وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، وَأَبُوهُ، عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dan shu hadisning oʻxshashi (rivoyat qilindi).Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дан шу ҳадиснинг ўхшаши (ривоят қилинди).
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَنَّهُمَا اخْتَلَفَا بِالأَبْوَاءِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ . وَقَالَ الْمِسْوَرُ لاَ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ . فَأَرْسَلَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ إِلَى أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ أَسْأَلُهُ عَنْ ذَلِكَ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ بَيْنَ الْقَرْنَيْنِ وَهُوَ يَسْتَتِرُ بِثَوْبٍ - قَالَ - فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقُلْتُ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُنَيْنٍ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ أَسْأَلُكَ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَوَضَعَ أَبُو أَيُّوبَ - رضى الله عنه - يَدَهُ عَلَى الثَّوْبِ فَطَأْطَأَهُ حَتَّى بَدَا لِي رَأْسُهُ ثُمَّ قَالَ لإِنْسَانٍ يَصُبُّ اصْبُبْ . فَصَبَّ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ حَرَّكَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُهُ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Abbos bilan Misvar ibn Maxrama Abvo (degan joy)da bir-birlari bilan ixtilof qildilar. Abdulloh ibn Abbos: «Ehromdagi kishi boshini yuvadi», dedi. Misvar esa: «Ehromdagi kishi boshini yuvmaydi», dedi. Shunda Ibn Abbos meni shu haqda soʻrash uchun Abu Ayyub al-Ansoriyning oldiga yubordi. Men uning oldiga borsam, u (quduqning) ikki ustuni orasida bir kiyim bilan toʻsinib gʻusl qilayotgan ekan. (Roviy) dedi: Men unga salom berdim. U: «Bu kim?» dedi. Men: «Men Abdulloh ibn Hunaynman. Meni sening oldingga Abdulloh ibn Abbos yubordi, sendan Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida boshlarini qanday yuvar edilar — deb soʻrayman», dedim. Shunda Abu Ayyub qoʻlini kiyim ustiga qoʻyib, uni pastga tushirdi, hatto boshi menga koʻrindi. Soʻng suv quyayotgan bir kishiga: «Quy», dedi. U boshiga suv quydi, soʻng u qoʻllari bilan boshini harakatlantirib, ularni oldinga va orqaga yurgizdi, soʻng: «Men u zot ﷺ ni shunday qilayotganlarini koʻrgan edim», dedi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Аббос билан Мисвар ибн Махрама Абво (деган жой)да бир-бирлари билан ихтилоф қилдилар. Абдуллоҳ ибн Аббос: «Эҳромдаги киши бошини ювади», деди. Мисвар эса: «Эҳромдаги киши бошини ювмайди», деди. Шунда Ибн Аббос мени шу ҳақда сўраш учун Абу Айюб ал-Ансорийнинг олдига юборди. Мен унинг олдига борсам, у (қудуқнинг) икки устуни орасида бир кийим билан тўсиниб ғусл қилаётган экан. (Ровий) деди: Мен унга салом бердим. У: «Бу ким?» деди. Мен: «Мен Абдуллоҳ ибн Ҳунайнман. Мени сенинг олдингга Абдуллоҳ ибн Аббос юборди, сендан Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида бошларини қандай ювар эдилар — деб сўрайман», дедим. Шунда Абу Айюб қўлини кийим устига қўйиб, уни пастга туширди, ҳатто боши менга кўринди. Сўнг сув қуяётган бир кишига: «Қуй», деди. У бошига сув қуйди, сўнг у қўллари билан бошини ҳаракатлантириб, уларни олдинга ва орқага юргизди, сўнг: «Мен у зот ﷺ ни шундай қилаётганларини кўрган эдим», деди.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فَأَمَرَّ أَبُو أَيُّوبَ بِيَدَيْهِ عَلَى رَأْسِهِ جَمِيعًا عَلَى جَمِيعِ رَأْسِهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ فَقَالَ الْمِسْوَرُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ لاَ أُمَارِيكَ أَبَدًا .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Ayyub ikki qoʻlini boshining hammasiga, butun boshiga yurgizib, ularni oldinga va orqaga yurgizdi. Shunda Misvar Ibn Abbosga: «Men endi sen bilan hech qachon bahslashmayman», dedi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Айюб икки қўлини бошининг ҳаммасига, бутун бошига юргизиб, уларни олдинга ва орқага юргизди. Шунда Мисвар Ибн Аббосга: «Мен энди сен билан ҳеч қачон баҳслашмайман», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْخَطْمِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا أَيُّوبَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ .
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ، وَابْنُ، رُمْحٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . قَالَ ابْنُ رُمْحٍ فِي رِوَايَتِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْخَطْمِيِّ، وَكَانَ، أَمِيرًا عَلَى الْكُوفَةِ عَلَى عَهْدِ ابْنِ الزُّبَيْرِ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Vidoʼ haji (vidolashuv haji)da Rasululloh ﷺ bilan birga Muzdalifada Magʻrib bilan Xuftonni oʻqigan.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Видў ҳажи (видолашув ҳажи)да Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Муздалифада Мағриб билан Хуфтонни ўқиган.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ
سَأَلُوا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الْفَضِيخِ، فَقَالَ مَا كَانَتْ لَنَا خَمْرٌ غَيْرَ فَضِيخِكُمْ هَذَا الَّذِي تُسَمُّونَهُ
الْفَضِيخَ إِنِّي لَقَائِمٌ أَسْقِيهَا أَبَا طَلْحَةَ وَأَبَا أَيُّوبَ وَرِجَالاً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم فِي بَيْتِنَا إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ بَلَغَكُمُ الْخَبَرُ قُلْنَا لاَ قَالَ فَإِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ
فَقَالَ يَا أَنَسُ أَرِقْ هَذِهِ الْقِلاَلَ قَالَ فَمَا رَاجَعُوهَا وَلاَ سَأَلُوا عَنْهَا بَعْدَ خَبَرِ الرَّجُلِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ulardan (baʼzi kishilar) fazix (toʻgʻrisida) soʻrashdi. Shunda u dedi: «Bizda sizlar fazix deb ataydigan mana shu fazixingizdan boshqa xamr boʻlmas edi. Men uyimizda Abu Talha, Abu Ayyub va Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan boʻlgan kishilarga uni quyib (soqiylik qilib) turgan edim, shu vaqt bir kishi kelib: ‹Sizlarga xabar yetdimi?› dedi. Biz: ‹Yoʻq›, dedik. U: ‹Xamr harom qilindi!› dedi. Shunda (Abu Talha): ‹Ey Anas, mana shu kosalarni toʻkib tashla!› dedi». (Anas) dedi: «Oʻsha kishining xabaridan keyin ular unga qaytishmadi ham, u haqda soʻrashmadi ham».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улардан (баъзи кишилар) фазих (тўғрисида) сўрашди. Шунда у деди: «Бизда сизлар фазих деб атайдиган мана шу фазихингиздан бошқа хамр бўлмас эди. Мен уйимизда Абу Талҳа, Абу Айюб ва Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бўлган кишиларга уни қуйиб (соқийлик қилиб) турган эдим, шу вақт бир киши келиб: ‹Сизларга хабар етдими?› деди. Биз: ‹Йўқ›, дедик. У: ‹Хамр ҳаром қилинди!› деди. Шунда (Абу Талҳа): ‹Эй Анас, мана шу косаларни тўкиб ташла!› деди». (Анас) деди: «Ўша кишининг хабаридан кейин улар унга қайтишмади ҳам, у ҳақда сўрашмади ҳам».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ،
قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أُتِيَ بِطَعَامٍ أَكَلَ مِنْهُ وَبَعَثَ بِفَضْلِهِ إِلَىَّ وَإِنَّهُ
بَعَثَ إِلَىَّ يَوْمًا بِفَضْلَةٍ لَمْ يَأْكُلْ مِنْهَا لأَنَّ فِيهَا ثُومًا فَسَأَلْتُهُ أَحَرَامٌ هُوَ قَالَ " لاَ وَلَكِنِّي
أَكْرَهُهُ مِنْ أَجْلِ رِيحِهِ " . قَالَ فَإِنِّي أَكْرَهُ مَا كَرِهْتَ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga taom keltirilsa, undan yer edilar va qolganini menga yuborar edilar. Bir kuni u zot menga oʻzlari (mutlaqo) yemagan bir ovqat ortigʻini yubordilar, chunki unda sarimsoq (piyoz) bor edi. Men u zotdan: «Bu harommi?» deb soʻradim. U zot: «Yoʻq, lekin men uni hidi sababli yoqtirmayman», dedilar. Men: «Unday boʻlsa, men ham siz yoqtirmagan narsani yoqtirmayman», dedim.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га таом келтирилса, ундан ер эдилар ва қолганини менга юборар эдилар. Бир куни у зот менга ўзлари (мутлақо) емаган бир овқат ортиғини юбордилар, чунки унда саримсоқ (пиёз) бор эди. Мен у зотдан: «Бу ҳаромми?» деб сўрадим. У зот: «Йўқ, лекин мен уни ҳиди сабабли ёқтирмайман», дедилар. Мен: «Ундай бўлса, мен ҳам сиз ёқтирмаган нарсани ёқтирмайман», дедим.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ، - وَاللَّفْظُ مِنْهُمَا قَرِيبٌ
- قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، - فِي رِوَايَةِ حَجَّاجِ بْنِ يَزِيدَ أَبُو زَيْدٍ الأَحْوَلُ -
حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَفْلَحَ، مَوْلَى أَبِي أَيُّوبَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّ النَّبِيَّ
صلى الله عليه وسلم نَزَلَ عَلَيْهِ فَنَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي السُّفْلِ وَأَبُو أَيُّوبَ
فِي الْعُلْوِ - قَالَ - فَانْتَبَهَ أَبُو أَيُّوبَ لَيْلَةً فَقَالَ نَمْشِي فَوْقَ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم . فَتَنَحَّوْا فَبَاتُوا فِي جَانِبٍ ثُمَّ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم " السُّفْلُ أَرْفَقُ " . فَقَالَ لاَ أَعْلُو سَقِيفَةً أَنْتَ تَحْتَهَا . فَتَحَوَّلَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم فِي الْعُلْوِ وَأَبُو أَيُّوبَ فِي السُّفْلِ فَكَانَ يَصْنَعُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه
وسلم طَعَامًا فَإِذَا جِيءَ بِهِ إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ مَوْضِعِ أَصَابِعِهِ فَيَتَتَبَّعُ مَوْضِعَ أَصَابِعِهِ فَصَنَعَ
لَهُ طَعَامًا فِيهِ ثُومٌ فَلَمَّا رُدَّ إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ مَوْضِعِ أَصَابِعِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقِيلَ
لَهُ لَمْ يَأْكُلْ . فَفَزِعَ وَصَعِدَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَحَرَامٌ هُوَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ وَلَكِنِّي
أَكْرَهُهُ " . قَالَ فَإِنِّي أَكْرَهُ مَا تَكْرَهُ أَوْ مَا كَرِهْتَ . قَالَ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم
يُؤْتَى .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning (Abu Ayyubning) uyiga tushdilar. Nabiy ﷺ pastki qavatda, Abu Ayyub esa yuqori qavatda joylashdi. (Rovi) dedi: Bir kecha Abu Ayyub uygʻonib qoldi-da: «Biz Rasululloh ﷺ ning boshlari ustida yurib turibmiz-a!» dedi. Shunda ular chetga oʻtib, (xonaning) bir tomonida tunni oʻtkazdilar. Soʻng (Abu Ayyub) buni Nabiy ﷺ ga aytdi. Nabiy ﷺ: «Pastki qavat (men uchun) qulayroqdir», dedilar. (Abu Ayyub) esa: «Siz ostida boʻlgan tom ustida men turmayman», dedi. Shunday qilib, Nabiy ﷺ yuqori qavatga, Abu Ayyub esa pastki qavatga koʻchdi. (Abu Ayyub) Nabiy ﷺ ga taom tayyorlar edi va u (taom) u zotga keltirilganda, u zotning barmoqlari tekkan joyini soʻrab, oʻsha barmoqlari tekkan joyni izlab (oʻsha joydan) yer edi. (Bir kuni) u zotga ichida sarimsoq boʻlgan bir taom tayyorladi. (Taom) unga qaytarilganda, u Nabiy ﷺ ning barmoqlari tekkan joyini soʻradi. Unga: «U zot (undan) yemadilar», deyildi. Shunda u qoʻrqib ketib, u zotning oldilariga chiqdi-da: «U harommi?» dedi. Nabiy ﷺ: «Yoʻq, lekin men uni yoqtirmayman», dedilar. U: «Unday boʻlsa, men ham siz yoqtirmagan narsani — yoki siz yoqtirmaganingizni — yoqtirmayman», dedi. (Rovi) dedi: Nabiy ﷺ ga (vahiy farishtasi) kelib turardi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг (Абу Айюбнинг) уйига тушдилар. Набий ﷺ пастки қаватда, Абу Айюб эса юқори қаватда жойлашди. (Рови) деди: Бир кеча Абу Айюб уйғониб қолди-да: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг бошлари устида юриб турибмиз-а!» деди. Шунда улар четга ўтиб, (хонанинг) бир томонида тунни ўтказдилар. Сўнг (Абу Айюб) буни Набий ﷺ га айтди. Набий ﷺ: «Пастки қават (мен учун) қулайроқдир», дедилар. (Абу Айюб) эса: «Сиз остида бўлган том устида мен турмайман», деди. Шундай қилиб, Набий ﷺ юқори қаватга, Абу Айюб эса пастки қаватга кўчди. (Абу Айюб) Набий ﷺ га таом тайёрлар эди ва у (таом) у зотга келтирилганда, у зотнинг бармоқлари теккан жойини сўраб, ўша бармоқлари теккан жойни излаб (ўша жойдан) ер эди. (Бир куни) у зотга ичида саримсоқ бўлган бир таом тайёрлади. (Таом) унга қайтарилганда, у Набий ﷺ нинг бармоқлари теккан жойини сўради. Унга: «У зот (ундан) емадилар», дейилди. Шунда у қўрқиб кетиб, у зотнинг олдиларига чиқди-да: «У ҳаромми?» деди. Набий ﷺ: «Йўқ, лекин мен уни ёқтирмайман», дедилар. У: «Ундай бўлса, мен ҳам сиз ёқтирмаган нарсани — ёки сиз ёқтирмаганингизни — ёқтирмайман», деди. (Рови) деди: Набий ﷺ га (ваҳий фариштаси) келиб турарди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي الْعَقَدِيَّ
- حَدَّثَنَا عُمَرُ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ - عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ "
مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
عَشْرَ مِرَارٍ كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ أَرْبَعَةَ أَنْفُسٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ " . وَقَالَ سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا أَبُو
عَامِرٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي السَّفَرِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ رَبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ . بِمِثْلِ
ذَلِكَ قَالَ فَقُلْتُ لِلرَّبِيعِ مِمَّنْ سَمِعْتَهُ قَالَ مِنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ - قَالَ - فَأَتَيْتُ عَمْرَو بْنَ
مَيْمُونٍ فَقُلْتُ مِمَّنْ سَمِعْتَهُ قَالَ مِنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى - قَالَ - فَأَتَيْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى فَقُلْتُ مِمَّنْ
سَمِعْتَهُ قَالَ مِنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ يُحَدِّثُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim oʻn marta: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alo kulli shayʼin qodir (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yagonadir, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir va U har narsaga qodirdir)›, — desa, u Ismoil avlodidan toʻrt jonni ozod qilgan kishi kabidir».Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким ўн марта: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ало кулли шайъин қодир (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягонадир, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир ва У ҳар нарсага қодирдир)›, — деса, у Исмоил авлодидан тўрт жонни озод қилган киши кабидир».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَشَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الْوَارِثِ، - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ الضُّبَعِيِّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَنَزَلَ فِي عُلْوِ الْمَدِينَةِ فِي حَىٍّ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ . فَأَقَامَ فِيهِمْ أَرْبَعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً ثُمَّ إِنَّهُ أَرْسَلَ إِلَى مَلإِ بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا مُتَقَلِّدِينَ بِسُيُوفِهِمْ - قَالَ - فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَاحِلَتِهِ وَأَبُو بَكْرٍ رِدْفُهُ وَمَلأُ بَنِي النَّجَّارِ حَوْلَهُ حَتَّى أَلْقَى بِفِنَاءِ أَبِي أَيُّوبَ - قَالَ - فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ وَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ ثُمَّ إِنَّهُ أَمَرَ بِالْمَسْجِدِ قَالَ فَأَرْسَلَ إِلَى مَلإِ بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا فَقَالَ " يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ هَذَا " . قَالُوا لاَ وَاللَّهِ لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ . قَالَ أَنَسٌ فَكَانَ فِيهِ مَا أَقُولُ كَانَ فِيهِ نَخْلٌ وَقُبُورُ الْمُشْرِكِينَ وَخِرَبٌ . فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّخْلِ فَقُطِعَ وَبِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ وَبِالْخِرَبِ فُسُوِّيَتْ - قَالَ - فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةً وَجَعَلُوا عِضَادَتَيْهِ حِجَارَةً - قَالَ - فَكَانُوا يَرْتَجِزُونَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ وَهُمْ يَقُولُونَ اللَّهُمَّ إِنَّهُ لاَ خَيْرَ إِلاَّ خَيْرُ الآخِرَهْ فَانْصُرِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar va Madinaning yuqori qismida Banu Amr ibn Avf deb ataladigan bir qabilada toʻxtadilar. (U zot) ular orasida oʻn toʻrt kecha turdilar. Soʻng Banu Najjor zodagonlariga (odam) yuborardilar, ular qilichlarini osgan holda keldilar. (Anas) dedi: men Rasululloh ﷺ ni ulovlari ustida, Abu Bakr orqalarida, Banu Najjor zodagonlari atroflarida, Abu Ayyubning hovlisiga toʻxtaganlarigacha (boʻlgan holatlarini) hozir ham koʻrib turgandekman. (Anas) dedi: Rasululloh ﷺ namoz vaqti yetib qolgan joyda namoz oʻqir va qoʻy-qoʻtonlarda namoz oʻqir edilar. Soʻng (u zot) masjid (qurish)ga buyurdilar. (Anas) dedi: (u zot) Banu Najjor zodagonlariga (odam) yubordilar, ular keldilar. (Rasululloh ﷺ): «Ey Banu Najjor! Mana shu bogʻingiz narxini menga aytinglar (yaʼni uni menga soting)», dedilar. Ular: «Yoʻq, Alloh haqi! Biz uning narxini Allohdan oʻzgadan talab qilmaymiz», dedilar. Anas dedi: men aytayotganimdek, unda (yaʼni bogʻda) xurmolar, mushriklarning qabrlari va vayronalar bor edi. Rasululloh ﷺ xurmolarga (buyurdilar) — ular kesildi, mushriklarning qabrlariga (buyurdilar) — ular kovlab tashlandi, vayronalarga (buyurdilar) — ular tekislandi. (Anas) dedi: xurmolarni qibla tomonga tizib qoʻydilar, eshigining ikki tirgagini toshdan qildilar. (Anas) dedi: ular rajaz (sheʼrlari) aytar, Rasululloh ﷺ esa ular bilan birga edilar va ular: «Ey Allohim! Oxirat yaxshiligidan boshqa yaxshilik yoʻq, shuning uchun ansorlar va muhojirlarga yordam ber!» — der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар ва Мадинанинг юқори қисмида Бану Амр ибн Авф деб аталадиган бир қабилада тўхтадилар. (У зот) улар орасида ўн тўрт кеча турдилар. Сўнг Бану Нажжор зодагонларига (одам) юборардилар, улар қиличларини осган ҳолда келдилар. (Анас) деди: мен Расулуллоҳ ﷺ ни уловлари устида, Абу Бакр орқаларида, Бану Нажжор зодагонлари атрофларида, Абу Айюбнинг ҳовлисига тўхтаганларигача (бўлган ҳолатларини) ҳозир ҳам кўриб тургандекман. (Анас) деди: Расулуллоҳ ﷺ намоз вақти етиб қолган жойда намоз ўқир ва қўй-қўтонларда намоз ўқир эдилар. Сўнг (у зот) масжид (қуриш)га буюрдилар. (Анас) деди: (у зот) Бану Нажжор зодагонларига (одам) юбордилар, улар келдилар. (Расулуллоҳ ﷺ): «Эй Бану Нажжор! Мана шу боғингиз нархини менга айтинглар (яъни уни менга сотинг)», дедилар. Улар: «Йўқ, Аллоҳ ҳақи! Биз унинг нархини Аллоҳдан ўзгадан талаб қилмаймиз», дедилар. Анас деди: мен айтаётганимдек, унда (яъни боғда) хурмолар, мушрикларнинг қабрлари ва вайроналар бор эди. Расулуллоҳ ﷺ хурмоларга (буюрдилар) — улар кесилди, мушрикларнинг қабрларига (буюрдилар) — улар ковлаб ташланди, вайроналарга (буюрдилар) — улар текисланди. (Анас) деди: хурмоларни қибла томонга тизиб қўйдилар, эшигининг икки тиргагини тошдан қилдилар. (Анас) деди: улар ражаз (шеърлари) айтар, Расулуллоҳ ﷺ эса улар билан бирга эдилар ва улар: «Эй Аллоҳим! Охират яхшилигидан бошқа яхшилик йўқ, шунинг учун ансорлар ва муҳожирларга ёрдам бер!» — дер эдилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ رَبِيعٍ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُنِ أَوِ الدُّخَيْشِنِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَفَرًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ - قَالَ - فَحَلَفْتُ إِنْ رَجَعْتُ إِلَى عِتْبَانَ أَنْ أَسْأَلَهُ - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ ذَهَبَ بَصَرُهُ وَهُوَ إِمَامُ قَوْمِهِ فَجَلَسْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ . قَالَ الزُّهْرِيُّ ثُمَّ نَزَلَتْ بَعْدَ ذَلِكَ فَرَائِضُ وَأُمُورٌ نُرَى أَنَّ الأَمْرَ انْتَهَى إِلَيْهَا فَمَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ لاَ يَغْتَرَّ فَلاَ يَغْتَرَّ .
Itbon ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldim — va u (rovi) hadisni Yunusning hadisi maʼnosida keltirdi, faqat u: «Bir kishi: ‹Molik ibn ad-Duxshun yoki ad-Duxayshin qayerda?› dedi», degan. Va hadisda shu (qoʻshimchani) ziyoda qildi: Mahmud aytdi: Men bu hadisni bir necha kishiga aytib berdim, ular orasida Abu Ayyub al-Ansoriy ham bor edi. U: «Rasululloh ﷺ sen aytganday deganlar deb oʻylamayman», dedi. Men: «Agar Itbonning oldiga qaytib borsam, undan soʻrayman», deb qasam ichdim. Soʻng men uning oldiga qaytib bordim va uni koʻzi koʻrmay qolgan, qavmiga imom boʻlgan keksa chol holida topdim. Yoniga oʻtirib, undan bu hadis haqida soʻradim. U menga buni avval menga aytib bergani kabi aytib berdi. Az-Zuhriy aytdi: Soʻngra bundan keyin farzlar va ishlar (oyatlar) nozil boʻldiki, biz ish shularga borib intihosiga yetdi deb hisoblaymiz. Bas, kim aldanib qolmaslikka qodir boʻlsa, aldanib qolmasin.Итбон ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келдим — ва у (рови) ҳадисни Юнуснинг ҳадиси маъносида келтирди, фақат у: «Бир киши: ‹Молик ибн ад-Духшун ёки ад-Духайшин қаерда?› деди», деган. Ва ҳадисда шу (қўшимчани) зиёда қилди: Маҳмуд айтди: Мен бу ҳадисни бир неча кишига айтиб бердим, улар орасида Абу Айюб ал-Ансорий ҳам бор эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ сен айтгандай деганлар деб ўйламайман», деди. Мен: «Агар Итбоннинг олдига қайтиб борсам, ундан сўрайман», деб қасам ичдим. Сўнг мен унинг олдига қайтиб бордим ва уни кўзи кўрмай қолган, қавмига имом бўлган кекса чол ҳолида топдим. Ёнига ўтириб, ундан бу ҳадис ҳақида сўрадим. У менга буни аввал менга айтиб бергани каби айтиб берди. Аз-Зуҳрий айтди: Сўнгра бундан кейин фарзлар ва ишлар (оятлар) нозил бўлдики, биз иш шуларга бориб интиҳосига етди деб ҳисоблаймиз. Бас, ким алданиб қолмасликка қодир бўлса, алданиб қолмасин.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، - قَاصِّ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ
الْعَزِيزِ - عَنْ أَبِي صِرْمَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّهُ قَالَ حِينَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ كُنْتُ كَتَمْتُ عَنْكُمْ
شَيْئًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
يَقُولُ " لَوْلاَ أَنَّكُمْ تُذْنِبُونَ لَخَلَقَ اللَّهُ خَلْقًا يُذْنِبُونَ يَغْفِرُ لَهُمْ " .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. (Abu Ayyub) vafoti yetib kelgan paytida shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir narsani sizlardan yashirib yurardim. Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Agar sizlar gunoh qilmaganingizda, Alloh gunoh qiladigan, soʻng (Alloh) ularni magʻfirat etadigan bir xalqni yaratgan boʻlardi», — dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. (Абу Айюб) вафоти етиб келган пайтида шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир нарсани сизлардан яшириб юрардим. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Агар сизлар гуноҳ қилмаганингизда, Аллоҳ гуноҳ қиладиган, сўнг (Аллоҳ) уларни мағфират этадиган бир халқни яратган бўларди», — дедилар.