حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ يَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ، فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمُ الآنَ، ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لأَمِيرِكُمْ، فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ. ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الإِسْلاَمِ. فَشَرَطَ عَلَىَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ. فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا، وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ. ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ.
Ziyod ibn Iloqadan rivoyat qilinadi: Men Jarir ibn Abdullohni eshitganman. Mugʻira ibn Shuʼba vafot etgan kuni u (minbarga) chiqib, Allohga hamdu sano aytdi-da: «Yolgʻiz, sherigi boʻlmagan Allohdan qoʻrqinglar. (Yangi) amir kelgunicha vazmin va xotirjam boʻlinglar — u tez orada keladi. (Vafot etgan) amiringiz uchun Allohdan magʻfirat soʻranglar, chunki u (ham) kechirishni yaxshi koʻrardi», — dedi. Jarir (soʻzida davom etib): «Ammo baʼd, men Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib: ‹Sizga Islom (uzra) bayʼat qilaman›, — dedim. Paygʻambar ﷺ menga har bir musulmonga samimiy (xayrixoh) boʻlishni shart qildilar; men ham shunga bayʼat qildim. Mana shu masjidning Robbiga qasamki, men sizlarga (musulmonlarga) samimiyman», — dedi. Soʻng Jarir Allohdan magʻfirat soʻrab, (minbardan) tushdi.Зиёд ибн Илоқадан ривоят қилинади: Мен Жарир ибн Абдуллоҳни эшитганман. Муғира ибн Шуъба вафот этган куни у (минбарга) чиқиб, Аллоҳга ҳамду сано айтди-да: «Ёлғиз, шериги бўлмаган Аллоҳдан қўрқинглар. (Янги) амир келгунича вазмин ва хотиржам бўлинглар — у тез орада келади. (Вафот этган) амирингиз учун Аллоҳдан мағфират сўранглар, чунки у (ҳам) кечиришни яхши кўрарди», — деди. Жарир (сўзида давом этиб): «Аммо баъд, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб: ‹Сизга Ислом (узра) байъат қиламан›, — дедим. Пайғамбар ﷺ менга ҳар бир мусулмонга самимий (хайрихоҳ) бўлишни шарт қилдилар; мен ҳам шунга байъат қилдим. Мана шу масжиднинг Роббига қасамки, мен сизларга (мусулмонларга) самимийман», — деди. Сўнг Жарир Аллоҳдан мағфират сўраб, (минбардан) тушди.
حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " يَا عَائِشَةُ لَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ لأَمَرْتُ بِالْبَيْتِ فَهُدِمَ، فَأَدْخَلْتُ فِيهِ مَا أُخْرِجَ مِنْهُ وَأَلْزَقْتُهُ بِالأَرْضِ، وَجَعَلْتُ لَهُ بَابَيْنِ بَابًا شَرْقِيًّا وَبَابًا غَرْبِيًّا، فَبَلَغْتُ بِهِ أَسَاسَ إِبْرَاهِيمَ ". فَذَلِكَ الَّذِي حَمَلَ ابْنَ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ عَلَى هَدْمِهِ. قَالَ يَزِيدُ وَشَهِدْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ حِينَ هَدَمَهُ وَبَنَاهُ وَأَدْخَلَ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ، وَقَدْ رَأَيْتُ أَسَاسَ إِبْرَاهِيمَ حِجَارَةً كَأَسْنِمَةِ الإِبِلِ. قَالَ جَرِيرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ مَوْضِعُهُ قَالَ أُرِيكَهُ الآنَ. فَدَخَلْتُ مَعَهُ الْحِجْرَ فَأَشَارَ إِلَى مَكَانٍ فَقَالَ هَا هُنَا. قَالَ جَرِيرٌ فَحَزَرْتُ مِنَ الْحِجْرِ سِتَّةَ أَذْرُعٍ أَوْ نَحْوَهَا.
Yazid ibn Rumon (Urvadan) rivoyat qiladi: Oisha aytdiki, Paygʻambar ﷺ unga: «Ey Oisha, agar sening qavming johiliyat davriga yaqin boʻlmaganda, men Kaʼbani buzdirar va unga — (qurilishdan) qoldirilgan qismni — qoʻshar edim hamda uni yer sathiga tenglashtirar edim va unga ikki eshik — biri sharqqa, boshqasi gʻarbga (qaragan) — qilar edim; shu bilan u Ibrohim qoʻygan poydevorda (qayta) qurilgan boʻlar edi», — dedilar. Mana shu — Ibn Zubayrni Kaʼbani buzishga undagan (narsa) edi. Jazz dedi: «Men Ibn Zubayrni — u Kaʼbani buzib, qaytadan qurganda va unga Hijrning bir qismini qoʻshganda — koʻrdim. Men Ibrohimning asl poydevorlarini koʻrdim — ular tuyalar oʻrkachidek toshlardan (iborat) edi». Bas, Jarir Yaziddan: «Oʻsha toshlarning joyi qayerda edi?» — deb soʻradi. Jazz: «Men hozir senga koʻrsataman», — dedi. Bas, Jarir Yazid bilan birga (borib) Hijrga kirdi va Jazz bir joyga ishora qilib: «Mana shu yerda», — dedi. Jarir: «Menga u Hijrdan olti gaz (zira) yoki shunchagina (uzoqlikda) koʻrindi», — dedi.Язид ибн Румон (Урвадан) ривоят қилади: Оиша айтдики, Пайғамбар ﷺ унга: «Эй Оиша, агар сенинг қавминг жоҳилият даврига яқин бўлмаганда, мен Каъбани буздирар ва унга — (қурилишдан) қолдирилган қисмни — қўшар эдим ҳамда уни ер сатҳига тенглаштирар эдим ва унга икки эшик — бири шарққа, бошқаси ғарбга (қараган) — қилар эдим; шу билан у Иброҳим қўйган пойдеворда (қайта) қурилган бўлар эди», — дедилар. Мана шу — Ибн Зубайрни Каъбани бузишга ундаган (нарса) эди. Жазз деди: «Мен Ибн Зубайрни — у Каъбани бузиб, қайтадан қурганда ва унга Ҳижрнинг бир қисмини қўшганда — кўрдим. Мен Иброҳимнинг асл пойдеворларини кўрдим — улар туялар ўркачидек тошлардан (иборат) эди». Бас, Жарир Язиддан: «Ўша тошларнинг жойи қаерда эди?» — деб сўради. Жазз: «Мен ҳозир сенга кўрсатаман», — деди. Бас, Жарир Язид билан бирга (бориб) Ҳижрга кирди ва Жазз бир жойга ишора қилиб: «Мана шу ерда», — деди. Жарир: «Менга у Ҳижрдан олти газ (зира) ёки шунчагина (узоқликда) кўринди», — деди.
وَقَالَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا، فَوَقَعَ رَجُلٌ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ، فَأَخَذَ حَمْزَةُ مِنَ الرَّجُلِ كَفِيلاً حَتَّى قَدِمَ عَلَى عُمَرَ، وَكَانَ عُمَرُ قَدْ جَلَدَهُ مِائَةَ جَلْدَةٍ، فَصَدَّقَهُمْ، وَعَذَرَهُ بِالْجَهَالَةِ. وَقَالَ جَرِيرٌ وَالأَشْعَثُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فِي الْمُرْتَدِّينَ اسْتَتِبْهُمْ، وَكَفِّلْهُمْ. فَتَابُوا وَكَفَلَهُمْ عَشَائِرُهُمْ. وَقَالَ حَمَّادٌ إِذَا تَكَفَّلَ بِنَفْسٍ فَمَاتَ فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ. وَقَالَ الْحَكَمُ يَضْمَنُ.
Muhammad ibn Amr al-Aslamiy (otasi Hamzadan) rivoyat qiladi: Umar (roziyallohu anhu) uni (Hamzani) sadaqa (zakot) yigʻuvchi (qilib) joʻnatdi. Bir kishi oʻz xotinining choriyasi (kanizi) bilan zino qilgan edi. Hamza zinokor uchun (shaxsiy) kafillar oldi — to ular Umar oldiga kelguncha. Umar zinokorni bir yuz darra (kaltak) bilan urgan (jazolagan) edi. Umar ularning (zinokor allaqachon jazolangan degan) daʼvosini tasdiqladi va uni — (hukmni) bilmagani (johilligi) sababli — kechirdi. Jarir va Ashʼas — Ibn Masʼudga murtadlar (Islomni qabul qilgandan keyin kofir boʻlganlar) haqida: «Ularni tavbaga (chaqir) va ular uchun (shaxsiy) kafillar ol», — dedi. Ular tavba qildi va ularning qarindoshlari ular uchun kafil boʻldi. Hammodga koʻra: agar kishi boshqa bir kishi uchun kafil boʻlsa va oʻsha kishi vafot etsa, kafil — masʼuliyatdan ozod boʻladi. Hakamga koʻra: uning masʼuliyati davom etadi.Муҳаммад ибн Амр ал-Асламий (отаси Ҳамзадан) ривоят қилади: Умар (розияллоҳу анҳу) уни (Ҳамзани) садақа (закот) йиғувчи (қилиб) жўнатди. Бир киши ўз хотинининг чорияси (канизи) билан зино қилган эди. Ҳамза зинокор учун (шахсий) кафиллар олди — то улар Умар олдига келгунча. Умар зинокорни бир юз дарра (калтак) билан урган (жазолаган) эди. Умар уларнинг (зинокор аллақачон жазоланган деган) даъвосини тасдиқлади ва уни — (ҳукмни) билмагани (жоҳиллиги) сабабли — кечирди. Жарир ва Ашъас — Ибн Масъудга муртадлар (Исломни қабул қилгандан кейин кофир бўлганлар) ҳақида: «Уларни тавбага (чақир) ва улар учун (шахсий) кафиллар ол», — деди. Улар тавба қилди ва уларнинг қариндошлари улар учун кафил бўлди. Ҳаммодга кўра: агар киши бошқа бир киши учун кафил бўлса ва ўша киши вафот эца, кафил — масъулиятдан озод бўлади. Ҳакамга кўра: унинг масъулияти давом этади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَحِبْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، فَكَانَ يَخْدُمُنِي. وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ جَرِيرٌ إِنِّي رَأَيْتُ الأَنْصَارَ يَصْنَعُونَ شَيْئًا لاَ أَجِدُ أَحَدًا مِنْهُمْ إِلاَّ أَكْرَمْتُهُ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir safarda Jobir ibn Abdulloh bilan birga edim va u — mendan kattaroq (yoshroq) boʻlsa ham — menga xizmat qilardi. Jarir: «Men ansorlarning (Paygʻambar ﷺ ga katta hurmat koʻrsatib qilgan) bir ishini koʻrdim — shuning uchun men: ‹Qachon ulardan birortasini uchratsam, men unga xizmat qilaman›, — deb ahd (vaʼda) qildim», — dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир сафарда Жобир ибн Абдуллоҳ билан бирга эдим ва у — мендан каттароқ (ёшроқ) бўлса ҳам — менга хизмат қиларди. Жарир: «Мен ансорларнинг (Пайғамбар ﷺ га катта ҳурмат кўрсатиб қилган) бир ишини кўрдим — шунинг учун мен: ‹Қачон улардан бирортасини учрацам, мен унга хизмат қиламан›, — деб аҳд (ваъда) қилдим», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ قَالَ لِي جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُرِيحُنِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ". وَكَانَ بَيْتًا فِيهِ خَثْعَمُ يُسَمَّى كَعْبَةَ الْيَمَانِيَةَ، فَانْطَلَقْتُ فِي خَمْسِينَ وَمِائَةٍ مِنْ أَحْمَسَ، وَكَانُوا أَصْحَابَ خَيْلٍ، فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنِّي لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَضَرَبَ فِي صَدْرِي حَتَّى رَأَيْتُ أَثَرَ أَصَابِعِهِ فِي صَدْرِي فَقَالَ " اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ". فَانْطَلَقَ إِلَيْهَا فَكَسَرَهَا وَحَرَّقَهَا، فَأَرْسَلَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُبَشِّرُهُ فَقَالَ رَسُولُ جَرِيرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا جِئْتُكَ حَتَّى تَرَكْتُهَا كَأَنَّهَا جَمَلٌ أَجْرَبُ، فَبَارَكَ عَلَى خَيْلِ أَحْمَسَ وَرِجَالِهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ. قَالَ مُسَدَّدٌ بَيْتٌ فِي خَثْعَمَ.
Qays (Jarir ibn Abdullohdan) rivoyat qiladi: Jarir ibn Abdulloh menga: «Allohning Rasuli ﷺ menga: ‹Sen meni Zulxalasadan xalos qilmaysanmi?› — dedi. Zulxalasa — Xasʼam qabilasi turadigan bir uy edi va u Kaʼbatul yamoniya deb atalardi. Bas, men Ahmas qabilasidan — yaxshi otliq jangchilar boʻlgan — bir yuz ellik (kishi) bilan yoʻlga chiqdim. Men Paygʻambar ﷺ ga — otda mahkam oʻtira olmasligimni — aytdim; bas, u zot qoʻli bilan koʻkragimga urdi va men koʻkragimda uning barmoq izlarini sezdim. U zot: ‹Allohim! Uni (otda) mustahkam qil va uni hidoyat qiluvchi hamda hidoyat topgan kishi qil›, — deb duo qildi. Jarir oʻsha joy tomon yoʻl oldi, uni buzib, yondirdi, soʻng Allohning Rasuli ﷺ ga xushxabar yubordi. Jarirning elchisi Allohning Rasuli ﷺ ga: ‹Yo Allohning Paygʻambari! Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men — u (uy) — qoramoyga belangan (qoʻtir) tuyadek (qorayib) qolmagunicha — sening oldingga kelmadim›, — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ besh marta Ahmas kishilarining otlari uchun Allohdan baraka soʻradi», — dedi.Қайс (Жарир ибн Абдуллоҳдан) ривоят қилади: Жарир ибн Абдуллоҳ менга: «Аллоҳнинг Расули ﷺ менга: ‹Сен мени Зулхаласадан халос қилмайсанми?› — деди. Зулхаласа — Хасъам қабиласи турадиган бир уй эди ва у Каъбатул ямония деб аталарди. Бас, мен Аҳмас қабиласидан — яхши отлиқ жангчилар бўлган — бир юз эллик (киши) билан йўлга чиқдим. Мен Пайғамбар ﷺ га — отда маҳкам ўтира олмаслигимни — айтдим; бас, у зот қўли билан кўкрагимга урди ва мен кўкрагимда унинг бармоқ изларини сездим. У зот: ‹Аллоҳим! Уни (отда) мустаҳкам қил ва уни ҳидоят қилувчи ҳамда ҳидоят топган киши қил›, — деб дуо қилди. Жарир ўша жой томон йўл олди, уни бузиб, ёндирди, сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ га хушхабар юборди. Жарирнинг элчиси Аллоҳнинг Расули ﷺ га: ‹Ё Аллоҳнинг Пайғамбари! Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен — у (уй) — қорамойга беланган (қўтир) туядек (қорайиб) қолмагунича — сенинг олдингга келмадим›, — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ беш марта Аҳмас кишиларининг отлари учун Аллоҳдан барака сўради», — деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، قَالَ قَالَ لِي جَرِيرٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُرِيحُنِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ". وَكَانَ بَيْتًا فِي خَثْعَمَ يُسَمَّى الْكَعْبَةَ الْيَمَانِيَةَ، فَانْطَلَقْتُ فِي خَمْسِينَ وَمِائَةِ فَارِسٍ مِنْ أَحْمَسَ، وَكَانُوا أَصْحَابَ خَيْلٍ، وَكُنْتُ لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَضَرَبَ فِي صَدْرِي حَتَّى رَأَيْتُ أَثَرَ أَصَابِعِهِ فِي صَدْرِي، وَقَالَ " اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ، وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ". فَانْطَلَقَ إِلَيْهَا فَكَسَرَهَا وَحَرَّقَهَا، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ جَرِيرٍ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا جِئْتُكَ حَتَّى تَرَكْتُهَا كَأَنَّهَا جَمَلٌ أَجْرَبُ. قَالَ فَبَارَكَ فِي خَيْلِ أَحْمَسَ وَرِجَالِهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ.
(Qays aytdi:) Jarir (roziyallohu anhu) menga aytdi: Paygʻambar ﷺ menga: «Meni Zul-Xalasadan tinchitmaysanmi?» dedilar — u Xasʼamda Yamaniy Kaʼba (deb) ataladigan bir uy edi. Men Ahmas(qabilasi)dan bir yuz ellik otliq bilan joʻnadim — ular ot egalari (suvorilar) edi; men esa ot ustida (yaxshi) turolmas edim. U zot koʻkragimga urdilar, to men barmoqlarining izini koʻkragimda koʻrdim. U zot: «Allohim, uni (ot ustida) sobit qil va uni hidoyat qiluvchi, hidoyat topgan (qil)», dedilar. (Jarir) unga (Zul-Xalasaga) borib, uni sindirdi va yondirdi. Soʻng Rasululloh ﷺga (xabarchi) yubordi. Jarirning elchisi: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men sening oldingga — uni goʻyo qoʻtir tuyadek (qorayib) qoldirmagunimcha — kelmadim», dedi. (Jarir) aytdi: Shunda u zot Ahmasning otlari va kishilariga besh marta baraka (duosi) qildilar.(Қайс айтди:) Жарир (розияллоҳу анҳу) менга айтди: Пайғамбар ﷺ менга: «Мени Зул-Халасадан тинчитмайсанми?» дедилар — у Хасъамда Яманий Каъба (деб) аталадиган бир уй эди. Мен Аҳмас(қабиласи)дан бир юз эллик отлиқ билан жўнадим — улар от эгалари (суворилар) эди; мен эса от устида (яхши) туролмас эдим. У зот кўкрагимга урдилар, то мен бармоқларининг изини кўкрагимда кўрдим. У зот: «Аллоҳим, уни (от устида) собит қил ва уни ҳидоят қилувчи, ҳидоят топган (қил)», дедилар. (Жарир) унга (Зул-Халасага) бориб, уни синдирди ва ёндирди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга (хабарчи) юборди. Жарирнинг элчиси: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен сенинг олдингга — уни гўё қўтир туядек (қорайиб) қолдирмагунимча — келмадим», деди. (Жарир) айтди: Шунда у зот Аҳмаснинг отлари ва кишиларига беш марта барака (дуоси) қилдилар.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُرِيحُنِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ". فَقُلْتُ بَلَى. فَانْطَلَقْتُ فِي خَمْسِينَ وَمِائَةِ فَارِسٍ مِنْ أَحْمَسَ وَكَانُوا أَصْحَابَ خَيْلٍ وَكُنْتُ لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَ يَدَهُ عَلَى صَدْرِي حَتَّى رَأَيْتُ أَثَرَ يَدِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ " اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ". قَالَ فَمَا وَقَعْتُ عَنْ فَرَسٍ بَعْدُ. قَالَ وَكَانَ ذُو الْخَلَصَةِ بَيْتًا بِالْيَمَنِ لِخَثْعَمَ وَبَجِيلَةَ، فِيهِ نُصُبٌ تُعْبَدُ، يُقَالُ لَهُ الْكَعْبَةُ. قَالَ فَأَتَاهَا فَحَرَّقَهَا بِالنَّارِ وَكَسَرَهَا. قَالَ وَلَمَّا قَدِمَ جَرِيرٌ الْيَمَنَ كَانَ بِهَا رَجُلٌ يَسْتَقْسِمُ بِالأَزْلاَمِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَا هُنَا فَإِنْ قَدَرَ عَلَيْكَ ضَرَبَ عُنُقَكَ. قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ يَضْرِبُ بِهَا إِذْ وَقَفَ عَلَيْهِ جَرِيرٌ فَقَالَ لَتَكْسِرَنَّهَا وَلَتَشْهَدَنَّ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَوْ لأَضْرِبَنَّ عُنُقَكَ. قَالَ فَكَسَرَهَا وَشَهِدَ، ثُمَّ بَعَثَ جَرِيرٌ رَجُلاً مِنْ أَحْمَسَ يُكْنَى أَبَا أَرْطَاةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُبَشِّرُهُ بِذَلِكَ، فَلَمَّا أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا جِئْتُ حَتَّى تَرَكْتُهَا كَأَنَّهَا جَمَلٌ أَجْرَبُ. قَالَ فَبَرَّكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى خَيْلِ أَحْمَسَ وَرِجَالِهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ.
(Qays, Jarirdan aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Meni Zul-Xalasadan tinchitmaysanmi?» dedilar. Men: «Ha (tinchitaman)», dedim va Ahmasdan bir yuz ellik otliq bilan joʻnadim — ular ot egalari edi; men esa ot ustida (yaxshi) turolmas edim. Buni Paygʻambar ﷺga zikr qildim; u zot qoʻ llarini koʻkragimga urdilar, to men koʻkragimda qoʻ llarining izini koʻrdim, va: «Allohim, uni sobit qil, uni hidoyat qiluvchi, hidoyat topgan (qil)», dedilar. (Jarir) aytdi: Shundan keyin men hech qachon ot(ustidan) yiqilmadim. (Qays) aytdi: Zul-Xalasa Yamanda — Xasʼam va Bajila uchun — ichida ibodat qilinadigan butlar boʻ lgan bir uy edi, unga Kaʼba deyilardi. (Jarir) unga borib, uni olov bilan yoqdi va sindirdi. Jarir Yamanga kelganida, u yerda azlam (fol oʻqlari) bilan fol ochadigan bir kishi bor edi. Unga: «Rasululloh ﷺning elchisi mana shu yerda; agar u senga qodir boʻ lsa (qoʻ lga olsa), boʻ yningni uradi», deyildi. (Jarir) aytdi: U (kishi) u (oʻqlar) bilan fol ochayotgan paytda, Jarir uning ustida toʻxtab: «Albatta uni sindirasan va ‹Laa ilaaha illalloh› deb guvohlik berasan, yoki boʻ yningni uraman!» dedi. (Jarir) aytdi: U uni sindirdi va guvohlik berdi. Soʻng Jarir Ahmasdan Abu Artot deb kunyalangan bir kishini Paygʻambar ﷺga — buni xushxabar qilib yetkazish uchun — yubordi. U Paygʻambar ﷺning oldilariga kelganida: «Ey Allohning Rasuli, seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men uni goʻyo qoʻtir tuyadek (qorayib) qoldirmagunimcha kelmadim», dedi. (Jarir) aytdi: Shunda Paygʻambar ﷺ Ahmasning otlari va kishilariga besh marta baraka (duosi) qildilar.(Қайс, Жарирдан айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мени Зул-Халасадан тинчитмайсанми?» дедилар. Мен: «Ҳа (тинчитаман)», дедим ва Аҳмасдан бир юз эллик отлиқ билан жўнадим — улар от эгалари эди; мен эса от устида (яхши) туролмас эдим. Буни Пайғамбар ﷺга зикр қилдим; у зот қў лларини кўкрагимга урдилар, то мен кўкрагимда қў лларининг изини кўрдим, ва: «Аллоҳим, уни собит қил, уни ҳидоят қилувчи, ҳидоят топган (қил)», дедилар. (Жарир) айтди: Шундан кейин мен ҳеч қачон от(устидан) йиқилмадим. (Қайс) айтди: Зул-Халаса Яманда — Хасъам ва Бажила учун — ичида ибодат қилинадиган бутлар бў лган бир уй эди, унга Каъба дейиларди. (Жарир) унга бориб, уни олов билан ёқди ва синдирди. Жарир Яманга келганида, у ерда азлам (фол ўқлари) билан фол очадиган бир киши бор эди. Унга: «Расулуллоҳ ﷺнинг элчиси мана шу ерда; агар у сенга қодир бў лса (қў лга олса), бў йнингни уради», дейилди. (Жарир) айтди: У (киши) у (ўқлар) билан фол очаётган пайтда, Жарир унинг устида тўхтаб: «Албатта уни синдирасан ва ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› деб гувоҳлик берасан, ёки бў йнингни ураман!» деди. (Жарир) айтди: У уни синдирди ва гувоҳлик берди. Сўнг Жарир Аҳмасдан Абу Артот деб куняланган бир кишини Пайғамбар ﷺга — буни хушхабар қилиб етказиш учун — юборди. У Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келганида: «Эй Аллоҳнинг Расули, сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен уни гўё қўтир туядек (қорайиб) қолдирмагунимча келмадим», деди. (Жарир) айтди: Шунда Пайғамбар ﷺ Аҳмаснинг отлари ва кишиларига беш марта барака (дуоси) қилдилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، يُحَدِّثُ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ رَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ، وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ، ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى، فَسُئِلَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَنَعَ مِثْلَ هَذَا. قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَكَانَ يُعْجِبُهُمْ، لأَنَّ جَرِيرًا كَانَ مِنْ آخِرِ مَنْ أَسْلَمَ.
Ibrohim (Hammom ibn Horisdan) rivoyat qiladi: Hammom ibn Horis dedi: «Men Jarir ibn Abdullohning bavl qilayotganini koʻrdim. Soʻng u tahorat oldi va (hoʻl) qoʻllarini maxsilari ustiga surdi, turib namoz oʻqidi. Undan buni (soʻradilar); u Paygʻambar ﷺ ni shunday qilayotgan holda koʻrganini aytdi». Jarir kechroq Islomga kirganlardan boʻlgani uchun, ular bu rivoyatni (huzur bilan) qabul qildi.Иброҳим (Ҳаммом ибн Ҳорисдан) ривоят қилади: Ҳаммом ибн Ҳорис деди: «Мен Жарир ибн Абдуллоҳнинг бавл қилаётганини кўрдим. Сўнг у таҳорат олди ва (ҳўл) қўлларини махсилари устига сурди, туриб намоз ўқиди. Ундан буни (сўрадилар); у Пайғамбар ﷺ ни шундай қилаётган ҳолда кўрганини айтди». Жарир кечроқ Исломга кирганлардан бўлгани учун, улар бу ривоятни (ҳузур билан) қабул қилди.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةً ـ يَعْنِي الْبَدْرَ ـ فَقَالَ " إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ، فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا فَافْعَلُوا ". ثُمَّ قَرَأَ [quran sura="50" aya_start="39" aya_end="39"]{وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ}. قَالَ إِسْمَاعِيلُ افْعَلُوا لاَ تَفُوتَنَّكُمْ.
Qays (Jarirdan) rivoyat qiladi: Jarir dedi: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan edik; u zot oyga — toʻlingan oyga — qarab: ‹Albatta, sizlar Robbingizni xuddi shu oyni koʻrgandek koʻrasizlar; Uni koʻrishda (hech) qiyinchilik koʻrmaysizlar. Bas, quyosh chiqishdan oldingi (bomdod) namozni va quyosh botishdan oldingi (asr) namozni qoldirmaslikka qodir boʻlsangiz, shunday qilinglar›, — dedilar». Soʻng u zot Allohning: ‹Robbingga hamd aytib, Uni quyosh chiqishdan oldin va botishidan oldin (yaʼni namoz oʻqib) tasbeh ayt› (Qof, 39) — degan (oyati)ni oʻqidilar. Ismoil: «Oʻsha namozlarni oʻqinglar va ularni qoldirmanglar», — dedi.Қайс (Жарирдан) ривоят қилади: Жарир деди: «Биз Пайғамбар ﷺ билан эдик; у зот ойга — тўлинган ойга — қараб: ‹Албатта, сизлар Роббингизни худди шу ойни кўргандек кўрасизлар; Уни кўришда (ҳеч) қийинчилик кўрмайсизлар. Бас, қуёш чиқишдан олдинги (бомдод) намозни ва қуёш ботишдан олдинги (аср) намозни қолдирмасликка қодир бўлсангиз, шундай қилинглар›, — дедилар». Сўнг у зот Аллоҳнинг: ‹Роббингга ҳамд айтиб, Уни қуёш чиқишдан олдин ва ботишидан олдин (яъни намоз ўқиб) тасбеҳ айт› (Қоф, 39) — деган (ояти)ни ўқидилар. Исмоил: «Ўша намозларни ўқинглар ва уларни қолдирманглар», — деди.