Abdulloh ibn Mas'ud al-Hudaliy

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ‏}‏ قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ أَسْلَمُوا وَكَانُوا يُعْبَدُونَ فَبَقِيَ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ عَلَى عِبَادَتِهِمْ وَقَدْ أَسْلَمَ النَّفَرُ مِنَ الْجِنِّ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Alloh azza va jallaning: {Ana oʻshalar (mushriklar) duo qilib chaqirayotgan zotlarning oʻzlari ham qaysilari Rabbisiga yaqinroq boʻlish uchun Unga vasila (yaqinlik) izlamoqdalar} (Isro 57) degan soʻzi haqida dedi: «Jinlardan bir guruh musulmon boʻlgan edi, holbuki ularga ibodat qilinardi. Bas, ularga ibodat qilib turganlar oʻz ibodatlarida (davom etib) qoldilar, vaholanki jinlardan boʻlgan oʻsha guruh musulmon boʻlib boʻlgan edi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳ азза ва жалланинг: {Ана ўшалар (мушриклар) дуо қилиб чақираётган зотларнинг ўзлари ҳам қайсилари Раббисига яқинроқ бўлиш учун Унга васила (яқинлик) изламоқдалар} (Исро 57) деган сўзи ҳақида деди: «Жинлардан бир гуруҳ мусулмон бўлган эди, ҳолбуки уларга ибодат қилинарди. Бас, уларга ибодат қилиб турганлар ўз ибодатларида (давом этиб) қолдилар, ваҳоланки жинлардан бўлган ўша гуруҳ мусулмон бўлиб бўлган эди».

حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، ‏{‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ‏}‏ قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنَ الإِنْسِ يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنَ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ النَّفَرُ مِنَ الْجِنِّ ‏.‏ وَاسْتَمْسَكَ الإِنْسُ بِعِبَادَتِهِمْ فَنَزَلَتْ ‏{‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ‏}‏ وَحَدَّثَنِيهِ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Ana oʻshalar duo qilib chaqirayotgan zotlarning oʻzlari ham Rabbisiga vasila izlamoqdalar}. U dedi: «Insonlardan bir guruh jinlardan boʻlgan bir guruhga ibodat qilar edilar. Bas, jinlardan boʻlgan oʻsha guruh musulmon boʻldi-yu, insonlar ularga ibodat qilishda davom etdilar. Shunda: {Ana oʻshalar duo qilib chaqirayotgan zotlarning oʻzlari ham Rabbisiga vasila izlamoqdalar} — (oyati) nozil boʻldi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Ана ўшалар дуо қилиб чақираётган зотларнинг ўзлари ҳам Раббисига васила изламоқдалар}. У деди: «Инсонлардан бир гуруҳ жинлардан бўлган бир гуруҳга ибодат қилар эдилар. Бас, жинлардан бўлган ўша гуруҳ мусулмон бўлди-ю, инсонлар уларга ибодат қилишда давом этдилар. Шунда: {Ана ўшалар дуо қилиб чақираётган зотларнинг ўзлари ҳам Раббисига васила изламоқдалар} — (ояти) нозил бўлди».

وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، مَسْعُودٍ ‏{‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ‏}‏ قَالَ نَزَلَتْ فِي نَفَرٍ مِنَ الْعَرَبِ كَانُوا يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنَ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ الْجِنِّيُّونَ وَالإِنْسُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ فَنَزَلَتْ ‏{‏ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ‏}‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Ana oʻshalar duo qilib chaqirayotgan zotlarning oʻzlari ham Rabbisiga vasila izlamoqdalar}. U dedi: «Bu (oyat) arablardan jinlardan boʻlgan bir guruhga ibodat qilib turgan bir guruh haqida nozil boʻldi. Bas, jinlar musulmon boʻldilar, ularga ibodat qilib turgan insonlar esa (buni) sezmas edilar. Shunda: {Ana oʻshalar duo qilib chaqirayotgan zotlarning oʻzlari ham Rabbisiga vasila izlamoqdalar} — (oyati) nozil boʻldi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Ана ўшалар дуо қилиб чақираётган зотларнинг ўзлари ҳам Раббисига васила изламоқдалар}. У деди: «Бу (оят) араблардан жинлардан бўлган бир гуруҳга ибодат қилиб турган бир гуруҳ ҳақида нозил бўлди. Бас, жинлар мусулмон бўлдилар, уларга ибодат қилиб турган инсонлар эса (буни) сезмас эдилар. Шунда: {Ана ўшалар дуо қилиб чақираётган зотларнинг ўзлари ҳам Раббисига васила изламоқдалар} — (ояти) нозил бўлди».

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَبْدَةُ، بْنُ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ بِئْسَمَا لِلرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ نَسِيتُ سُورَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ أَوْ نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ بَلْ هُوَ نُسِّيَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Kishining: ‹Falon-falon surani unutdim›, yo: ‹Falon-falon oyatni unutdim›, deyishi qanchalik yomon. Aksincha, u (oʻzi unutmadi, balki) unuttirildi», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Кишининг: ‹Фалон-фалон сурани унутдим›, ё: ‹Фалон-фалон оятни унутдим›, дейиши қанчалик ёмон. Аксинча, у (ўзи унутмади, балки) унуттирилди», дедилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh mol ato etgan, uni haq yoʻlida sarflashga musallat qilingan kishi; va Alloh hikmat ato etgan, u bilan hukm chiqaruvchi va uni oʻrgatuvchi kishi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ мол ато этган, уни ҳақ йўлида сарфлашга мусаллат қилинган киши; ва Аллоҳ ҳикмат ато этган, у билан ҳукм чиқарувчи ва уни ўргатувчи киши», — дедилар.