حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلاَةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kishi bilan shirk va kufr orasida(gi farq) — namozni tark etishdir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Киши билан ширк ва куфр орасида(ги фарқ) — намозни тарк этишдир».
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، كِلاَهُمَا عَنْ رَوْحٍ، قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُسْأَلُ عَنِ الْوُرُودِ، فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا، وَكَذَا، انْظُرْ أَىْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ - قَالَ - فَتُدْعَى الأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الأَوَّلُ فَالأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا . فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ . فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ - قَالَ - فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ - مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ - نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يَطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لاَ يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمُ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّىْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — undan vurud (qiyomatda doʻzax yoniga kelish) haqida soʻralganda, u dedi: «Biz qiyomat kuni falon-falon (joy)dan kelamiz. Qaragin — oʻsha (qaysi biri) odamlardan yuqorida (boʻladi) — (Paygʻambar) dedilar —. Bas, ummatlar oʻz butlari va oʻzlari ibodat qilgan narsalari bilan birga — avval-avvali (navbat bilan) — chaqiriladi. Soʻng shundan keyin bizning oldimizga Rabbimiz keladi-da: ‹Kimni kutyapsizlar?› deydi. Ular: ‹Rabbimizni kutyapmiz› deydilar. (Alloh): ‹Men Rabbingizman› deydi. Ular: ‹Toki Senga qaragunimizcha (ishonmaymiz)› deydilar. Shunda (Alloh) ularga — kulib — tajalliy qiladi (namoyon boʻladi) — (Paygʻambar) dedilar —. Bas, (Alloh) ularni (yetaklab) olib ketadi va ular Unga ergashadilar; ulardan har bir inson — munofiq boʻlsin, moʻmin boʻlsin — bir nur beriladi. Soʻng ular Unga ergashadilar; jahannam koʻprigi ustida esa ilmoqlar va tikanlar bor — Alloh xohlagan kishini (ilib) oladi —. Soʻng munofiqlarning nuri oʻchiriladi. Soʻng moʻminlar najot topadilar. Bas, birinchi guruh najot topadi — ularning yuzlari toʻlin oy kechasidagi oy kabi; yetmish ming (kishi) — ular hisob-kitob qilinmaydi —. Soʻng ularga ergashadiganlar osmondagi eng yorugʻ yulduz kabi; soʻng shunday (tarzda navbat bilan). Soʻng shafoatga izn beriladi va ular shafoat qiladi — toki «La ilaha illalloh» degan va qalbida arpa donasi ogʻirligida yaxshilik boʻlgan (kishi) doʻzaxdan chiqadi —. Bas, ular jannat hovlisiga qoʻyiladi va jannat ahli ularning ustiga suv sepa boshlaydi — toki ular sel (suvi)da (urugʻ) unib chiqqani kabi unib chiqadilar va ularning kuygan (joylari) ketadi —. Soʻng u (banda) soʻrayveradi — toki unga dunyo va u bilan birga uning oʻn baravari beriladi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — ундан вуруд (қиёматда дўзах ёнига келиш) ҳақида сўралганда, у деди: «Биз қиёмат куни фалон-фалон (жой)дан келамиз. Қарагин — ўша (қайси бири) одамлардан юқорида (бўлади) — (Пайғамбар) дедилар —. Бас, умматлар ўз бутлари ва ўзлари ибодат қилган нарсалари билан бирга — аввал-аввали (навбат билан) — чақирилади. Сўнг шундан кейин бизнинг олдимизга Раббимиз келади-да: ‹Кимни кутяпсизлар?› дейди. Улар: ‹Раббимизни кутяпмиз› дейдилар. (Аллоҳ): ‹Мен Раббингизман› дейди. Улар: ‹Токи Сенга қарагунимизча (ишонмаймиз)› дейдилар. Шунда (Аллоҳ) уларга — кулиб — тажаллий қилади (намоён бўлади) — (Пайғамбар) дедилар —. Бас, (Аллоҳ) уларни (етаклаб) олиб кетади ва улар Унга эргашадилар; улардан ҳар бир инсон — мунофиқ бўлсин, мўмин бўлсин — бир нур берилади. Сўнг улар Унга эргашадилар; жаҳаннам кўприги устида эса илмоқлар ва тиканлар бор — Аллоҳ хоҳлаган кишини (илиб) олади —. Сўнг мунофиқларнинг нури ўчирилади. Сўнг мўминлар нажот топадилар. Бас, биринчи гуруҳ нажот топади — уларнинг юзлари тўлин ой кечасидаги ой каби; етмиш минг (киши) — улар ҳисоб-китоб қилинмайди —. Сўнг уларга эргашадиганлар осмондаги энг ёруғ юлдуз каби; сўнг шундай (тарзда навбат билан). Сўнг шафоатга изн берилади ва улар шафоат қилади — токи «Ла илаҳа иллаллоҳ» деган ва қалбида арпа донаси оғирлигида яхшилик бўлган (киши) дўзахдан чиқади —. Бас, улар жаннат ҳовлисига қўйилади ва жаннат аҳли уларнинг устига сув сепа бошлайди — токи улар сел (суви)да (уруғ) униб чиққани каби униб чиқадилар ва уларнинг куйган (жойлари) кетади —. Сўнг у (банда) сўрайверади — токи унга дунё ва у билан бирга унинг ўн баравари берилади».
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، - رضى الله عنهما - يُسْأَلُ عَنِ الْمُهَلِّ، فَقَالَ سَمِعْتُ - ثُمَّ، انْتَهَى فَقَالَ أُرَاهُ يَعْنِي - النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: undan ihromga kirish joyi haqida soʻralganida, u: «Eshitganman», dedi, soʻng toʻxtab, dedi: «Oʻylaymanki, u zot — yaʼni Nabiy ﷺ ni (nazarda tutgan boʻlsa kerak)».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ундан иҳромга кириш жойи ҳақида сўралганида, у: «Эшитганман», деди, сўнг тўхтаб, деди: «Ўйлайманки, у зот — яъни Набий ﷺ ни (назарда тутган бўлса керак)».
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا عَنْ رُكُوبِ الْهَدْىِ، فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " ارْكَبْهَا بِالْمَعْرُوفِ حَتَّى تَجِدَ ظَهْرًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: undan hadiyga (qurbonlik hayvoniga) minish haqida soʻralganda u: «Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Boshqa ulov topguningga qadar yaxshilik (meʼyor) bilan unga min›», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ундан ҳадийга (қурбонлик ҳайвонига) миниш ҳақида сўралганда у: «Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Бошқа улов топгунингга қадар яхшилик (меъёр) билан унга мин›», деди.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَيْمَنَ، مَوْلَى عَزَّةَ يَسْأَلُ ابْنَ عُمَرَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ يَسْمَعُ ذَلِكَ كَيْفَ تَرَى فِي رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَقَالَ طَلَّقَ ابْنُ عُمَرَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لِيُرَاجِعْهَا " . فَرَدَّهَا وَقَالَ " إِذَا طَهَرَتْ فَلْيُطَلِّقْ أَوْ لِيُمْسِكْ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ فِي قُبُلِ عِدَّتِهِنَّ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ibn Umar Rasululloh ﷺ zamonida xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qoʻygan edi. Shunda Umar Rasululloh ﷺ dan soʻrab: ‹Abdulloh ibn Umar xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qoʻyibdi›, dedi. Nabiy ﷺ esa unga: ‹Uni qaytarib olsin›, dedilar. Shunda u (xotinini) qaytarib oldi. U zot: ‹Hayzdan poklangach, (xohlasa) taloq qoʻysin yoki (xohlasa nikohida) ushlab tursin›, dedilar». Ibn Umar dedi: «Nabiy ﷺ (shu munosabat bilan) {Ey Nabiy! Ayollarni taloq qoʻymoqchi boʻlsangiz, ularni iddalari (boshlanadigan pokligi) oldidan taloq qoʻyinglar} (degan oyatni) oʻqidilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ибн Умар Расулуллоҳ ﷺ замонида хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қўйган эди. Шунда Умар Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: ‹Абдуллоҳ ибн Умар хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қўйибди›, деди. Набий ﷺ эса унга: ‹Уни қайтариб олсин›, дедилар. Шунда у (хотинини) қайтариб олди. У зот: ‹Ҳайздан поклангач, (хоҳласа) талоқ қўйсин ёки (хоҳласа никоҳида) ушлаб турсин›, дедилар». Ибн Умар деди: «Набий ﷺ (шу муносабат билан) {Эй Набий! Аёлларни талоқ қўймоқчи бўлсангиз, уларни иддалари (бошланадиган поклиги) олдидан талоқ қўйинглар} (деган оятни) ўқидилар».
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ، وَالسِّنَّوْرِ، قَالَ زَجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ .
Abuz-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Jobirdan it va mushukning bahosi haqida soʻradim. U: «Nabiy ﷺ bundan qattiq qaytardilar», — dedi.Абуз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Жобирдан ит ва мушукнинг баҳоси ҳақида сўрадим. У: «Набий ﷺ бундан қаттиқ қайтардилар», — деди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِسْعَ عَشْرَةَ غَزْوَةً - قَالَ جَابِرٌ - لَمْ أَشْهَدْ بَدْرًا وَلاَ أُحُدًا مَنَعَنِي أَبِي فَلَمَّا قُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ يَوْمَ أُحُدٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ قَطُّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn toʻqqiz gʻazotda qatnashdim». Jobir dedi: «Men Badr va Uhudda qatnashmadim, otam meni (yoshligim sababli) toʻsdi. Uhud kuni Abdulloh (otam) shahid boʻlgach, men hech bir gʻazotda Rasululloh ﷺ dan ortda qolmadim».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн тўққиз ғазотда қатнашдим». Жобир деди: «Мен Бадр ва Уҳудда қатнашмадим, отам мени (ёшлигим сабабли) тўсди. Уҳуд куни Абдуллоҳ (отам) шаҳид бўлгач, мен ҳеч бир ғазотда Расулуллоҳ ﷺ дан ортда қолмадим».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، سَمِعَ جَابِرًا، يُسْأَلُ كَمْ كَانُوا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ كُنَّا أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً فَبَايَعْنَاهُ وَعُمَرُ آخِذٌ بِيَدِهِ تَحْتَ الشَّجَرَةِ وَهِيَ سَمُرَةٌ فَبَايَعْنَاهُ غَيْرَ جَدِّ ابْنِ قَيْسٍ الأَنْصَارِيِّ اخْتَبَأَ تَحْتَ بَطْنِ بَعِيرِهِ.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan Hudaybiya kunida (musulmonlar) qancha edingiz, deb soʻralganida: Biz bir ming toʻrt yuz kishi edik, biz unga bayʼat qildik. Umar daraxt ostida u zotning qoʻlidan ushlab turardi, u (daraxt) samura (yantoq) daraxti edi. Biz unga bayʼat qildik, faqat Ibn Qays al-Ansoriyning bobosi (bayʼat qilmadi), u tuyasining qorni ostiga yashirinib oldi, dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан Ҳудайбия кунида (мусулмонлар) қанча эдингиз, деб сўралганида: Биз бир минг тўрт юз киши эдик, биз унга байъат қилдик. Умар дарахт остида у зотнинг қўлидан ушлаб турарди, у (дарахт) самура (янтоқ) дарахти эди. Биз унга байъат қилдик, фақат Ибн Қайс ал-Ансорийнинг бобоси (байъат қилмади), у туясининг қорни остига яшириниб олди, деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ،
جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم بِضَبٍّ فَأَبَى أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ وَقَالَ " لاَ أَدْرِي لَعَلَّهُ مِنَ الْقُرُونِ الَّتِي مُسِخَتْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga kaltakesak keltirildi, u zot esa undan yeyishdan bosh tortib: «Bilmadim, balki u (shakli) oʻzgartirib qoʻyilgan (avvalgi) avlodlardan biridir», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га калтакесак келтирилди, у зот эса ундан ейишдан бош тортиб: «Билмадим, балки у (шакли) ўзгартириб қўйилган (аввалги) авлодлардан биридир», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ،
قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا عَنِ الضَّبِّ، فَقَالَ لاَ تَطْعَمُوهُ . وَقَذِرَهُ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّ
النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُحَرِّمْهُ . إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ فَإِنَّمَا طَعَامُ
عَامَّةِ الرِّعَاءِ مِنْهُ وَلَوْ كَانَ عِنْدِي طَعِمْتُهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Jobirdan kaltakesak haqida soʻradim. U: «Uni yemanglar», — dedi va undan jirkandi. (Yana) u dedi: Umar ibn Xattob shunday dedi: «Nabiy ﷺ uni harom qilmaganlar. Aziz va jalil Alloh u bilan koʻp kishilarga manfaat beradi. U choʻponlarning koʻpchiligining taomidir-ku. Agar mening oldimda boʻlganida, men ham uni yegan boʻlardim».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Жобирдан калтакесак ҳақида сўрадим. У: «Уни еманглар», — деди ва ундан жирканди. (Яна) у деди: Умар ибн Хаттоб шундай деди: «Набий ﷺ уни ҳаром қилмаганлар. Азиз ва жалил Аллоҳ у билан кўп кишиларга манфаат беради. У чўпонларнинг кўпчилигининг таомидир-ку. Агар менинг олдимда бўлганида, мен ҳам уни еган бўлардим».
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، رَأَى جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ مُتَوَشِّحًا بِهِ وَعِنْدَهُ ثِيَابُهُ . وَقَالَ جَابِرٌ إِنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ذَلِكَ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ni shunday qilayotganlarini koʻrgan (yaʼni boshqa kiyimlari bor turib, bitta kiyimga oʻralib namoz oʻqiganini).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилаётганларини кўрган (яъни бошқа кийимлари бор туриб, битта кийимга ўралиб намоз ўқиганини).
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ حِينَ يُسَلِّمُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَلاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ " . وَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهَلِّلُ بِهِنَّ دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U har namozning oxirida, salom berganida: «Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alaa kulli shayʼin qadir. Lo havla va lo quvvata illaa billah. Lo ilaha illalloh va lo naʼbudu illaa iyyoh, lahun-niʼmatu va lahul-fazlu va lahus-sanaaʼul-hasan. Lo ilaha illalloh muxlisiyna lahud-dina va lav karihal-kofirun (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yagonadir, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir va U har narsaga qodirdir. Allohdan oʻzga hech qanday quvvat va qudrat yoʻq. Allohdan oʻzga iloh yoʻq va biz faqat Ungagina ibodat qilamiz, neʼmat Unikidir, fazl Unikidir va goʻzal maqtov Unikidir. Allohdan oʻzga iloh yoʻq, kofirlar yoqtirmasalar-da, dinni Unga xolis qilgan holimizda)», derdi va: «Rasululloh ﷺ har namozning oxirida shularni aytib tahlil keltirar edilar», derdi.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У ҳар намознинг охирида, салом берганида: «Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува алаа кулли шайъин қадир. Ло ҳавла ва ло қуввата иллаа биллаҳ. Ло илаҳа иллаллоҳ ва ло наъбуду иллаа ийёҳ, лаҳун-ниъмату ва лаҳул-фазлу ва лаҳус-санааъул-ҳасан. Ло илаҳа иллаллоҳ мухлисийна лаҳуд-дина ва лав кариҳал-кофирун (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягонадир, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир ва У ҳар нарсага қодирдир. Аллоҳдан ўзга ҳеч қандай қувват ва қудрат йўқ. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва биз фақат Унгагина ибодат қиламиз, неъмат Уникидир, фазл Уникидир ва гўзал мақтов Уникидир. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, кофирлар ёқтирмасалар-да, динни Унга холис қилган ҳолимизда)», дерди ва: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар намознинг охирида шуларни айтиб таҳлил келтирар эдилар», дерди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، مَوْلًى لَهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، كَانَ يُهَلِّلُ دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ . بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ وَقَالَ فِي آخِرِهِ ثُمَّ يَقُولُ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهَلِّلُ بِهِنَّ دُبُرَ كُلِّ صَلاَةٍ .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U har bir namozdan soʻng tahlil (la ilaha illalloh deb zikr) qilar edi — Ibn Numayrning hadisidagi kabi. Soʻngra Ibn Zubayr aytdi: Rasululloh ﷺ har bir namoz ortidan ularni (oʻsha kalimalarni) tahlil qilib aytar edilar.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У ҳар бир намоздан сўнг таҳлил (ла илаҳа иллаллоҳ деб зикр) қилар эди — Ибн Нумайрнинг ҳадисидаги каби. Сўнгра Ибн Зубайр айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир намоз ортидан уларни (ўша калималарни) таҳлил қилиб айтар эдилар.
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَخْطُبُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ إِذَا سَلَّمَ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ أَوِ الصَّلَوَاتِ . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U shu minbar ustida xutba qilib shunday derdi: Rasululloh ﷺ namoz yoki namozlar ortidan salom berganlarida shunday derdilar — soʻng (Hishom ibn Urva hadisidagi kabi) zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У шу минбар устида хутба қилиб шундай дерди: Расулуллоҳ ﷺ намоз ёки намозлар ортидан салом берганларида шундай дердилар — сўнг (Ҳишом ибн Урва ҳадисидаги каби) зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَالْمُعَاوَمَةِ وَرَخَّصَ فِي الْعَرَايَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ muhoqala, muzobana, muxobara va muovamadan qaytardilar va aroyoga (esa) ruxsat berdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ муҳоқала, музобана, мухобара ва муовамадан қайтардилар ва ароёга (эса) рухсат бердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ خِدَاشٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ مَنْ بَايَعَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ إِلاَّ صَاحِبَ الْجَمَلِ الأَحْمَرِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Jobir (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Daraxt ostida bayʼat berganlar albatta jannatga kiradilar, faqat qizil tuyaning egasidan boshqa», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Жобир (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Дарахт остида байъат берганлар албатта жаннатга кирадилар, фақат қизил туянинг эгасидан бошқа», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عَبْدًا، لِحَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْكُو حَاطِبًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيَدْخُلَنَّ حَاطِبٌ النَّارَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبْتَ لاَ يَدْخُلُهَا فَإِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَالْحُدَيْبِيَةَ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hotib ibn Abu Baltaʼaning bir quli Rasululloh ﷺ huzurlariga Hotibdan shikoyat qilib keldi va: «Ey Allohning Rasuli! Hotib albatta doʻzaxga kiradi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yolgʻon aytding! U unga kirmaydi, chunki u Badr va Hudaybiyada qatnashgan», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳотиб ибн Абу Балтаъанинг бир қули Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига Ҳотибдан шикоят қилиб келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули! Ҳотиб албатта дўзахга киради», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғон айтдинг! У унга кирмайди, чунки у Бадр ва Ҳудайбияда қатнашган», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا انْصَرَفَ مِنَ الصَّلاَةِ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ أَهْلُ النِّعْمَةِ وَالْفَضْلِ وَالثَّنَاءِ الْحَسَنِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ " .
Abuz-Zubayr (rahimahulloh) aytadi: Men Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)ni minbar ustida turib shunday deyayotganini eshitdim: Nabiy ﷺ namozdan qaytganlarida (tugatganlarida): «Lo ilaha illallohu vahdahu lo sharika lahu, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alo kulli shayʼin qodir. Lo ilaha illalloh, muxlisina lahud-dina va lav karihal-kofirun. Ahlin-niʼmati val-fazli vas-sanail-hasan. Lo ilaha illalloh, muxlisina lahud-dina va lav karihal-kofirun (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yolgʻizdir, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir va U har narsaga qodirdir. Allohdan oʻzga iloh yoʻq, dinni Unga xolis qilgan holimizda, garchi kofirlar yoqtirmasalar-da. (U) neʼmat, fazl va goʻzal maqtov sohibidir. Allohdan oʻzga iloh yoʻq, dinni Unga xolis qilgan holimizda, garchi kofirlar yoqtirmasalar-da)» deb aytar edilar.Абуз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)ни минбар устида туриб шундай деяётганини эшитдим: Набий ﷺ намоздан қайтганларида (тугатганларида): «Ло илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ло шарика лаҳу, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ало кулли шайъин қодир. Ло илаҳа иллаллоҳ, мухлисина лаҳуд-дина ва лав кариҳал-кофирун. Аҳлин-ниъмати вал-фазли вас-санаил-ҳасан. Ло илаҳа иллаллоҳ, мухлисина лаҳуд-дина ва лав кариҳал-кофирун (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ёлғиздир, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир ва У ҳар нарсага қодирдир. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, динни Унга холис қилган ҳолимизда, гарчи кофирлар ёқтирмасалар-да. (У) неъмат, фазл ва гўзал мақтов соҳибидир. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, динни Унга холис қилган ҳолимизда, гарчи кофирлар ёқтирмасалар-да)» деб айтар эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُجَاعٍ الْمَرُّوذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، يُحَدِّثُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَلَّمَ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ أَهْلَ النِّعْمَةِ وَالْفَضْلِ وَالثَّنَاءِ الْحَسَنِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ " .
Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlarida: «Lo ilaha illalloh vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayin qodir, la havla va la quvvata illa billah, lo ilaha illalloh, la nabudu illa iyyah, ahlan-neʼmati val-fazli vas-sanail-hasan, lo ilaha illalloh, muxlisina lahud-dina va lav karihal-kofirun (Yolgʻiz Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Unikidir, hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir, kuch-quvvat faqat Alloh biladir, Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq, biz faqat Ungagina ibodat qilamiz, neʼmat, fazl va goʻzal maqtov Egasidir, Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq, kofirlar yoqtirmasalar-da, dinni Unga xolis qilib)», derdilar.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайин қодир, ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ, ло илаҳа иллаллоҳ, ла набуду илла ийяҳ, аҳлан-неъмати вал-фазли вас-санаил-ҳасан, ло илаҳа иллаллоҳ, мухлисина лаҳуд-дина ва лав кариҳал-кофирун (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уникидир, ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир, куч-қувват фақат Аллоҳ биладир, Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ, биз фақат Унгагина ибодат қиламиз, неъмат, фазл ва гўзал мақтов Эгасидир, Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ, кофирлар ёқтирмасалар-да, динни Унга холис қилиб)», дердилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ يُهَلِّلُ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَلاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ . ثُمَّ يَقُولُ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهَلِّلُ بِهِنَّ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ .
Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U namozdan soʻng tahlil aytib: «Lo ilaha illalloh vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayin qodir, lo ilaha illalloh, va la nabudu illa iyyah, lahun-neʼmatu va lahul-fazlu va lahus-sanaul-hasan, lo ilaha illalloh, muxlisina lahud-dina va lav karihal-kofirun», der edi. Soʻng ibn az-Zubayr: «Rasululloh ﷺ namozdan soʻng shu kalimalar bilan tahlil aytardilar», derdi.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У намоздан сўнг таҳлил айтиб: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайин қодир, ло илаҳа иллаллоҳ, ва ла набуду илла ийяҳ, лаҳун-неъмату ва лаҳул-фазлу ва лаҳус-санаул-ҳасан, ло илаҳа иллаллоҳ, мухлисина лаҳуд-дина ва лав кариҳал-кофирун», дер эди. Сўнг ибн аз-Зубайр: «Расулуллоҳ ﷺ намоздан сўнг шу калималар билан таҳлил айтардилар», дерди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ مَرَّتْ بِهِ حَتَّى تَوَارَتْ .
وَأَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَيْضًا أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ حَتَّى تَوَارَتْ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oldilaridan oʻtgan bir yahudiyning janozasi uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar. Yana bir rivoyatda: Nabiy ﷺ va sahobalari bir yahudiyning janozasi uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олдиларидан ўтган бир яҳудийнинг жанозаси учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар. Яна бир ривоятда: Набий ﷺ ва саҳобалари бир яҳудийнинг жанозаси учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар.
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ طَافَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ عَلَى رَاحِلَتِهِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِيَرَاهُ النَّاسُ وَلِيُشْرِفَ وَلِيَسْأَلُوهُ إِنَّ النَّاسَ غَشُوهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Vidolashuv hajida Baytni va Safo bilan Marva orasini oʻz ulovlari ustida tavof qildilar, toki odamlar ularni koʻrishlari, ular koʻrinishlari va odamlar savol soʻrashlari uchun. Chunki odamlar ularni oʻrab olgan edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Видолашув ҳажида Байтни ва Сафо билан Марва орасини ўз уловлари устида тавоф қилдилар, токи одамлар уларни кўришлари, улар кўринишлари ва одамлар савол сўрашлари учун. Чунки одамлар уларни ўраб олган эди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي الْجَمْرَةَ وَهُوَ عَلَى بَعِيرِهِ وَهُوَ يَقُولُ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ خُذُوا مَنَاسِكَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي لاَ أَحُجُّ بَعْدَ عَامِي هَذَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni tuyalari ustida turib Jamraga tosh otayotganlarini va: «Ey odamlar, haj amallaringizni mendan olib qolinglar, chunki men shu yilimdan keyin haj qila olamanmi-yoʻqmi, bilmayman», deyotganlarini koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни туялари устида туриб Жамрага тош отаётганларини ва: «Эй одамлар, ҳаж амалларингизни мендан олиб қолинглар, чунки мен шу йилимдан кейин ҳаж қила оламанми-йўқми, билмайман», деётганларини кўрдим.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُبَاعُ الصُّبْرَةُ مِنَ الطَّعَامِ بِالصُّبْرَةِ مِنَ الطَّعَامِ وَلاَ الصُّبْرَةُ مِنَ الطَّعَامِ بِالْكَيْلِ الْمُسَمَّى مِنَ الطَّعَامِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir uyum don boshqa bir uyum donga ham, bir uyum don oʻlchovi maʼlum boʻlgan donga ham sotilmaydi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир уюм дон бошқа бир уюм донга ҳам, бир уюм дон ўлчови маълум бўлган донга ҳам сотилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أَكَلْنَا زَمَنَ خَيْبَرَ الْخَيْلَ وَحُمُرَ الْوَحْشِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Xaybar zamonida ot va yovvoyi eshaklarni yedik», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Хайбар замонида от ва ёввойи эшакларни едик», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو حُذَيْفَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، كَانَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَيَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ . وَرَفَعَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ يَدَيْهِ إِلَى أُذُنَيْهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U namozni boshlaganida qoʻllarini koʻtarar, rukuʼga borganida va rukuʼdan boshini koʻtarganida ham xuddi shunday qilar va: «Men Rasululloh ﷺni xuddi shunday qilayotganlarini koʻrdim», der edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У намозни бошлаганида қўлларини кўтарар, рукуъга борганида ва рукуъдан бошини кўтарганида ҳам худди шундай қилар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни худди шундай қилаётганларини кўрдим», дер эди.