagʻallarni) taomlantiringlar», dedilar.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга: «Биз жоҳилият даврида атийра сўяр эдик», дейилди. У зот: «Қайси ой бўлишидан қатъи назар, Азиз ва Жалил Аллоҳ учун сўйинглар, Азиз ва Жалил Аллоҳга яхшилик қилинглар ва (камбағалларни) таомлантиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ - عَنْ خَالِدٍ، وَرُبَّمَا، قَالَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، وَرُبَّمَا، ذَكَرَ أَبَا قِلاَبَةَ عَنْ نُبَيْشَةَ، قَالَ نَادَى رَجُلٌ وَهُوَ بِمِنًى فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَعْتِرُ عَتِيرَةً فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي رَجَبٍ فَمَا تَأْمُرُنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ اذْبَحُوا فِي أَىِّ شَهْرٍ مَا كَانَ وَبَرُّوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّا كُنَّا نُفْرِعُ فَرَعًا فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ ‏"‏ فِي كُلِّ سَائِمَةٍ فَرَعٌ تَغْذُوهُ مَاشِيَتُكَ حَتَّى إِذَا اسْتَحْمَلَ ذَبَحْتَهُ وَتَصَدَّقْتَ بِلَحْمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Minoda turib nido qildi va: «Ey Allohning Rasuli, biz johiliyat davrida rajab oyida atiyra soʻyar edik, bizga nima buyurasiz, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Qaysi oy boʻlishidan qatʼi nazar soʻyinglar, Aziz va Jalil Allohga yaxshilik qilinglar va (kambagʻallarni) taomlantiringlar», dedilar. U kishi: «Biz faraʼ ham soʻyar edik, bizga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Har bir yaylovda boquvchi mol egasiga faraʼ bordir; molingni boqib turib, u yuk koʻtaradigan yoshga yetgach, uni soʻyasan va goʻshtini sadaqa qilasan», dedilar.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Минода туриб нидо қилди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилият даврида ражаб ойида атийра сўяр эдик, бизга нима буюрасиз, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Қайси ой бўлишидан қатъи назар сўйинглар, Азиз ва Жалил Аллоҳга яхшилик қилинглар ва (камбағалларни) таомлантиринглар», дедилар. У киши: «Биз фараъ ҳам сўяр эдик, бизга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Ҳар бир яйловда боқувчи мол эгасига фараъ бордир; молингни боқиб туриб, у юк кўтарадиган ёшга етгач, уни сўясан ва гўштини садақа қиласан», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، وَأَحْسَبُنِي، قَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ نُبَيْشَةَ، - رَجُلٌ مِنْ هُذَيْلٍ - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَوْقَ ثَلاَثٍ كَيْمَا تَسَعَكُمْ فَقَدْ جَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِالْخَيْرِ فَكُلُوا وَتَصَدَّقُوا وَادَّخِرُوا وَإِنَّ هَذِهِ الأَيَّامَ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ وَذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ إِنَّا كُنَّا نَعْتِرُ عَتِيرَةً فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي رَجَبٍ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ ‏"‏ اذْبَحُوا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي أَىِّ شَهْرٍ مَا كَانَ وَبَرُّوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نُفَرِّعُ فَرَعًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فِي كُلِّ سَائِمَةٍ مِنَ الْغَنَمِ فَرَعٌ تَغْذُوهُ غَنَمُكَ حَتَّى إِذَا اسْتَحْمَلَ ذَبَحْتَهُ وَتَصَدَّقْتَ بِلَحْمِهِ عَلَى ابْنِ السَّبِيلِ فَإِنَّ ذَلِكَ هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan — u Huzayl qabilasidan bir kishi edi — rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq saqlashdan qaytargan edim, toki hammangizga yetsin deb. Endi Aziz va Jalil Alloh yaxshilik keltirdi. Bas, yenglar, sadaqa qilinglar va saqlab qoʻyinglar. Albatta, bu kunlar yeyish, ichish va Aziz va Jalil Allohni zikr qilish kunlaridir», dedilar. Bir kishi: «Biz johiliyat davrida rajab oyida atiyra soʻyar edik, bizga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Qaysi oy boʻlishidan qatʼi nazar, Aziz va Jalil Alloh uchun soʻyinglar, Aziz va Jalil Allohga yaxshilik qilinglar va (kambagʻallarni) taomlantiringlar», dedilar. Yana bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, biz johiliyat davrida faraʼ soʻyar edik, bizga nima buyurasiz?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Boquvchi har bir qoʻy podasida faraʼ bordir; qoʻying uni boqib, u yuk koʻtaradigan yoshga yetgach, uni soʻyasan va goʻshtini yoʻlovchiga sadaqa qilasan; albatta, mana shu yaxshiroqdir», dedilar.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан — у Ҳузайл қабиласидан бир киши эди — ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ сақлашдан қайтарган эдим, токи ҳаммангизга етсин деб. Энди Азиз ва Жалил Аллоҳ яхшилик келтирди. Бас, енглар, садақа қилинглар ва сақлаб қўйинглар. Албатта, бу кунлар ейиш, ичиш ва Азиз ва Жалил Аллоҳни зикр қилиш кунларидир», дедилар. Бир киши: «Биз жоҳилият даврида ражаб ойида атийра сўяр эдик, бизга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Қайси ой бўлишидан қатъи назар, Азиз ва Жалил Аллоҳ учун сўйинглар, Азиз ва Жалил Аллоҳга яхшилик қилинглар ва (камбағалларни) таомлантиринглар», дедилар. Яна бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилият даврида фараъ сўяр эдик, бизга нима буюрасиз?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Боқувчи ҳар бир қўй подасида фараъ бордир; қўйинг уни боқиб, у юк кўтарадиган ёшга етгач, уни сўясан ва гўштини йўловчига садақа қиласан; албатта, мана шу яхшироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ نُبَيْشَةَ، قَالَ نَادَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّا كُنَّا نَعْتِرُ عَتِيرَةً يَعْنِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي رَجَبٍ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ ‏"‏ اذْبَحُوهَا فِي أَىِّ شَهْرٍ كَانَ وَبَرُّوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّا كُنَّا نُفْرِعُ فَرَعًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فِي كُلِّ سَائِمَةٍ فَرَعٌ حَتَّى إِذَا اسْتَحْمَلَ ذَبَحْتَهُ وَتَصَدَّقْتَ بِلَحْمِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ هُوَ خُيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺga nido qilib: «Biz — yaʼni johiliyat davrida — rajab oyida atiyra soʻyar edik, bizga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Qaysi oy boʻlishidan qatʼi nazar uni soʻyinglar, Aziz va Jalil Allohga yaxshilik qilinglar va (kambagʻallarni) taomlantiringlar», dedilar. U kishi: «Biz johiliyat davrida faraʼ soʻyar edik», dedi. U zot: «Har bir yaylovda boquvchi molda faraʼ bordir; toki u yuk koʻtaradigan yoshga yetgach, uni soʻyasan va goʻshtini sadaqa qilasan; albatta, mana shu yaxshiroqdir», dedilar.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺга нидо қилиб: «Биз — яъни жоҳилият даврида — ражаб ойида атийра сўяр эдик, бизга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Қайси ой бўлишидан қатъи назар уни сўйинглар, Азиз ва Жалил Аллоҳга яхшилик қилинглар ва (камбағалларни) таомлантиринглар», дедилар. У киши: «Биз жоҳилият даврида фараъ сўяр эдик», деди. У зот: «Ҳар бир яйловда боқувчи молда фараъ бордир; токи у юк кўтарадиган ёшга етгач, уни сўясан ва гўштини садақа қиласан; албатта, мана шу яхшироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، فَلَقِيتُ أَبَا الْمَلِيحِ فَسَأَلْتُهُ فَحَدَّثَنِي عَنْ نُبَيْشَةَ الْهُذَلِيِّ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَعْتِرُ عَتِيرَةً فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ ‏"‏ اذْبَحُوا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي أَىِّ شَهْرٍ مَا كَانَ وَبَرُّوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏

Nubaysha al-Huzaliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, biz johiliyat davrida atiyra soʻyar edik, bizga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Qaysi oy boʻlishidan qatʼi nazar, Aziz va Jalil Alloh uchun soʻyinglar, Aziz va Jalil Allohga yaxshilik qilinglar va (kambagʻallarni) taomlantiringlar», dedilar.Нубайша ал-Ҳузалий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилият даврида атийра сўяр эдик, бизга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Қайси ой бўлишидан қатъи назар, Азиз ва Жалил Аллоҳ учун сўйинглар, Азиз ва Жалил Аллоҳга яхшилик қилинглар ва (камбағалларни) таомлантиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ وَكِيعِ بْنِ عُدُسٍ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي رَزِينٍ، لَقِيطِ بْنِ عَامِرٍ الْعُقَيْلِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَذْبَحُ ذَبَائِحَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي رَجَبٍ فَنَأْكُلُ وَنُطْعِمُ مَنْ جَاءَنَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ بَأْسَ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكِيعُ بْنُ عُدُسٍ فَلاَ أَدَعُهُ ‏.‏

Abu Razin Laqit ibn Amir al-Uqayliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, biz johiliyat davrida rajab oyida qurbonliklar soʻyib, oʻzimiz yer va oldimizga kelganlarga taomlantirar edik», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bunda hech qanday zarar yoʻq», dedilar. (Roviy) Vakiʼ ibn Udus: «Men buni tark etmayman», dedi.Абу Разин Лақит ибн Амир ал-Уқайлий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилият даврида ражаб ойида қурбонликлар сўйиб, ўзимиз ер ва олдимизга келганларга таомлантирар эдик», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бунда ҳеч қандай зарар йўқ», дедилар. (Ровий) Вакиъ ибн Удус: «Мен буни тарк этмайман», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى شَاةٍ مَيِّتَةٍ مُلْقَاةٍ فَقَالَ ‏"‏ لِمَنْ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا لِمَيْمُونَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَا عَلَيْهَا لَوِ انْتَفَعَتْ بِإِهَابِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَكْلَهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ tashlab qoʻyilgan bir oʻlik qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Bu kimniki?» deb soʻradilar. «Maymunaniki», deyishdi. U zot: «Uning terisidan foydalansa, unga nima zarari bor edi?» dedilar. «U oʻlimtikdir», deyishdi. Shunda u zot: «Aziz va Jalil Alloh faqat uni yeyishni harom qilgan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади: Набий ﷺ ташлаб қўйилган бир ўлик қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бу кимники?» деб сўрадилар. «Маймунаники», дейишди. У зот: «Унинг терисидан фойдаланса, унга нима зарари бор эди?» дедилар. «У ўлимтикдир», дейишди. Шунда у зот: «Азиз ва Жалил Аллоҳ фақат уни ейишни ҳаром қилган», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ مَيِّتَةٍ كَانَ أَعْطَاهَا مَوْلاَةً لِمَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ هَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِجِلْدِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا مَيْتَةٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nabiy ﷺning ayollari Maymunaning bir ozod qilingan choʻrisiga berilgan oʻlik qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Nega uning terisidan foydalanmadingizlar?» dedilar. «Ey Allohning Rasuli, u oʻlimtikdir», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Faqat uni yeyish harom qilingan, xolos», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Набий ﷺнинг аёллари Маймунанинг бир озод қилинган чўрисига берилган ўлик қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Нега унинг терисидан фойдаланмадингизлар?» дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, у ўлимтикдир», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган, холос», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنِ ابْنِ أَبِي حَبِيبٍ، - يَعْنِي يَزِيدَ - عَنْ حَفْصِ بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ قَالَ أَبْصَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاةً مَيِّتَةً لِمَوْلاَةٍ لِمَيْمُونَةَ وَكَانَتْ مِنَ الصَّدَقَةِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ نَزَعُوا جِلْدَهَا فَانْتَفَعُوا بِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maymunaning ozod qilingan choʻrisiga tegishli, sadaqadan boʻlgan oʻlik qoʻyni koʻrib qoldilar-da: «Uning terisini shilib olib, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar. Ular: «U oʻlaksa-ku», deyishdi. U zot: «Faqat uni yeyish harom qilingan, xolos», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг озод қилинган чўрисига тегишли, садақадан бўлган ўлик қўйни кўриб қолдилар-да: «Унинг терисини шилиб олиб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар. Улар: «У ўлакса-ку», дейишди. У зот: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган, холос», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الْقَطَّانُ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، مُنْذُ حِينٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَتْنِي مَيْمُونَةُ، أَنَّ شَاةً، مَاتَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَّ دَفَعْتُمْ إِهَابَهَا فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymuna menga bir qoʻy oʻlgani va Nabiy ﷺ: «Uning terisini oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?», deganlarini aytdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймуна менга бир қўй ўлгани ва Набий ﷺ: «Унинг терисини ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?», деганларини айтди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ لِمَيْمُونَةَ مَيِّتَةٍ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَّ أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا فَدَبَغْتُمْ فَانْتَفَعْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Maymunaning oʻlik qoʻyi yonidan oʻtib: «Uning terisini olib, oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маймунанинг ўлик қўйи ёнидан ўтиб: «Унинг терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى شَاةٍ مَيِّتَةٍ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir oʻlik qoʻy yonidan oʻtib: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир ўлик қўй ёнидан ўтиб: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ سَوْدَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ مَاتَتْ شَاةٌ لَنَا فَدَبَغْنَا مَسْكَهَا فَمَازِلْنَا نَنْبِذُ فِيهَا حَتَّى صَارَتْ شَنًّا ‏.‏

Nabiy ﷺning zavjalari Sawda (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bizning bir qoʻyimiz oʻldi, biz uning terisini oshladik va u eskirib qolgunga qadar unda nabiz tayyorlashda davom etdik.Набий ﷺнинг завжалари Саwда (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бизнинг бир қўйимиз ўлди, биз унинг терисини ошладик ва у эскириб қолгунга қадар унда набиз тайёрлашда давом этдик.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi teri oshlansa, bas, u pok boʻldi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси тери ошланса, бас, у пок бўлди», дедилар.

أَخْبَرَنِي الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الْخَيْرِ، عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنَّا نَغْزُو هَذَا الْمَغْرِبَ وَإِنَّهُمْ أَهْلُ وَثَنٍ وَلَهُمْ قِرَبٌ يَكُونُ فِيهَا اللَّبَنُ وَالْمَاءُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ الدِّبَاغُ طَهُورٌ ‏.‏ قَالَ ابْنُ وَعْلَةَ عَنْ رَأْيِكَ أَوْ شَىْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَلْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Undan soʻralib: «Biz mana bu Magʻrib tomonga gʻazot qilamiz, ular butparast qavm boʻlib, ularda sut va suv soladigan meshlar bor», deyildi. Ibn Abbos: «Oshlash pok qiladi», dedi. Unga: «Bu oʻz fikringmi yoki Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangmi?», deyildi. U: «Yoʻq, Rasululloh ﷺdan (eshitganman)», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ундан сўралиб: «Биз мана бу Мағриб томонга ғазот қиламиз, улар бутпараст қавм бўлиб, уларда сут ва сув соладиган мешлар бор», дейилди. Ибн Аббос: «Ошлаш пок қилади», деди. Унга: «Бу ўз фикрингми ёки Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангми?», дейилди. У: «Йўқ, Расулуллоҳ ﷺдан (эшитганман)», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ جَوْنِ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبِّقِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ دَعَا بِمَاءٍ مِنْ عِنْدِ امْرَأَةٍ قَالَتْ مَا عِنْدِي إِلاَّ فِي قِرْبَةٍ لِي مَيْتَةٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ قَدْ دَبَغْتِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ بَلَى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ دِبَاغَهَا ذَكَاتُهَا ‏"‏ ‏.‏

Salama ibn al-Muhabbaq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Tabuk gʻazotida bir ayoldan suv soʻradilar. U: «Menda oʻlaksadan qilingan bir meshimdagidan boshqa suv yoʻq», dedi. U zot: «Uni oshlaganmiding?», dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Uni oshlash uning soʻyilishidir», dedilar.Салама ибн ал-Муҳаббақ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Табук ғазотида бир аёлдан сув сўрадилар. У: «Менда ўлаксадан қилинган бир мешимдагидан бошқа сув йўқ», деди. У зот: «Уни ошлаганмидинг?», дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уни ошлаш унинг сўйилишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ جُلُودِ الْمَيْتَةِ فَقَالَ ‏"‏ دِبَاغُهَا طَهُورُهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan oʻlaksalarning terilari haqida soʻralganda, u zot: «Uni oshlash uni pok qiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан ўлаксаларнинг терилари ҳақида сўралганда, у зот: «Уни ошлаш уни пок қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ جُلُودِ الْمَيْتَةِ فَقَالَ ‏"‏ دِبَاغُهَا ذَكَاتُهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan oʻlaksalarning terilari haqida soʻralganda, u zot: «Uni oshlash uning soʻyilishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан ўлаксаларнинг терилари ҳақида сўралганда, у зот: «Уни ошлаш унинг сўйилишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ذَكَاةُ الْمَيْتَةِ دِبَاغُهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻlaksaning soʻyilishi uni oshlashdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўлаксанинг сўйилиши уни ошлашдир», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَكَاةُ الْمَيْتَةِ دِبَاغُهَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlaksaning soʻyilishi uni oshlashdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлаксанинг сўйилиши уни ошлашдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَاللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَالِكِ بْنِ حُذَافَةَ، حَدَّثَهُ عَنِ الْعَالِيَةِ بِنْتِ سُبَيْعٍ، أَنَّ مَيْمُونَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَتْهَا أَنَّهُ مَرَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رِجَالٌ مِنْ قُرَيْشٍ يَجُرُّونَ شَاةً لَهُمْ مِثْلَ الْحِصَانِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُطَهِّرُهَا الْمَاءُ وَالْقَرَظُ ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺning zavjalari Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning yonlaridan Quraysh kishilari eshakdek katta bir qoʻyni sudrab oʻtishayotgan edi. Rasululloh ﷺ ularga: «Uning terisini olsangiz boʻlmasmidi?», dedilar. Ular: «U oʻlaksa-ku», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Uni suv va qaraz pok qiladi», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан Қурайш кишилари эшакдек катта бир қўйни судраб ўтишаётган эди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Унинг терисини олсангиз бўлмасмиди?», дедилар. Улар: «У ўлакса-ку», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва қараз пок қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ، قَالَ قُرِئَ عَلَيْنَا كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا غُلاَمٌ شَابٌّ ‏"‏ أَنْ لاَ تَنْتَفِعُوا مِنَ الْمَيْتَةِ بِإِهَابٍ وَلاَ عَصَبٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Ukaym (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men yosh bola ekanligimda bizga Rasululloh ﷺning maktublari oʻqib berildi: «Oʻlaksadan teri va payni foydalanmanglar».Абдуллоҳ ибн Укайм (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен ёш бола эканлигимда бизга Расулуллоҳ ﷺнинг мактублари ўқиб берилди: «Ўлаксадан тери ва пайни фойдаланманглар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنْ لاَ تَسْتَمْتِعُوا مِنَ الْمَيْتَةِ بِإِهَابٍ وَلاَ عَصَبٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Ukaym (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Oʻlaksadan na teri, na paydan foydalanmanglar», deb yozdilar.Абдуллоҳ ибн Укайм (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Ўлаксадан на тери, на пайдан фойдаланманглар», деб ёздилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ هِلاَلٍ الْوَزَّانِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُكَيْمٍ، قَالَ كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى جُهَيْنَةَ ‏"‏ أَنْ لاَ تَنْتَفِعُوا مِنَ الْمَيْتَةِ بِإِهَابٍ وَلاَ عَصَبٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَصَحُّ مَا فِي هَذَا الْبَابِ فِي جُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Abdulloh ibn Ukaym (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Juhayna qabilasiga: «Oʻlaksadan na teri, na paydan foydalanmanglar», deb yozdilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy) aytdi: Bu bobda oʻlaksa terisi oshlanganidagi hukm haqida eng sahih rivoyat az-Zuhriyning Ubaydulloh ibn Abdulloh orqali, u Ibn Abbosdan, u Maymunadan qilgan rivoyatidir. Alloh taolo eng bilguvchidir.Абдуллоҳ ибн Укайм (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жуҳайна қабиласига: «Ўлаксадан на тери, на пайдан фойдаланманглар», деб ёздилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий) айтди: Бу бобда ўлакса териси ошланганидаги ҳукм ҳақида энг саҳиҳ ривоят аз-Зуҳрийнинг Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ орқали, у Ибн Аббосдан, у Маймунадан қилган ривоятидир. Аллоҳ таоло энг билгувчидир.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ أَنْ يُسْتَمْتَعَ بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَتْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlaksa terilari oshlangan boʻlsa, ulardan foydalanishga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлакса терилари ошланган бўлса, улардан фойдаланишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ جُلُودِ السِّبَاعِ ‏.‏

Abul-Malihning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yirtqich hayvonlarning terilaridan foydalanishni qaytardilar.Абул-Малиҳнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ йиртқич ҳайвонларнинг териларидан фойдаланишни қайтардилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَرِيرِ وَالذَّهَبِ وَمَيَاثِرِ النُّمُورِ ‏.‏

Miqdom ibn Maʼdikarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ipak, oltin va qoplon terisidan qilingan egar yopgʻichlaridan qaytardilar.Миқдом ибн Маъдикариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ипак, олтин ва қоплон терисидан қилинган эгар ёпғичларидан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرٍ، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ وَفَدَ الْمِقْدَامُ بْنُ مَعْدِيكَرِبَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ لَهُ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُبُوسِ جُلُودِ السِّبَاعِ وَالرُّكُوبِ عَلَيْهَا قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Miqdom ibn Maʼdikarib (roziyallohu anhu) Muoviyaning oldiga kelib, unga: «Sizni Alloh nomi bilan qasam ichishga chorlayman, Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlar terisini kiyish va ustiga minishdan qaytarganlarini bilasizmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Миқдом ибн Маъдикариб (розияллоҳу анҳу) Муовиянинг олдига келиб, унга: «Сизни Аллоҳ номи билан қасам ичишга чорлайман, Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлар терисини кийиш ва устига минишдан қайтарганларини биласизми?» деди. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ وَهُوَ بِمَكَّةَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولَهُ حَرَّمَ بَيْعَ الْخَمْرِ وَالْمَيْتَةِ وَالْخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ شُحُومَ الْمَيْتَةِ فَإِنَّهُ يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ وَيُدَّهَنُ بِهَا الْجُلُودُ وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ هُوَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْهِمُ الشُّحُومَ جَمَّلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Fath yili Makkada Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuli xamr, oʻlaksa, choʻchqa va butlarni sotishni harom qildi», deb aytayotganlarini eshitdi. Shunda: «Ey Allohning Rasuli, oʻlaksaning yogʻi haqida nima deysiz, chunki u bilan kemalar surkaladi, terilar moylanadi va odamlar u bilan chiroq yoqadi-ku?» deyildi. Shunda u zot: «Yoʻq, u harom», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ shu paytda: «Alloh yahudiylarni halok qilsin! Alloh azza va jalla ularga yogʻlarni harom qilganida, ular uni eritib, soʻng sotdilar va uning pulini yedilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Фатҳ йили Маккада Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расули хамр, ўлакса, чўчқа ва бутларни сотишни ҳаром қилди», деб айтаётганларини эшитди. Шунда: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўлаксанинг ёғи ҳақида нима дейсиз, чунки у билан кемалар суркалади, терилар мойланади ва одамлар у билан чироқ ёқади-ку?» дейилди. Шунда у зот: «Йўқ, у ҳаром», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ шу пайтда: «Аллоҳ яҳудийларни ҳалок қилсин! Аллоҳ азза ва жалла уларга ёғларни ҳаром қилганида, улар уни эритиб, сўнг сотдилар ва унинг пулини едилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُبْلِغَ عُمَرُ أَنَّ سَمُرَةَ، بَاعَ خَمْرًا قَالَ قَاتَلَ اللَّهُ سَمُرَةَ أَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَتْ عَلَيْهِمُ الشُّحُومُ فَجَمَّلُوهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي أَذَابُوهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umarga Samuraning xamr sotgani xabari yetdi. Shunda u: «Alloh Samurani halok qilsin! U Rasululloh ﷺning: ‹Alloh yahudiylarni halok qilsin! Ularga yogʻlar harom qilingan edi, ular esa uni eritdilar›, deganlarini bilmasmidi?» dedi. Sufyon aytdi: Yaʼni ular uni eritib yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умарга Самуранинг хамр сотгани хабари етди. Шунда у: «Аллоҳ Самурани ҳалок қилсин! У Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Аллоҳ яҳудийларни ҳалок қилсин! Уларга ёғлар ҳаром қилинган эди, улар эса уни эритдилар›, деганларини билмасмиди?» деди. Суфён айтди: Яъни улар уни эритиб юбордилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ فَأْرَةً، وَقَعَتْ، فِي سَمْنٍ فَمَاتَتْ فَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا وَكُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir sichqon saryogʻga tushib oʻlib qoldi. Nabiy ﷺdan bu haqda soʻralganida, u zot: «Uni va atrofidagini tashlab yuboringlar-da, qolganini yenglar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир сичқон сарёғга тушиб ўлиб қолди. Набий ﷺдан бу ҳақда сўралганида, у зот: «Уни ва атрофидагини ташлаб юборинглар-да, қолганини енглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنْ فَأْرَةٍ وَقَعَتْ فِي سَمْنٍ جَامِدٍ فَقَالَ ‏"‏ خُذُوهَا وَمَا حَوْلَهَا فَأَلْقُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan qotib qolgan saryogʻga tushgan sichqon haqida soʻralganida, u zot: «Uni va atrofidagini olib tashlab yuboringlar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан қотиб қолган сарёғга тушган сичқон ҳақида сўралганида, у зот: «Уни ва атрофидагини олиб ташлаб юборинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بُؤْذُويَةَ، أَنَّ مَعْمَرًا، ذَكَرَهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الْفَأْرَةِ تَقَعُ فِي السَّمْنِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ كَانَ جَامِدًا فَأَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا وَإِنْ كَانَ مَائِعًا فَلاَ تَقْرَبُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan saryogʻga tushgan sichqon haqida soʻralganida, u zot: «Agar u qotib turgan boʻlsa, uni va atrofidagini tashlab yuboringlar, agar suyuq boʻlsa, unga yaqinlashmanglar», dedilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан сарёғга тушган сичқон ҳақида сўралганида, у зот: «Агар у қотиб турган бўлса, уни ва атрофидагини ташлаб юборинглар, агар суюқ бўлса, унга яқинлашманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمِ بْنِ عُثْمَانَ الْفَوْزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا جَدِّي الْخَطَّابُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ عَجْلاَنَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِعَنْزٍ مَيِّتَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مَا كَانَ عَلَى أَهْلِ هَذِهِ الشَّاةِ لَوِ انْتَفَعُوا بِإِهَابِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlgan bir echkining yonidan oʻtib qolib: «Bu qoʻyning egalari uning terisidan foydalansalar, ularga nima ziyon boʻlardi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлган бир эчкининг ёнидан ўтиб қолиб: «Бу қўйнинг эгалари унинг терисидан фойдалансалар, уларга нима зиён бўларди?» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَمْقُلْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning idishiga pashsha tushsa, uni (idishga) botirib olsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг идишига пашша тушса, уни (идишга) ботириб олсин», дедилар.