Fadala ibn Ubayd al-Ansoriy

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ الْجَنْبِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ كُلُّ مَيِّتٍ يُخْتَمُ عَلَى عَمَلِهِ إِلاَّ الَّذِي مَاتَ مُرَابِطًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّهُ يُنْمَى لَهُ عَمَلُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَيَأْمَنُ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ ‏"‏ ‏.‏ وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْمُجَاهِدُ مَنْ جَاهَدَ نَفْسَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ وَحَدِيثُ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Har bir oʻlganning ameli (oʻlimi bilan) muhrlanadi, faqat Alloh yoʻlida sarhadni qoʻriqlab (murobit holida) oʻlgan kishidan boshqa; chunki uning ameli qiyomat kunigacha koʻpaytirilib boriladi va u qabr fitnasidan omon boʻladi», dedilar. Yana men Rasululloh ﷺni: «(Asl) mujohid — oʻz nafsiga qarshi jihod qilgan kishidir», deganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu bobda Uqba ibn Omir va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor. Fazola ibn Ubaydning hadisi hasan sahih hadisdir.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ҳар бир ўлганнинг амели (ўлими билан) муҳрланади, фақат Аллоҳ йўлида сарҳадни қўриқлаб (муробит ҳолида) ўлган кишидан бошқа; чунки унинг амели қиёмат кунигача кўпайтирилиб борилади ва у қабр фитнасидан омон бўлади», дедилар. Яна мен Расулуллоҳ ﷺни: «(Асл) мужоҳид — ўз нафсига қарши жиҳод қилган кишидир», деганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу бобда Уқба ибн Омир ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Фазола ибн Убайднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلاَنِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الشُّهَدَاءُ أَرْبَعَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ أَعْيُنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَرَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى وَقَعَتْ قَلَنْسُوَتُهُ ‏.‏ قَالَ فَمَا أَدْرِي أَقَلَنْسُوَةَ عُمَرَ أَرَادَ أَمْ قَلَنْسُوَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا ضُرِبَ جِلْدُهُ بِشَوْكِ طَلْحٍ مِنَ الْجُبْنِ أَتَاهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ فَهُوَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ أَسْرَفَ عَلَى نَفْسِهِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الرَّابِعَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ قَدْ رَوَى سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ وَقَالَ عَنْ أَشْيَاخٍ مِنْ خَوْلاَنَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي يَزِيدَ ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Shahidlar toʻrt (toifa)dir: Imoni yaxshi boʻlgan moʻmin kishi dushmanga roʻpara kelib, oʻldirilgunicha Allohga sodiq qoladi. Ana shu kishiga odamlar qiyomat kuni mana shunday koʻzlarini koʻtarib (qarab) turadilar», dedilar va boshlarini koʻtardilar, hattoki qalpoqlari tushib ketdi. (Rivoyatchi) aytdi: Bilmadim, u Umarning qalpogʻini nazarda tutdimi yoki Nabiy ﷺning qalpoqlarinimi. (Soʻng) u zot: «Yana imoni yaxshi boʻlgan moʻmin kishi dushmanga roʻpara keladi, qoʻrquvdan badaniga (xuddi) tikan sanchilgandek boʻladi, shunda unga adashgan bir oʻq kelib uni oʻldiradi. Bu ikkinchi darajadadir. Yana solih amal bilan boshqa yomon amalni aralashtirgan moʻmin kishi dushmanga roʻpara kelib, oʻldirilgunicha Allohga sodiq qoladi. Bu uchinchi darajadadir. Yana oʻz joniga isrof qilgan (gunohga botgan) moʻmin kishi dushmanga roʻpara kelib, oʻldirilgunicha Allohga sodiq qoladi. Bu toʻrtinchi darajadadir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Ato ibn Dinorning hadisi orqaligina bilamiz.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Шаҳидлар тўрт (тоифа)дир: Имони яхши бўлган мўмин киши душманга рўпара келиб, ўлдирилгунича Аллоҳга содиқ қолади. Ана шу кишига одамлар қиёмат куни мана шундай кўзларини кўтариб (қараб) турадилар», дедилар ва бошларини кўтардилар, ҳаттоки қалпоқлари тушиб кетди. (Ривоятчи) айтди: Билмадим, у Умарнинг қалпоғини назарда тутдими ёки Набий ﷺнинг қалпоқлариними. (Сўнг) у зот: «Яна имони яхши бўлган мўмин киши душманга рўпара келади, қўрқувдан баданига (худди) тикан санчилгандек бўлади, шунда унга адашган бир ўқ келиб уни ўлдиради. Бу иккинчи даражададир. Яна солиҳ амал билан бошқа ёмон амални аралаштирган мўмин киши душманга рўпара келиб, ўлдирилгунича Аллоҳга содиқ қолади. Бу учинчи даражададир. Яна ўз жонига исроф қилган (гуноҳга ботган) мўмин киши душманга рўпара келиб, ўлдирилгунича Аллоҳга содиқ қолади. Бу тўртинчи даражададир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ато ибн Динорнинг ҳадиси орқалигина биламиз.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّ أَبَا عَلِيٍّ، عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ الْجَنْبِيَّ أَخْبَرَهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ طُوبَى لِمَنْ هُدِيَ إِلَى الإِسْلاَمِ وَكَانَ عَيْشُهُ كَفَافًا وَقَنِعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَبُو هَانِئٍ اسْمُهُ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan: «Islomga hidoyat qilingan, tirikchiligi oʻziga yetarli boʻlgan va qanoat qilgan kishiga xushxabar boʻlsin!» deganlarini eshitgan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан: «Исломга ҳидоят қилинган, тирикчилиги ўзига етарли бўлган ва қаноат қилган кишига хушхабар бўлсин!» деганларини эшитган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّ أَبَا عَلِيٍّ، عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ الْجَنْبِيَّ أَخْبَرَهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا صَلَّى بِالنَّاسِ يَخِرُّ رِجَالٌ مِنْ قَامَتِهِمْ فِي الصَّلاَةِ مِنَ الْخَصَاصَةِ وَهُمْ أَصْحَابُ الصُّفَّةِ حَتَّى تَقُولَ الأَعْرَابُ هَؤُلاَءِ مَجَانِينُ أَوْ مَجَانُونَ فَإِذَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْصَرَفَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ لأَحْبَبْتُمْ أَنْ تَزْدَادُوا فَاقَةً وَحَاجَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَضَالَةُ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berayotganlarida baʼzi kishilar ochlikdan namozda turgan joyida yiqilib tushar edilar — ular Ahli Suffa edilar — hatto badaviy arablar: «Bular jinnilar» yoki «(devona) maʼnaviylar» deb aytar edilar. Rasululloh ﷺ namozni tugatib, ularga yuzlanib: «Agar Alloh huzurida sizlar uchun nima borligini bilsangiz edi, yana ham koʻproq kambagʻallik va muhtojlik orttirishni istar edingiz», dedilar. Fazola: «Oʻsha kuni men Rasululloh ﷺ bilan birga edim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб бераётганларида баъзи кишилар очликдан намозда турган жойида йиқилиб тушар эдилар — улар Аҳли Суффа эдилар — ҳатто бадавий араблар: «Булар жиннилар» ёки «(девона) маънавийлар» деб айтар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатиб, уларга юзланиб: «Агар Аллоҳ ҳузурида сизлар учун нима борлигини билсангиз эди, яна ҳам кўпроқ камбағаллик ва муҳтожлик орттиришни истар эдингиз», дедилар. Фазола: «Ўша куни мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَنْبَأَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ، اسْمُهُ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْجَنْبِيِّ، عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُسَلِّمُ الْفَارِسُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَائِمِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَلِيٍّ الْجَنْبِيُّ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otliq piyodaga, piyoda turganga, ozchilik koʻpchilikka salom beradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Ali al-Janbiyning ismi Amr ibn Molikdir.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отлиқ пиёдага, пиёда турганга, озчилик кўпчиликка салом беради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Али ал-Жанбийнинг исми Амр ибн Моликдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْجَنْبِيِّ، عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدًا إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَجِلْتَ أَيُّهَا الْمُصَلِّي إِذَا صَلَّيْتَ فَقَعَدْتَ فَاحْمَدِ اللَّهَ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ وَصَلِّ عَلَىَّ ثُمَّ ادْعُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ صَلَّى رَجُلٌ آخَرُ بَعْدَ ذَلِكَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَصَلَّى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّهَا الْمُصَلِّي ادْعُ تُجَبْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ رَوَاهُ حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيِّ وَأَبُو هَانِئٍ اسْمُهُ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ وَأَبُو عَلِيٍّ الْجَنْبِيُّ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, shu payt bir kishi kirib namoz oʻqidi-da: «Allohumma igʻfir li varhamni (Ey Alloh, meni kechir va menga rahm qil)» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey namozxon, shoshilding. Qachon namoz oʻqib, oʻtirsang, Allohga munosib tarzda Unga hamd ayt va menga salavot ayt, soʻng Unga duo qil», dedilar. (Fazola) aytdi: Shundan keyin boshqa bir kishi namoz oʻqidi-da, Allohga hamd aytib, Nabiy ﷺga salavot aytdi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Ey namozxon, duo qil, ijobat qilinasan», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Uni Hayva ibn Shurayh Abu Honiʼ al-Xavloniydan rivoyat qilgan. Abu Honiʼning ismi Humayd ibn Honiʼ, Abu Ali al-Janbiyning ismi esa Amr ibn Molikdir.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, шу пайт бир киши кириб намоз ўқиди-да: «Аллоҳумма иғфир ли варҳамни (Эй Аллоҳ, мени кечир ва менга раҳм қил)» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй намозхон, шошилдинг. Қачон намоз ўқиб, ўтирсанг, Аллоҳга муносиб тарзда Унга ҳамд айт ва менга салавот айт, сўнг Унга дуо қил», дедилар. (Фазола) айтди: Шундан кейин бошқа бир киши намоз ўқиди-да, Аллоҳга ҳамд айтиб, Набий ﷺга салавот айтди. Шунда Набий ﷺ унга: «Эй намозхон, дуо қил, ижобат қилинасан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Уни Ҳайва ибн Шурайҳ Абу Ҳониъ ал-Хавлонийдан ривоят қилган. Абу Ҳониънинг исми Ҳумайд ибн Ҳониъ, Абу Али ал-Жанбийнинг исми эса Амр ибн Моликдир.