- التاسع: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ليلة، فأطال القيام حتى هممت بأمر سوء! قيل: وما هممت به؟
قال: هممت أن أجلس وأدعه. ((متفق عليه)).
Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh dedi: «Bir kechasi men Paygʻambar ﷺ bilan tahajjud namozini oʻqidim; u zot shunchalik (uzoq) qoyim turdilarki, menga bir yomon (xayol) keldi». Biz: «U yomon (xayol) nima edi?» — dedik. U: «(Xayol) — oʻtirib, Paygʻambar ﷺ ni (qoyim) tashlab (qoldirish) edi», — dedi.Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ деди: «Бир кечаси мен Пайғамбар ﷺ билан таҳажжуд намозини ўқидим; у зот шунчалик (узоқ) қойим турдиларки, менга бир ёмон (хаёл) келди». Биз: «У ёмон (хаёл) нима эди?» — дедик. У: «(Хаёл) — ўтириб, Пайғамбар ﷺ ни (қойим) ташлаб (қолдириш) эди», — деди.
- الحادي عشر: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم: " الجنة أقرب إلى أحدكم من شراك نعله، والنار مثل ذلك" ((رواه البخاري)).
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Jannat har biringizga oyogʻining tasmasidan ham yaqinroqdir; doʻzax ham xuddi shunday (yaqindir)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Жаннат ҳар бирингизга оёғининг тасмасидан ҳам яқинроқдир; дўзах ҳам худди шундай (яқиндир)», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "هلك المتنطعون" قالها ثلاثاً " ((رواه مسلم))
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Dinda) haddan oshib, mubolagʻa qiluvchilar halok boʻldilar», dedilar. Buni uch marta takrorladilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Динда) ҳаддан ошиб, муболаға қилувчилар ҳалок бўлдилар», дедилар. Буни уч марта такрорладилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "ليس من نفس تقتل ظلماً إلا كان على ابن آدم الأول كفل من دمها لأنه كان أول من سن القتل" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bironta jon zulm bilan oʻldirilsa, albatta uning qonidan (gunohidan) bir ulush Odam (alayhissalom)ning birinchi oʻgʻliga ham (yoziladi), chunki u qotillikni birinchi boʻlib joriy qilgan edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биронта жон зулм билан ўлдирилса, албатта унинг қонидан (гуноҳидан) бир улуш Одам (алайҳиссалом)нинг биринчи ўғлига ҳам (ёзилади), чунки у қотилликни биринчи бўлиб жорий қилган эди», — дедилар.
- الثاني: عن ابن مسعود رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ما من نبي بعثه الله في أمة قبلي إلا كان له من أمته حواريون وأصحاب يأخذون بسنته ويقتدون بأمره، ثم إنها تختلف من بعدهم خلوف يقولون مالا يفعلون ويفعلون ما لا يؤمرون، فمن جاهدهم بيده فهو مؤمن، ومن جاهدهم بقلبه فهو مؤمن، ومن جاهدهم بلسانه فهو مؤمن ، وليس وراء ذلك الإيمان حبة خردل" ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan oldin Alloh biror ummatga (paygʻambar qilib) yuborgan har bir paygʻambarning oʻz ummatidan havoriylari (sodiq yordamchilari) va ashoblari boʻlgan — ular uning sunnatiga ergashar va buyruqiga (amal qilib) iqtido qilardilar. Soʻng ulardan keyin shunday (yomon) avlodlar paydo boʻladiki, ular qilmaydigan narsani aytadilar va buyurilmagan narsani qiladilar. Bas, kim ular bilan qoʻli bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan tili bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan qalbi bilan jihod qilsa, u moʻmindir; bundan keyin (narida) esa iymondan bir dona xardal (gorchitsa donasi)cha (ham) yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан олдин Аллоҳ бирор умматга (пайғамбар қилиб) юборган ҳар бир пайғамбарнинг ўз умматидан ҳаворийлари (содиқ ёрдамчилари) ва ашоблари бўлган — улар унинг суннатига эргашар ва буйруқига (амал қилиб) иқтидо қилардилар. Сўнг улардан кейин шундай (ёмон) авлодлар пайдо бўладики, улар қилмайдиган нарсани айтадилар ва буюрилмаган нарсани қиладилар. Бас, ким улар билан қўли билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан тили билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан қалби билан жиҳод қилса, у мўминдир; бундан кейин (нарида) эса иймондан бир дона хардал (горчитса донаси)ча (ҳам) йўқ», дедилар.
- الثالث عشر: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إن أول ما دخل النقص على بني إسرائيل أنه كان الرجل يلقى الرجل فيقول: يا هذا اتق الله ودع ما تصنع فإنه لا يحل لك، ثم يلقاه من الغد وهو على حاله، فلا يمنعه ذلك أن يكون أكيله وشريبه وقعيده، فلما فعلوا ذلك ضرب الله قلوب بعضهم ببعض" ثم قال: {لعن الذين كفروا من بني إسرائيل على لسان داود وعيسى ابن مريم ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون. كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه لبئس ما كانوا يفعلون. ترى كثيرًا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم } إلى قوله: {فاسقون} ((المائد: 78،81)) ثم قال: " كلا، والله لتأمرن بالمعروف ولتنهون عن المنكر، ولتأخذن على يد الظالم ولتأطرنه على الحق أطرا، ولتقصرنه على الحق قصرا، أو ليضربن الله بقلوب بعضكم على بعض، ثم ليلعننكم كما لعنهم" ((رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديث حسن)).
هذا لفظ أبي داود، ولفظ الترمذي: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لما وقعت بنو إسرائيل في المعاصي نهتهم علماؤهم فلم ينتهوا، فجالسوهم في مجالسهم وواكلوهم وشاربوهم، فضرب الله قلوب بعضهم ببعض، ولعنهم على لسان داود وعيسى ابن مريم ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون فجلس رسول الله صلى الله عليه وسلم، وكان متكئًا فقال: لا والذي نفسي بيده حتى تأطروهم على الحق أطرا .
قوله: تأطروهم أي تعطفوهم. ولتقصرنه أي لتحبسنه.
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bani Isroilga kirib kelgan birinchi nuqson shu boʻldiki, bir kishi boshqa bir kishini uchratib qolib, unga: ‹Ey falonchi, Allohdan qoʻrq va qilayotgan ishingni tashla, chunki u senga halol emas›, — der edi. Soʻngra ertasi kuni uni yana uchratganida, bu (gunoh) uni u bilan birga taom yeyish, ichish va birga oʻtirishdan toʻsmas edi. Ular shunday qilganlarida, Alloh ularning baʼzilarining qalbini baʼzilariga urib qoʻydi (yaʼni qalblarini bir-biriga oʻxshatib qoʻydi)». Soʻngra: {Bani Isroildan kufr keltirganlar Dovud va Maryam oʻgʻli Iyso tili bilan laʼnatlandilar} — {…fosiqlardir} — degan oyatigacha tilovat qildilar. Soʻngra: «Yoʻq, Allohga qasamki, albatta, yaxshilikka buyurursiz, yomonlikdan qaytarursiz va zolimning qoʻlidan ushlab, uni haqqa qaytarib, haq uzra mahkam ushlaysiz», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бани Исроилга кириб келган биринчи нуқсон шу бўлдики, бир киши бошқа бир кишини учратиб қолиб, унга: ‹Эй фалончи, Аллоҳдан қўрқ ва қилаётган ишингни ташла, чунки у сенга ҳалол эмас›, — дер эди. Сўнгра эртаси куни уни яна учратганида, бу (гуноҳ) уни у билан бирга таом ейиш, ичиш ва бирга ўтиришдан тўсмас эди. Улар шундай қилганларида, Аллоҳ уларнинг баъзиларининг қалбини баъзиларига уриб қўйди (яъни қалбларини бир-бирига ўхшатиб қўйди)». Сўнгра: {Бани Исроилдан куфр келтирганлар Довуд ва Марям ўғли Ийсо тили билан лаънатландилар} — {…фосиқлардир} — деган оятигача тиловат қилдилар. Сўнгра: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, албатта, яхшиликка буюрурсиз, ёмонликдан қайтарурсиз ва золимнинг қўлидан ушлаб, уни ҳаққа қайтариб, ҳақ узра маҳкам ушлайсиз», — дедилар.
- عن أبي عبد الرحمن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: سألت النبي صلى الله عليه وسلم : أي العمل أحب إلى الله تعالى؟ قال " الصلاة على وقتها" قلت: ثم أي؟ قال: " بر الوالدين" قلت: ثم أي؟ قال: " الجهاد في سبيل الله" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Allohga qaysi amal eng mahbubroqdir?› deb soʻradim. U zot: ‹Vaqtida oʻqilgan namoz, ota-onaga yaxshilik qilish va Alloh yoʻlida jihod qilishdir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аллоҳга қайси амал энг маҳбуброқдир?› деб сўрадим. У зот: ‹Вақтида ўқилган намоз, ота-онага яхшилик қилиш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдир›, дедилар.»
- وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "ليلني منكم أولو الأحلام والنهى، ثم الذين يلونهم" ثلاثًا "وإياكم وهيشات الأسوق" ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga sizlardan aql va idrok egalari yaqin tursin, soʻng ularga yaqin turuvchilar», — dedilar (buni uch marta takrorladilar) — «va bozorlarning shovqin-suronidan ehtiyot boʻlinglar».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга сизлардан ақл ва идрок эгалари яқин турсин, сўнг уларга яқин турувчилар», — дедилар (буни уч марта такрорладилар) — «ва бозорларнинг шовқин-суронидан эҳтиёт бўлинглар».
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: جاء رجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله كيف تقول في رجل أحب قومًا ولم يلحق بهم؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم :" المرء مع من أحب" ((متفق عليه)) .
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir kishi Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, bir qavmni sevadigan, ammo (amalda) ularga yetib bormagan kishi haqida nima deysiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻzi sevgan (kishi) bilan birgadir» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, бир қавмни севадиган, аммо (амалда) уларга етиб бормаган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўзи севган (киши) билан биргадир» дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، قال: حدثنا رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهو الصادق المصدوق: "إن أحدكم يجمع خلقه في بطن أمه أربعين يوماً نطفةً، ثم يكون علقة مثل ذلك، ثم يكون مضغةً مثل ذلك، ثم يرسل الملك، فينفخ فيه الروح، ويؤمر بأربع كلمات: يكتب رزقه، وأجله، وعمله، وشقى أم سعيد. فوالذي لا إله غيره إن أحدكم ليعمل بعمل أهل الجنة حتى ما يكون بينه وبينها إلى ذراع، فيسبق عليه الكتاب ، فيعمل بعمل أهل النار فيدخلها، وإن أحدكم ليعمل بعلم أهل النار حتى ما يكون بينه وبينها إلا ذراع، فيسبق عليه الكتاب فيعمل بعمل أهل الجنة فيدخلها" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rasululloh ﷺ — u zot rost soʻzlovchi, (Olloh tomonidan) tasdiqlangan zotdir — hadis aytib, dedilar: «Sizlardan birortangizning yaratilishi onasining qornida qirq kun (toʻplanib) jamlanadi, soʻng shuncha (qirq kun) muddatda u alaqa (laxta qon) boʻladi, soʻng shuncha (qirq kun) muddatda u mudgʻa (chaynalgan goʻsht boʻlagi) boʻladi. Soʻng (unga) farishta yuborilib, unga ruh puflaydi va (farishtaga) toʻrt soʻz — uning rizqini, ajalini, amalini hamda baxtsiz yoki baxtli boʻlishini yozish buyuriladi. Oʻzidan boshqa iloh boʻlmagan Zotga qasamki, sizlardan biri jannat ahlining amalini qiladi, hatto u bilan jannat orasida bir gazdan boshqa (masofa) qolmaydi, shunda unga (azaliy) yozuv oʻzib ketadi va u doʻzax ahlining amalini qilib, doʻzaxga kiradi. Sizlardan biri esa doʻzax ahlining amalini qiladi, hatto u bilan doʻzax orasida bir gazdan boshqa (masofa) qolmaydi, shunda unga (azaliy) yozuv oʻzib ketadi va u jannat ahlining amalini qilib, jannatga kiradi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Расулуллоҳ ﷺ — у зот рост сўзловчи, (Оллоҳ томонидан) тасдиқланган зотдир — ҳадис айтиб, дедилар: «Сизлардан бирортангизнинг яратилиши онасининг қорнида қирқ кун (тўпланиб) жамланади, сўнг шунча (қирқ кун) муддатда у алақа (лахта қон) бўлади, сўнг шунча (қирқ кун) муддатда у мудға (чайналган гўшт бўлаги) бўлади. Сўнг (унга) фаришта юборилиб, унга руҳ пуфлайди ва (фариштага) тўрт сўз — унинг ризқини, ажалини, амалини ҳамда бахтсиз ёки бахтли бўлишини ёзиш буюрилади. Ўзидан бошқа илоҳ бўлмаган Зотга қасамки, сизлардан бири жаннат аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан жаннат орасида бир газдан бошқа (масофа) қолмайди, шунда унга (азалий) ёзув ўзиб кетади ва у дўзах аҳлининг амалини қилиб, дўзахга киради. Сизлардан бири эса дўзах аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан дўзах орасида бир газдан бошқа (масофа) қолмайди, шунда унга (азалий) ёзув ўзиб кетади ва у жаннат аҳлининг амалини қилиб, жаннатга киради», — дедилар.
- وعنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم " يؤتى بجهنم يومئذ لها سبعون ألف زمام مع كل زمام سبعون ألف ملك يجرونها " (( رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻsha kuni jahannam keltiriladi, uning yetmish ming jilovi boʻladi, har bir jilov bilan yetmish ming farishta uni tortib (keltiradi)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўша куни жаҳаннам келтирилади, унинг етмиш минг жилови бўлади, ҳар бир жилов билан етмиш минг фаришта уни тортиб (келтиради)», — дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، قال: كنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم في قبة نحوا من أربعين ، فقال: "أترضون أن تكونوا ربع أهل الجنة؟" قلنا نعم، قال: أترضون أن تكونوا ثلث أهل الجنة؟ قلنا: نعم، قال: "والذي نفسى محمد بيده إني لأرجو أن تكونوا نصف أهل الجنة، وذلك أن الجنة لا يدخلها إلا نفس مسلمة، وما أنتم في أهل الشرك إلا كالشعرة البيضاء في جلد الثور الأسود، أو كالشعرة السوداء في جلد الثور الأحمر" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir chodirda edik. U zot: «Jannat ahlining toʻrtdan bir qismi boʻlishga rozimisizlar?», dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Jannat ahlining uchdan bir qismi boʻlishga rozimisizlar?», dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men sizlar jannat ahlining yarmi boʻlishingizni umid qilaman. Chunki jannatga faqat musulmon jongina kiradi. Sizlar mushriklar orasida qora hoʻkiz terisidagi bitta oq tukdek, yoxud qizil hoʻkiz terisidagi bitta qora tukdeksizlar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир чодирда эдик. У зот: «Жаннат аҳлининг тўртдан бир қисми бўлишга розимисизлар?», дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Жаннат аҳлининг учдан бир қисми бўлишга розимисизлар?», дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен сизлар жаннат аҳлининг ярми бўлишингизни умид қиламан. Чунки жаннатга фақат мусулмон жонгина киради. Сизлар мушриклар орасида қора ҳўкиз терисидаги битта оқ тукдек, ёхуд қизил ҳўкиз терисидаги битта қора тукдексизлар», дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، أن رجلاً أصاب من امرأة قبلة، فأتى النبي، صلى الله عليه وسلم، فأخبره، فأنزل الله تعالى: { وأقم الصلاة طرفي النهار وزلفاً من الليل إن الحسنات يذهبن السيئات } ((هود:114)) فقال الرجل: ألي هذا يا رسول الله؟ قال " لجميع أمتى كلهم" ((متفق عليه)) .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi (nomashruʼ ravishda) bir ayolni oʻpdi, soʻng Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, buni xabar berdi. Alloh: ‹Kunduzning ikki tarafida va kechaning baʼzi soatlarida namozni toʻkis oʻqi (yaʼni besh vaqt farz namoz). Albatta, yaxshi amallar yomon (kichik gunoh)larni ketkazadi (oʻchiradi)› (Hud, 114) — (oyatini) nozil qildi. U kishi Rasululloh ﷺ dan: «Bu menga (xosmi)?» — dedi. U zot: «Bu — barcha ummatimga», — dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши (номашруъ равишда) бир аёлни ўпди, сўнг Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, буни хабар берди. Аллоҳ: ‹Кундузнинг икки тарафида ва кечанинг баъзи соатларида намозни тўкис ўқи (яъни беш вақт фарз намоз). Албатта, яхши амаллар ёмон (кичик гуноҳ)ларни кетказади (ўчиради)› (Ҳуд, 114) — (оятини) нозил қилди. У киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Бу менга (хосми)?» — деди. У зот: «Бу — барча умматимга», — дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم، “الجنة أقرب إلى أحدكم من شراك نعله، والنار مثل ذلك" ((رواه البخاري)).
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Jannat har biringizga oyogʻining tasmasidan ham yaqinroqdir; doʻzax ham xuddi shunday (yaqindir)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Жаннат ҳар бирингизга оёғининг тасмасидан ҳам яқинроқдир; дўзах ҳам худди шундай (яқиндир)», дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، قال: قال لي النبي، صلى الله عليه وسلم، “اقرأ علي القرآن” قلت: يا رسول الله أقرأ عليك وعليك أنزل ؟! قال:"إنى أحب أن أسمعه من غيري” فقرأت عليه سورة النساء، حتى جئت إلى هذه الآية (فكيف إذا جئنا من كل أمة بشهيد وجئنا بك على هؤلاء شهيداً} ((النساء:41)) قال: "حسبك الآن" فالتفت إليه، فإذا عيناه تذرفان . ((متفق عليه)) .
(Abida, Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ menga: «Menga Qurʼon oʻqib ber», dedilar. Men: «Senga oʻqib beraymi — holbuki u senga nozil qilingan-ku?» dedim. U zot: «Albatta men uni oʻ zimdan boshqadan eshitishni yaxshi koʻ raman», dedilar.(Абида, Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ менга: «Менга Қуръон ўқиб бер», дедилар. Мен: «Сенга ўқиб берайми — ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку?» дедим. У зот: «Албатта мен уни ў зимдан бошқадан эшитишни яхши кў раман», дедилар.
- وعن عَبْدِ اللَّه بنِ مسعودٍ ، رضي اللَّه عنه ، قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم" لا تتخذوا الضيعة فترغبوا في الدنيا".
((رواه الترمذي وقال : حديثٌ حسنٌ )).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Ortiqcha) yer-mulk orttirmanglar, aks holda dunyoga ragʻbat qoʻyib qolasizlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Ортиқча) ер-мулк орттирманглар, акс ҳолда дунёга рағбат қўйиб қоласизлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
- وعن عبد الله بن مسعود، رضي الله عنه، قال: نام رسول الله صلى الله عليه وسلم، على حصير، فقال وقد أثر في جنبه. قلنا: يا رسول الله لو اتخذنا لك وطاء! فقال: " مالي وللدنيا؟ ما أنا في الدنيا إلا كراكب استظل تحت شجرة ثم راح وتركها”.
((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boʻyrada uxlab, oʻrinlaridan turdilar, boʻyra (izi) yonboshlarida iz qoldirgan edi. Biz: «Yo Rasululloh, sizga (yumshoq) toʻshak tayyorlasak boʻlmasmidi?» dedik. Shunda u zot: «Mening dunyo bilan ne ishim bor?! Men bu dunyoda bir daraxt tagida soyalanib, soʻng ketib, uni tashlab qoʻyadigan otliqdan boshqa narsa emasman», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Umar va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бўйрада ухлаб, ўринларидан турдилар, бўйра (изи) ёнбошларида из қолдирган эди. Биз: «Ё Расулуллоҳ, сизга (юмшоқ) тўшак тайёрласак бўлмасмиди?» дедик. Шунда у зот: «Менинг дунё билан не ишим бор?! Мен бу дунёда бир дарахт тагида сояланиб, сўнг кетиб, уни ташлаб қўядиган отлиқдан бошқа нарса эмасман», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Умар ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "من أصابته فاقة فأنزلها بالناس لم تسد فاقته، ومن أنزلها بالله، فيوشك الله له برزق عاجل أو آجل"
((رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديث حسن))
"يوشك" بكسر الشين: أي يسرع.
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Kimga muhtojlik yetsa-yu, uni odamlarga arz qilsa, uning muhtojligi bartaraf boʻlmaydi. Kim uni Allohga arz qilsa, Alloh tezda unga behojatlikni nasib etadi — yo tez (kelguvchi) ajal bilan, yo tez (kelguvchi) boylik bilan», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга муҳтожлик етса-ю, уни одамларга арз қилса, унинг муҳтожлиги бартараф бўлмайди. Ким уни Аллоҳга арз қилса, Аллоҳ тезда унга беҳожатликни насиб этади — ё тез (келгувчи) ажал билан, ё тез (келгувчи) бойлик билан», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "لا حسد إلا فى اثنتين: رجل آتاه الله مالاً، فسلطه على هلكته فى الحق، ورجل آتاه الله حكمة، فهو يقضي بها ويعلمها" ((متفق عليه)).
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Faqat ikki (kishi)da hasad (gʻipta) (joiz): Alloh mol-dunyo bergan va uni toʻgʻri yoʻlda sarflaydigan kishi; hamda Alloh hikmat (yaʼni diniy ilm) bergan va u (shunga) qarab hukm qiladigan hamda uni boshqalarga oʻrgatadigan kishi».Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Фақат икки (киши)да ҳасад (ғипта) (жоиз): Аллоҳ мол-дунё берган ва уни тўғри йўлда сарфлайдиган киши; ҳамда Аллоҳ ҳикмат (яъни диний илм) берган ва у (шунга) қараб ҳукм қиладиган ҳамда уни бошқаларга ўргатадиган киши».
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : “أيكم مال وارثه أحب إليه من ماله؟” قالوا: يا رسول الله، ما منا أحد إلا ماله أحب إليه. قال: "فإن ماله ما قدم ومال وارثه ما أخر" ((رواه البخاري)).
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Qaysingizga oʻz molidan koʻra vorisining moli sevimliroq?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, bizdan birortamiz boʻlmaydiki, oʻz moli unga sevimliroq boʻlmasa», dedilar. U zot: «(Bilingki,) uning (haqiqiy) moli — (yaxshilikka) oldindan yuborgani; vorisining moli esa — (oʻzidan) keyinga qoldirganidir», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Қайсингизга ўз молидан кўра ворисининг моли севимлироқ?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биздан бирортамиз бўлмайдики, ўз моли унга севимлироқ бўлмаса», дедилар. У зот: «(Билингки,) унинг (ҳақиқий) моли — (яхшиликка) олдиндан юборгани; ворисининг моли эса — (ўзидан) кейинга қолдирганидир», дедилар.
- وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : “ لا حسد إلا فى اثنتين : رجل آتاه الله مالاً ، فسلطه على هلكته فى الحق، ورجل آتاه الله حكمة فهو يقضي بها ويعلمها” ((متفق عليه وتقدم شرحه قريباً)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh mol ato etgan, uni haq yoʻlida sarflashga musallat qilingan kishi; va Alloh hikmat ato etgan, u bilan hukm chiqaruvchi va uni oʻrgatuvchi kishi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ мол ато этган, уни ҳақ йўлида сарфлашга мусаллат қилинган киши; ва Аллоҳ ҳикмат ато этган, у билан ҳукм чиқарувчи ва уни ўргатувчи киши», — дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: خط النبي صلى الله عليه وسلم خطا مربعا، وخط خطاً فى الوسط خارجاً منه، وخط خططاً صغاراً إلى هذا الذى فى الوسط من جانبه الذى فى الوسط، فقال: “هذا الإنسان، وهذا أجله محيطا به -أو قد أحاط به- وهذا الذى هو خارج أمله، وهذه الخطط الصغار الأعراض فإن أخطأه هذا ، نهشه هذا، وإن أخطأه هذا نهشه هذا” ((رواه البخاري))
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ toʻrtburchak (chiziq) chizdilar, uning oʻrtasiga — undan tashqariga chiqib ketadigan — bir chiziq tortdilar, soʻng oʻrtadagi (chiziq)ning yon tomonidan unga qarab kichik chiziqlar chizdilar va: «Bu — inson; mana bu (toʻrtburchak) — uni har tomondan oʻrab turgan — yoki: oʻrab olgan — ajali; tashqariga chiqib ketgani — uning orzusi; bu kichik chiziqlar esa — (turli) ofatlardir. Agar bunisi (bir ofat) unga tegmasa, anavisi tishlaydi; agar anavisi tegmasa, bunisi tishlaydi», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ тўртбурчак (чизиқ) чиздилар, унинг ўртасига — ундан ташқарига чиқиб кетадиган — бир чизиқ тортдилар, сўнг ўртадаги (чизиқ)нинг ён томонидан унга қараб кичик чизиқлар чиздилар ва: «Бу — инсон; мана бу (тўртбурчак) — уни ҳар томондан ўраб турган — ёки: ўраб олган — ажали; ташқарига чиқиб кетгани — унинг орзуси; бу кичик чизиқлар эса — (турли) офатлардир. Агар буниси (бир офат) унга тегмаса, анависи тишлайди; агар анависи тегмаса, буниси тишлайди», дедилар.
- وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه عن النبى صلى الله عليه وسلم قال: “لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال ذرة من كبر” فقال رجل” إن الرجل يحب أن يكون ثوبه حسناً ونعله حسناً؟ قال: “إن الله جميل يحب الجمال الكبر بطر الحق وغمط الناس” ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qalbida zarra misqolicha kibr boʻlgan kishi jannatga kirmaydi», dedilar. Bir kishi: «Kishi kiyimi chiroyli, kavushi chiroyli boʻlishini yaxshi koʻradi-ku (bu kibrmi)?» dedi. (Paygʻambar): «Albatta Alloh goʻzaldir, goʻzallikni yaxshi koʻradi. Kibr — haqni rad etish (mensimaslik) va odamlarni (kamsitib) past koʻrishdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қалбида зарра мисқолича кибр бўлган киши жаннатга кирмайди», дедилар. Бир киши: «Киши кийими чиройли, кавуши чиройли бўлишини яхши кўради-ку (бу кибрми)?» деди. (Пайғамбар): «Албатта Аллоҳ гўзалдир, гўзалликни яхши кўради. Кибр — ҳақни рад этиш (менсимаслик) ва одамларни (камситиб) паст кўришдир», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “ألا أخبركم بمن يحرم على النار -أو بمن تحرم عليه النار؟- تحرم على كل قريب هين لين سهل”. ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kimga doʻzax harom boʻlishini yoki kimga doʻzax harom qilinishini sizlarga aytib bermaymi? — har bir (odamlarga) yaqin, muloyim, yumshoq, oson (muomalali) kishiga (doʻzax haromdir)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Кимга дўзах ҳаром бўлишини ёки кимга дўзах ҳаром қилинишини сизларга айтиб бермайми? — ҳар бир (одамларга) яқин, мулойим, юмшоқ, осон (муомалали) кишига (дўзах ҳаромдир)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: كأنى أنظر إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم يحكى نبياً من الأنبياء، صلوات الله وسلامه عليهم، ضربه قومه فأدموه وهو يمسح الدم عن وجهه، ويقول: “اللهم اغفر لقومى فإنهم لا يعملون” ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Goʻyo men Paygʻambar ﷺ ni — qavmi urib, qonatib yuborgan paygʻambarlardan biri haqida gapirayotgan holda — koʻrayotgandekman; u (paygʻambar) yuzidagi qonni artar va: «Allohim! Mening qavmimni magʻfirat qil — chunki ular bilmaydilar», — derdi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Гўё мен Пайғамбар ﷺ ни — қавми уриб, қонатиб юборган пайғамбарлардан бири ҳақида гапираётган ҳолда — кўраётгандекман; у (пайғамбар) юзидаги қонни артар ва: «Аллоҳим! Менинг қавмимни мағфират қил — чунки улар билмайдилар», — дерди.
- وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : “إنها ستكون بعدى أثرة، وأمور تنكرونها!” قالوا: يا رسول الله، كيف تأمر من أدرك منا ذلك؟ قال: “تؤدون الحق الذى عليكم، وتسألون الله الذى لكم” ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta mendan keyin (oʻzganing haqqini) oʻziga olib qoʻyish (asara) va sizlar inkor qiladigan (yoqtirmaydigan) ishlar boʻladi», — dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh! Bizdan kim shunga yetishsa, unga nima buyurasiz?» — deyishdi. U zot: «Zimmangizdagi haqni ado etasiz va Allohdan oʻzingizga tegishli (haq)ni soʻraysiz», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта мендан кейин (ўзганинг ҳаққини) ўзига олиб қўйиш (асара) ва сизлар инкор қиладиган (ёқтирмайдиган) ишлар бўлади», — дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ! Биздан ким шунга етишса, унга нима буюрасиз?» — дейишди. У зот: «Зиммангиздаги ҳақни адо этасиз ва Аллоҳдан ўзингизга тегишли (ҳақ)ни сўрайсиз», — дедилар.