Salim ibn Abdulloh ibn Umar

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ، فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُنَادِيَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ وَكَانَ رَجُلاً أَعْمَى لاَ يُنَادِي حَتَّى يُقَالَ لَهُ أَصْبَحْتَ أَصْبَحْتَ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (otasidan) rivoyat qiladi: Otam aytdiki, Rasululloh ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi; shuning uchun Ibn Ummu Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar (saharlik qilinglar)», — dedilar. Solim qoʻshimcha qildi: «U (Ibn Ummu Maktum) koʻr kishi edi; unga tong otdi deyilmaguncha azon aytmas edi».Солим ибн Абдуллоҳ (отасидан) ривоят қилади: Отам айтдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Билол кечаси азон айтади; шунинг учун Ибн Умму Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар (саҳарлик қилинглар)», — дедилар. Солим қўшимча қилди: «У (Ибн Умму Мактум) кўр киши эди; унга тонг отди дейилмагунча азон айтмас эди».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ، وَإِذَا كَبَّرَ لِلرُّكُوعِ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَهُمَا كَذَلِكَ أَيْضًا وَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ لاَ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي السُّجُودِ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (otasidan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Rasululloh ﷺ namozni boshlayotganda va rukuʼ uchun takbir aytganda ikki qoʻllarini yelkalari barobarigacha koʻtarar edilar. Rukuʼdan boshini koʻtarganda ham shunday qilar va: ‹Samiʼalloohu liman hamidah, Robbana va lakal-hamd›, — der edilar. Sajdalarda esa buni (qoʻl koʻtarishni) qilmas edilar».Солим ибн Абдуллоҳ (отасидан) ривоят қилади: Отам деди: «Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаётганда ва рукуъ учун такбир айтганда икки қўлларини елкалари баробаригача кўтарар эдилар. Рукуъдан бошини кўтарганда ҳам шундай қилар ва: ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ, Роббана ва лакал-ҳамд›, — дер эдилар. Саждаларда эса буни (қўл кўтаришни) қилмас эдилар».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ إِذَا اسْتَأْذَنَتِ امْرَأَةُ أَحَدِكُمْ فَلاَ يَمْنَعْهَا ‏"‏‏.‏

Solim ibn Abdulloh (otasidan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Paygʻambar ﷺ: ‹Agar biringizning xotini (masjidga borishga) izn soʻrasa, uni taqiqlamanglar›, — dedilar».Солим ибн Абдуллоҳ (отасидан) ривоят қилади: Отам деди: «Пайғамбар ﷺ: ‹Агар бирингизнинг хотини (масжидга боришга) изн сўраса, уни тақиқламанглар›, — дедилар».

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَبِّحُ عَلَى ظَهْرِ رَاحِلَتِهِ حَيْثُ كَانَ وَجْهُهُ، يُومِئُ بِرَأْسِهِ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُهُ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ulovining ustida — har qanday tomonga yuzlanib, imo bilan — nafl namoz oʻqir edilar», — dedi. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Солим ибн Абдуллоҳ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ уловининг устида — ҳар қандай томонга юзланиб, имо билан — нафл намоз ўқир эдилар», — деди. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ‏.‏ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ، يَقُولُ مَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مِنْ عِنْدِ الْمَسْجِدِ يَعْنِي مَسْجِدَ ذِي الْحُلَيْفَةِ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (otasidan) rivoyat qiladi: Men otamning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ ehromni faqat masjidda — yaʼni Zulhulayfa masjidida — bogʻlar edilar».Солим ибн Абдуллоҳ (отасидан) ривоят қилади: Мен отамнинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромни фақат масжидда — яъни Зулҳулайфа масжидида — боғлар эдилар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يَرْمِي الْجَمْرَةَ الدُّنْيَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ، ثُمَّ يُكَبِّرُ عَلَى إِثْرِ كُلِّ حَصَاةٍ، ثُمَّ يَتَقَدَّمُ فَيُسْهِلُ، فَيَقُومُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ قِيَامًا طَوِيلاً، فَيَدْعُو وَيَرْفَعُ يَدَيْهِ، ثُمَّ يَرْمِي الْجَمْرَةَ الْوُسْطَى كَذَلِكَ، فَيَأْخُذُ ذَاتَ الشِّمَالِ فَيُسْهِلُ، وَيَقُومُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ قِيَامًا طَوِيلاً، فَيَدْعُو وَيَرْفَعُ يَدَيْهِ، ثُمَّ يَرْمِي الْجَمْرَةَ ذَاتَ الْعَقَبَةِ مِنْ بَطْنِ الْوَادِي، وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا، وَيَقُولُ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ‏.‏

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar Jamratud-Dunyoga yetti mayda tosh bilan ramy qilar va har bir tosh otganda takbir aytar edi. Soʻng u — tekis joyga yetguncha — oldinga yurar va u yerda Qiblaga yuzlanib, qoʻllarini koʻtargan holda uzoq vaqt turar (duo qilar) edi. Soʻng u Jamratul-Vustoga ham shunday ramy qilar va chap tomonga — tekis joyga — borib, Qiblaga yuzlanib, qoʻllarini koʻtargan holda uzoq vaqt duo qilar edi. Soʻng u Jamratul-Aqabaga vodiyning oʻrtasidan ramy qilar, lekin uning yonida turmas edi. Ibn Umar: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday qilganlarini koʻrdim», — der edi.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар Жамратуд-Дунёга етти майда тош билан рамй қилар ва ҳар бир тош отганда такбир айтар эди. Сўнг у — текис жойга етгунча — олдинга юрар ва у ерда Қиблага юзланиб, қўлларини кўтарган ҳолда узоқ вақт турар (дуо қилар) эди. Сўнг у Жамратул-Вустога ҳам шундай рамй қилар ва чап томонга — текис жойга — бориб, Қиблага юзланиб, қўлларини кўтарган ҳолда узоқ вақт дуо қилар эди. Сўнг у Жамратул-Ақабага водийнинг ўртасидан рамй қилар, лекин унинг ёнида турмас эди. Ибн Умар: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай қилганларини кўрдим», — дер эди.

وَعَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو عَلَى صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ وَسُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو وَالْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَزَلَتْ [quran sura="3" aya_start="128" aya_end="128"]‏{‏لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَىْءٌ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏[quran sura="3" aya_start="128" aya_end="128"]{‏فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ‏}‏‏.‏

Hanzala ibn Abu Sufyondan (rivoyat): Men Solim ibn Abdullohning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ Safvon ibn Umayya, Suhayl ibn Amr va Horis ibn Hishomga (qarshi) duo qilardilar. Shunda: «(Bu ishda) senga hech qanday ixtiyor yoʻq...» — «...chunki ular zolimlardir» (Oli Imron surasi, 128) (degan) soʻzigacha (oyat) nozil boʻldi.Ҳанзала ибн Абу Суфёндан (ривоят): Мен Солим ибн Абдуллоҳнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ Сафвон ибн Умайя, Суҳайл ибн Амр ва Ҳорис ибн Ҳишомга (қарши) дуо қилардилар. Шунда: «(Бу ишда) сенга ҳеч қандай ихтиёр йўқ...» — «...чунки улар золимлардир» (Оли Имрон сураси, 128) (деган) сўзигача (оят) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَا سَلَفَ قَبْلَكُمْ مِنَ الأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، أُوتِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ فَعَمِلُوا حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ النَّهَارُ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِيَ أَهْلُ الإِنْجِيلِ الإِنْجِيلَ فَعَمِلُوا إِلَى صَلاَةِ الْعَصْرِ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِينَا الْقُرْآنَ فَعَمِلْنَا إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَأُعْطِينَا قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، فَقَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ أَىْ رَبَّنَا أَعْطَيْتَ هَؤُلاَءِ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، وَأَعْطَيْتَنَا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، وَنَحْنُ كُنَّا أَكْثَرَ عَمَلاً، قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ أَجْرِكُمْ مِنْ شَىْءٍ قَالُوا لاَ، قَالَ فَهْوَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ ‏"‏‏.‏

Solim ibn Abdulloh (otasi Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Sizning (yashashingiz) muddati oldingi ummatlarga nisbatan — xuddi asr namozi bilan quyosh botishi orasidagi vaqtdek(dir). Tavrot ahliga Tavrot berildi, ular unga (amal qilib) peshingacha ishladi, soʻng charchadi va ularga bittadan qirot (oltin) berildi. Soʻng Injil ahliga Injil berildi, ular unga (amal qilib) asrgacha ishladi, soʻng charchadi va ularga bittadan qirot berildi. Soʻng bizga Qurʼon berildi, biz unga (amal qilib) quyosh botishigacha ishladik va bizga ikkitadan qirot berildi. Shunda har ikki kitob ahli: Ey Robbimiz, Sen ularga ikki qirot, bizga bir qirot berding — holbuki biz ulardan koʻproq ishladik, dedi. Alloh: Men sizning haqqingizdan biror narsani kamaytirdimmi? — dedi. Ular: Yoʻq, dedi. Alloh: Bu — Mening fazlim; uni xohlaganimga beraman, dedi›».Солим ибн Абдуллоҳ (отаси Ибн Умардан) ривоят қилади: Отам деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Сизнинг (яшашингиз) муддати олдинги умматларга нисбатан — худди аср намози билан қуёш ботиши орасидаги вақтдек(дир). Таврот аҳлига Таврот берилди, улар унга (амал қилиб) пешингача ишлади, сўнг чарчади ва уларга биттадан қирот (олтин) берилди. Сўнг Инжил аҳлига Инжил берилди, улар унга (амал қилиб) асргача ишлади, сўнг чарчади ва уларга биттадан қирот берилди. Сўнг бизга Қуръон берилди, биз унга (амал қилиб) қуёш ботишигача ишладик ва бизга иккитадан қирот берилди. Шунда ҳар икки китоб аҳли: Эй Роббимиз, Сен уларга икки қирот, бизга бир қирот бердинг — ҳолбуки биз улардан кўпроқ ишладик, деди. Аллоҳ: Мен сизнинг ҳаққингиздан бирор нарсани камайтирдимми? — деди. Улар: Йўқ, деди. Аллоҳ: Бу — Менинг фазлим; уни хоҳлаганимга бераман, деди›».