Muhammad ibn Yusuf

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لاَ بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ ‏.‏ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ ‏.‏ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ ‏.‏ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir gʻusl bilan (barcha) ayollari oldiga aylanib oʻtar edilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Abu Rofeʼdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning Nabiy ﷺ bir gʻusl bilan ayollari oldiga aylanib oʻtganlari haqidagi hadisi hasan sahihdir. Bu — bir necha ilm ahlining soʻzi boʻlib, jumladan Hasan al-Basriy: «Tahorat qilishdan oldin qaytishida zarar yoʻq», degan. Muhammad ibn Yusuf buni Sufyondan rivoyat qilib: «Abu Urvadan, u Abul-Xattobdan, u Anasdan», degan. Abu Urva — bu Maʼmar ibn Roshid; Abul-Xattob esa — Qatoda ibn Diomadir. Abu Iso aytdi: Baʼzilar buni Muhammad ibn Yusufdan, u Sufyondan, u ibn Abu Urvadan, u Abul-Xattobdan (deb) rivoyat qilgan. Bu — xato; sahihi — Abu Urvadan (boʻlganidir).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир ғусл билан (барча) аёллари олдига айланиб ўтар эдилар. (Рови) айтди: Бу бобда Абу Рофеъдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг Набий ﷺ бир ғусл билан аёллари олдига айланиб ўтганлари ҳақидаги ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Бу — бир неча илм аҳлининг сўзи бўлиб, жумладан Ҳасан ал-Басрий: «Таҳорат қилишдан олдин қайтишида зарар йўқ», деган. Муҳаммад ибн Юсуф буни Суфёндан ривоят қилиб: «Абу Урвадан, у Абул-Хаттобдан, у Анасдан», деган. Абу Урва — бу Маъмар ибн Рошид; Абул-Хаттоб эса — Қатода ибн Диомадир. Абу Исо айтди: Баъзилар буни Муҳаммад ибн Юсуфдан, у Суфёндан, у ибн Абу Урвадан, у Абул-Хаттобдан (деб) ривоят қилган. Бу — хато; саҳиҳи — Абу Урвадан (бўлганидир).

.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ حَجَّ يَزِيدُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَأَنَا ابْنُ سَبْعِ سِنِينَ ‏.‏ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ثَبْتًا صَاحِبَ حَدِيثٍ وَكَانَ السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ جَدَّهُ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ يَقُولُ حَدَّثَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ وَهُوَ جَدِّي مِنْ قِبَلِ أُمِّي ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yazid Nabiy ﷺ bilan birga Vidolashuv hajjini ado etgan, men esa oʻsha paytda yetti yoshda edim», dedi. Ali ibn al-Madiniy Yahyo ibn Said al-Qattondan keltirib aytdiki: Muhammad ibn Yusuf ishonchli, hadis sohibi edi va Soib ibn Yazid uning bobosi edi. Muhammad ibn Yusuf: «Menga Soib ibn Yazid hadis aytdi, u mening ona tomonidan bobomdir», der edi.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Язид Набий ﷺ билан бирга Видолашув ҳажжини адо этган, мен эса ўша пайтда етти ёшда эдим», деди. Али ибн ал-Мадиний Яҳё ибн Саид ал-Қаттондан келтириб айтдики: Муҳаммад ибн Юсуф ишончли, ҳадис соҳиби эди ва Соиб ибн Язид унинг бобоси эди. Муҳаммад ибн Юсуф: «Менга Соиб ибн Язид ҳадис айтди, у менинг она томонидан бобомдир», дер эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْوَةُ ذِي النُّونِ إِذْ دَعَا وَهُوَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ‏.‏ فَإِنَّهُ لَمْ يَدْعُ بِهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلاَّ اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ مَرَّةً عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى غَيْرُ، وَاحِدٍ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِيهِ، ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ، عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، فَقَالُوا عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدٍ، وَكَانَ، يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ رُبَّمَا ذَكَرَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِيهِ، وَرُبَّمَا، لَمْ يَذْكُرْهُ ‏.‏

Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zun-Nun (Yunus alayhissalom) baliq qornida turib duo qilganidagi duosi: ‹La ilaha illa anta subhanaka inniy kuntu minaz-zoolimiyn (Sendan boshqa iloh yoʻq, Sen poksan, albatta men zolimlardan boʻldim)› (edi). Hech bir musulmon kishi biror narsa (soʻrab) u bilan duo qilmaydiki, magar Alloh unga ijobat qiladi», dedilar. Muhammad ibn Yahyo aytdi: Muhammad ibn Yusuf bir marta uni Ibrohim ibn Muhammad ibn Saʼddan, u Saʼddan (deb) aytdi. Abu Iso aytdi: Bu hadisni bir necha kishi Yunus ibn Abu Ishoqdan, u Ibrohim ibn Muhammad ibn Saʼddan, u Saʼddan (deb) rivoyat qilgan va unda «otasidan» (degan) qismni zikr qilmaganlar. Baʼzilar esa Yunus ibn Abu Ishoqdan: «Ibrohim ibn Muhammad ibn Saʼddan, u otasidan, u Saʼddan» deb rivoyat qilganlar. Yunus ibn Abu Ishoq bu hadisda baʼzan «otasidan» (deb) zikr qilar, baʼzan zikr qilmas edi.Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зун-Нун (Юнус алайҳиссалом) балиқ қорнида туриб дуо қилганидаги дуоси: ‹Ла илаҳа илла анта субҳанака инний кунту миназ-зоолимийн (Сендан бошқа илоҳ йўқ, Сен поксан, албатта мен золимлардан бўлдим)› (эди). Ҳеч бир мусулмон киши бирор нарса (сўраб) у билан дуо қилмайдики, магар Аллоҳ унга ижобат қилади», дедилар. Муҳаммад ибн Яҳё айтди: Муҳаммад ибн Юсуф бир марта уни Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Саъддан, у Саъддан (деб) айтди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни бир неча киши Юнус ибн Абу Ишоқдан, у Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Саъддан, у Саъддан (деб) ривоят қилган ва унда «отасидан» (деган) қисмни зикр қилмаганлар. Баъзилар эса Юнус ибн Абу Ишоқдан: «Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Саъддан, у отасидан, у Саъддан» деб ривоят қилганлар. Юнус ибн Абу Ишоқ бу ҳадисда баъзан «отасидан» (деб) зикр қилар, баъзан зикр қилмас эди.