HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
RoviylarРовийлар

Hasan al-Basriy

Rivoyatlari 23 ta, 4 toʻplamda.Ривоятлари 23 та, 4 тўпламда. Hadislarda 10 marta tilga olingan.Ҳадисларда 10 марта тилга олинган.

RivoyatlariРивоятлари23Haqida aytilganҲақида айтилган10
Tarjimai holТаржимаи ҳол

Abu Saʼid kunyali tobeʼin; Basra ahlining imomi edi. Madinada tugʻilgan, Ali ibn Abu Tolibning panohida oʻsgan; Muoviya davrida Xuroson volisi Rabiʼ ibn Ziyod uni oʻziga kotib qilgan va u Basrada yashab qolgan. Qalblarda haybati ulugʻ edi: hokimlar huzuriga kirib, ularga buyurar va qaytarar, haq yoʻlida hech kimning malomatidan qoʻrqmasdi.Абу Саъид куняли тобеъин; Басра аҳлининг имоми эди. Мадинада туғилган, Али ибн Абу Толибнинг паноҳида ўсган; Муовия даврида Хуросон волиси Рабиъ ибн Зиёд уни ўзига котиб қилган ва у Басрада яшаб қолган. Қалбларда ҳайбати улуғ эди: ҳокимлар ҳузурига кириб, уларга буюрар ва қайтарар, ҳақ йўлида ҳеч кимнинг маломатидан қўрқмасди.

Manba: UlamolarМанба: Уламолар
Toʻplam:Тўплам:BarchasiБарчасиTirmiziy 6Mishkat 2Abu Dovud 1Doraqutniy 1
Mishkat · 3131SahihСаҳиҳ

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلَيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ دَخَلَ بِهَا فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنِ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ من لَا ولي لَهُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol oʻz valiysining iznisiz nikohlansa, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir. Agar (eri) unga qoʻshilgan boʻlsa, undan (jinsiy aloqani) halol qilib olgani evaziga unga mahr (vojib) boʻladi. Agar (valiylari) ixtilof qilsalar, valiysi boʻlmagan kishining valiysi sultondir (hokimdir)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir. Bu bobda ish Nabiy ﷺning «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi» degan hadislari ustidadir. Bu Nabiy ﷺning sahobalaridan ilm ahllari — Umar ibn al-Xattob, Ali ibn Abu Tolib, Abdulloh ibn Abbos, Abu Hurayra va boshqalarning soʻzidir. Shuningdek, baʼzi tobeʼin fuqaholaridan ham «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi», deganlari rivoyat qilingan. Ular orasida Said ibn al-Musayyab, Hasan al-Basriy, Shurayh, Ibrohim an-Naxaiy, Umar ibn Abdulaziz va boshqalar bor. Sufyon as-Savriy, Avzoiy, Abdulloh ibn al-Muborak, Molik, Shofeiy, Ahmad va Ishoq ham shu (soʻz)ni aytadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл ўз валийсининг изнисиз никоҳланса, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир. Агар (эри) унга қўшилган бўлса, ундан (жинсий алоқани) ҳалол қилиб олгани эвазига унга маҳр (вожиб) бўлади. Агар (валийлари) ихтилоф қилсалар, валийси бўлмаган кишининг валийси султондир (ҳокимдир)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир. Бу бобда иш Набий ﷺнинг «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди» деган ҳадислари устидадир. Бу Набий ﷺнинг саҳобаларидан илм аҳллари — Умар ибн ал-Хаттоб, Али ибн Абу Толиб, Абдуллоҳ ибн Аббос, Абу Ҳурайра ва бошқаларнинг сўзидир. Шунингдек, баъзи тобеъин фуқаҳоларидан ҳам «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди», деганлари ривоят қилинган. Улар орасида Саид ибн ал-Мусайяб, Ҳасан ал-Басрий, Шурайҳ, Иброҳим ан-Нахаий, Умар ибн Абдулазиз ва бошқалар бор. Суфён ас-Саврий, Авзоий, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, Молик, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шу (сўз)ни айтадилар.

Mishkat · 3473ZaifЗаиф

وَعَن الْحسن عَن سَمُرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَزَادَ النَّسَائِيُّ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: «وَمن خصى عَبده خصيناه»

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qulini oʻldirsa, biz uni oʻldiramiz, kim qulining (aʼzosini) kessa, biz ham uning (aʼzosini) kesamiz», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Tobeʼinlardan baʼzi ilm ahli, jumladan Ibrohim an-Naxaʼiy shunga qaror qilganlar. Baʼzi ilm ahli, jumladan Hasan al-Basriy va Atoʼ ibn Abu Raboh: «Hur (ozod kishi) bilan qul oʻrtasida na jonda, na jondan boshqa (aʼzolarda) qasos boʻlmaydi», deganlar. Bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzilari esa: «Agar oʻz qulini oʻldirsa, uning evaziga oʻldirilmaydi, agar boshqaning qulini oʻldirsa, uning evaziga oʻldiriladi», deganlar. Bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzidir.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулини ўлдирса, биз уни ўлдирамиз, ким қулининг (аъзосини) кесса, биз ҳам унинг (аъзосини) кесамиз», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Тобеъинлардан баъзи илм аҳли, жумладан Иброҳим ан-Нахаъий шунга қарор қилганлар. Баъзи илм аҳли, жумладан Ҳасан ал-Басрий ва Атў ибн Абу Рабоҳ: «Ҳур (озод киши) билан қул ўртасида на жонда, на жондан бошқа (аъзоларда) қасос бўлмайди», деганлар. Бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзилари эса: «Агар ўз қулини ўлдирса, унинг эвазига ўлдирилмайди, агар бошқанинг қулини ўлдирса, унинг эвазига ўлдирилади», деганлар. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир.