حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ، أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ أَرْبَعَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ فَقُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَنْظُرُ النَّاسُ إِلَيْهِ هَكَذَا وَرَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى سَقَطَتْ قَلَنْسُوَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَلَنْسُوَةُ عُمَرَ وَالثَّانِي رَجُلٌ مُؤْمِنٌ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا يُضْرَبُ ظَهْرُهُ بِشَوْكِ الطَّلْحِ جَاءَهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَالثَّالِثُ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى قُتِلَ قَالَ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ وَالرَّابِعُ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ أَسْرَفَ عَلَى نَفْسِهِ إِسْرَافًا كَثِيرًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الرَّابِعَةِ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Shahidlar toʻrttadir: Imoni goʻzal boʻlgan moʻmin kishi dushmanga roʻbaroʻ boʻlib, Allohga sodiq qolib, oʻldiriladi — ana oʻsha kishiga odamlar mana shunday qarab turadilar». U zot boshlarini shu qadar koʻtardilarki, hatto Rasululloh ﷺning yoxud Umarning qalpogʻi tushib ketdi. «Ikkinchisi — dushmanga roʻbaroʻ boʻlgan moʻmin kishi, uning orqasi goʻyo tikanli tol tikonlari bilan urilayotgandek boʻladi, unga bir adashgan oʻq kelib, uni oʻldiradi — u ikkinchi darajadadir. Uchinchisi — yaxshi amalni yomon amal bilan aralashtirgan moʻmin kishi, u dushmanga roʻbaroʻ boʻlib, aziz va ulugʻ Allohga sodiq qolib, oʻldirilmaguncha jang qiladi — u uchinchi darajadadir. Toʻrtinchisi — oʻz joniga koʻp isrof qilgan (koʻp gunoh qilgan) moʻmin kishi, u dushmanga roʻbaroʻ boʻlib, Allohga sodiq qolib, oʻldirilmaguncha jang qiladi — u toʻrtinchi darajadadir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Шаҳидлар тўрттадир: Имони гўзал бўлган мўмин киши душманга рўбарў бўлиб, Аллоҳга содиқ қолиб, ўлдирилади — ана ўша кишига одамлар мана шундай қараб турадилар». У зот бошларини шу қадар кўтардиларки, ҳатто Расулуллоҳ ﷺнинг ёхуд Умарнинг қалпоғи тушиб кетди. «Иккинчиси — душманга рўбарў бўлган мўмин киши, унинг орқаси гўё тиканли тол тиконлари билан урилаётгандек бўлади, унга бир адашган ўқ келиб, уни ўлдиради — у иккинчи даражададир. Учинчиси — яхши амални ёмон амал билан аралаштирган мўмин киши, у душманга рўбарў бўлиб, азиз ва улуғ Аллоҳга содиқ қолиб, ўлдирилмагунча жанг қилади — у учинчи даражададир. Тўртинчиси — ўз жонига кўп исроф қилган (кўп гуноҳ қилган) мўмин киши, у душманга рўбарў бўлиб, Аллоҳга содиқ қолиб, ўлдирилмагунча жанг қилади — у тўртинчи даражададир», дедилар.