Samura ibn Jundub

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ namozni tugatgach, bizga yuzlanar edilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ намозни тугатгач, бизга юзланар эдилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الرُّؤْيَا قَالَ ‏"‏ أَمَّا الَّذِي يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ فَإِنَّهُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفِضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ ‏"‏‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oʻzlari koʻrgan bir tushni hikoya qilarkan: «Boshi tosh bilan ezilayotgan (kishi) — Qurʼonni oʻrganib, lekin unga hech amal qilmagan va farz namozlarni (eʼtiborsiz qoldirib) uxlagan kishi edi», — dedilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ўзлари кўрган бир тушни ҳикоя қиларкан: «Боши тош билан эзилаётган (киши) — Қуръонни ўрганиб, лекин унга ҳеч амал қилмаган ва фарз намозларни (эътиборсиз қолдириб) ухлаган киши эди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ وَرَاءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى امْرَأَةٍ مَاتَتْ فِي نِفَاسِهَا، فَقَامَ عَلَيْهَا وَسَطَهَا‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ orqasida — tugʻuruq paytida vafot etgan bir ayol uchun — janoza namozini oʻqidim va u zot tobutning oʻrtasiga (toʻgʻri keladigan joyda) turdilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ орқасида — туғуруқ пайтида вафот этган бир аёл учун — жаноза намозини ўқидим ва у зот тобутнинг ўртасига (тўғри келадиган жойда) турдилар.

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدُبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّيْتُ وَرَاءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى امْرَأَةٍ مَاتَتْ فِي نِفَاسِهَا فَقَامَ عَلَيْهَا وَسَطَهَا‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ orqasida — tugʻuruq paytida vafot etgan bir ayol uchun — janoza namozini oʻqidim va u zot tobutning oʻrtasiga (toʻgʻri keladigan joyda) turdilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ орқасида — туғуруқ пайтида вафот этган бир аёл учун — жаноза намозини ўқидим ва у зот тобутнинг ўртасига (тўғри келадиган жойда) турдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ رَأَى مِنْكُمُ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَإِنْ رَأَى أَحَدٌ قَصَّهَا، فَيَقُولُ مَا شَاءَ اللَّهُ، فَسَأَلَنَا يَوْمًا، فَقَالَ ‏"‏ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ رُؤْيَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَكِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي فَأَخَذَا بِيَدِي، فَأَخْرَجَانِي إِلَى الأَرْضِ الْمُقَدَّسَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ، وَرَجُلٌ قَائِمٌ بِيَدِهِ كَلُّوبٌ مِنْ حَدِيدٍ ـ قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ مُوسَى إِنَّهُ ـ يُدْخِلُ ذَلِكَ الْكَلُّوبَ فِي شِدْقِهِ، حَتَّى يَبْلُغَ قَفَاهُ، ثُمَّ يَفْعَلُ بِشِدْقِهِ الآخَرِ مِثْلَ ذَلِكَ، وَيَلْتَئِمُ شِدْقُهُ هَذَا، فَيَعُودُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ‏.‏ قُلْتُ مَا هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ عَلَى قَفَاهُ، وَرَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِهِ بِفِهْرٍ أَوْ صَخْرَةٍ، فَيَشْدَخُ بِهِ رَأْسَهُ، فَإِذَا ضَرَبَهُ تَدَهْدَهَ الْحَجَرُ، فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ لِيَأْخُذَهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَى هَذَا حَتَّى يَلْتَئِمَ رَأْسُهُ، وَعَادَ رَأْسُهُ كَمَا هُوَ، فَعَادَ إِلَيْهِ فَضَرَبَهُ، قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا إِلَى ثَقْبٍ مِثْلِ التَّنُّورِ، أَعْلاَهُ ضَيِّقٌ وَأَسْفَلُهُ وَاسِعٌ، يَتَوَقَّدُ تَحْتَهُ نَارًا، فَإِذَا اقْتَرَبَ ارْتَفَعُوا حَتَّى كَادَ أَنْ يَخْرُجُوا، فَإِذَا خَمَدَتْ رَجَعُوا فِيهَا، وَفِيهَا رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ مِنْ دَمٍ، فِيهِ رَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى وَسَطِ النَّهَرِ رَجُلٌ بَيْنَ يَدَيْهِ حِجَارَةٌ، فَأَقْبَلَ الرَّجُلُ الَّذِي فِي النَّهَرِ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ رَمَى الرَّجُلُ بِحَجَرٍ فِي فِيهِ، فَرَدَّهُ حَيْثُ كَانَ، فَجَعَلَ كُلَّمَا جَاءَ لِيَخْرُجَ رَمَى فِي فِيهِ بِحَجَرٍ، فَيَرْجِعُ كَمَا كَانَ‏.‏ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ خَضْرَاءَ، فِيهَا شَجَرَةٌ عَظِيمَةٌ، وَفِي أَصْلِهَا شَيْخٌ وَصِبْيَانٌ، وَإِذَا رَجُلٌ قَرِيبٌ مِنَ الشَّجَرَةِ بَيْنَ يَدَيْهِ نَارٌ يُوقِدُهَا، فَصَعِدَا بِي فِي الشَّجَرَةِ، وَأَدْخَلاَنِي دَارًا لَمْ أَرَ قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهَا، فِيهَا رِجَالٌ شُيُوخٌ وَشَبَابٌ، وَنِسَاءٌ وَصِبْيَانٌ، ثُمَّ أَخْرَجَانِي مِنْهَا فَصَعِدَا بِي الشَّجَرَةَ فَأَدْخَلاَنِي دَارًا هِيَ أَحْسَنُ وَأَفْضَلُ، فِيهَا شُيُوخٌ وَشَبَابٌ‏.‏ قُلْتُ طَوَّفْتُمَانِي اللَّيْلَةَ، فَأَخْبِرَانِي عَمَّا رَأَيْتُ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ، أَمَّا الَّذِي رَأَيْتَهُ يُشَقُّ شِدْقُهُ فَكَذَّابٌ يُحَدِّثُ بِالْكَذْبَةِ، فَتُحْمَلُ عَنْهُ حَتَّى تَبْلُغَ الآفَاقَ، فَيُصْنَعُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏.‏ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ يُشْدَخُ رَأْسُهُ فَرَجُلٌ عَلَّمَهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ، فَنَامَ عَنْهُ بِاللَّيْلِ، وَلَمْ يَعْمَلْ فِيهِ بِالنَّهَارِ، يُفْعَلُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏.‏ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي الثَّقْبِ فَهُمُ الزُّنَاةُ‏.‏ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي النَّهَرِ آكِلُو الرِّبَا‏.‏ وَالشَّيْخُ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَالصِّبْيَانُ حَوْلَهُ فَأَوْلاَدُ النَّاسِ، وَالَّذِي يُوقِدُ النَّارَ مَالِكٌ خَازِنُ النَّارِ‏.‏ وَالدَّارُ الأُولَى الَّتِي دَخَلْتَ دَارُ عَامَّةِ الْمُؤْمِنِينَ، وَأَمَّا هَذِهِ الدَّارُ فَدَارُ الشُّهَدَاءِ، وَأَنَا جِبْرِيلُ، وَهَذَا مِيكَائِيلُ، فَارْفَعْ رَأْسَكَ، فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا فَوْقِي مِثْلُ السَّحَابِ‏.‏ قَالاَ ذَاكَ مَنْزِلُكَ‏.‏ قُلْتُ دَعَانِي أَدْخُلْ مَنْزِلِي‏.‏ قَالاَ إِنَّهُ بَقِيَ لَكَ عُمْرٌ لَمْ تَسْتَكْمِلْهُ، فَلَوِ اسْتَكْمَلْتَ أَتَيْتَ مَنْزِلَكَ ‏"‏‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ (bomdod) namozini tugatgan har safar, bizga yuzlanib: «Bu kecha sizlardan kim tush koʻrdi?» — deb soʻrar edilar. Bas, kim tush koʻrgan boʻlsa, uni aytib berar edi. Paygʻambar ﷺ: «Mo shoollooh (Alloh xohlagan narsa boʻldi)», — der edilar. Bir kuni u zot bizdan — kim tush koʻrganini — soʻradilar. Biz: «Yoʻq (hech kim)», — dedik. U zot: «Lekin men bu kecha (tush) koʻrdim: ikki kishi menga kelib, qoʻllarimdan ushlab, meni Muqaddas Yer (Quds)ga olib bordi. Oʻsha yerda men bir kishini oʻtirgan va boshqasini — qoʻlida temir ilmoq bilan — turgan holda koʻrdim; u (turgan kishi) ilmoqni (oʻtirganning) ogʻziga — to jagʻ suyagiga yetguncha — tiqar, soʻng uning yonogʻining bir tomonini yirtar, soʻng boshqa tomoniga ham shunday qilar edi; shu orada birinchi yonoq yana avvalgisidek (sogʻayib) qaytar edi va u (yana) oʻsha (amalni) takrorlar edi. Men: ‹Bu nima?› — dedim. Ular menga oldinga yurishni aytdi va biz yurdik — to chalqancha yotgan bir kishiga yetib kelguncha; boshqasi esa uning bosh tomonida — qoʻlida bir tosh yoki qoyaparcha bilan — turib, yotgan kishining boshini oʻsha tosh bilan ezar edi. U urgan har safar, tosh (yumalab) ketar edi; u uni olishga borar va u (kishi)ga qaytguncha, ezilgan bosh avvalgisidek (sogʻayib) qaytar edi va u (kishi) qaytib, uni yana urar edi. Men: ‹Bu kim?› — dedim. Ular menga oldinga yurishni aytdi; bas, biz yurdik va tandirdek bir teshik(dan oʻtdik) — uning usti tor, osti keng edi va uning ostida oʻt yonib turar edi. Oʻt alangasi koʻtarilgan har safar, (undagi) odamlar — undan chiqib ketadigan darajada — yuqoriga koʻtarilar, oʻt pasaygan har safar, odamlar uning ichiga qaytar edi; unda yalangʻoch erkak va ayollar bor edi. Men: ‹Bu kim?› — dedim. Ular menga oldinga yurishni aytdi. Bas, biz yurdik — to qon daryosiga yetib kelguncha; unda bir kishi (turgan) edi va daryoning labida boshqa bir kishi — oldida toshlar bilan — daryodagi kishiga roʻbaroʻ turgan edi. Daryodagi kishi (suvdan) chiqmoqchi boʻlgan har safar, boshqasi uning ogʻziga bir tosh otar va uni avvalgi joyiga qaytarar edi; shu tariqa, u chiqmoqchi boʻlgan har safar, boshqasi uning ogʻziga bir tosh otar va u avvalgi joyiga qaytar edi. Men: ‹Bu nima?› — dedim. Ular menga oldinga yurishni aytdi va biz shunday qildik — to gullab-yashnagan yashil bir bogʻga yetguncha; unda ulkan bir daraxt bor edi va uning tagida bir chol baʼzi bolalar bilan oʻtirgan edi. (Men) daraxt yaqinida boshqa bir kishini — oldida oʻt bilan, uni yoqib turgan holda — (koʻrdim). Soʻng ular (yaʼni ikki sherigim) meni daraxtga chiqardi va bir uyga kiritdi — men undan goʻzalroq (uy)ni hech koʻrmagan edim. Unda baʼzi keksa va yosh erkaklar, ayollar va bolalar bor edi. Soʻng ular meni bu uydan chiqarib, (yana) daraxtga chiqardi va boshqa bir uyga kiritdi — u (avvalgisidan) yaxshiroq va afzalroq edi; unda keksa va yosh kishilar bor edi. Men ularga (yaʼni ikki sherigimga): ‹Sizlar meni butun kecha sayr ettirdingiz. Endi men koʻrgan barcha narsani menga aytib beringlar›, — dedim. Ular: ‹Ha. Yonogʻi yirtilayotganini koʻrgan (kishi) — u yolgʻonchi edi va yolgʻon gapirar edi; odamlar undan oʻsha yolgʻonlarni (eshitib) tarqatar edi — to ular butun dunyoga yoyilguncha; bas, u Qiyomat kunigacha shu tariqa azoblanadi. Boshi ezilayotganini koʻrgan (kishi) — Alloh unga Qurʼon (ilmini, yaʼni yodlashni) bergan edi, lekin u kechasi uxlar (yaʼni uni oʻqimas) va kunduzi unga amal qilmas edi; bas, bu azob Qiyomat kunigacha davom etadi. Teshik (tandir)da koʻrgan(lar)ing — zinokorlar (zino qilgan erkak va ayollar). Qon daryosida koʻrgan(lar)ing — ribo (sudxoʻrlik) bilan shugʻullangan(lar). Daraxt tagida oʻtirgan chol — Ibrohim (alayhissalom) va uning atrofidagi kichik bolalar — odamlarning (vafot etgan) farzandlari. Oʻtni yoq(ib tur)gan (kishi) esa — doʻzax darvozaboni Molik. Sen kirgan birinchi uy — oddiy moʻminlarning uyi; ikkinchi uy esa — shahidlarning uyi. Men — Jabroil, bu esa — Mikoil. Boshingni koʻtar›, — dedi. Men boshimni koʻtardim va ustimda bulutdek bir narsani koʻrdim. Ular: ‹Bu — sening joying›, — dedi. Men: ‹Meni oʻz joyimga kiritinglar›, — dedim. Ular: ‹Sening hali tugatmagan (qolgan) umring bor; uni tugatganingda, oʻz joyingga kirasan›, — dedi», — dedilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ (бомдод) намозини тугатган ҳар сафар, бизга юзланиб: «Бу кеча сизлардан ким туш кўрди?» — деб сўрар эдилар. Бас, ким туш кўрган бўлса, уни айтиб берар эди. Пайғамбар ﷺ: «Мо шооллооҳ (Аллоҳ хоҳлаган нарса бўлди)», — дер эдилар. Бир куни у зот биздан — ким туш кўрганини — сўрадилар. Биз: «Йўқ (ҳеч ким)», — дедик. У зот: «Лекин мен бу кеча (туш) кўрдим: икки киши менга келиб, қўлларимдан ушлаб, мени Муқаддас Ер (Қудс)га олиб борди. Ўша ерда мен бир кишини ўтирган ва бошқасини — қўлида темир илмоқ билан — турган ҳолда кўрдим; у (турган киши) илмоқни (ўтирганнинг) оғзига — то жағ суягига етгунча — тиқар, сўнг унинг ёноғининг бир томонини йиртар, сўнг бошқа томонига ҳам шундай қилар эди; шу орада биринчи ёноқ яна аввалгисидек (соғайиб) қайтар эди ва у (яна) ўша (амални) такрорлар эди. Мен: ‹Бу нима?› — дедим. Улар менга олдинга юришни айтди ва биз юрдик — то чалқанча ётган бир кишига етиб келгунча; бошқаси эса унинг бош томонида — қўлида бир тош ёки қояпарча билан — туриб, ётган кишининг бошини ўша тош билан эзар эди. У урган ҳар сафар, тош (юмалаб) кетар эди; у уни олишга борар ва у (киши)га қайтгунча, эзилган бош аввалгисидек (соғайиб) қайтар эди ва у (киши) қайтиб, уни яна урар эди. Мен: ‹Бу ким?› — дедим. Улар менга олдинга юришни айтди; бас, биз юрдик ва тандирдек бир тешик(дан ўтдик) — унинг усти тор, ости кенг эди ва унинг остида ўт ёниб турар эди. Ўт алангаси кўтарилган ҳар сафар, (ундаги) одамлар — ундан чиқиб кетадиган даражада — юқорига кўтарилар, ўт пасайган ҳар сафар, одамлар унинг ичига қайтар эди; унда яланғоч эркак ва аёллар бор эди. Мен: ‹Бу ким?› — дедим. Улар менга олдинга юришни айтди. Бас, биз юрдик — то қон дарёсига етиб келгунча; унда бир киши (турган) эди ва дарёнинг лабида бошқа бир киши — олдида тошлар билан — дарёдаги кишига рўбарў турган эди. Дарёдаги киши (сувдан) чиқмоқчи бўлган ҳар сафар, бошқаси унинг оғзига бир тош отар ва уни аввалги жойига қайтарар эди; шу тариқа, у чиқмоқчи бўлган ҳар сафар, бошқаси унинг оғзига бир тош отар ва у аввалги жойига қайтар эди. Мен: ‹Бу нима?› — дедим. Улар менга олдинга юришни айтди ва биз шундай қилдик — то гуллаб-яшнаган яшил бир боғга етгунча; унда улкан бир дарахт бор эди ва унинг тагида бир чол баъзи болалар билан ўтирган эди. (Мен) дарахт яқинида бошқа бир кишини — олдида ўт билан, уни ёқиб турган ҳолда — (кўрдим). Сўнг улар (яъни икки шеригим) мени дарахтга чиқарди ва бир уйга киритди — мен ундан гўзалроқ (уй)ни ҳеч кўрмаган эдим. Унда баъзи кекса ва ёш эркаклар, аёллар ва болалар бор эди. Сўнг улар мени бу уйдан чиқариб, (яна) дарахтга чиқарди ва бошқа бир уйга киритди — у (аввалгисидан) яхшироқ ва афзалроқ эди; унда кекса ва ёш кишилар бор эди. Мен уларга (яъни икки шеригимга): ‹Сизлар мени бутун кеча сайр эттирдингиз. Энди мен кўрган барча нарсани менга айтиб беринглар›, — дедим. Улар: ‹Ҳа. Ёноғи йиртилаётганини кўрган (киши) — у ёлғончи эди ва ёлғон гапирар эди; одамлар ундан ўша ёлғонларни (эшитиб) тарқатар эди — то улар бутун дунёга ёйилгунча; бас, у Қиёмат кунигача шу тариқа азобланади. Боши эзилаётганини кўрган (киши) — Аллоҳ унга Қуръон (илмини, яъни ёдлашни) берган эди, лекин у кечаси ухлар (яъни уни ўқимас) ва кундузи унга амал қилмас эди; бас, бу азоб Қиёмат кунигача давом этади. Тешик (тандир)да кўрган(лар)инг — зинокорлар (зино қилган эркак ва аёллар). Қон дарёсида кўрган(лар)инг — рибо (судхўрлик) билан шуғулланган(лар). Дарахт тагида ўтирган чол — Иброҳим (алайҳиссалом) ва унинг атрофидаги кичик болалар — одамларнинг (вафот этган) фарзандлари. Ўтни ёқ(иб тур)ган (киши) эса — дўзах дарвозабони Молик. Сен кирган биринчи уй — оддий мўминларнинг уйи; иккинчи уй эса — шаҳидларнинг уйи. Мен — Жаброил, бу эса — Микоил. Бошингни кўтар›, — деди. Мен бошимни кўтардим ва устимда булутдек бир нарсани кўрдим. Улар: ‹Бу — сенинг жойинг›, — деди. Мен: ‹Мени ўз жойимга киритинглар›, — дедим. Улар: ‹Сенинг ҳали тугатмаган (қолган) умринг бор; уни тугатганингда, ўз жойингга кирасан›, — деди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي، فَأَخْرَجَانِي إِلَى أَرْضٍ مُقَدَّسَةٍ، فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ مِنْ دَمٍ فِيهِ رَجُلٌ قَائِمٌ، وَعَلَى وَسَطِ النَّهْرِ رَجُلٌ بَيْنَ يَدَيْهِ حِجَارَةٌ، فَأَقْبَلَ الرَّجُلُ الَّذِي فِي النَّهَرِ فَإِذَا أَرَادَ الرَّجُلُ أَنْ يَخْرُجَ رَمَى الرَّجُلُ بِحَجَرٍ فِي فِيهِ فَرَدَّهُ حَيْثُ كَانَ، فَجَعَلَ كُلَّمَا جَاءَ لِيَخْرُجَ رَمَى فِي فِيهِ بِحَجَرٍ، فَيَرْجِعُ كَمَا كَانَ، فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقَالَ الَّذِي رَأَيْتَهُ فِي النَّهَرِ آكِلُ الرِّبَا ‏"‏‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bu kecha men tushimda — ikki kishi kelib, meni bir muqaddas yerga olib bordi, deb — koʻrdim; biz (u yerdan) yurib, bir qon daryosiga yetdik. Unda (daryo oʻrtasida) bir kishi turar, uning qirgʻogʻida esa — qoʻlida toshlar bilan — boshqa bir kishi turar edi. Daryo oʻrtasidagi kishi (qirgʻoqqa) chiqmoqchi boʻlar, lekin (qirgʻoqdagi) boshqa (kishi) uning ogʻziga bir tosh otar va uni — oʻz (avvalgi) joyiga qaytishga — majbur qilar edi. Bas, u har safar chiqmoqchi boʻlganda, u (boshqa kishi) uning ogʻziga bir tosh otar va uni avvalgi joyiga qaytarar edi. Men: ‹Bu kim?› — dedim. Menga: ‹Daryodagi kishi — riboxoʻr (ribo yeguvchi)›, — deyildi», — dedilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бу кеча мен тушимда — икки киши келиб, мени бир муқаддас ерга олиб борди, деб — кўрдим; биз (у ердан) юриб, бир қон дарёсига етдик. Унда (дарё ўртасида) бир киши турар, унинг қирғоғида эса — қўлида тошлар билан — бошқа бир киши турар эди. Дарё ўртасидаги киши (қирғоққа) чиқмоқчи бўлар, лекин (қирғоқдаги) бошқа (киши) унинг оғзига бир тош отар ва уни — ўз (аввалги) жойига қайтишга — мажбур қилар эди. Бас, у ҳар сафар чиқмоқчи бўлганда, у (бошқа киши) унинг оғзига бир тош отар ва уни аввалги жойига қайтарар эди. Мен: ‹Бу ким?› — дедим. Менга: ‹Дарёдаги киши — рибохўр (рибо егувчи)›, — дейилди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي فَصَعِدَا بِي الشَّجَرَةَ، فَأَدْخَلاَنِي دَارًا هِيَ أَحْسَنُ وَأَفْضَلُ، لَمْ أَرَ قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهَا قَالاَ أَمَّا هَذِهِ الدَّارُ فَدَارُ الشُّهَدَاءِ ‏"‏‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi (tushimda) ikki kishi mening oldimga keldi va meni bir daraxtga chiqarib, soʻng meni — men hech qachon koʻrmagan — yaxshiroq va ulugʻroq bir uyga kiritdi. Ulardan biri: ‹Bu uy — shahidlar uyi›, — dedi», — dedi.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси (тушимда) икки киши менинг олдимга келди ва мени бир дарахтга чиқариб, сўнг мени — мен ҳеч қачон кўрмаган — яхшироқ ва улуғроқ бир уйга киритди. Улардан бири: ‹Бу уй — шаҳидлар уйи›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي قَالاَ الَّذِي يُوقِدُ النَّارَ مَالِكٌ خَازِنُ النَّارِ، وَأَنَا جِبْرِيلُ، وَهَذَا مِيكَائِيلُ ‏"‏‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi men (tushimda) oldimga kelayotgan ikki kishini koʻrdim. Ulardan biri: ‹Olovni yoqayotgan kishi — doʻzaxning darvozaboni Molik; men esa — Jabroilman, bu esa — Mikoildir›, — dedi», — dedi.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси мен (тушимда) олдимга келаётган икки кишини кўрдим. Улардан бири: ‹Оловни ёқаётган киши — дўзахнинг дарвозабони Молик; мен эса — Жаброилман, бу эса — Микоилдир›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شَبَابَةُ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مَاتَتْ فِي بَطْنٍ، فَصَلَّى عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ وَسَطَهَا‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tugʻruqda vafot etgan bir ayolning jasadiga janoza namozi oʻqidilar va uning oʻrtasi (qorni) toʻgʻrisida turdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ туғруқда вафот этган бир аёлнинг жасадига жаноза намози ўқидилар ва унинг ўртаси (қорни) тўғрисида турдилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ، فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ طَوِيلٍ، لاَ أَكَادُ أَرَى رَأْسَهُ طُولاً، وَإِنَّهُ إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kechasi (tushimda) mening oldimga ikki kishi keldi (va meni oʻzlari bilan olib ketdi). Biz shu qadar uzun boʻyli bir kishi yonidan oʻtdikki, men uning boshini koʻra olmadim; va oʻsha kishi — Ibrohim edi», — dedi.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кечаси (тушимда) менинг олдимга икки киши келди (ва мени ўзлари билан олиб кетди). Биз шу қадар узун бўйли бир киши ёнидан ўтдикки, мен унинг бошини кўра олмадим; ва ўша киши — Иброҳим эди», — деди.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ ـ هُوَ ابْنُ هِشَامٍ ـ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَحَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدُبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَنَا ‏"‏ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ فَابْتَعَثَانِي، فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَدِينَةٍ مَبْنِيَّةٍ بِلَبِنِ ذَهَبٍ وَلَبِنِ فِضَّةٍ، فَتَلَقَّانَا رِجَالٌ شَطْرٌ مِنْ خَلْقِهِمْ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ، وَشَطْرٌ كَأَقْبَحِ مَا أَنْتَ رَاءٍ قَالاَ لَهُمُ اذْهَبُوا فَقَعُوا فِي ذَلِكَ النَّهْرِ‏.‏ فَوَقَعُوا فِيهِ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيْنَا قَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ السُّوءُ عَنْهُمْ، فَصَارُوا فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ قَالاَ لِي هَذِهِ جَنَّةُ عَدْنٍ، وَهَذَاكَ مَنْزِلُكَ قَالاَ أَمَّا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَانُوا شَطْرٌ مِنْهُمْ حَسَنٌ وَشَطْرٌ مِنْهُمْ قَبِيحٌ فَإِنَّهُمْ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا تَجَاوَزَ اللَّهُ عَنْهُمْ ‏"‏‏.‏

(Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizga (shunday) dedilar: «Bu kecha menga ikki (farishta) keldi va meni (uygʻ otib) joʻnatdi; biz oltin gʻ isht va kumush gʻ ishtdan qurilgan bir shaharga yetib keldik. Bizni baʼzi kishilar qarshi oldi — ularning yaratilish (koʻ rinishi)ning yarmi — sen koʻ radigan eng chiroyli (narsa) kabi, yarmi esa — sen koʻ radigan eng xunuk (narsa) kabi (edi). U ikkovi (farishta) ularga: ‹Boringlar, oʻ sha daryoga tushinglar› dedi. Ular unga tushdi, soʻng bizning oldimizga qaytdi — ulardan oʻ sha yomonlik ketgan, ular eng chiroyli suratda boʻ lib qolgan edilar. U ikkovi menga: ‹Bu — Adn jannati; mana u — sening manziling› dedi. U ikkovi (yana): ‹Yarmi chiroyli, yarmi xunuk boʻ lgan oʻ sha qavmga kelsak — ular yaxshi amalni boshqa yomon (amal) bilan aralashtirgan edilar; Alloh ulardan (yomonlikni) avf (kechdi)› dedi.»(Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизга (шундай) дедилар: «Бу кеча менга икки (фаришта) келди ва мени (уйғ отиб) жўнатди; биз олтин ғ ишт ва кумуш ғ иштдан қурилган бир шаҳарга етиб келдик. Бизни баъзи кишилар қарши олди — уларнинг яратилиш (кў риниши)нинг ярми — сен кў радиган энг чиройли (нарса) каби, ярми эса — сен кў радиган энг хунук (нарса) каби (эди). У иккови (фаришта) уларга: ‹Боринглар, ў ша дарёга тушинглар› деди. Улар унга тушди, сўнг бизнинг олдимизга қайтди — улардан ў ша ёмонлик кетган, улар энг чиройли суратда бў либ қолган эдилар. У иккови менга: ‹Бу — Адн жаннати; мана у — сенинг манзилинг› деди. У иккови (яна): ‹Ярми чиройли, ярми хунук бў лган ў ша қавмга келсак — улар яхши амални бошқа ёмон (амал) билан аралаштирган эдилар; Аллоҳ улардан (ёмонликни) авф (кечди)› деди.»

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي قَالاَ الَّذِي رَأَيْتَهُ يُشَقُّ شِدْقُهُ فَكَذَّابٌ يَكْذِبُ بِالْكَذْبَةِ تُحْمَلُ عَنْهُ حَتَّى تَبْلُغَ الآفَاقَ فَيُصْنَعُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏

(Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Men (tushimda) menga kelgan ikki kishini koʻrdim; ular: ‹Sen koʻrgan — yonogʻi (lunji) yorilayotgan (kishi) — bir yolgʻonchidirki, u shunday yolgʻon gapirardiki, u (yolgʻon) undan (olinib) ufqlarga yetgunicha tarqalardi; bas, unga qiyomat kunigacha shunday (azob) qilinadi› dedilar» dedilar.(Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Мен (тушимда) менга келган икки кишини кўрдим; улар: ‹Сен кўрган — ёноғи (лунжи) ёрилаётган (киши) — бир ёлғончидирки, у шундай ёлғон гапирардики, у (ёлғон) ундан (олиниб) уфқларга етгунича тарқаларди; бас, унга қиёмат кунигача шундай (азоб) қилинади› дедилар» дедилар.

حَدَّثَنِي مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ رُؤْيَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَيَقُصُّ عَلَيْهِ مَنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُصَّ، وَإِنَّهُ قَالَ ذَاتَ غَدَاةٍ ‏"‏ إِنَّهُ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ، وَإِنَّهُمَا ابْتَعَثَانِي، وَإِنَّهُمَا قَالاَ لِي انْطَلِقْ‏.‏ وَإِنِّي انْطَلَقْتُ مَعَهُمَا، وَإِنَّا أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِصَخْرَةٍ، وَإِذَا هُوَ يَهْوِي بِالصَّخْرَةِ لِرَأْسِهِ، فَيَثْلَغُ رَأْسَهُ فَيَتَهَدْهَدُ الْحَجَرُ هَا هُنَا، فَيَتْبَعُ الْحَجَرَ فَيَأْخُذُهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَيْهِ حَتَّى يَصِحَّ رَأْسُهُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُسْتَلْقٍ لِقَفَاهُ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِكَلُّوبٍ مِنْ حَدِيدٍ، وَإِذَا هُوَ يَأْتِي أَحَدَ شِقَّىْ وَجْهِهِ فَيُشَرْشِرُ شِدْقَهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرَهُ إِلَى قَفَاهُ وَعَيْنَهُ إِلَى قَفَاهُ ـ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ أَبُو رَجَاءٍ فَيَشُقُّ ـ قَالَ ثُمَّ يَتَحَوَّلُ إِلَى الْجَانِبِ الآخَرِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ بِالْجَانِبِ الأَوَّلِ، فَمَا يَفْرُغُ مِنْ ذَلِكَ الْجَانِبِ حَتَّى يَصِحَّ ذَلِكَ الْجَانِبُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ فَيَفْعَلُ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى‏.‏ قَالَ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى مِثْلِ التَّنُّورِ ـ قَالَ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ فَإِذَا فِيهِ لَغَطٌ وَأَصْوَاتٌ ـ قَالَ ـ فَاطَّلَعْنَا فِيهِ، فَإِذَا فِيهِ رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ، وَإِذَا هُمْ يَأْتِيهِمْ لَهَبٌ مِنْ أَسْفَلَ مِنْهُمْ، فَإِذَا أَتَاهُمْ ذَلِكَ اللَّهَبُ ضَوْضَوْا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ ـ حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ أَحْمَرَ مِثْلِ الدَّمِ، وَإِذَا فِي النَّهَرِ رَجُلٌ سَابِحٌ يَسْبَحُ، وَإِذَا عَلَى شَطِّ النَّهَرِ رَجُلٌ قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ حِجَارَةً كَثِيرَةً، وَإِذَا ذَلِكَ السَّابِحُ يَسْبَحُ مَا يَسْبَحُ، ثُمَّ يَأْتِي ذَلِكَ الَّذِي قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ الْحِجَارَةَ فَيَفْغَرُ لَهُ فَاهُ فَيُلْقِمُهُ حَجَرًا فَيَنْطَلِقُ يَسْبَحُ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِ، كُلَّمَا رَجَعَ إِلَيْهِ فَغَرَ لَهُ فَاهُ فَأَلْقَمَهُ حَجَرًا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ كَرِيهِ الْمَرْآةِ كَأَكْرَهِ مَا أَنْتَ رَاءٍ رَجُلاً مَرْآةً، وَإِذَا عِنْدَهُ نَارٌ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَوْضَةٍ مُعْتَمَّةٍ فِيهَا مِنْ كُلِّ نَوْرِ الرَّبِيعِ، وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَىِ الرَّوْضَةِ رَجُلٌ طَوِيلٌ لاَ أَكَادُ أَرَى رَأْسَهُ طُولاً فِي السَّمَاءِ، وَإِذَا حَوْلَ الرَّجُلِ مِنْ أَكْثَرِ وِلْدَانٍ رَأَيْتُهُمْ قَطُّ ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ عَظِيمَةٍ لَمْ أَرَ رَوْضَةً قَطُّ أَعْظَمَ مِنْهَا وَلاَ أَحْسَنَ‏.‏ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي ارْقَ فِيهَا‏.‏ قَالَ فَارْتَقَيْنَا فِيهَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَدِينَةٍ مَبْنِيَّةٍ بِلَبِنِ ذَهَبٍ وَلَبِنِ فِضَّةٍ، فَأَتَيْنَا باب الْمَدِينَةِ فَاسْتَفْتَحْنَا فَفُتِحَ لَنَا، فَدَخَلْنَاهَا فَتَلَقَّانَا فِيهَا رِجَالٌ شَطْرٌ مِنْ خَلْقِهِمْ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ، وَشَطْرٌ كَأَقْبَحِ مَا أَنْتَ رَاءٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لَهُمُ اذْهَبُوا فَقَعُوا فِي ذَلِكَ النَّهَرِ‏.‏ قَالَ وَإِذَا نَهَرٌ مُعْتَرِضٌ يَجْرِي كَأَنَّ مَاءَهُ الْمَحْضُ فِي الْبَيَاضِ، فَذَهَبُوا فَوَقَعُوا فِيهِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيْنَا قَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ السُّوءُ عَنْهُمْ، فَصَارُوا فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي هَذِهِ جَنَّةُ عَدْنٍ، وَهَذَاكَ مَنْزِلُكَ‏.‏ قَالَ فَسَمَا بَصَرِي صُعُدًا، فَإِذَا قَصْرٌ مِثْلُ الرَّبَابَةِ الْبَيْضَاءِ ـ قَالَ ـ قَالاَ هَذَاكَ مَنْزِلُكَ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمَا، ذَرَانِي فَأَدْخُلَهُ‏.‏ قَالاَ أَمَّا الآنَ فَلاَ وَأَنْتَ دَاخِلُهُ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مُنْذُ اللَّيْلَةِ عَجَبًا، فَمَا هَذَا الَّذِي رَأَيْتُ قَالَ قَالاَ لِي أَمَا إِنَّا سَنُخْبِرُكَ، أَمَّا الرَّجُلُ الأَوَّلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفُضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُشَرْشَرُ شِدْقُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَعَيْنُهُ إِلَى قَفَاهُ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَغْدُو مِنْ بَيْتِهِ فَيَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الآفَاقَ، وَأَمَّا الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ الْعُرَاةُ الَّذِينَ فِي مِثْلِ بِنَاءِ التَّنُّورِ فَإِنَّهُمُ الزُّنَاةُ وَالزَّوَانِي‏.‏ وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يَسْبَحُ فِي النَّهَرِ وَيُلْقَمُ الْحَجَرَ، فَإِنَّهُ آكِلُ الرِّبَا، وَأَمَّا الرَّجُلُ الْكَرِيهُ الْمَرْآةِ الَّذِي عِنْدَ النَّارِ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا، فَإِنَّهُ مَالِكٌ خَازِنُ جَهَنَّمَ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الطَّوِيلُ الَّذِي فِي الرَّوْضَةِ فَإِنَّهُ إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّا الْوِلْدَانُ الَّذِينَ حَوْلَهُ فَكُلُّ مَوْلُودٍ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَالَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ‏.‏ وَأَمَّا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَانُوا شَطْرٌ مِنْهُمْ حَسَنًا وَشَطَرٌ مِنْهُمْ قَبِيحًا، فَإِنَّهُمْ قَوْمٌ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا، تَجَاوَزَ اللَّهُ عَنْهُمْ ‏"‏‏.‏

(Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Rasululloh ﷺ sahobalariga koʻp aytadigan (gap)laridan biri — «Sizlardan biror kishi (tushida) biror narsa koʻrdimi?» (degan savol) edi. Bas, Alloh xohlagan kishi U zotga (tushini) aytib berardi. (Bir kuni) ertalab U zot: «Bu kecha menga ikki kishi (farishta) keldi; ular meni (uygʻotib) yoʻlga undadilar va menga: ‹Yur!› dedilar. Men ular bilan ketdim. Biz yonboshlab yotgan bir kishining oldiga keldik; mana, boshqa bir kishi uning ustida bir katta tosh bilan turibdi. Mana, u toshni (uxlayotganning) boshiga tashlab, boshini yorardi; tosh u yoq-bu yoqqa dumalab ketardi, u esa toshning ortidan borib, uni olib kelardi. U (kishining) oldiga qaytib kelguncha, boshi avvalgidek butun (sogʻ) boʻlib qolardi; soʻng (haligi kishi) yana unga qaytib, birinchi safardagi qilganini qilardi», dedilar. Men ikkoviga: «Subhonalloh, bu ikkovi nima?» dedim. Ular menga: «Yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va chalqancha yotgan bir kishining oldiga keldik; mana, boshqa bir kishi uning ustida temirdan (yasalgan) bir ilmoq (kallob) bilan turibdi. Mana, u (kishi) uning yuzining bir tomoniga kelib, jagʻini ensasiga qadar, burnini ensasiga qadar va koʻzini ensasiga qadar tilib (yorib) chiqardi. (Abu Rajo baʼzan: ‹yorardi› derdi.) Soʻng u boshqa tomonga oʻtib, birinchi tomonga qilganidek qilardi. U bu tomonni tugatmasdan, oldingi tomon avvalgidek butun boʻlib qolardi; soʻng yana unga qaytib, birinchi safardagi qilganini qilardi», dedilar. Men: «Subhonalloh, bu ikkovi nima?» dedim. Ular: «Yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va tandir (oʻchoq) kabi bir narsaga keldik — (u zot:) ‹unda qiy-chuv va ovozlar bor edi›, degan deb oʻylayman. Biz unga moʻraladik, mana, unda yalongʻoch erkak va ayollar bor edi; ularga pastdan (ostidan) bir olov kelardi; oʻsha olov ularga yetganida, ular (dod solib) baqirardi», dedilar. Men ikkoviga: «Bular kim?» dedim. Ular menga: «Yur, yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va bir daryoga keldik — (u zot:) ‹qondek qizil (edi)›, degan deb oʻylayman. Mana, daryoda suzayotgan bir kishi suzar edi; daryoning sohilida esa bir kishi oldiga koʻp toshlar yigʻib qoʻygan edi. Mana, oʻsha suzuvchi (bir oz) suzib, soʻng oldiga toshlar yigʻgan oʻsha (kishi)ning oldiga kelardi; u (suzuvchi) ogʻzini (katta) ochardi, u (kishi) esa unga bir tosh (otib) yutdirardi. Soʻng u (yana) suzib ketardi, soʻng unga qaytardi; har safar unga qaytganida, ogʻzini ochardi, u esa unga bir tosh yutdirardi», dedilar. Men ikkoviga: «Bu ikkovi nima?» dedim. Ular menga: «Yur, yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va koʻrinishi xunuk — sen koʻrgan erkaklarning eng xunugidek — bir kishining oldiga keldik; mana, uning oldida bir olov bor edi, u uni yoqar va atrofida yugurardi», dedilar. Men ikkoviga: «Bu kim?» dedim. Ular menga: «Yur, yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va koʻm-koʻk, bahorning har xil gullariga toʻlgan bir bogʻ (rovza)ga keldik; mana, bogʻning oʻrtasida shunday baland bir kishi (turibdiki), men uning boshini — osmondagi balandligi (sababli) — deyarli koʻra olmasdim. Mana, u kishining atrofida men hech qachon koʻrmagan (darajada) koʻp bolalar bor edi», dedilar. Men ikkoviga: «Bu kim, bular kim?» dedim. Ular menga: «Yur, yur!» dedi. Soʻng biz ketdik va bir ulkan bogʻga yetib keldik — men undan koʻra kattaroq va goʻzalroq bogʻni hech qachon koʻrmagan edim», dedilar. Ular menga: «Bunga koʻtaril (chiq)!» dedi. Biz unga koʻtarildik va oltin hamda kumush gʻishtlardan qurilgan bir shaharga yetib keldik. Shahar darvozasiga kelib, (ochishni) soʻradik, bizga ochildi; biz unga kirdik. Unda bizni shunday kishilar qarshi oldiki, ularning yaratilishining yarmi — sen koʻrgan eng goʻzaldek, yarmi esa — sen koʻrgan eng xunukdek edi. Ular (haligi ikki farishta) ularga: «Borib, oʻsha daryoga choʻmilinglar!» dedi. Mana, koʻndalang oqib turgan bir daryo bor edi — uning suvi oppoq sutdek edi. Ular borib, unga choʻmildilar, soʻng bizning oldimizga qaytdilar — oʻsha yomonlik (xunuklik) ulardan ketgan, ular eng goʻzal suratga kirgan edilar», dedilar. Ular menga: «Bu — Adn jannati; mana bu esa — sening manziling», dedi. Mening koʻzim yuqoriga koʻtarildi, mana, oppoq bulutdek bir qasr (bor edi)», dedilar. Ular: «Mana bu — sening manziling», dedi. Men ikkoviga: «Alloh ikkovingizga barakot bersin; meni qoʻyinglar, men unga kiray», dedim. Ular: «Hozircha yoʻq, (lekin) sen unga (albatta) kiruvchisan», dedi. Men ikkoviga: «Men bu kechadan beri ajoyib (narsalar) koʻrdim; men koʻrgan bu (narsalar) nima?» dedim. Ular menga: «Albatta, biz senga xabar beramiz: oldiga kelgan, boshi tosh bilan yorilayotgan birinchi kishiga kelsak — u Qurʼonni olib (yodlab), soʻng uni rad etgan (tark qilgan) va farz namozni (uxlab) qoldirayotgan kishidir. Jagʻi, burni va koʻzi ensasiga qadar tilib chiqilayotgan kishiga kelsak — u uyidan chiqib, ufqlarga (butun olamga) yetib boradigan yolgʻon gapni (toʻqib) aytadigan kishidir. Tandir (oʻchoq) kabi (joy)da boʻlgan yalongʻoch erkak va ayollarga kelsak — ular zinokor erkaklar va zinokor ayollardir. Daryoda suzib, (ogʻziga) tosh yutdirilayotgan kishiga kelsak — u riboxoʻr (sudxoʻr)dir. Olov yonida uni yoqib, atrofida yuguradigan koʻrinishi xunuk kishiga kelsak — u Molik — jahannam(ning) xazinachisidir. Bogʻdagi baland kishiga kelsak — u Ibrohim ﷺdir. Uning atrofidagi bolalarga kelsak — (ular) fitrat (toza tabiat) uzra vafot etgan har bir chaqaloqdir», dedilar. Shunda baʼzi musulmonlar: «Yo Rasululloh, mushriklarning bolalari ham(mi)?» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Mushriklarning bolalari ham. Yarmi goʻzal, yarmi xunuk boʻlgan qavmga kelsak — ular solih amalni boshqa bir yomon (amal) bilan aralashtirgan qavmdir; Alloh ulardan (gunohlarini) afv qildi», dedilar.(Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига кўп айтадиган (гап)ларидан бири — «Сизлардан бирор киши (тушида) бирор нарса кўрдими?» (деган савол) эди. Бас, Аллоҳ хоҳлаган киши У зотга (тушини) айтиб берарди. (Бир куни) эрталаб У зот: «Бу кеча менга икки киши (фаришта) келди; улар мени (уйғотиб) йўлга ундадилар ва менга: ‹Юр!› дедилар. Мен улар билан кетдим. Биз ёнбошлаб ётган бир кишининг олдига келдик; мана, бошқа бир киши унинг устида бир катта тош билан турибди. Мана, у тошни (ухлаётганнинг) бошига ташлаб, бошини ёрарди; тош у ёқ-бу ёққа думалаб кетарди, у эса тошнинг ортидан бориб, уни олиб келарди. У (кишининг) олдига қайтиб келгунча, боши аввалгидек бутун (соғ) бўлиб қоларди; сўнг (ҳалиги киши) яна унга қайтиб, биринчи сафардаги қилганини қиларди», дедилар. Мен икковига: «Субҳоналлоҳ, бу иккови нима?» дедим. Улар менга: «Юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва чалқанча ётган бир кишининг олдига келдик; мана, бошқа бир киши унинг устида темирдан (ясалган) бир илмоқ (каллоб) билан турибди. Мана, у (киши) унинг юзининг бир томонига келиб, жағини энсасига қадар, бурнини энсасига қадар ва кўзини энсасига қадар тилиб (ёриб) чиқарди. (Абу Ражо баъзан: ‹ёрарди› дерди.) Сўнг у бошқа томонга ўтиб, биринчи томонга қилганидек қиларди. У бу томонни тугатмасдан, олдинги томон аввалгидек бутун бўлиб қоларди; сўнг яна унга қайтиб, биринчи сафардаги қилганини қиларди», дедилар. Мен: «Субҳоналлоҳ, бу иккови нима?» дедим. Улар: «Юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва тандир (ўчоқ) каби бир нарсага келдик — (у зот:) ‹унда қий-чув ва овозлар бор эди›, деган деб ўйлайман. Биз унга мўраладик, мана, унда ялонғоч эркак ва аёллар бор эди; уларга пастдан (остидан) бир олов келарди; ўша олов уларга етганида, улар (дод солиб) бақирарди», дедилар. Мен икковига: «Булар ким?» дедим. Улар менга: «Юр, юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва бир дарёга келдик — (у зот:) ‹қондек қизил (эди)›, деган деб ўйлайман. Мана, дарёда сузаётган бир киши сузар эди; дарёнинг соҳилида эса бир киши олдига кўп тошлар йиғиб қўйган эди. Мана, ўша сузувчи (бир оз) сузиб, сўнг олдига тошлар йиғган ўша (киши)нинг олдига келарди; у (сузувчи) оғзини (катта) очарди, у (киши) эса унга бир тош (отиб) ютдирарди. Сўнг у (яна) сузиб кетарди, сўнг унга қайтарди; ҳар сафар унга қайтганида, оғзини очарди, у эса унга бир тош ютдирарди», дедилар. Мен икковига: «Бу иккови нима?» дедим. Улар менга: «Юр, юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва кўриниши хунук — сен кўрган эркакларнинг энг хунугидек — бир кишининг олдига келдик; мана, унинг олдида бир олов бор эди, у уни ёқар ва атрофида югурарди», дедилар. Мен икковига: «Бу ким?» дедим. Улар менга: «Юр, юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва кўм-кўк, баҳорнинг ҳар хил гулларига тўлган бир боғ (ровза)га келдик; мана, боғнинг ўртасида шундай баланд бир киши (турибдики), мен унинг бошини — осмондаги баландлиги (сабабли) — деярли кўра олмасдим. Мана, у кишининг атрофида мен ҳеч қачон кўрмаган (даражада) кўп болалар бор эди», дедилар. Мен икковига: «Бу ким, булар ким?» дедим. Улар менга: «Юр, юр!» деди. Сўнг биз кетдик ва бир улкан боғга етиб келдик — мен ундан кўра каттароқ ва гўзалроқ боғни ҳеч қачон кўрмаган эдим», дедилар. Улар менга: «Бунга кўтарил (чиқ)!» деди. Биз унга кўтарилдик ва олтин ҳамда кумуш ғиштлардан қурилган бир шаҳарга етиб келдик. Шаҳар дарвозасига келиб, (очишни) сўрадик, бизга очилди; биз унга кирдик. Унда бизни шундай кишилар қарши олдики, уларнинг яратилишининг ярми — сен кўрган энг гўзалдек, ярми эса — сен кўрган энг хунукдек эди. Улар (ҳалиги икки фаришта) уларга: «Бориб, ўша дарёга чўмилинглар!» деди. Мана, кўндаланг оқиб турган бир дарё бор эди — унинг суви оппоқ сутдек эди. Улар бориб, унга чўмилдилар, сўнг бизнинг олдимизга қайтдилар — ўша ёмонлик (хунуклик) улардан кетган, улар энг гўзал суратга кирган эдилар», дедилар. Улар менга: «Бу — Адн жаннати; мана бу эса — сенинг манзилинг», деди. Менинг кўзим юқорига кўтарилди, мана, оппоқ булутдек бир қаср (бор эди)», дедилар. Улар: «Мана бу — сенинг манзилинг», деди. Мен икковига: «Аллоҳ икковингизга баракот берсин; мени қўйинглар, мен унга кирай», дедим. Улар: «Ҳозирча йўқ, (лекин) сен унга (албатта) кирувчисан», деди. Мен икковига: «Мен бу кечадан бери ажойиб (нарсалар) кўрдим; мен кўрган бу (нарсалар) нима?» дедим. Улар менга: «Албатта, биз сенга хабар берамиз: олдига келган, боши тош билан ёрилаётган биринчи кишига келсак — у Қуръонни олиб (ёдлаб), сўнг уни рад этган (тарк қилган) ва фарз намозни (ухлаб) қолдираётган кишидир. Жағи, бурни ва кўзи энсасига қадар тилиб чиқилаётган кишига келсак — у уйидан чиқиб, уфқларга (бутун оламга) етиб борадиган ёлғон гапни (тўқиб) айтадиган кишидир. Тандир (ўчоқ) каби (жой)да бўлган ялонғоч эркак ва аёлларга келсак — улар зинокор эркаклар ва зинокор аёллардир. Дарёда сузиб, (оғзига) тош ютдирилаётган кишига келсак — у рибохўр (судхўр)дир. Олов ёнида уни ёқиб, атрофида югурадиган кўриниши хунук кишига келсак — у Молик — жаҳаннам(нинг) хазиначисидир. Боғдаги баланд кишига келсак — у Иброҳим ﷺдир. Унинг атрофидаги болаларга келсак — (улар) фитрат (тоза табиат) узра вафот этган ҳар бир чақалоқдир», дедилар. Шунда баъзи мусулмонлар: «Ё Расулуллоҳ, мушрикларнинг болалари ҳам(ми)?» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мушрикларнинг болалари ҳам. Ярми гўзал, ярми хунук бўлган қавмга келсак — улар солиҳ амални бошқа бир ёмон (амал) билан аралаштирган қавмдир; Аллоҳ улардан (гуноҳларини) афв қилди», дедилар.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ، ذَكْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَصَلَّى عَلَى أُمِّ كَعْبٍ مَاتَتْ وَهِيَ نُفَسَاءُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلصَّلاَةِ عَلَيْهَا وَسَطَهَا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning orqalarida namoz oʻqidim; u zot tugʻruq holatida vafot etgan Ummu Kaʼb ustida (janoza namozini) oʻqidilar. Rasululloh ﷺ uning ustida namoz oʻqish uchun uning oʻrtasiga (toʻgʻri) turdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг орқаларида намоз ўқидим; у зот туғруқ ҳолатида вафот этган Умму Каъб устида (жаноза намозини) ўқидилар. Расулуллоҳ ﷺ унинг устида намоз ўқиш учун унинг ўртасига (тўғри) турдилар.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُسَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، قَالَ قَالَ سَمُرَةُ بْنُ جُنْدُبٍ لَقَدْ كُنْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُلاَمًا فَكُنْتُ أَحْفَظُ عَنْهُ فَمَا يَمْنَعُنِي مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ أَنَّ هَا هُنَا رِجَالاً هُمْ أَسَنُّ مِنِّي وَقَدْ صَلَّيْتُ وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى امْرَأَةٍ مَاتَتْ فِي نِفَاسِهَا فَقَامَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ وَسَطَهَا ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ قَالَ فَقَامَ عَلَيْهَا لِلصَّلاَةِ وَسَطَهَا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ zamonida bir bola edim, undan (eshitganlarimni) yodlab olar edim. (Eshitganlarimni) aytishdan meni faqat shu yerda mendan yoshi kattaroq kishilar borligigina toʻsib turardi. Men Rasululloh ﷺ ortida nifos holatida vafot etgan bir ayolga (janoza namozini) oʻqidim. Rasululloh ﷺ unga (namoz oʻqish uchun) uning oʻrtasiga turdilar». Ibnul-Musannoning rivoyatida: «Unga namoz uchun uning oʻrtasiga turdilar», deyilgan.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ замонида бир бола эдим, ундан (эшитганларимни) ёдлаб олар эдим. (Эшитганларимни) айтишдан мени фақат шу ерда мендан ёши каттароқ кишилар борлигигина тўсиб турарди. Мен Расулуллоҳ ﷺ ортида нифос ҳолатида вафот этган бир аёлга (жаноза намозини) ўқидим. Расулуллоҳ ﷺ унга (намоз ўқиш учун) унинг ўртасига турдилар». Ибнул-Мусаннонинг ривоятида: «Унга намоз учун унинг ўртасига турдилар», дейилган.

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَوَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَغُرَّنَّكُمْ أَذَانُ بِلاَلٍ وَلاَ هَذَا الْبَيَاضُ - لِعَمُودِ الصُّبْحِ - حَتَّى يَسْتَطِيرَ هَكَذَا ‏"‏‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilolning azoni ham, ana shu oqlik — yaʼni tong ustunining (tik) oqligi — ham sizlarni aldab qoʻymasin, toki (ufqda) bunday yoyilguncha (saharlikni davom ettiraveringlar)», — dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билолнинг азони ҳам, ана шу оқлик — яъни тонг устунининг (тик) оқлиги — ҳам сизларни алдаб қўймасин, токи (уфқда) бундай ёйилгунча (саҳарликни давом эттираверинглар)», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، بْنُ سَوَادَةَ الْقُشَيْرِيُّ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَغُرَّنَّكُمْ مِنْ سَحُورِكُمْ أَذَانُ بِلاَلٍ وَلاَ بَيَاضُ الأُفُقِ الْمُسْتَطِيلُ هَكَذَا حَتَّى يَسْتَطِيرَ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَحَكَاهُ حَمَّادٌ بِيَدَيْهِ قَالَ يَعْنِي مُعْتَرِضًا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilolning azoni ham, ufqning bunday tik choʻzilgan oqligi ham sizlarni saharligingizdan aldab qoʻymasin, toki (ufqda) bunday yoyilguncha (saharlikni davom ettiraveringlar)», — dedilar. Hammod buni ikki qoʻli bilan koʻrsatib berdi, yaʼni koʻndalang (yoyilgan oqlik)ni nazarda tutdi.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билолнинг азони ҳам, уфқнинг бундай тик чўзилган оқлиги ҳам сизларни саҳарлигингиздан алдаб қўймасин, токи (уфқда) бундай ёйилгунча (саҳарликни давом эттираверинглар)», — дедилар. Ҳаммод буни икки қўли билан кўрсатиб берди, яъни кўндаланг (ёйилган оқлик)ни назарда тутди.

وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي سَوَادَةُ بْنُ حَنْظَلَةَ، الْقُشَيْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ سَمُرَةَ بْنَ جُنْدَبٍ، - رضى الله عنه - يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَذَكَرَ هَذَا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar — va shuni (yuqoridagi hadisni) zikr qildi.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар — ва шуни (юқоридаги ҳадисни) зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ، سُلَيْمَانَ عَنِ الرُّكَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ، وَقَالَ، يَحْيَى أَخْبَرَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ الرُّكَيْنَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُسَمِّيَ رَقِيقَنَا بِأَرْبَعَةِ أَسْمَاءٍ أَفْلَحَ وَرَبَاحٍ وَيَسَارٍ وَنَافِعٍ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni qullarimizga toʻrtta ism bilan ot qoʻyishdan qaytardilar: Aflah, Raboh, Yasor va Nofiʼ.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни қулларимизга тўртта исм билан от қўйишдан қайтардилар: Афлаҳ, Рабоҳ, Ясор ва Нофиъ.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الرُّكَيْنِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَمُرَةَ، بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُسَمِّ غُلاَمَكَ رَبَاحًا وَلاَ يَسَارًا وَلاَ أَفْلَحَ وَلاَ نَافِعًا ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xizmatkoringga Raboh deb ham, Yasor deb ham, Aflah deb ham, Nofiʼ deb ham nom qoʻyma», — dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хизматкорингга Рабоҳ деб ҳам, Ясор деб ҳам, Афлаҳ деб ҳам, Нофиъ деб ҳам ном қўйма», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنِ هِلاَلِ بْنِ يَسَافٍ، عَنْ رَبِيعِ بْنِ عُمَيْلَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"أَحَبُّ الْكَلاَمِ إِلَى اللَّهِ أَرْبَعٌ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ لاَ يَضُرُّكَ بَأَيِّهِنَّ بَدَأْتَ.‏ وَلاَ تُسَمِّيَنَّ غُلاَمَكَ يَسَارًا وَلاَ رَبَاحًا وَلاَ نَجِيحًا وَلاَ أَفْلَحَ فَإِنَّكَ تَقُولُ أَثَمَّ هُوَ فَلاَ يَكُونُ فَيَقُولُ لاَ‏."‏‏ إِنَّمَا هُنَّ أَرْبَعٌ فَلاَ تَزِيدُنَّ عَلَىَّ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga eng suyukli soʻz toʻrttadir: Subhanalloh (Alloh pokdir), val-hamdu lillah (hamd Allohga xosdir), va lo ilaha illalloh (Allohdan boshqa iloh yoʻq) va Allohu akbar (Alloh ulugʻdir). Bularning qaysi biridan boshlasang, senga zarar yoʻq. Va xizmatkoringga Yasor deb ham, Raboh deb ham, Najih deb ham, Aflah deb ham nom qoʻyma. Chunki sen: ‹U oʻsha yerdami?› deb soʻraganingda, u boʻlmasa: ‹Yoʻq› deydi», — dedilar. (Rivoyat qiluvchi:) Ular faqat toʻrttadir, mendan oshirib (qoʻshib) aytmanglar, (dedi).Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга энг суюкли сўз тўрттадир: Субҳаналлоҳ (Аллоҳ покдир), вал-ҳамду лиллаҳ (ҳамд Аллоҳга хосдир), ва ло илаҳа иллаллоҳ (Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ) ва Аллоҳу акбар (Аллоҳ улуғдир). Буларнинг қайси биридан бошласанг, сенга зарар йўқ. Ва хизматкорингга Ясор деб ҳам, Рабоҳ деб ҳам, Нажиҳ деб ҳам, Афлаҳ деб ҳам ном қўйма. Чунки сен: ‹У ўша ердами?› деб сўраганингда, у бўлмаса: ‹Йўқ› дейди», — дедилар. (Ривоят қилувчи:) Улар фақат тўрттадир, мендан ошириб (қўшиб) айтманглар, (деди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى الصُّبْحَ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمُ الْبَارِحَةَ رُؤْيَا ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdod namozini oʻqib boʻlganlarida yuzlarini ularga (sahobalariga) qaratib: «Sizlardan biror kishi bu kecha bir tush koʻrdimi?» deb (soʻrar) edilar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдод намозини ўқиб бўлганларида юзларини уларга (саҳобаларига) қаратиб: «Сизлардан бирор киши бу кеча бир туш кўрдими?» деб (сўрар) эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ قَالَ قَتَادَةُ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ مِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى كَعْبَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ إِلَى حُجْزَتِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ إِلَى عُنُقِهِ ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Allohning Nabiysi ﷺ dan eshitdi, u zot: «Darhaqiqat, ulardan (jahannam ahlidan) shundaylari borki, oʻt uni toʻpiqlarigacha (qamrab) oladi; ulardan shundaylari borki, oʻt uni beligacha oladi; ulardan shundaylari borki, oʻt uni boʻynigacha oladi», — der edilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Аллоҳнинг Набийси ﷺ дан эшитди, у зот: «Дарҳақиқат, улардан (жаҳаннам аҳлидан) шундайлари борки, ўт уни тўпиқларигача (қамраб) олади; улардан шундайлари борки, ўт уни белигача олади; улардан шундайлари борки, ўт уни бўйнигача олади», — дер эдилар.

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي ابْنَ عَطَاءٍ - عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى كَعْبَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى حُجْزَتِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ تَأْخُذُهُ النَّارُ إِلَى تَرْقُوَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ulardan (jahannam ahlidan) shundaylari borki, oʻt uni toʻpiqlarigacha (qamrab) oladi; ulardan shundaylari borki, oʻt uni tizzalarigacha oladi; ulardan shundaylari borki, oʻt uni beligacha oladi; ulardan shundaylari borki, oʻt uni oʻmrov suyagigacha oladi», — dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Улардан (жаҳаннам аҳлидан) шундайлари борки, ўт уни тўпиқларигача (қамраб) олади; улардан шундайлари борки, ўт уни тиззаларигача олади; улардан шундайлари борки, ўт уни белигача олади; улардан шундайлари борки, ўт уни ўмров суягигача олади», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، وَالْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى امْرَأَةٍ فَقَامَ وَسَطَهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir ayolning (janozasiga) namoz oʻqib, uning oʻrtasida turdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni Shuʼba ham Husayn al-Muallimdan rivoyat qilgan.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир аёлнинг (жанозасига) намоз ўқиб, унинг ўртасида турдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Шуъба ҳам Ҳусайн ал-Муаллимдан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَيُّمَا امْرَأَةٍ زَوَّجَهَا وَلِيَّانِ فَهِيَ لِلأَوَّلِ مِنْهُمَا وَمَنْ بَاعَ بَيْعًا مِنْ رَجُلَيْنِ فَهُوَ لِلأَوَّلِ مِنْهُمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلاَفًا إِذَا زَوَّجَ أَحَدُ الْوَلِيَّيْنِ قَبْلَ الآخَرِ فَنِكَاحُ الأَوَّلِ جَائِزٌ وَنِكَاحُ الآخَرِ مَفْسُوخٌ وَإِذَا زَوَّجَا جَمِيعًا فَنِكَاحُهُمَا جَمِيعًا مَفْسُوخٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayolni ikki valiy turmushga bergan boʻlsa, u ulardan birinchisiniki boʻladi. Kim bir narsani ikki kishiga sotgan boʻlsa, u ulardan birinchisiniki boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir, bu xususda ularning orasida ixtilof borligini bilmaymiz: ikki valiydan biri ikkinchisidan oldin turmushga bergan boʻlsa, birinchisining nikohi joiz, ikkinchisining nikohi buziladi; ikkalasi birga turmushga bergan boʻlsa, ikkalasining ham nikohi buziladi. Bu Savriy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёлни икки валий турмушга берган бўлса, у улардан биринчисиники бўлади. Ким бир нарсани икки кишига сотган бўлса, у улардан биринчисиники бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Илм аҳли наздида амал шунга кўрадир, бу хусусда уларнинг орасида ихтилоф борлигини билмаймиз: икки валийдан бири иккинчисидан олдин турмушга берган бўлса, биринчисининг никоҳи жоиз, иккинчисининг никоҳи бузилади; иккаласи бирга турмушга берган бўлса, иккаласининг ҳам никоҳи бузилади. Бу Саврий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ مُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ هَكَذَا قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hayvonni hayvonga nasiyaga (qarzga) sotishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan sahihdir. Hasanning Samuradan eshitgani sahihdir; Ali ibn al-Madiniy va boshqalar shunday deganlar. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqa aksar ilm ahli hayvonni hayvonga nasiyaga sotish (man etilishi) borasida shu hadis bilan amal qiladilar; bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzi boʻlib, Ahmad ham shu soʻzni aytadi. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan baʼzi ilm ahli hayvonni hayvonga nasiyaga sotishga ruxsat berganlar; bu Shofeiy va Ishoqning soʻzidir.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳайвонни ҳайвонга насияга (қарзга) сотишдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Ҳасаннинг Самурадан эшитгани саҳиҳдир; Али ибн ал-Мадиний ва бошқалар шундай деганлар. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқа аксар илм аҳли ҳайвонни ҳайвонга насияга сотиш (ман этилиши) борасида шу ҳадис билан амал қиладилар; бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзи бўлиб, Аҳмад ҳам шу сўзни айтади. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан баъзи илм аҳли ҳайвонни ҳайвонга насияга сотишга рухсат берганлар; бу Шофеий ва Ишоқнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ عَلَى مَاشِيَةٍ فَإِنْ كَانَ فِيهَا صَاحِبُهَا فَلْيَسْتَأْذِنْهُ فَإِنْ أَذِنَ لَهُ فَلْيَحْتَلِبْ وَلْيَشْرَبْ وَلاَ يَحْمِلْ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهَا أَحَدٌ فَلْيُصَوِّتْ ثَلاَثًا فَإِنْ أَجَابَهُ أَحَدٌ فَلْيَسْتَأْذِنْهُ فَإِنْ لَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ فَلْيَحْتَلِبْ وَلْيَشْرَبْ وَلاَ يَحْمِلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَأَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ سَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي رِوَايَةِ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ وَقَالُوا إِنَّمَا يُحَدِّثُ عَنْ صَحِيفَةِ سَمُرَةَ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biringiz chorva (poda) oldiga kelsa, agar uning egasi (oldida) boʻlsa, undan ruxsat soʻrasin. Agar u ruxsat bersa, sogʻib ichsin, (lekin) olib ketmasin. Agar u yerda hech kim boʻlmasa, uch marta tovush bersin (chaqirsin). Agar kimdir javob bersa, undan ruxsat soʻrasin. Agar hech kim javob bermasa, sogʻib ichsin, (lekin) olib ketmasin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Umar va Abu Saiddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Samura hadisi hasan gʻaribdir. Baʼzi ilm ahli nazdida amal shu (hadis) boʻyichadir, Ahmad va Ishoq ham shuni aytadilar. Abu Iso aytdi: Ali ibn al-Madiniy: «Hasanning Samuradan eshitgani sahihdir», degan. Baʼzi hadis ahli esa Hasanning Samuradan qilgan rivoyati haqida gapirib: «U faqat Samuraning sahifasidan rivoyat qiladi (xolos)», deganlar.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирингиз чорва (пода) олдига келса, агар унинг эгаси (олдида) бўлса, ундан рухсат сўрасин. Агар у рухсат берса, соғиб ичсин, (лекин) олиб кетмасин. Агар у ерда ҳеч ким бўлмаса, уч марта товуш берсин (чақирсин). Агар кимдир жавоб берса, ундан рухсат сўрасин. Агар ҳеч ким жавоб бермаса, соғиб ичсин, (лекин) олиб кетмасин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Умар ва Абу Саиддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Самура ҳадиси ҳасан ғарибдир. Баъзи илм аҳли наздида амал шу (ҳадис) бўйичадир, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтадилар. Абу Исо айтди: Али ибн ал-Мадиний: «Ҳасаннинг Самурадан эшитгани саҳиҳдир», деган. Баъзи ҳадис аҳли эса Ҳасаннинг Самурадан қилган ривояти ҳақида гапириб: «У фақат Самуранинг саҳифасидан ривоят қилади (холос)», деганлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا أَوْ مِيرَاثٌ لأَهْلِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ الزُّبَيْرِ وَمُعَاوِيَةَ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Paygʻambari ﷺ: «Umro (umrbod beriladigan inʼom) uni qabul qilgan kishi uchun joizdir», yoki: «Uning egasiga meros boʻladi», dedilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Умро (умрбод бериладиган инъом) уни қабул қилган киши учун жоиздир», ёки: «Унинг эгасига мерос бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ جَارُ الدَّارِ أَحَقُّ بِالدَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الشَّرِيدِ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ وَلاَ نَعْرِفُ حَدِيثَ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ ‏.‏ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَابِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَرَوَى إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي صَحِيحٌ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uyning qoʻshnisi uyga (sotib olishda) haqliroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan sahihdir. Iso ibn Yunus Said ibn Abu Arubadan, u Qatodadan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qilgan. Ilm ahli nazdida sahihi Hasanning Samuradan rivoyatidir; biz Qatodaning Anasdan rivoyatini faqat Iso ibn Yunusning hadisidan bilamiz. Muhammad: «Bu ikki hadis ham mening nazdimda sahihdir», deganini eshitdim.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйнинг қўшниси уйга (сотиб олишда) ҳақлироқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Исо ибн Юнус Саид ибн Абу Арубадан, у Қатодадан, у Анасдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилган. Илм аҳли наздида саҳиҳи Ҳасаннинг Самурадан ривоятидир; биз Қатоданинг Анасдан ривоятини фақат Исо ибн Юнуснинг ҳадисидан биламиз. Муҳаммад: «Бу икки ҳадис ҳам менинг наздимда саҳиҳдир», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ إِلَى هَذَا وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَعَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ لَيْسَ بَيْنَ الْحُرِّ وَالْعَبْدِ قِصَاصٌ فِي النَّفْسِ وَلاَ فِيمَا دُونَ النَّفْسِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا قَتَلَ عَبْدَهُ لاَ يُقْتَلُ بِهِ وَإِذَا قَتَلَ عَبْدَ غَيْرِهِ قُتِلَ بِهِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qulini oʻldirsa, biz uni oʻldiramiz, kim qulining (aʼzosini) kessa, biz ham uning (aʼzosini) kesamiz», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Tobeʼinlardan baʼzi ilm ahli, jumladan Ibrohim an-Naxaʼiy shunga qaror qilganlar. Baʼzi ilm ahli, jumladan Hasan al-Basriy va Atoʼ ibn Abu Raboh: «Hur (ozod kishi) bilan qul oʻrtasida na jonda, na jondan boshqa (aʼzolarda) qasos boʻlmaydi», deganlar. Bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzilari esa: «Agar oʻz qulini oʻldirsa, uning evaziga oʻldirilmaydi, agar boshqaning qulini oʻldirsa, uning evaziga oʻldiriladi», deganlar. Bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzidir.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулини ўлдирса, биз уни ўлдирамиз, ким қулининг (аъзосини) кесса, биз ҳам унинг (аъзосини) кесамиз», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Тобеъинлардан баъзи илм аҳли, жумладан Иброҳим ан-Нахаъий шунга қарор қилганлар. Баъзи илм аҳли, жумладан Ҳасан ал-Басрий ва Атў ибн Абу Рабоҳ: «Ҳур (озод киши) билан қул ўртасида на жонда, на жондан бошқа (аъзоларда) қасос бўлмайди», деганлар. Бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзилари эса: «Агар ўз қулини ўлдирса, унинг эвазига ўлдирилмайди, агар бошқанинг қулини ўлдирса, унинг эвазига ўлдирилади», деганлар. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир.

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كُنَّا ثَلاَثَةً أَنْ يَتَقَدَّمَنَا أَحَدُنَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانُوا ثَلاَثَةً قَامَ رَجُلاَنِ خَلْفَ الإِمَامِ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ صَلَّى بِعَلْقَمَةَ وَالأَسْوَدِ فَأَقَامَ أَحَدَهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرَ عَنْ يَسَارِهِ وَرَوَاهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ ‏.‏

Bundor — Muhammad ibn Bashshor bizga Muhammad ibn Abu Adiydan, u Ismoil ibn Muslimdan, u Hasandan, u Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U: «Rasululloh ﷺ bizga, qachon uch kishi boʻlsak, birimiz oldinga oʻtishimizni buyurdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Jobir va Anas ibn Molikdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Samuraning hadisi hasan gʻarib hadisdir. Ilm ahli amali ham shunga muvofiqdir; ular: «Qachon uch kishi boʻlsa, ikki kishi imomning ortida turadi», dedilar. Ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u Alqama va Asvad bilan namoz oʻqib, ulardan birini oʻngiga, ikkinchisini chapiga turgʻizgan va buni Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Baʼzi kishilar Ismoil ibn Muslim al-Makkiy haqida hifzi (yodlash quvvati) tomonidan tanqid qilganlar.Бундор — Муҳаммад ибн Башшор бизга Муҳаммад ибн Абу Адийдан, у Исмоил ибн Муслимдан, у Ҳасандан, у Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизга, қачон уч киши бўлсак, биримиз олдинга ўтишимизни буюрдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Жобир ва Анас ибн Моликдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Самуранинг ҳадиси ҳасан ғариб ҳадисдир. Илм аҳли амали ҳам шунга мувофиқдир; улар: «Қачон уч киши бўлса, икки киши имомнинг ортида туради», дедилар. Ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у Алқама ва Асвад билан намоз ўқиб, улардан бирини ўнгига, иккинчисини чапига турғизган ва буни Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Баъзи кишилар Исмоил ибн Муслим ал-Маккий ҳақида ҳифзи (ёдлаш қуввати) томонидан танқид қилганлар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اقْتُلُوا شُيُوخَ الْمُشْرِكِينَ وَاسْتَحْيُوا شَرْخَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَالشَّرْخُ الْغِلْمَانُ الَّذِينَ لَمْ يُنْبِتُوا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَرَوَاهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ قَتَادَةَ نَحْوَهُ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Mushriklarning keksalarini oʻldiringlar va yoshlarini tirik qoldiringlar», dedilar. Sharx — hali (qovi) tuk chiqarmagan oʻgʻil bolalardir. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Hajjoj ibn Arto buni Qatodadan shunga oʻxshash rivoyat qilgan.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мушрикларнинг кексаларини ўлдиринглар ва ёшларини тирик қолдиринглар», дедилар. Шарх — ҳали (қови) тук чиқармаган ўғил болалардир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Ҳажжож ибн Арто буни Қатодадан шунга ўхшаш ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَلاَعَنُوا بِلَعْنَةِ اللَّهِ وَلاَ بِغَضَبِهِ وَلاَ بِالنَّارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir-biringizni Allohning laʼnati bilan ham, Uning gʻazabi bilan ham, doʻzax bilan ham laʼnatlamanglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирингизни Аллоҳнинг лаънати билан ҳам, Унинг ғазаби билан ҳам, дўзах билан ҳам лаънатламанглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى بِنَا الصُّبْحَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ بِوَجْهِهِ وَقَالَ ‏"‏ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمُ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَوْفٍ وَجَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ سَمُرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ ‏.‏ قَالَ وَهَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ وَهْبِ بْنِ جَرِيرٍ مُخْتَصَرًا ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu) aytadi: Paygʻambar ﷺ bizga subh (bomdod) namozini oʻqib boʻlganlaridan soʻng yuzlarini odamlarga qaratib: «Sizlardan kim bu kecha tush koʻrdi?», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis Avf va Jarir ibn Hozimdan, ular Abu Rajodan, u Samuradan, u Paygʻambar ﷺdan uzun bir qissa ichida rivoyat qilinadi. Muhammad ibn Bashshor bu hadisni Vahb ibn Jarirdan shu tarzda qisqacha rivoyat qilgan.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу) айтади: Пайғамбар ﷺ бизга субҳ (бомдод) намозини ўқиб бўлганларидан сўнг юзларини одамларга қаратиб: «Сизлардан ким бу кеча туш кўрди?», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Авф ва Жарир ибн Ҳозимдан, улар Абу Ражодан, у Самурадан, у Пайғамбар ﷺдан узун бир қисса ичида ривоят қилинади. Муҳаммад ибн Башшор бу ҳадисни Ваҳб ибн Жарирдан шу тарзда қисқача ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ نِيزَكَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوْضًا وَإِنَّهُمْ يَتَبَاهَوْنَ أَيُّهُمْ أَكْثَرُ وَارِدَةً وَإِنِّي أَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ وَارِدَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى الأَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ سَمُرَةَ وَهُوَ أَصَحُّ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir paygʻambar uchun bir hovuz bordir. Ular qaysi birining hovuziga kelguvchilar koʻproq boʻlishi bilan faxrlanadilar. Men esa keluvchilari eng koʻp boʻlishimni umid qilaman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Ashʼas ibn Abdulmalik bu hadisni Nabiy ﷺdan mursal qilib rivoyat qilgan va unda Samuradan deb zikr qilmagan, bu esa sahihroqdir.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир пайғамбар учун бир ҳовуз бордир. Улар қайси бирининг ҳовузига келгувчилар кўпроқ бўлиши билан фахрланадилар. Мен эса келувчилари энг кўп бўлишимни умид қиламан», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Ашъас ибн Абдулмалик бу ҳадисни Набий ﷺдан мурсал қилиб ривоят қилган ва унда Самурадан деб зикр қилмаган, бу эса саҳиҳроқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَسُوا الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا أَطْهَرُ وَأَطْيَبُ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oq (kiyim) kiyinglar, chunki u eng pok va eng yaxshidir; oʻlganlaringizni ham unda kafanlanglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Ibn Abbos va Ibn Umardan ham (rivoyat bor).Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ (кийим) кийинглар, чунки у энг пок ва энг яхшидир; ўлганларингизни ҳам унда кафанланглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Ибн Аббос ва Ибн Умардан ҳам (ривоят бор).

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ عُمَيْلَةَ الْفَزَارِيِّ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُسَمِّي غُلاَمَكَ رَبَاحٌ وَلاَ أَفْلَحُ وَلاَ يَسَارٌ وَلاَ نَجِيحٌ يُقَالُ أَثَمَّ هُوَ فَيُقَالُ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻgʻil bolangga Raboh, Aflah, Yasor va Najih deb ism qoʻyma. (Aks holda) ‹U shu yerdami?› deb soʻralganda, ‹Yoʻq› deb javob beriladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўғил болангга Рабоҳ, Афлаҳ, Ясор ва Нажиҳ деб исм қўйма. (Акс ҳолда) ‹У шу ердами?› деб сўралганда, ‹Йўқ› деб жавоб берилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ صَلاَةُ الْوُسْطَى صَلاَةُ الْعَصْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu) Allohning Nabiysi ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Oʻrta namoz — asr namozidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу) Аллоҳнинг Набийси ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ўрта намоз — аср намозидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَمَّا حَمَلَتْ حَوَّاءُ طَافَ بِهَا إِبْلِيسُ وَكَانَ لاَ يَعِيشُ لَهَا وَلَدٌ فَقَالَ سَمِّيهِ عَبْدَ الْحَارِثِ ‏.‏ فَسَمَّتْهُ عَبْدَ الْحَارِثِ فَعَاشَ وَكَانَ ذَلِكَ مِنْ وَحْىِ الشَّيْطَانِ وَأَمْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ ‏.‏ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ ‏.‏

Samura ibn Jundab (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Havvo homilador boʻlganida, Iblis uning atrofida aylanib yurar edi, uning bolasi yashamasdi. Shunda (Iblis): ‹Uni Abdulhoris deb nomla›, dedi. Bas, u (bolani) Abdulhoris deb nomladi va u yashab qoldi. Mana shu shaytonning vasvasasi va amri tufayli edi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni Umar ibn Ibrohimning Qatodadan (qilgan) rivoyatidangina marfuʼ holda bilamiz. Baʼzilar uni Abdussamaddan rivoyat qilganlar, lekin uni marfuʼ qilmaganlar. Umar ibn Ibrohim basralik shayxdir.Самура ибн Жундаб (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ҳавво ҳомиладор бўлганида, Иблис унинг атрофида айланиб юрар эди, унинг боласи яшамасди. Шунда (Иблис): ‹Уни Абдулҳорис деб номла›, деди. Бас, у (болани) Абдулҳорис деб номлади ва у яшаб қолди. Мана шу шайтоннинг васвасаси ва амри туфайли эди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни Умар ибн Иброҳимнинг Қатодадан (қилган) ривоятидангина марфуъ ҳолда биламиз. Баъзилар уни Абдуссамаддан ривоят қилганлар, лекин уни марфуъ қилмаганлар. Умар ибн Иброҳим басралик шайхдир.