حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ أَبُو عُمَرَ الْحَوْضِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، وَالْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ، مَوْلَى أَبِي قِلاَبَةَ وَكَانَ مَعَهُ بِالشَّأْمِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، اسْتَشَارَ النَّاسَ يَوْمًا قَالَ مَا تَقُولُونَ فِي هَذِهِ الْقَسَامَةِ فَقَالُوا حَقٌّ، قَضَى بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَضَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ، قَبْلَكَ. قَالَ وَأَبُو قِلاَبَةَ خَلْفَ سَرِيرِهِ فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ فَأَيْنَ حَدِيثُ أَنَسٍ فِي الْعُرَنِيِّينَ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ إِيَّاىَ حَدَّثَهُ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ. قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ مِنْ عُرَيْنَةَ. وَقَالَ أَبُو قِلاَبَةَ عَنْ أَنَسٍ مِنْ عُكْلٍ. ذَكَرَ الْقِصَّةَ.
(Abu Rajo — Abu Qilobaning mavlosi, u (Abu Qiloba) bilan Shomda edi — rivoyat qildi)ki, Umar ibn Abdulaziz bir kuni odamlar bilan maslahatlashib: «Bu qasoma (qasamʼyordamida hukm) haqida nima deysizlar?» dedi. Ular: «(U) haqdir, Rasululloh ﷺ u bilan hukm qilganlar va sizdan oldingi xalifalar ham u bilan hukm qilganlar», deyishdi. Abu Qiloba uning soʻrisi ortida (oʻtirgan) edi. Anbasa ibn Saʼid: «Anasning Uraniylar haqidagi hadisi qani (uni unutdingmi)?» dedi. Abu Qiloba: «Uni menga Anas ibn Molik (oʻzi) rivoyat qildi», dedi. Abdulaziz ibn Suhayb Anasdan: ‹Uraynadan› deb (keltirdi); Abu Qiloba esa Anasdan: ‹Ukldan› deb (keltirdi). (Abu Rajo) bu qissani zikr qildi.(Абу Ражо — Абу Қилобанинг мавлоси, у (Абу Қилоба) билан Шомда эди — ривоят қилди)ки, Умар ибн Абдулазиз бир куни одамлар билан маслаҳатлашиб: «Бу қасома (қасамъёрдамида ҳукм) ҳақида нима дейсизлар?» деди. Улар: «(У) ҳақдир, Расулуллоҳ ﷺ у билан ҳукм қилганлар ва сиздан олдинги халифалар ҳам у билан ҳукм қилганлар», дейишди. Абу Қилоба унинг сўриси ортида (ўтирган) эди. Анбаса ибн Саъид: «Анаснинг Уранийлар ҳақидаги ҳадиси қани (уни унутдингми)?» деди. Абу Қилоба: «Уни менга Анас ибн Молик (ўзи) ривоят қилди», деди. Абдулазиз ибн Суҳайб Анасдан: ‹Урайнадан› деб (келтирди); Абу Қилоба эса Анасдан: ‹Уклдан› деб (келтирди). (Абу Ражо) бу қиссани зикр қилди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الصُّبْحَ قَرِيبًا مِنْ خَيْبَرَ بِغَلَسٍ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ، فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ". فَخَرَجُوا يَسْعَوْنَ فِي السِّكَكِ، فَقَتَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمُقَاتِلَةَ، وَسَبَى الذُّرِّيَّةَ، وَكَانَ فِي السَّبْىِ صَفِيَّةُ، فَصَارَتْ إِلَى دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، ثُمَّ صَارَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا. فَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ لِثَابِتٍ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ آنْتَ قُلْتَ لأَنَسٍ مَا أَصْدَقَهَا فَحَرَّكَ ثَابِتٌ رَأْسَهُ تَصْدِيقًا لَهُ.
Paygʻambar ﷺ Xaybar yaqinida bomdodni tong (qorongʻuligida) oʻqidilar, soʻng: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻ ldi! Albatta biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi qancha yomon!» dedilar. (Yahudiylar) koʻchalarda yugurib chiqdilar. Paygʻambar ﷺ jangchilarni oʻldirdilar va zurriyot (bola-chaqa)ni asir oldilar. Asirlar orasida Safiyya bor edi, u (avval) Dihya al-Kalbiyga tegdi, soʻng Paygʻambar ﷺga oʻtdi. U zot uni ozod qilishni unga mahr qildilar (ozodligini sadoq qildilar). Abdulaziz ibn Suhayb Sobitga: «Ey Abu Muhammad, sen Anasga: ‹U zot unga nima mahr berdilar?› deb (soʻradingmi)?» dedi. Sobit boshini — uni (Abdulaziz soʻzini) tasdiqlab — qimirlatdi (ha, deb).Пайғамбар ﷺ Хайбар яқинида бомдодни тонг (қоронғулигида) ўқидилар, сўнг: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бў лди! Албатта биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги қанча ёмон!» дедилар. (Яҳудийлар) кўчаларда югуриб чиқдилар. Пайғамбар ﷺ жангчиларни ўлдирдилар ва зурриёт (бола-чақа)ни асир олдилар. Асирлар орасида Сафийя бор эди, у (аввал) Диҳя ал-Калбийга тегди, сўнг Пайғамбар ﷺга ўтди. У зот уни озод қилишни унга маҳр қилдилар (озодлигини садоқ қилдилар). Абдулазиз ибн Суҳайб Собитга: «Эй Абу Муҳаммад, сен Анасга: ‹У зот унга нима маҳр бердилар?› деб (сўрадингми)?» деди. Собит бошини — уни (Абдулазиз сўзини) тасдиқлаб — қимирлатди (ҳа, деб).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُمْ سَمِعُوهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا يَقُولُ " لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi: u: bizga Hushaym aytib berdi, dedi, bizga Yahyo ibn Abu Ishoq, Abdulaziz ibn Suhayb va Humayd at-Tavil Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan xabar berdilar. Ular undan eshitdilar, u: «Men Rasululloh ﷺ haj va umra uchun birga talbiya aytayotganlarini eshitdim, u zot ﷺ: ‹Labbayka, umra va haj, labbayka, umra va haj›, der edilar», deganini eshitdilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди: у: бизга Ҳушайм айтиб берди, деди, бизга Яҳё ибн Абу Ишоқ, Абдулазиз ибн Суҳайб ва Ҳумайд ат-Тавил Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан хабар бердилар. Улар ундан эшитдилар, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳаж ва умра учун бирга талбия айтаётганларини эшитдим, у зот ﷺ: ‹Лаббайка, умра ва ҳаж, лаббайка, умра ва ҳаж›, дер эдилар», деганини эшитдилар.