Oisha — umm al-mu'minin

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ كُنْتُ نَائِمَةً إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَفَقَدْتُهُ مِنَ اللَّيْلِ فَلَمَسْتُهُ بِيَدِي فَوَضَعْتُ يَدِي عَلَى قَدَمَيْهِ وَهُوَ سَاجِدٌ يَقُولُ ‏ "‏ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَبِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin — (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning yonlarida uxlab yotgan edim. Kechasi u zotni yoʻqotib qoʻydim va qoʻlim bilan paypaslab, qoʻlimni oyoqlariga qoʻydim — u zot sajdada edilar va: ‹Gʻazabingdan rizoingga, jazoingdan avfingga, Sendan Senga panoh soʻrayman. Senga boʻlgan maqtovni sanab adogʻiga yeta olmayman. Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, shundaysan›, der edilar».Оиша — умм ал-муъминин — (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнларида ухлаб ётган эдим. Кечаси у зотни йўқотиб қўйдим ва қўлим билан пайпаслаб, қўлимни оёқларига қўйдим — у зот саждада эдилар ва: ‹Ғазабингдан ризоингга, жазоингдан авфингга, Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Сенга бўлган мақтовни санаб адоғига ета олмайман. Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, шундайсан›, дер эдилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَقُولُ لَغْوُ الْيَمِينِ قَوْلُ الإِنْسَانِ لاَ وَاللَّهِ بَلَى وَاللَّهِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ أَحْسَنُ مَا سَمِعْتُ فِي هَذَا أَنَّ اللَّغْوَ حَلِفُ الإِنْسَانِ عَلَى الشَّىْءِ يَسْتَيْقِنُ أَنَّهُ كَذَلِكَ ثُمَّ يُوجَدُ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ فَهُوَ اللَّغْوُ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَعَقْدُ الْيَمِينِ أَنْ يَحْلِفَ الرَّجُلُ أَنْ لاَ يَبِيعَ ثَوْبَهُ بِعَشَرَةِ دَنَانِيرَ ثُمَّ يَبِيعَهُ بِذَلِكَ أَوْ يَحْلِفَ لَيَضْرِبَنَّ غُلاَمَهُ ثُمَّ لاَ يَضْرِبُهُ وَنَحْوَ هَذَا فَهَذَا الَّذِي يُكَفِّرُ صَاحِبُهُ عَنْ يَمِينِهِ وَلَيْسَ فِي اللَّغْوِ كَفَّارَةٌ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فَأَمَّا الَّذِي يَحْلِفُ عَلَى الشَّىْءِ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ آثِمٌ وَيَحْلِفُ عَلَى الْكَذِبِ وَهُوَ يَعْلَمُ لِيُرْضِيَ بِهِ أَحَدًا أَوْ لِيَعْتَذِرَ بِهِ إِلَى مُعْتَذَرٍ إِلَيْهِ أَوْ لِيَقْطَعَ بِهِ مَالاً فَهَذَا أَعْظَمُ مِنْ أَنْ تَكُونَ فِيهِ كَفَّارَةٌ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Lagʻv (behuda) qasam — insonning ‹Yoʻq, vallohi!›, ‹Ha, vallohi!› deyishidir». Molik aytdi: «Men bu haqda eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, lagʻv — insonning bir narsani shundoq deb aniq ishonib qasam ichishi, soʻng uning boshqacha ekani maʼlum boʻlishidir; ana shu lagʻvdir». Molik aytdi: «Aqdli (qatʼiy) qasam esa — kishi koʻylagini oʻn dinorga sotmaslikka qasam ichib, soʻng uni oʻshanga sotishi, yoki qulini urishga qasam ichib, soʻng urmasligi va shunga oʻxshashdir; ana shuning uchun kishi qasamining kafforatini beradi; lagʻvda esa kafforat yoʻq». Molik aytdi: «Bir narsaga oʻzi gunohkor ekanini bilib turib qasam ichadigan, yolgʻonligini bilib turib birovni rozi qilish uchun yoki oldida uzr soʻralayotgan kimsaga uzr bildirish uchun yoxud (birovning) molini (nohaq) olish uchun yolgʻonga qasam ichadigan kishi(ning ishi) esa — unda kafforat boʻlishidan koʻra kattaroqdir (ogʻirroqdir)».Оиша — умм ал-муъминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Лағв (беҳуда) қасам — инсоннинг ‹Йўқ, валлоҳи!›, ‹Ҳа, валлоҳи!› дейишидир». Молик айтди: «Мен бу ҳақда эшитган энг яхши (сўз) шуки, лағв — инсоннинг бир нарсани шундоқ деб аниқ ишониб қасам ичиши, сўнг унинг бошқача экани маълум бўлишидир; ана шу лағвдир». Молик айтди: «Ақдли (қатъий) қасам эса — киши кўйлагини ўн динорга сотмасликка қасам ичиб, сўнг уни ўшанга сотиши, ёки қулини уришга қасам ичиб, сўнг урмаслиги ва шунга ўхшашдир; ана шунинг учун киши қасамининг каффоратини беради; лағвда эса каффорат йўқ». Молик айтди: «Бир нарсага ўзи гуноҳкор эканини билиб туриб қасам ичадиган, ёлғонлигини билиб туриб бировни рози қилиш учун ёки олдида узр сўралаётган кимсага узр билдириш учун ёхуд (бировнинг) молини (ноҳақ) олиш учун ёлғонга қасам ичадиган киши(нинг иши) эса — унда каффорат бўлишидан кўра каттароқдир (оғирроқдир)».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحَجَبِيِّ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، - رضى الله عنها أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنْ رَجُلٍ قَالَ مَالِي فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يُكَفِّرُهُ مَا يُكَفِّرُ الْيَمِينَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فِي الَّذِي يَقُولُ مَالِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ يَحْنَثُ قَالَ يَجْعَلُ ثُلُثَ مَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَذَلِكَ لِلَّذِي جَاءَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرِ أَبِي لُبَابَةَ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, undan bir kishi haqida soʻralgan edi: u «Molim Kaʼba eshigiga (bagʻishlangan)» degan edi. Oisha: «U buning (kafforatini) qasam kafforati bilan ado etadi», dedi. Molik «Molim Alloh yoʻlida» deb, soʻng qasamini buzgan kishi haqida: «U molining uchdan birini Alloh yoʻlida (sarflasa boʻladi)», dedi. Bu — Abu Luboba ishida Rasululloh ﷺdan kelgan (rivoyat) sabablidir.Оиша — умм ал-муъминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, ундан бир киши ҳақида сўралган эди: у «Молим Каъба эшигига (бағишланган)» деган эди. Оиша: «У бунинг (каффоратини) қасам каффорати билан адо этади», деди. Молик «Молим Аллоҳ йўлида» деб, сўнг қасамини бузган киши ҳақида: «У молининг учдан бирини Аллоҳ йўлида (сарфласа бўлади)», деди. Бу — Абу Лубоба ишида Расулуллоҳ ﷺдан келган (ривоят) сабаблидир.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا انْتَقَلَتْ حَفْصَةَ بِنْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ حِينَ دَخَلَتْ فِي الدَّمِ مِنَ الْحَيْضَةِ الثَّالِثَةِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَتْ صَدَقَ عُرْوَةُ وَقَدْ جَادَلَهَا فِي ذَلِكَ نَاسٌ فَقَالُوا إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ ‏{‏ثَلاَثَةَ قُرُوءٍ‏}‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ صَدَقْتُمْ تَدْرُونَ مَا الأَقْرَاءُ إِنَّمَا الأَقْرَاءُ الأَطْهَارُ ‏.‏

Oisha — umm al-muʼminin (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Hafsa bint Abdurrahmon ibn Abu Bakr as-Siddiqni uchinchi hayzning qoniga kirgan paytda (oʻz uyiga) koʻchirib oldi. Ibn Shihob aytdi: Bu Amra bint Abdurrahmon (rahimahalloh)ga zikr qilinganda, u: «Urva rost aytibdi», dedi. Baʼzi odamlar bu haqda u (Oisha) bilan bahslashib: «Alloh tabroka va taolo oʻz Kitobida {uch quruʼ} deydi», dedilar. Shunda Oisha: «Rost aytdingiz. Aqro nima ekanini bilasizmi? Aqro — poklik (tuhr) kunlaridir», dedi.Оиша — умм ал-муъминин (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Ҳафса бинт Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ас-Сиддиқни учинчи ҳайзнинг қонига кирган пайтда (ўз уйига) кўчириб олди. Ибн Шиҳоб айтди: Бу Амра бинт Абдурраҳмон (раҳимаҳаллоҳ)га зикр қилинганда, у: «Урва рост айтибди», деди. Баъзи одамлар бу ҳақда у (Оиша) билан баҳслашиб: «Аллоҳ таброка ва таоло ўз Китобида {уч қуруъ} дейди», дедилар. Шунда Оиша: «Рост айтдингиз. Ақро нима эканини биласизми? Ақро — поклик (туҳр) кунларидир», деди.