حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ، حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ زَادَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ صَوْمَ يَوْمِ الاِثْنَيْنِ وَيَوْمِ الْخَمِيسِ قَالَ " فِيهِ وُلِدْتُ وَفِيهِ أُنْزِلَ عَلَىَّ الْقُرْآنُ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan ushbu hadis (boshqa sanad bilan) rivoyat qilinadi. (Bu rivoyatda u) shuni qoʻshdi: (Haligi kishi): «Yo Rasululloh, dushanba kuni va payshanba kuni roʻza tutish haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «O kunda men tugʻilganman va o kunda menga Qurʼon nozil qilingan», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ушбу ҳадис (бошқа санад билан) ривоят қилинади. (Бу ривоятда у) шуни қўшди: (Ҳалиги киши): «Ё Расулуллоҳ, душанба куни ва пайшанба куни рўза тутиш ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «О кунда мен туғилганман ва о кунда менга Қуръон нозил қилинган», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ . وَقَصَّ ابْنُ السَّرْحِ الْحَدِيثَ قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلاَمِنَا أَيُّهَا الثَّلاَثَةُ حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَىَّ تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَىَّ السَّلاَمَ ثُمَّ صَلَّيْتُ الصُّبْحَ صَبَاحَ خَمْسِينَ لَيْلَةً عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِنَا فَسَمِعْتُ صَارِخًا يَا كَعْبُ بْنَ مَالِكٍ أَبْشِرْ . فَلَمَّا جَاءَنِي الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ يُبَشِّرُنِي نَزَعْتُ لَهُ ثَوْبَىَّ فَكَسَوْتُهُمَا إِيَّاهُ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى إِذَا دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ فَقَامَ إِلَىَّ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ يُهَرْوِلُ حَتَّى صَافَحَنِي وَهَنَّأَنِي .
Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ safardan kelganlarida, avval masjiddan boshlar (masjidga kirar), unda ikki rakaat namoz oʻqir, soʻngra odamlar bilan oʻtirar edilar. Ibn Sarh hadisni (toʻliq) hikoya qilib aytdi: Rasululloh ﷺ musulmonlarni biz uch kishi bilan gaplashishdan man etdilar. Nihoyat (bu holat) menga uzoq choʻzilib, amakimning oʻgʻli boʻlgan Abu Qatodaning bogʻ devoridan oshib oʻtdim va unga salom berdim. Vallohi, u menga salomimni qaytarmadi. Soʻngra ellikinchi kechaning sahari uylarimizdan birining tomida bomdod namozini oʻqidim. Shunda bir baqiruvchining: «Ey Kaʼb ibn Molik, suyunchi boʻlsin!» deganini eshitdim. Menga xushxabar berib, ovozini eshitgan oʻsha (kishi) yonimga kelganida, men unga kiyimlarimni yechib kiydirdim. Soʻngra (yoʻlga) ravona boʻldim, nihoyat masjidga kirsam, Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar. Shunda Talha ibn Ubaydulloh yugurib oldimga keldi va men bilan koʻrishib, meni tabrikladi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сафардан келганларида, аввал масжиддан бошлар (масжидга кирар), унда икки ракаат намоз ўқир, сўнгра одамлар билан ўтирар эдилар. Ибн Сарҳ ҳадисни (тўлиқ) ҳикоя қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларни биз уч киши билан гаплашишдан ман этдилар. Ниҳоят (бу ҳолат) менга узоқ чўзилиб, амакимнинг ўғли бўлган Абу Қатоданинг боғ деворидан ошиб ўтдим ва унга салом бердим. Валлоҳи, у менга саломимни қайтармади. Сўнгра элликинчи кечанинг саҳари уйларимиздан бирининг томида бомдод намозини ўқидим. Шунда бир бақирувчининг: «Эй Каъб ибн Молик, суюнчи бўлсин!» деганини эшитдим. Менга хушхабар бериб, овозини эшитган ўша (киши) ёнимга келганида, мен унга кийимларимни ечиб кийдирдим. Сўнгра (йўлга) равона бўлдим, ниҳоят масжидга кирсам, Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар. Шунда Талҳа ибн Убайдуллоҳ югуриб олдимга келди ва мен билан кўришиб, мени табриклади.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ سُمَيْرٍ، قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيُّ مِنَ الْمَدِينَةِ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ تُفَقِّهُهُ - فَحَدَّثَنَا قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قَتَادَةَ الأَنْصَارِيُّ فَارِسُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الأُمَرَاءِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ . قَالَ فَلَمْ تُوقِظْنَا إِلاَّ الشَّمْسُ طَالِعَةً فَقُمْنَا وَهِلِينَ لِصَلاَتِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رُوَيْدًا رُوَيْدًا " . حَتَّى إِذَا تَعَالَتِ الشَّمْسُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَرْكَعُ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فَلْيَرْكَعْهُمَا " . فَقَامَ مَنْ كَانَ يَرْكَعُهُمَا وَمَنْ لَمْ يَكُنْ يَرْكَعُهُمَا فَرَكَعَهُمَا ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُنَادَى بِالصَّلاَةِ فَنُودِيَ بِهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " أَلاَ إِنَّا نَحْمَدُ اللَّهَ أَنَّا لَمْ نَكُنْ فِي شَىْءٍ مِنْ أُمُورِ الدُّنْيَا يَشْغَلُنَا عَنْ صَلاَتِنَا وَلَكِنَّ أَرْوَاحَنَا كَانَتْ بِيَدِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرْسَلَهَا أَنَّى شَاءَ فَمَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ صَلاَةَ الْغَدَاةِ مِنْ غَدٍ صَالِحًا فَلْيَقْضِ مَعَهَا مِثْلَهَا " .
Ali ibn Nasr bizga Vahb ibn Jarirdan, unga al-Asvad ibn Shaybon, unga Xolid ibn Sumayr hadis aytib berdi. U dedi: Bizning oldimizga Madinadan Abdulloh ibn Raboh al-Ansoriy keldi — ansorlar uni faqih (deb bilishar) edi — va u bizga hadis aytib berib dedi: Menga Abu Qatoda al-Ansoriy (roziyallohu anhu) — Rasululloh ﷺning chavandozi — hadis aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ amirlar qoʻshinini joʻnatdilar — shu qissa bilan. (Abu Qatoda) aytdi: Bizni quyosh chiqib qolgani (issigʻi)dan boshqa narsa uygʻotmadi. Bas, biz namozimiz uchun hovliqib turdik. Nabiy ﷺ: «Sekin, sekin», dedilar. Hatto quyosh koʻtarilgach, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim bomdodning ikki rakaatini oʻqir boʻlsa, ularni oʻqisin», dedilar. Bas, ularni oʻqiydigan kishi ham, oʻqimaydigan kishi ham turib oʻqidi. Soʻng Rasululloh ﷺ namozga (iqomatga) chaqirilishini buyurdilar, namozga chaqirildi. Rasululloh ﷺ turib bizga namoz oʻqib berdilar. Namozdan boʻshagach, u zot: «Ogoh boʻlinglar, biz Allohga hamd aytamizki, bizni namozimizdan mashgʻul qilib qoʻyadigan dunyo ishlaridan birortasida boʻlmadik. Lekin bizning ruhlarimiz Allohning — azza va jalla — qoʻlida edi, U ularni xohlagan paytida qaytarib yubordi. Bas, sizlardan kim ertaga bomdod namozini sogʻ-salomat topsa, u bilan birga uning misli (qazosini) ado etsin», dedilar.Али ибн Наср бизга Ваҳб ибн Жарирдан, унга ал-Асвад ибн Шайбон, унга Холид ибн Сумайр ҳадис айтиб берди. У деди: Бизнинг олдимизга Мадинадан Абдуллоҳ ибн Рабоҳ ал-Ансорий келди — ансорлар уни фақиҳ (деб билишар) эди — ва у бизга ҳадис айтиб бериб деди: Менга Абу Қатода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) — Расулуллоҳ ﷺнинг чавандози — ҳадис айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ амирлар қўшинини жўнатдилар — шу қисса билан. (Абу Қатода) айтди: Бизни қуёш чиқиб қолгани (иссиғи)дан бошқа нарса уйғотмади. Бас, биз намозимиз учун ҳовлиқиб турдик. Набий ﷺ: «Секин, секин», дедилар. Ҳатто қуёш кўтарилгач, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким бомдоднинг икки ракаатини ўқир бўлса, уларни ўқисин», дедилар. Бас, уларни ўқийдиган киши ҳам, ўқимайдиган киши ҳам туриб ўқиди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ намозга (иқоматга) чақирилишини буюрдилар, намозга чақирилди. Расулуллоҳ ﷺ туриб бизга намоз ўқиб бердилар. Намоздан бўшагач, у зот: «Огоҳ бўлинглар, биз Аллоҳга ҳамд айтамизки, бизни намозимиздан машғул қилиб қўядиган дунё ишларидан бирортасида бўлмадик. Лекин бизнинг руҳларимиз Аллоҳнинг — азза ва жалла — қўлида эди, У уларни хоҳлаган пайтида қайтариб юборди. Бас, сизлардан ким эртага бомдод намозини соғ-саломат топса, у билан бирга унинг мисли (қазосини) адо этсин», дедилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ فَتَوَضَّأَ حِينَ ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى بِهِمْ .
Hannod bizga Absardan, u Husayndan, u Abdulloh ibn Abu Qatodadan, u otasi (Abu Qatoda roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan shu maʼnoda hadis aytib berdi. U dedi: Bas, (Nabiy ﷺ) quyosh koʻtarilgan vaqtda taharat oldilar va ularga namoz oʻqib berdilar.Ҳаннод бизга Абсардан, у Ҳусайндан, у Абдуллоҳ ибн Абу Қатодадан, у отаси (Абу Қатода розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан шу маънода ҳадис айтиб берди. У деди: Бас, (Набий ﷺ) қуёш кўтарилган вақтда таҳарат олдилар ва уларга намоз ўқиб бердилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَأْتُوهَا تَسْعَوْنَ وَأْتُوهَا تَمْشُونَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَذَا قَالَ الزُّبَيْدِيُّ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَمَعْمَرٌ وَشُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ " وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا " . وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَحْدَهُ " فَاقْضُوا " . وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَجَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنِ الأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ " فَأَتِمُّوا " . وَابْنُ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو قَتَادَةَ وَأَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كُلُّهُمْ قَالُوا " فَأَتِمُّوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Namozga iqomat aytilganda, unga yugurib kelmanglar, balki yurib kelinglar, sizlarga vazminlik (sokinlik) lozim. Namozning yetganini oʻqinglar, qoldirib qoʻyganingizni esa toʻldiringlar.» Abu Dovud aytdi: az-Zubaydiy, Ibn Abu Ziʼb, Ibrohim ibn Saʼd, Maʼmar va Shuayb ibn Abu Hamza az-Zuhriydan: «Qoldirib qoʻyganingizni toʻldiringlar», deb shunday aytdilar. Ibn Uyayna esa yolgʻiz az-Zuhriydan: «Keyin uni oʻqib qoʻyinglar (qazo qilinglar)», dedi. Muhammad ibn Amr Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, hamda Jaʼfar ibn Robiʼa al-Aʼrajdan, u Abu Hurayradan: «Toʻldiringlar», dedilar. Ibn Masʼud Nabiy ﷺdan, Abu Qatoda va Anas ham Nabiy ﷺdan — barchalari: «Toʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай деяётганларини эшитдим: «Намозга иқомат айтилганда, унга югуриб келманглар, балки юриб келинглар, сизларга вазминлик (сокинлик) лозим. Намознинг етганини ўқинглар, қолдириб қўйганингизни эса тўлдиринглар.» Абу Довуд айтди: аз-Зубайдий, Ибн Абу Зиъб, Иброҳим ибн Саъд, Маъмар ва Шуайб ибн Абу Ҳамза аз-Зуҳрийдан: «Қолдириб қўйганингизни тўлдиринглар», деб шундай айтдилар. Ибн Уяйна эса ёлғиз аз-Зуҳрийдан: «Кейин уни ўқиб қўйинглар (қазо қилинглар)», деди. Муҳаммад ибн Амр Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, ҳамда Жаъфар ибн Робиъа ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан: «Тўлдиринглар», дедилар. Ибн Масъуд Набий ﷺдан, Абу Қатода ва Анас ҳам Набий ﷺдан — барчалари: «Тўлдиринглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهَذَا حَدِيثُ أَحْمَدَ قَالَ - أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّ، فِي عَشْرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ أَبُو قَتَادَةَ قَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالُوا فَلِمَ فَوَاللَّهِ مَا كُنْتَ بِأَكْثَرِنَا لَهُ تَبَعًا وَلاَ أَقْدَمَنَا لَهُ صُحْبَةً . قَالَ بَلَى . قَالُوا فَاعْرِضْ . قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ يُكَبِّرُ حَتَّى يَقِرَّ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلاً ثُمَّ يَقْرَأُ ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ يَرْكَعُ وَيَضَعُ رَاحَتَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَعْتَدِلُ فَلاَ يَصُبُّ رَأْسَهُ وَلاَ يُقْنِعُ ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَقُولُ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ مُعْتَدِلاً ثُمَّ يَقُولُ " اللَّهُ أَكْبَرُ " . ثُمَّ يَهْوِي إِلَى الأَرْضِ فَيُجَافِي يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ وَيَثْنِي رِجْلَهُ الْيُسْرَى فَيَقْعُدُ عَلَيْهَا وَيَفْتَحُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ إِذَا سَجَدَ وَيَسْجُدُ ثُمَّ يَقُولُ " اللَّهُ أَكْبَرُ " . وَيَرْفَعُ رَأْسَهُ وَيَثْنِي رِجْلَهُ الْيُسْرَى فَيَقْعُدُ عَلَيْهَا حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ ثُمَّ يَصْنَعُ فِي الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ إِذَا قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا كَبَّرَ عِنْدَ افْتِتَاحِ الصَّلاَةِ ثُمَّ يَصْنَعُ ذَلِكَ فِي بَقِيَّةِ صَلاَتِهِ حَتَّى إِذَا كَانَتِ السَّجْدَةُ الَّتِي فِيهَا التَّسْلِيمُ أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ مُتَوَرِّكًا عَلَى شِقِّهِ الأَيْسَرِ . قَالُوا صَدَقْتَ هَكَذَا كَانَ يُصَلِّي صلى الله عليه وسلم .
Muhammad ibn Amr ibn Atodan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Men Abu Humayd as-Soidiyni (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan oʻntasi, jumladan Abu Qatoda ham boʻlgan bir davrada eshitdim. Abu Humayd dedi: «Men sizlarning orangizda Rasululloh ﷺ ning namozlarini eng yaxshi biluvchingizman». Ular: «Nega? Vallohi, sen biz oramizda u zotga eng koʻp ergashgan ham, u zotning suhbatlarida bizdan eng oldin boʻlgan ham emassan-ku», dedilar. U: «Yoʻq, (shunday)», dedi. Ular: «Unday boʻlsa, bayon qilib koʻrsat», dedilar. U dedi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar edilar, soʻng har bir suyak oʻz oʻrnida tinchib joylashguncha takbir aytar edilar, soʻng (Qurʼon) oʻqir edilar, soʻng takbir aytib qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar edilar, soʻng rukuʼga borib kaftlarini tizzalariga qoʻyar, soʻng (gavdalarini) tik tutib, boshlarini na pastga egar, na yuqoriga koʻtarar edilar, soʻng boshlarini koʻtarib «Samiʼallohu liman hamidah» (Alloh Oʻziga hamd aytganni eshitdi) der edilar, soʻng qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha tik holda koʻtarar edilar, soʻng «Allohu akbar» (Alloh ulugʻdir) der edilar, soʻng yerga (sajdaga) egilib qoʻllarini yon tomonlaridan uzoq tutar edilar, soʻng boshlarini koʻtarib chap oyoqlarini bukib, uning ustiga oʻtirar va sajda qilganlarida oyoqlarining barmoqlarini ochar edilar, soʻng sajda qilar edilar, soʻng «Allohu akbar» der edilar, soʻng boshlarini koʻtarib chap oyoqlarini bukib, har bir suyak oʻz oʻrniga qaytguncha uning ustiga oʻtirar edilar, soʻng ikkinchi (rakaatda) ham shu kabi qilar edilar. Soʻng ikki rakaatdan turganlarida takbir aytib, namozning boshida takbir aytganlaridagidek qoʻllarini yelkalari roʻparasiga keltirgunlaricha koʻtarar edilar, soʻng namozlarining qolgan qismida ham shuni qilar edilar. Nihoyat salom beriladigan sajda (oxirgi qaʼda) boʻlganda, chap oyoqlarini orqaga chiqarib, chap tomonlari bilan (yerga) tovarruk qilib oʻtirar edilar. Ular: «Toʻgʻri aytding, u zot ﷺ shu tariqa namoz oʻqir edilar», dedilar.Муҳаммад ибн Амр ибн Атодан ривоят қилинади, у шундай деди: Мен Абу Ҳумайд ас-Соидийни (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан ўнтаси, жумладан Абу Қатода ҳам бўлган бир даврада эшитдим. Абу Ҳумайд деди: «Мен сизларнинг орангизда Расулуллоҳ ﷺ нинг намозларини энг яхши билувчингизман». Улар: «Нега? Валлоҳи, сен биз орамизда у зотга энг кўп эргашган ҳам, у зотнинг суҳбатларида биздан энг олдин бўлган ҳам эмассан-ку», дедилар. У: «Йўқ, (шундай)», деди. Улар: «Ундай бўлса, баён қилиб кўрсат», дедилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар эдилар, сўнг ҳар бир суяк ўз ўрнида тинчиб жойлашгунча такбир айтар эдилар, сўнг (Қуръон) ўқир эдилар, сўнг такбир айтиб қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар эдилар, сўнг рукуъга бориб кафтларини тиззаларига қўяр, сўнг (гавдаларини) тик тутиб, бошларини на пастга эгар, на юқорига кўтарар эдилар, сўнг бошларини кўтариб «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганни эшитди) дер эдилар, сўнг қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича тик ҳолда кўтарар эдилар, сўнг «Аллоҳу акбар» (Аллоҳ улуғдир) дер эдилар, сўнг ерга (саждага) эгилиб қўлларини ён томонларидан узоқ тутар эдилар, сўнг бошларини кўтариб чап оёқларини букиб, унинг устига ўтирар ва сажда қилганларида оёқларининг бармоқларини очар эдилар, сўнг сажда қилар эдилар, сўнг «Аллоҳу акбар» дер эдилар, сўнг бошларини кўтариб чап оёқларини букиб, ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтгунча унинг устига ўтирар эдилар, сўнг иккинчи (ракаатда) ҳам шу каби қилар эдилар. Сўнг икки ракаатдан турганларида такбир айтиб, намознинг бошида такбир айтганларидагидек қўлларини елкалари рўпарасига келтиргунларича кўтарар эдилар, сўнг намозларининг қолган қисмида ҳам шуни қилар эдилар. Ниҳоят салом бериладиган сажда (охирги қаъда) бўлганда, чап оёқларини орқага чиқариб, чап томонлари билан (ерга) товаррук қилиб ўтирар эдилар. Улар: «Тўғри айтдинг, у зот ﷺ шу тариқа намоз ўқир эдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيِّ، وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا مَعَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا قَتَادَةَ قَالَ فَإِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ جَلَسَ عَلَى رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَةِ الأَخِيرَةِ قَدَّمَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَجَلَسَ عَلَى مَقْعَدَتِهِ .
Muhammad ibn Amr ibn Ato (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning bir necha sahobalari bilan birga oʻtirgan edi — shu hadisni keltirdi, lekin Abu Qatodani zikr qilmadi. U dedi: «(Paygʻambar ﷺ) ikki rakat oʻqib oʻtirganlarida chap oyoqlari ustiga oʻtirardilar, oxirgi rakatda oʻtirganlarida esa chap oyoqlarini oldinga chiqarib, dumbalari ustiga oʻtirardilar».Муҳаммад ибн Амр ибн Ато (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг бир неча саҳобалари билан бирга ўтирган эди — шу ҳадисни келтирди, лекин Абу Қатодани зикр қилмади. У деди: «(Пайғамбар ﷺ) икки ракат ўқиб ўтирганларида чап оёқлари устига ўтирардилар, охирги ракатда ўтирганларида эса чап оёқларини олдинга чиқариб, думбалари устига ўтирардилар».
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ نَهَى عَنْ خَلِيطِ الزَّبِيبِ، وَالتَّمْرِ، وَعَنْ خَلِيطِ الْبُسْرِ، وَالتَّمْرِ، وَعَنْ خَلِيطِ الزَّهْوِ، وَالرُّطَبِ، وَقَالَ، " انْتَبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ عَلَى حِدَةٍ " . قَالَ وَحَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Abdulloh ibn Abu Qatoda (rahimahulloh) otalaridan rivoyat qiladilarki, u kishi mayiz bilan quruq xurmoni aralashtirishdan, xom xurmo (busr) bilan quruq xurmoni aralashtirishdan, hamda endigina rang ola boshlagan xurmo (zahv) bilan yangi xurmoni aralashtirishdan qaytardilar va: «Har birini alohida-alohida ivitinglar», dedilar. (Roviy Yahyo) aytadi: Menga Abu Salama ibn Abdurrahmon ham bu hadisni Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan, u kishi Nabiy ﷺdan rivoyat qilib aytib berdilar.Абдуллоҳ ибн Абу Қатода (раҳимаҳуллоҳ) оталаридан ривоят қиладиларки, у киши майиз билан қуруқ хурмони аралаштиришдан, хом хурмо (буср) билан қуруқ хурмони аралаштиришдан, ҳамда эндигина ранг ола бошлаган хурмо (заҳв) билан янги хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Ҳар бирини алоҳида-алоҳида ивитинглар», дедилар. (Ровий Яҳё) айтади: Менга Абу Салама ибн Абдурраҳмон ҳам бу ҳадисни Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан, у киши Набий ﷺдан ривоят қилиб айтиб бердилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، - وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ - قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، - وَذَكَرَ ابْنُ السَّرْحِ قِصَّةَ تَخَلُّفِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ - قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلاَمِنَا أَيُّهَا الثَّلاَثَةُ حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَىَّ تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَىَّ السَّلاَمَ . ثُمَّ سَاقَ خَبَرَ تَنْزِيلِ تَوْبَتِهِ .
Abdulloh ibn Kaʼb — u koʻzi koʻr boʻlib qolganida oʻgʻillaridan Kaʼbni yetaklab yuradigan kishi edi — shunday dedi: Men Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim — Ibn as-Sarh (rivoyatchi) uning Tabuk gʻazotida Nabiy ﷺ (qoʻshini)dan ortda qolib ketgani qissasini zikr qildi —: Rasululloh ﷺ musulmonlarni biz uch kishi bilan gaplashishdan qaytardilar. Nihoyat bu (holat) menga uzoq choʻzilib ketganida, amakimning oʻgʻli boʻlmish Abu Qatodaning bogʻ devoridan oshib oʻtdim va unga salom berdim. Allohga qasamki, u menga salomimni qaytarmadi. Soʻng (Kaʼb) oʻzining tavbasi nozil boʻlishi xabarini (oxirigacha) keltirdi.Абдуллоҳ ибн Каъб — у кўзи кўр бўлиб қолганида ўғилларидан Каъбни етаклаб юрадиган киши эди — шундай деди: Мен Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим — Ибн ас-Сарҳ (ривоятчи) унинг Табук ғазотида Набий ﷺ (қўшини)дан ортда қолиб кетгани қиссасини зикр қилди —: Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларни биз уч киши билан гаплашишдан қайтардилар. Ниҳоят бу (ҳолат) менга узоқ чўзилиб кетганида, амакимнинг ўғли бўлмиш Абу Қатоданинг боғ деворидан ошиб ўтдим ва унга салом бердим. Аллоҳга қасамки, у менга саломимни қайтармади. Сўнг (Каъб) ўзининг тавбаси нозил бўлиши хабарини (охиригача) келтирди.