حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، كِلاَهُمَا عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَىِّ شَىْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ " رَأَيْتُ نُورًا " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Shaqiq aytadi: Men Abu Zarrga: «Agar men Rasululloh ﷺ ni koʻrganimda, U Zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Sen U Zotdan qaysi narsa haqida soʻramoqchi boʻlarding?» dedi. (Abdulloh): «Men U Zotdan: ‹Rabbingizni koʻrdingizmi?› deb soʻragan boʻlardim», dedim. Abu Zarr: «Men (allaqachon) soʻradim. Shunda (Paygʻambar): ‹Men Nurni koʻrdim›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтади: Мен Абу Заррга: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрганимда, У Зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Сен У Зотдан қайси нарса ҳақида сўрамоқчи бўлардинг?» деди. (Абдуллоҳ): «Мен У Зотдан: ‹Раббингизни кўрдингизми?› деб сўраган бўлардим», дедим. Абу Зарр: «Мен (аллақачон) сўрадим. Шунда (Пайғамбар): ‹Мен Нурни кўрдим›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ رضى الله عنها هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرًا مَعْلُومًا سِوَى رَمَضَانَ قَالَتْ وَاللَّهِ إِنْ صَامَ شَهْرًا مَعْلُومًا سِوَى رَمَضَانَ حَتَّى مَضَى لِوَجْهِهِ وَلاَ أَفْطَرَهُ حَتَّى يُصِيبَ مِنْهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Allohga qasamki, u zot umrlari oʻtgunicha Ramazondan boshqa biror muayyan oyni toʻliq roʻza tutmaganlar va biror oyni (roʻzasiz) butunlay ochiq qoldirmaganlar, balki undan (har oydan) albatta (roʻza) tutardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Аллоҳга қасамки, у зот умрлари ўтгунича Рамазондан бошқа бирор муайян ойни тўлиқ рўза тутмаганлар ва бирор ойни (рўзасиз) бутунлай очиқ қолдирмаганлар, балки ундан (ҳар ойдан) албатта (рўза) тутардилар».
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ - رضى الله عنها - أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ شَهْرًا كُلَّهُ قَالَتْ مَا عَلِمْتُهُ صَامَ شَهْرًا كُلَّهُ إِلاَّ رَمَضَانَ وَلاَ أَفْطَرَهُ كُلَّهُ حَتَّى يَصُومَ مِنْهُ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men u zot Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini bilmayman, biror oyni butunlay (roʻzasiz) ochiq qoldirganlarini ham bilmayman — balki undan (har oydan) albatta roʻza tutardilar — toki yoʻllariga (umr nihoyasiga) yetgunlaricha».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен у зот Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини билмайман, бирор ойни бутунлай (рўзасиз) очиқ қолдирганларини ҳам билмайман — балки ундан (ҳар ойдан) албатта рўза тутардилар — токи йўлларига (умр ниҳоясига) етгунларича».
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَهِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، - قَالَ حَمَّادٌ وَأَظُنُّ أَيُّوبَ قَدْ سَمِعَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، - قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - عَنْ صَوْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ قَدْ صَامَ . وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ قَدْ أَفْطَرَ - قَالَتْ - وَمَا رَأَيْتُهُ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «U (roʻzani shunchalik tutardilarki, hatto) biz: ‹Roʻza tutdilar, roʻza tutdilar›, der edik. Va (shunchalik) roʻza tutmasdilarki, hatto biz: ‹Roʻzani tark etdilar, roʻzani tark etdilar›, der edik. Madinaga kelganlaridan beri Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini koʻrmadim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «У (рўзани шунчалик тутардиларки, ҳатто) биз: ‹Рўза тутдилар, рўза тутдилар›, дер эдик. Ва (шунчалик) рўза тутмасдиларки, ҳатто биз: ‹Рўзани тарк этдилар, рўзани тарк этдилар›, дер эдик. Мадинага келганларидан бери Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини кўрмадим».
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي الإِسْنَادِ هِشَامًا وَلاَ مُحَمَّدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «U (roʻzani shunchalik tutardilarki, hatto) biz: ‹Roʻza tutdilar, roʻza tutdilar›, der edik. Va (shunchalik) roʻza tutmasdilarki, hatto biz: ‹Roʻzani tark etdilar, roʻzani tark etdilar›, der edik. Madinaga kelganlaridan beri Ramazondan boshqa biror oyni toʻliq roʻza tutganlarini koʻrmadim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «У (рўзани шунчалик тутардиларки, ҳатто) биз: ‹Рўза тутдилар, рўза тутдилар›, дер эдик. Ва (шунчалик) рўза тутмасдиларки, ҳатто биз: ‹Рўзани тарк этдилар, рўзани тарк этдилар›, дер эдик. Мадинага келганларидан бери Рамазондан бошқа бирор ойни тўлиқ рўза тутганларини кўрмадим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ كَانَ عُثْمَانُ يَنْهَى عَنِ الْمُتْعَةِ، وَكَانَ، عَلِيٌّ يَأْمُرُ بِهَا فَقَالَ عُثْمَانُ لِعَلِيٍّ كَلِمَةً ثُمَّ قَالَ عَلِيٌّ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّا قَدْ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَجَلْ وَلَكِنَّا كُنَّا خَائِفِينَ .
Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Usmon mutʼa (tamattuʼ)dan qaytarar, Ali esa unga buyurar edi. Shunda Usmon Aliga bir soʻz aytdi. Soʻng Ali: «Albatta bilasanki, biz Rasululloh ﷺ bilan birga tamattuʼ qilganmiz», dedi. (Usmon): «Toʻgʻri, lekin biz (oʻshanda) qoʻrqqan edik», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Усмон мутъа (таматтуъ)дан қайтарар, Али эса унга буюрар эди. Шунда Усмон Алига бир сўз айтди. Сўнг Али: «Албатта биласанки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таматтуъ қилганмиз», деди. (Усмон): «Тўғри, лекин биз (ўшанда) қўрққан эдик», деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْخِرِّيتِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ خَطَبَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ يَوْمًا بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَبَدَتِ النُّجُومُ وَجَعَلَ النَّاسُ يَقُولُونَ الصَّلاَةَ الصَّلاَةَ - قَالَ - فَجَاءَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ لاَ يَفْتُرُ وَلاَ يَنْثَنِي الصَّلاَةَ الصَّلاَةَ . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتُعَلِّمُنِي بِالسُّنَّةِ لاَ أُمَّ لَكَ . ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ فَحَاكَ فِي صَدْرِي مِنْ ذَلِكَ شَىْءٌ فَأَتَيْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ فَسَأَلْتُهُ فَصَدَّقَ مَقَالَتَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Shaqiq dedi: «Bir kuni Ibn Abbos bizga asrdan keyin xutba qildi, hatto quyosh botib, yulduzlar koʻrindi. Odamlar: ‹Namoz, namoz!› — deya boshladilar». (Roviy) dedi: «Shunda Banu Tamimdan bir kishi kelib, sira toʻxtamay va boʻshashmay: ‹Namoz, namoz!› — derdi. Ibn Abbos: ‹Sen menga sunnatni oʻrgatasanmi? Onangdan ayrilgur!› — dedi. Soʻng: ‹Men Rasululloh ﷺ ning peshin bilan asrni, shom bilan xuftonni jamlab oʻqiganlarini koʻrdim›, — dedi». Abdulloh ibn Shaqiq dedi: «Shundan koʻnglimga bir narsa (shubha) tushdi. Shu sababdan Abu Hurayraning oldiga keldim-da, undan soʻradim. U (Ibn Abbosning) soʻzini tasdiqladi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Шақиқ деди: «Бир куни Ибн Аббос бизга асрдан кейин хутба қилди, ҳатто қуёш ботиб, юлдузлар кўринди. Одамлар: ‹Намоз, намоз!› — дея бошладилар». (Ровий) деди: «Шунда Бану Тамимдан бир киши келиб, сира тўхтамай ва бўшашмай: ‹Намоз, намоз!› — дерди. Ибн Аббос: ‹Сен менга суннатни ўргатасанми? Онангдан айрилгур!› — деди. Сўнг: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг пешин билан асрни, шом билан хуфтонни жамлаб ўқиганларини кўрдим›, — деди». Абдуллоҳ ибн Шақиқ деди: «Шундан кўнглимга бир нарса (шубҳа) тушди. Шу сабабдан Абу Ҳурайранинг олдига келдим-да, ундан сўрадим. У (Ибн Аббоснинг) сўзини тасдиқлади».
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى قَالَتْ لاَ إِلاَّ أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Oishadan: ‹Nabiy ﷺ chosht (zuho) namozini oʻqir edilarmi?› deb soʻradim. U: ‹Yoʻq, safardan kelganlaridagina (oʻqirdilar)›, dedi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Оишадан: ‹Набий ﷺ чошт (зуҳо) намозини ўқир эдиларми?› деб сўрадим. У: ‹Йўқ, сафардан келганларидагина (ўқирдилар)›, деди».
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَيْسِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى قَالَتْ لاَ إِلاَّ أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Oishadan: «Nabiy ﷺ zuho (chosht) namozini oʻqirmidilar?» — deb soʻradim. U: «Yoʻq, faqat safardan qaytganlarida (oʻqirdilar)», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Оишадан: «Набий ﷺ зуҳо (чошт) намозини ўқирмидилар?» — деб сўрадим. У: «Йўқ, фақат сафардан қайтганларида (ўқирдилар)», — деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ تَطَوُّعِهِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي فِي بَيْتِي قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا ثُمَّ يَخْرُجُ فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ يَدْخُلُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْمَغْرِبَ ثُمَّ يَدْخُلُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَيُصَلِّي بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ وَيَدْخُلُ بَيْتِي فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍ فِيهِنَّ الْوِتْرُ وَكَانَ يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً قَائِمًا وَلَيْلاً طَوِيلاً قَاعِدًا وَكَانَ إِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَائِمٌ وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَاعِدٌ وَكَانَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «U zot uyimda peshindan oldin toʻrt rakaat oʻqir, soʻng chiqib odamlarga (imom boʻlib namoz) oʻqir, soʻng kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Odamlarga shom namozini oʻqir, soʻng kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Odamlarga xufton namozini oʻqir, soʻng uyimga kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Kechasi vitr ham ichida boʻlgan toʻqqiz rakaat oʻqir edilar. Kechasi uzoq vaqt tik turib va kechasi uzoq vaqt oʻtirib oʻqir edilar. Tik turib (Qurʼon) oʻqiganlarida tik turib ruku va sajda qilar, oʻtirib oʻqiganlarida oʻtirib ruku va sajda qilar edilar. Tong otganda esa ikki rakaat oʻqir edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «У зот уйимда пешиндан олдин тўрт ракаат ўқир, сўнг чиқиб одамларга (имом бўлиб намоз) ўқир, сўнг кириб икки ракаат ўқир эдилар. Одамларга шом намозини ўқир, сўнг кириб икки ракаат ўқир эдилар. Одамларга хуфтон намозини ўқир, сўнг уйимга кириб икки ракаат ўқир эдилар. Кечаси витр ҳам ичида бўлган тўққиз ракаат ўқир эдилар. Кечаси узоқ вақт тик туриб ва кечаси узоқ вақт ўтириб ўқир эдилар. Тик туриб (Қуръон) ўқиганларида тик туриб руку ва сажда қилар, ўтириб ўқиганларида ўтириб руку ва сажда қилар эдилар. Тонг отганда эса икки ракаат ўқир эдилар», деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُدَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ كُنْتُ شَاكِيًا بِفَارِسَ فَكُنْتُ أُصَلِّي قَاعِدًا فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً قَائِمًا . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechasi uzoq vaqt tik turib namoz oʻqir edilar», dedi va hadisni zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечаси узоқ вақт тик туриб намоз ўқир эдилар», деди ва ҳадисни зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ هَلْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ قَاعِدٌ قَالَتْ نَعَمْ بَعْدَ مَا حَطَمَهُ النَّاسُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqirmidilar?» — deb soʻralganida, u: «Ha, odamlar u zotni (yoshlari ulgʻayib) holdan toydirganlaridan keyin (shunday qilardilar)», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқирмидилар?» — деб сўралганида, у: «Ҳа, одамлар у зотни (ёшлари улғайиб) ҳолдан тойдирганларидан кейин (шундай қилардилар)», — деди.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ . فَذَكَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ haqida (yuqoridagiga) xuddi shunga oʻxshashini zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳақида (юқоридагига) худди шунга ўхшашини зикр қилди.