وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ فَلَهُ قِيرَاطٌ فَإِنْ شَهِدَ دَفْنَهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ الْقِيرَاطُ مِثْلُ أُحُدٍ " .
Rasululloh ﷺ ning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim janoza (namozi)ni oʻqisa, unga bir qirot (savob) boʻladi. Agar uning dafnida hozir boʻlsa, unga ikki qirot boʻladi. (Har) qirot Uhud (togʻi)dek (kattalikda)», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ нинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жаноза (намози)ни ўқиса, унга бир қирот (савоб) бўлади. Агар унинг дафнида ҳозир бўлса, унга икки қирот бўлади. (Ҳар) қирот Уҳуд (тоғи)дек (катталикда)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ، - وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَ . فَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ مِنَ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنَ الْقَىْءِ وَالرُّعَافِ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَىْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ . وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ . وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ . وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ .
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qusdilar, soʻng (roʻzalarini) ochdilar va tahorat oldilar. (Yahyo ibn Abu Kasir aytdi: Soʻng men Damashq masjidida Savbon (roziyallohu anhu)ni uchratib, buni unga zikr qildim. U: «Rost aytibdi, men u zotga tahorat suvini quygan edim», dedi.) Abu Iso aytdi: Ishoq ibn Mansur «Maʼdon ibn Talha» dedi. Abu Iso aytdi: «Ibn Abu Talha» degani sahihroqdir. Abu Iso aytdi: Nabiy ﷺ ashoblaridan va ulardan boshqa tobeʼinlardan koʻplab ilm ahli qusish va burun qonashidan tahorat (olish kerakligi) qarashida boʻlganlar. Bu Sufyon Savriy, Ibnul Muborak, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzi ilm ahli esa: Qusish va burun qonashida tahorat yoʻq, dedilar. Bu Molik va Shofiʼiyning soʻzidir. Husayn Muallim bu hadisni yaxshi (mukammal) keltirgan. Husaynning hadisi bu bobda eng sahih narsadir. Maʼmar bu hadisni Yahyo ibn Abu Kasirdan rivoyat qilib, unda xato qildi va: «Yaʼysh ibn Validdan, u Xolid ibn Maʼdondan, u Abu Dardodan» dedi va unda Avzoʼiyni zikr qilmadi hamda «Xolid ibn Maʼdondan» dedi. Aslida u Maʼdon ibn Abu Talhadir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қусдилар, сўнг (рўзаларини) очдилар ва таҳорат олдилар. (Яҳё ибн Абу Касир айтди: Сўнг мен Дамашқ масжидида Савбон (розияллоҳу анҳу)ни учратиб, буни унга зикр қилдим. У: «Рост айтибди, мен у зотга таҳорат сувини қуйган эдим», деди.) Абу Исо айтди: Ишоқ ибн Мансур «Маъдон ибн Талҳа» деди. Абу Исо айтди: «Ибн Абу Талҳа» дегани саҳиҳроқдир. Абу Исо айтди: Набий ﷺ ашобларидан ва улардан бошқа тобеъинлардан кўплаб илм аҳли қусиш ва бурун қонашидан таҳорат (олиш кераклиги) қарашида бўлганлар. Бу Суфён Саврий, Ибнул Муборак, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзи илм аҳли эса: Қусиш ва бурун қонашида таҳорат йўқ, дедилар. Бу Молик ва Шофиъийнинг сўзидир. Ҳусайн Муаллим бу ҳадисни яхши (мукаммал) келтирган. Ҳусайннинг ҳадиси бу бобда энг саҳиҳ нарсадир. Маъмар бу ҳадисни Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилиб, унда хато қилди ва: «Яъйш ибн Валиддан, у Холид ибн Маъдондан, у Абу Дардодан» деди ва унда Авзўийни зикр қилмади ҳамда «Холид ибн Маъдондан» деди. Аслида у Маъдон ибн Абу Талҳадир.
وَصَارَ قَوْلُ ابْنِ عَبَّاسٍ فِيمَا حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، - وَهَذَا حَدِيثُ أَحْمَدَ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِيَاسٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَأَبَا، هُرَيْرَةَ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ سُئِلُوا عَنِ الْبِكْرِ، يُطَلِّقُهَا زَوْجُهَا ثَلاَثًا فَكُلُّهُمْ قَالُوا لاَ تَحِلُّ لَهُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ أَنَّهُ شَهِدَ هَذِهِ الْقِصَّةَ حِينَ جَاءَ مُحَمَّدُ بْنُ إِيَاسِ بْنِ الْبُكَيْرِ إِلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ وَعَاصِمِ بْنِ عُمَرَ فَسَأَلَهُمَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالاَ اذْهَبْ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ فَإِنِّي تَرَكْتُهُمَا عِنْدَ عَائِشَةَ - رضى الله عنها - ثُمَّ سَاقَ هَذَا الْخَبَرَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَوْلُ ابْنِ عَبَّاسٍ هُوَ أَنَّ الطَّلاَقَ الثَّلاَثَ تَبِينُ مِنْ زَوْجِهَا مَدْخُولاً بِهَا وَغَيْرَ مَدْخُولٍ بِهَا لاَ تَحِلُّ لَهُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ هَذَا مِثْلُ خَبَرِ الصَّرْفِ قَالَ فِيهِ ثُمَّ إِنَّهُ رَجَعَ عَنْهُ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ .
Abu Dovud aytdi: Ibn Abbosning soʻzi quyidagi (rivoyat)da boʻldi: Bizga Ahmad ibn Solih va Muhammad ibn Yahyo aytdi — bu Ahmadning hadisi —, ikkovi: bizga Abdurazzoq, u Maʼmardan, u az-Zuhriydan, u Abu Salama ibn Abdurrahmon ibn Avf va Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Savbondan, ular Muhammad ibn Iyosdan rivoyat qilishdiki, Ibn Abbos, Abu Hurayra va Abdulloh ibn Amr ibn al-Osdan eri uni uch marta taloq qilgan boqira (qiz) haqida soʻralganda, ularning barchasi: «U boshqa bir erga tegmaguncha unga halol boʻlmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Molik Yahyo ibn Saiddan, u Bukayr ibn al-Ashajjdan, u Muoviya ibn Abu Ayyoshdan rivoyat qildiki, u bu voqeani — Muhammad ibn Iyos ibn al-Bukayr Ibnuz-Zubayr va Osim ibn Umarning oldiga kelib, ulardan shu haqda soʻraganda — guvoh boʻldi. Ular ikkisi: «Ibn Abbos va Abu Hurayraning oldiga bor, men ularni Oisha (roziyallohu anho)ning huzurida qoldirib kelgan edim», dedilar. Soʻng u bu xabarni keltirdi. Abu Dovud aytdi: Ibn Abbosning soʻzi shuki, uch taloq xotinni eridan — qoʻshilgan boʻlsin yoki qoʻshilmagan boʻlsin — ajratadi, u boshqa bir erga tegmaguncha eriga halol boʻlmaydi. Bu sarf (pul almashtirish) xabariga oʻxshaydi — unda (rivoyatchi): Soʻng u (yaʼni Ibn Abbos) bundan qaytdi, dedi.Абу Довуд айтди: Ибн Аббоснинг сўзи қуйидаги (ривоят)да бўлди: Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ва Муҳаммад ибн Яҳё айтди — бу Аҳмаднинг ҳадиси —, иккови: бизга Абдураззоқ, у Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмон ибн Авф ва Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Савбондан, улар Муҳаммад ибн Иёсдан ривоят қилишдики, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра ва Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Осдан эри уни уч марта талоқ қилган боқира (қиз) ҳақида сўралганда, уларнинг барчаси: «У бошқа бир эрга тегмагунча унга ҳалол бўлмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Молик Яҳё ибн Саиддан, у Букайр ибн ал-Ашажждан, у Муовия ибн Абу Айёшдан ривоят қилдики, у бу воқеани — Муҳаммад ибн Иёс ибн ал-Букайр Ибнуз-Зубайр ва Осим ибн Умарнинг олдига келиб, улардан шу ҳақда сўраганда — гувоҳ бўлди. Улар иккиси: «Ибн Аббос ва Абу Ҳурайранинг олдига бор, мен уларни Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурида қолдириб келган эдим», дедилар. Сўнг у бу хабарни келтирди. Абу Довуд айтди: Ибн Аббоснинг сўзи шуки, уч талоқ хотинни эридан — қўшилган бўлсин ёки қўшилмаган бўлсин — ажратади, у бошқа бир эрга тегмагунча эрига ҳалол бўлмайди. Бу сарф (пул алмаштириш) хабарига ўхшайди — унда (ривоятчи): Сўнг у (яъни Ибн Аббос) бундан қайтди, деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَنْفَعُنِي أَوْ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَسَكَتَ عَنِّي مَلِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَىَّ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " . قَالَ مَعْدَانُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتُ عَنْهُ ثَوْبَانَ فَقَالَ لِي عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدِ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Talha al-Yaʼmuriy aytadiki, men Rasululloh ﷺning ozod qilingan qullari Savbon bilan uchrashib: «Menga foyda beradigan yoki meni jannatga kiritadigan bir amalni aytib bering», dedim. U bir muddat jim turdi, soʻng menga yuzlanib: «Sajda qilishni oʻzingga lozim tut. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir banda Allohga bir sajda qilsa, albatta Alloh azza va jalla shu bilan uni bir daraja koʻtaradi va shu bilan undan bir xatoni oʻchiradi›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмурий айтадики, мен Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қуллари Савбон билан учрашиб: «Менга фойда берадиган ёки мени жаннатга киритадиган бир амални айтиб беринг», дедим. У бир муддат жим турди, сўнг менга юзланиб: «Сажда қилишни ўзингга лозим тут. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир банда Аллоҳга бир сажда қилса, албатта Аллоҳ азза ва жалла шу билан уни бир даража кўтаради ва шу билан ундан бир хатони ўчиради›, деб айтганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُهَاجِرٍ، حَدَّثَنِي الْعَبَّاسُ بْنُ سَالِمٍ الدِّمَشْقِيُّ، نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ الْحَبَشِيِّ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَأَتَيْتُهُ عَلَى بَرِيدٍ فَلَمَّا قَدِمْتُ عَلَيْهِ قَالَ لَقَدْ شَقَقْنَا عَلَيْكَ يَا أَبَا سَلاَّمٍ فِي مَرْكَبِكَ . قَالَ أَجَلْ وَاللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ . قَالَ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ الْمَشَقَّةَ عَلَيْكَ وَلَكِنْ حَدِيثٌ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُحَدِّثُ بِهِ عَنْ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الْحَوْضِ فَأَحْبَبْتُ أَنْ تُشَافِهَنِي بِهِ . قَالَ فَقُلْتُ حَدَّثَنِي ثَوْبَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِنَّ حَوْضِي مَا بَيْنَ عَدَنَ إِلَى أَيْلَةَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ أَوَانِيهِ كَعَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ شَرْبَةً لَمْ يَظْمَأْ بَعْدَهَا أَبَدًا وَأَوَّلُ مَنْ يَرِدُهُ عَلَىَّ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ الدُّنْسُ ثِيَابًا وَالشُّعْثُ رُءُوسًا الَّذِينَ لاَ يَنْكِحُونَ الْمُنَعَّمَاتِ وَلاَ يُفْتَحُ لَهُمُ السُّدَدُ " . قَالَ فَبَكَى عُمَرُ حَتَّى اخْضَلَّتْ لِحْيَتُهُ ثُمَّ قَالَ لَكِنِّي قَدْ نَكَحْتُ الْمُنَعَّمَاتِ وَفُتِحَتْ لِيَ السُّدَدُ لاَ جَرَمَ أَنِّي لاَ أَغْسِلُ ثَوْبِي الَّذِي عَلَى جَسَدِي حَتَّى يَتَّسِخَ وَلاَ أَدْهُنُ رَأْسِي حَتَّى يَشْعَثَ .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening Havzim Adan bilan Ayla orasi kabidir, u sutdan oqroq va asaldan shirinroq, idishlari osmon yulduzlari sonichadir. Kim undan bir qultum ichsa, undan keyin hech qachon chanqamaydi. Uning yoniga birinchi boʻlib kelganlar kiyimlari kir, sochlari toʻzigan, munaqqash ayollarni nikohlamaydigan va oldilarida eshiklar ochilmaydigan kambagʻal muhojirlar boʻladi», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг Ҳавзим Адан билан Айла ораси кабидир, у сутдан оқроқ ва асалдан ширинроқ, идишлари осмон юлдузлари соничадир. Ким ундан бир қултум ичса, ундан кейин ҳеч қачон чанқамайди. Унинг ёнига биринчи бўлиб келганлар кийимлари кир, сочлари тўзиган, мунаққаш аёлларни никоҳламайдиган ва олдиларида эшиклар очилмайдиган камбағал муҳожирлар бўлади», дедилар.
وَعَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
وَرَوَاهُ التِّرْمِذِيّ عَنهُ وَعَن أبي هُرَيْرَة
وَرَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَانِ» عَنِ ثَوْبَانَ وَزَادَ: «وَالرَّائِشَ» يَعْنِي الَّذِي يَمْشِي بَيْنَهُمَا
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ pora beruvchini ham, pora oluvchini ham laʼnatladilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пора берувчини ҳам, пора олувчини ҳам лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ قَالَ: مَنْ عَادَ أَخَاهُ كَانَ فِي خُرْفَةِ الْجَنَّةِ، قُلْتُ لأَبِي قِلاَبَةَ: مَا خُرْفَةُ الْجَنَّةِ؟ قَالَ: جَنَاهَا، قُلْتُ لأَبِي قِلاَبَةَ: عَنْ مَنْ حَدَّثَهُ أَبُو أَسْمَاءَ؟ قَالَ: عَنْ ثَوْبَانَ، عَنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم نحوه.
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (kasal) birodarini ziyorat qilsa, jannat mevalari ichida boʻladi», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (касал) биродарини зиёрат қилса, жаннат мевалари ичида бўлади», дедилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ الأَوْزَاعِيَّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْخِلُنِي اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ . أَوْ قَالَ قُلْتُ بِأَحَبِّ الأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ . فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ سَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " عَلَيْكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ لِلَّهِ فَإِنَّكَ لاَ تَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَكَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْكَ بِهَا خَطِيئَةً " . قَالَ مَعْدَانُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَا قَالَ لِي ثَوْبَانُ .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Abu Talha aytadi: Rasululloh ﷺ ning ozod qilgan quli Savbon bilan uchrashdim va: «Menga shunday bir amalni aytginki, uni qilsam, Alloh meni u sababli jannatga kiritsa», dedim, yoki: «Allohga eng suyukli amallarni (ayt)», dedim. (Savbon) jim qoldi. Soʻng undan (yana) soʻradim, jim qoldi. Soʻng uchinchi marta soʻradim. Shunda (u): «Buni Rasululloh ﷺ dan soʻragandim, (u zot): ‹Allohga koʻp sajda qilishni oʻzingga lozim tut. Zero, sen Allohga bir sajda qilsang, albatta, Alloh shu bilan seni bir daraja koʻtaradi va shu bilan sendan bir xatoni oʻchiradi›, dedilar», dedi. Maʼdon dedi: Soʻng Abud-Dardo bilan uchrashdim va undan soʻradim. U menga Savbon aytgan narsaning oʻxshashini aytdi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Абу Талҳа айтади: Расулуллоҳ ﷺ нинг озод қилган қули Савбон билан учрашдим ва: «Менга шундай бир амални айтгинки, уни қилсам, Аллоҳ мени у сабабли жаннатга киритса», дедим, ёки: «Аллоҳга энг суюкли амалларни (айт)», дедим. (Савбон) жим қолди. Сўнг ундан (яна) сўрадим, жим қолди. Сўнг учинчи марта сўрадим. Шунда (у): «Буни Расулуллоҳ ﷺ дан сўрагандим, (у зот): ‹Аллоҳга кўп сажда қилишни ўзингга лозим тут. Зеро, сен Аллоҳга бир сажда қилсанг, албатта, Аллоҳ шу билан сени бир даража кўтаради ва шу билан сендан бир хатони ўчиради›, дедилар», деди. Маъдон деди: Сўнг Абуд-Дардо билан учрашдим ва ундан сўрадим. У менга Савбон айтган нарсанинг ўхшашини айтди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَزَادَ فِيهِ قِيلَ مَا خُرْفَةُ الْجَنَّةِ قَالَ " جَنَاهَا " .
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ خَالِدٍ . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَلَمْ يَرْفَعْهُ .
Savbon (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qiladi, biroq unda shuni ziyoda qildi: «Jannat mevasi nima?» deb soʻraldi. U zot: «Uning terimidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Baʼzilar buni Hammod ibn Zayddan rivoyat qilib, uni (Paygʻambarga) marfuʼ qilmaganlar.Савбон (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилади, бироқ унда шуни зиёда қилди: «Жаннат меваси нима?» деб сўралди. У зот: «Унинг теримидир», дедилар. Абу Исо айтди: Баъзилар буни Ҳаммод ибн Зайддан ривоят қилиб, уни (Пайғамбарга) марфуъ қилмаганлар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ، عَنْ يَحْيَى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ، أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاءَ فَأَفْطَرَ فَلَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ حَدَّثَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاءَ فَأَفْطَرَ . قَالَ صَدَقَ وَأَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ صلى الله عليه وسلم .
Maʼdon ibn Talha (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga aytib berdi: Rasululloh ﷺ qusdilar va roʻzalarini ochdilar. Maʼdon aytadi: Soʻng men Damashq masjidida Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)ni uchratdim va: «Abu Dardo menga Rasululloh ﷺ qusib, roʻzalarini ochganlarini aytib berdi», dedim. U: «Rost aytibdi, men u zot ﷺ uchun tahorat suvini quygan edim», dedi.Маъдон ибн Талҳа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ қусдилар ва рўзаларини очдилар. Маъдон айтади: Сўнг мен Дамашқ масжидида Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)ни учратдим ва: «Абу Дардо менга Расулуллоҳ ﷺ қусиб, рўзаларини очганларини айтиб берди», дедим. У: «Рост айтибди, мен у зот ﷺ учун таҳорат сувини қуйган эдим», деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدٌ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ الرَّحَبِيِّ، أَنَّ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ قَالَ جَاءَتْ بِنْتُ هُبَيْرَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي يَدِهَا فَتَخٌ - فَقَالَ كَذَا فِي كِتَابِ أَبِي أَىْ خَوَاتِيمَ ضِخَامٍ - فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضْرِبُ يَدَهَا فَدَخَلَتْ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَشْكُو إِلَيْهَا الَّذِي صَنَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْتَزَعَتْ فَاطِمَةُ سِلْسِلَةً فِي عُنُقِهَا مِنْ ذَهَبٍ وَقَالَتْ هَذِهِ أَهْدَاهَا إِلَىَّ أَبُو حَسَنٍ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالسِّلْسِلَةُ فِي يَدِهَا فَقَالَ " يَا فَاطِمَةُ أَيَغُرُّكِ أَنْ يَقُولَ النَّاسُ ابْنَةُ رَسُولِ اللَّهِ وَفِي يَدِهَا سِلْسِلَةٌ مِنْ نَارٍ " . ثُمَّ خَرَجَ وَلَمْ يَقْعُدْ فَأَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ بِالسِّلْسِلَةِ إِلَى السُّوقِ فَبَاعَتْهَا وَاشْتَرَتْ بِثَمَنِهَا غُلاَمًا - وَقَالَ مَرَّةً عَبْدًا - وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا فَأَعْتَقَتْهُ فَحُدِّثَ بِذَلِكَ فَقَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْجَى فَاطِمَةَ مِنَ النَّارِ " .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hubayraning qizi Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi, qoʻlida yirik uzuklar bor edi. Rasululloh ﷺ uning qoʻliga ura boshladilar. U ayol Rasululloh ﷺ ning qizi Fotima huzuriga kirib, Rasululloh ﷺ oʻziga qilgan ishdan shikoyat qildi. Shunda Fotima boʻynidagi oltindan boʻlgan zanjirni yechib: «Buni menga Abul Hasan (Ali) hadya qilgan edi», dedi. Rasululloh ﷺ kirib keldilar, zanjir esa uning qoʻlida edi. U zot: «Ey Fotima! Odamlar ‹Rasulullohning qizi, qoʻlida oʻtdan zanjir bor› deyishlari seni sevintirurmi?», dedilar. Soʻng oʻtirmasdanoq chiqib ketdilar. Fotima zanjirni bozorga yubordi, uni sotib, puliga bir gʻulom xarid qildi va uni ozod qildi. Bu haqda u zotga xabar berilganda: «Fotimani oʻtdan qutqargan Allohga hamd boʻlsin», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳубайранинг қизи Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди, қўлида йирик узуклар бор эди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлига ура бошладилар. У аёл Расулуллоҳ ﷺ нинг қизи Фотима ҳузурига кириб, Расулуллоҳ ﷺ ўзига қилган ишдан шикоят қилди. Шунда Фотима бўйнидаги олтиндан бўлган занжирни ечиб: «Буни менга Абул Ҳасан (Али) ҳадя қилган эди», деди. Расулуллоҳ ﷺ кириб келдилар, занжир эса унинг қўлида эди. У зот: «Эй Фотима! Одамлар ‹Расулуллоҳнинг қизи, қўлида ўтдан занжир бор› дейишлари сени севинтирурми?», дедилар. Сўнг ўтирмасданоқ чиқиб кетдилар. Фотима занжирни бозорга юборди, уни сотиб, пулига бир ғулом харид қилди ва уни озод қилди. Бу ҳақда у зотга хабар берилганда: «Фотимани ўтдан қутқарган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو أَبُو عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، حَدَّثَهُ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ فَقُلْتُ لَهُ حَدِّثْنِي حَدِيثًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ . قَالَ فَسَكَتَ ثُمَّ عُدْتُ فَقُلْتُ مِثْلَهَا فَسَكَتَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَالَ لِي عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ لِلَّهِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
قَالَ مَعْدَانُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Abu Talha unga: «Menga bir hadis aytib bering, shoyad Alloh u bilan menga foyda yetkazsa», dedi. U jim qoldi. Soʻng men yana shunday soʻradim, u jim qoldi. Bu uch marta takrorlandi. Keyin u menga aytdi: «Alloh uchun sajda qilishni lozim tut. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir banda Alloh uchun bir sajda qilsa, albatta, Alloh u bilan uni bir daraja koʻtaradi va u bilan undan bir xatoni oʻchiradi›, deganlarini eshitganman».Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Абу Талҳа унга: «Менга бир ҳадис айтиб беринг, шояд Аллоҳ у билан менга фойда етказса», деди. У жим қолди. Сўнг мен яна шундай сўрадим, у жим қолди. Бу уч марта такрорланди. Кейин у менга айтди: «Аллоҳ учун сажда қилишни лозим тут. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир банда Аллоҳ учун бир сажда қилса, албатта, Аллоҳ у билан уни бир даража кўтаради ва у билан ундан бир хатони ўчиради›, деганларини эшитганман».
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ حَوْضِي أَبْعَدُ مِنْ أَيْلَةَ مِنْ عَدَنٍ لَهُوَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ الثَّلْجِ وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ بِاللَّبَنِ وَلَآنِيَتُهُ أَكْثَرُ مِنْ عَدَدِ النُّجُومِ وَإِنِّي لَأَصُدُّ النَّاسَ عَنْهُ كَمَا يَصُدُّ الرَّجُلُ إِبِلَ النَّاسِ عَنْ حَوْضِهِ» . قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَعْرِفُنَا يَوْمَئِذٍ؟ قَالَ: «نَعَمْ لَكُمْ سِيمَاءُ لَيْسَتْ لِأَحَدٍ مِنَ الْأُمَم تردون عليّ غرّاً من أثر الْوضُوء» . رَوَاهُ مُسلم
وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ عَنْ أَنَسٍ قَالَ: «تَرَى فِيهِ أَبَارِيقَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ كَعَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ»
وَفِي أُخْرَى لَهُ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: سُئِلَ عَنْ شَرَابِهِ. فَقَالَ: " أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ يَغُتُّ فِيهِ مِيزَابَانِ يَمُدَّانِهِ مِنَ الْجَنَّةِ: أَحَدُهُمَا مِنْ ذَهَبٍ وَالْآخَرُ مِنْ ورق "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta mening havzim Ayla bilan Adan (orasi)dan-da uzoqroq (kengroq)dir; u qordan oqroq va sutli asaldan shirinroqdir; uning idishlari yulduzlar sonidan koʻproqdir. Va albatta men odamlarni undan toʻsaman — xuddi bir kishi odamlarning tuyalarini oʻz havzidan toʻsgani kabi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, oʻsha kuni bizni taniysizmi?» dedilar. (Paygʻambar): «Ha; sizlarda ummatlardan hech kimda boʻlmagan bir belgi (alomat) bor: sizlar mening oldimga — tahorat izidan — gʻurra-muhajjal (nurli) holda kelasizlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта менинг ҳавзим Айла билан Адан (ораси)дан-да узоқроқ (кенгроқ)дир; у қордан оқроқ ва сутли асалдан ширинроқдир; унинг идишлари юлдузлар сонидан кўпроқдир. Ва албатта мен одамларни ундан тўсаман — худди бир киши одамларнинг туяларини ўз ҳавзидан тўсгани каби», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўша куни бизни танийсизми?» дедилар. (Пайғамбар): «Ҳа; сизларда умматлардан ҳеч кимда бўлмаган бир белги (аломат) бор: сизлар менинг олдимга — таҳорат изидан — ғурра-муҳажжал (нурли) ҳолда келасизлар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ الْعَلاَءِ قَالَ: حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ سَالِمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَنَّ أَبَا حَيٍّ الْمُؤَذِّنَ حَدَّثَهُ، أَنَّ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَحِلُّ لِامْرِئٍ مُسْلِمٍ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى جَوْفِ بَيْتٍ حَتَّى يَسْتَأْذِنَ، فَإِنْ فَعَلَ فَقَدْ دَخَلَ. وَلاَ يَؤُمُّ قَوْمًا فَيَخُصُّ نَفْسَهُ بِدَعْوَةٍ دُونَهُمْ حَتَّى يَنْصَرِفَ. وَلاَ يُصَلِّي وَهُوَ حَاقِنٌ حَتَّى يَتَخَفَّفَ.
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmon kishiga izn soʻramasdan turib uyning ichiga qarash halol emas. Agar shunday qilsa, u kirgan boʻladi. U bir qavmga imomlik qilib, ularni qoldirib, faqat oʻzini duo bilan xoslamasin — toki (namozdan) qaytguncha. Va u siydigi qistab turgan holda namoz oʻqimasin — toki yengillashib olguncha», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмон кишига изн сўрамасдан туриб уйнинг ичига қараш ҳалол эмас. Агар шундай қилса, у кирган бўлади. У бир қавмга имомлик қилиб, уларни қолдириб, фақат ўзини дуо билан хосламасин — токи (намоздан) қайтгунча. Ва у сийдиги қистаб турган ҳолда намоз ўқимасин — токи енгиллашиб олгунча», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ، رَجَاءٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ وَيُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَسَكَتَ عَنِّي مَلِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَىَّ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
Maʼdon ibn Talha al-Yaʼmariy (rahimahulloh) aytdi: Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)ni uchratib, unga: «Menga shunday bir amalni koʻrsatgin-ki, Alloh u bilan menga foyda berib, meni jannatga kiritsin», dedim. U bir muddat jim turdi, soʻng menga yuzlanib: «Sajda qilishni lozim tut, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir banda Alloh uchun bir sajda qilsa, Alloh albatta u (sajda) bilan uni bir daraja koʻtaradi va u (sajda) bilan undan bir xatoni tushiradi›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмарий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)ни учратиб, унга: «Менга шундай бир амални кўрсатгин-ки, Аллоҳ у билан менга фойда бериб, мени жаннатга киритсин», дедим. У бир муддат жим турди, сўнг менга юзланиб: «Сажда қилишни лозим тут, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир банда Аллоҳ учун бир сажда қилса, Аллоҳ албатта у (сажда) билан уни бир даража кўтаради ва у (сажда) билан ундан бир хатони туширади›, деб айтганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنْصَرِفَ مِنْ صَلاَتِهِ اسْتَغْفَرَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ " . فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ عَائِشَةَ رضى الله عنها .
Rasululloh ﷺning ozod qilgan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozlaridan qaytmoqchi (tugatmoqchi) boʻlganlarida, uch marta istigʻfor aytar (magʻfirat soʻrar) edilar, soʻng: «Allohumma… (Ey Alloh…)» deb aytar edilar. Soʻng u (rivoyat qiluvchi) Oisha (roziyallohu anho) hadisining maʼnosini zikr qildi.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозларидан қайтмоқчи (тугатмоқчи) бўлганларида, уч марта истиғфор айтар (мағфират сўрар) эдилар, сўнг: «Аллоҳумма… (Эй Аллоҳ…)» деб айтар эдилар. Сўнг у (ривоят қилувчи) Оиша (розияллоҳу анҳо) ҳадисининг маъносини зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ يَتَقَبَّلُ لِي بِوَاحِدَةٍ وَأَتَقَبَّلُ لَهُ بِالْجَنَّةِ " قُلْتُ أَنَا . قَالَ " لاَ تَسْأَلِ النَّاسَ شَيْئًا " . قَالَ فَكَانَ ثَوْبَانُ يَقَعُ سَوْطُهُ وَهُوَ رَاكِبٌ فَلاَ يَقُولُ لأَحَدٍ نَاوِلْنِيهِ حَتَّى يَنْزِلَ فَيَأْخُذَهُ .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga bir narsani boʻyniga oladi, men unga jannatni kafolat qilaman?» dedilar. Men: «Men», dedim. U zot: «Odamlardan hech narsa soʻrama», dedilar. Savbon minib ketayotganida qamchisi tushib qolsa, toki oʻzi tushib olmaguncha, hech kimga: «Buni menga uzatib ber», demasdi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга бир нарсани бўйнига олади, мен унга жаннатни кафолат қиламан?» дедилар. Мен: «Мен», дедим. У зот: «Одамлардан ҳеч нарса сўрама», дедилар. Савбон миниб кетаётганида қамчиси тушиб қолса, токи ўзи тушиб олмагунча, ҳеч кимга: «Буни менга узатиб бер», демасди.
وَعَنْ مَعْدَانَ بْنِ طَلْحَةَ قَالَ: لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقلت: أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْخِلُنِي اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ سَأَلْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ: سَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «عَلَيْكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ لِلَّهِ فَإِنَّكَ لَا تَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَكَ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْكَ بِهَا خَطِيئَةً» . قَالَ مَعْدَانُ: ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَا قَالَ لِي ثَوْبَانُ. رَوَاهُ مُسلم
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼdon ibn Abu Talha aytadi: Rasululloh ﷺ ning ozod qilgan quli Savbon bilan uchrashdim va: «Menga shunday bir amalni aytginki, uni qilsam, Alloh meni u sababli jannatga kiritsa», dedim, yoki: «Allohga eng suyukli amallarni (ayt)», dedim. (Savbon) jim qoldi. Soʻng undan (yana) soʻradim, jim qoldi. Soʻng uchinchi marta soʻradim. Shunda (u): «Buni Rasululloh ﷺ dan soʻragandim, (u zot): ‹Allohga koʻp sajda qilishni oʻzingga lozim tut. Zero, sen Allohga bir sajda qilsang, albatta, Alloh shu bilan seni bir daraja koʻtaradi va shu bilan sendan bir xatoni oʻchiradi›, dedilar», dedi. Maʼdon dedi: Soʻng Abud-Dardo bilan uchrashdim va undan soʻradim. U menga Savbon aytgan narsaning oʻxshashini aytdi.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъдон ибн Абу Талҳа айтади: Расулуллоҳ ﷺ нинг озод қилган қули Савбон билан учрашдим ва: «Менга шундай бир амални айтгинки, уни қилсам, Аллоҳ мени у сабабли жаннатга киритса», дедим, ёки: «Аллоҳга энг суюкли амалларни (айт)», дедим. (Савбон) жим қолди. Сўнг ундан (яна) сўрадим, жим қолди. Сўнг учинчи марта сўрадим. Шунда (у): «Буни Расулуллоҳ ﷺ дан сўрагандим, (у зот): ‹Аллоҳга кўп сажда қилишни ўзингга лозим тут. Зеро, сен Аллоҳга бир сажда қилсанг, албатта, Аллоҳ шу билан сени бир даража кўтаради ва шу билан сендан бир хатони ўчиради›, дедилар», деди. Маъдон деди: Сўнг Абуд-Дардо билан учрашдим ва ундан сўрадим. У менга Савбон айтган нарсанинг ўхшашини айтди.
قَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتُ عَنْهُ ثَوْبَانَ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " . قَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ وَيُقَالُ ابْنُ أَبِي طَلْحَةَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي فَاطِمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ فِي كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ طُولُ الْقِيامِ فِي الصَّلاَةِ أَفْضَلُ مِنْ كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ كَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ أَفْضَلُ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا حَدِيثَانِ وَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ . وَقَالَ إِسْحَاقُ أَمَّا فِي النَّهَارِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَأَمَّا بِاللَّيْلِ فَطُولُ الْقِيَامِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ لَهُ جُزْءٌ بِاللَّيْلِ يَأْتِي عَلَيْهِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فِي هَذَا أَحَبُّ إِلَىَّ لأَنَّهُ يَأْتِي عَلَى جُزْئِهِ وَقَدْ رَبِحَ كَثْرَةَ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا قَالَ إِسْحَاقُ هَذَا لأَنَّهُ كَذَا وُصِفَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ وَوُصِفَ طُولُ الْقِيَامِ وَأَمَّا بِالنَّهَارِ فَلَمْ يُوصَفْ مِنْ صَلاَتِهِ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ مَا وُصِفَ بِاللَّيْلِ .
Maʼdon ibn Talha (rahimahulloh) aytdi: Soʻng Abu Dardo (roziyallohu anhu)ni uchratib, undan Savbondan soʻraganimni soʻradim. Shunda u: «Sajda qilishni lozim tut, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir banda Alloh uchun bir sajda qilsa, Alloh albatta u (sajda) bilan uni bir daraja koʻtaradi va u (sajda) bilan undan bir xatoni tushiradi›, deb aytganlarini eshitganman», dedi. (Rivoyatchi) Maʼdon ibn Talha al-Yaʼmariy boʻlib, unga ibn Abu Talha ham deyiladi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abu Umoma va Abu Fotima (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Rukuʼ va sajdani koʻpaytirish haqidagi Savbon va Abu Dardo hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli bu bobda ixtilof qilishgan: baʼzilari namozda qiyomni uzaytirish rukuʼ va sajdani koʻpaytirishdan afzalroq, dedilar. Baʼzilari esa rukuʼ va sajdani koʻpaytirish qiyomni uzaytirishdan afzalroq, dedilar. Ahmad ibn Hanbal aytdi: Bu haqida Paygʻambar ﷺdan ikkita hadis rivoyat qilingan, (Ahmad) bu (masala)da biror narsani hukm qilmadi. Ishoq aytdi: Kunduzi rukuʼ va sajdani koʻpaytirish, kechasi esa qiyomni uzaytirish (afzalroq); ammo kechasi (oʻqishi lozim) bir hissasi (vird)i boʻlgan kishi uni ado etadigan boʻlsa, men uchun bunda rukuʼ va sajdani koʻpaytirish yaxshiroq, chunki u oʻz hissasini ado etib, rukuʼ va sajdani koʻpaytirish (foydasi)ni ham qoʻlga kiritadi. Abu Iso aytdi: Ishoq buni shuning uchun aytdi-ki, Paygʻambar ﷺning kechadagi namozi shunday vasf qilingan va qiyomni uzaytirish vasf qilingan; ammo u zotning kunduzdagi namozidan qiyomni uzaytirish, kechasidagidek vasf qilinmagan.Маъдон ибн Талҳа (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Сўнг Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)ни учратиб, ундан Савбондан сўраганимни сўрадим. Шунда у: «Сажда қилишни лозим тут, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир банда Аллоҳ учун бир сажда қилса, Аллоҳ албатта у (сажда) билан уни бир даража кўтаради ва у (сажда) билан ундан бир хатони туширади›, деб айтганларини эшитганман», деди. (Ривоятчи) Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмарий бўлиб, унга ибн Абу Талҳа ҳам дейилади. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Умома ва Абу Фотима (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Рукуъ ва саждани кўпайтириш ҳақидаги Савбон ва Абу Дардо ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли бу бобда ихтилоф қилишган: баъзилари намозда қиёмни узайтириш рукуъ ва саждани кўпайтиришдан афзалроқ, дедилар. Баъзилари эса рукуъ ва саждани кўпайтириш қиёмни узайтиришдан афзалроқ, дедилар. Аҳмад ибн Ҳанбал айтди: Бу ҳақида Пайғамбар ﷺдан иккита ҳадис ривоят қилинган, (Аҳмад) бу (масала)да бирор нарсани ҳукм қилмади. Ишоқ айтди: Кундузи рукуъ ва саждани кўпайтириш, кечаси эса қиёмни узайтириш (афзалроқ); аммо кечаси (ўқиши лозим) бир ҳиссаси (вирд)и бўлган киши уни адо этадиган бўлса, мен учун бунда рукуъ ва саждани кўпайтириш яхшироқ, чунки у ўз ҳиссасини адо этиб, рукуъ ва саждани кўпайтириш (фойдаси)ни ҳам қўлга киритади. Абу Исо айтди: Ишоқ буни шунинг учун айтди-ки, Пайғамбар ﷺнинг кечадаги намози шундай васф қилинган ва қиёмни узайтириш васф қилинган; аммо у зотнинг кундуздаги намозидан қиёмни узайтириш, кечасидагидек васф қилинмаган.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ وَكَانَ ثَوْبَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَكَفَّلَ لِي أَنْ لاَ يَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا وَأَتَكَفَّلَ لَهُ بِالْجَنَّةِ " . فَقَالَ ثَوْبَانُ أَنَا . فَكَانَ لاَ يَسْأَلُ أَحَدًا شَيْئًا .
Rasululloh ﷺning ozod qilgan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlardan biror narsa soʻramaslikka kim menga kafil boʻlsa, men unga jannatga (kirishi bilan) kafil boʻlaman», dedilar. Shunda Savbon: «Men», dedi. Soʻngra u hech kimdan hech narsa soʻramaydigan boʻldi.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлардан бирор нарса сўрамасликка ким менга кафил бўлса, мен унга жаннатга (кириши билан) кафил бўламан», дедилар. Шунда Савбон: «Мен», деди. Сўнгра у ҳеч кимдан ҳеч нарса сўрамайдиган бўлди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَ فِي الْفِضَّةِ وَالذَّهَبِ مَا نَزَلَ قَالُوا فَأَىَّ الْمَالِ نَتَّخِذُ قَالَ عُمَرُ فَأَنَا أَعْلَمُ لَكُمْ ذَلِكَ . فَأَوْضَعَ عَلَى بَعِيرِهِ فَأَدْرَكَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا فِي أَثَرِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىَّ الْمَالِ نَتَّخِذُ فَقَالَ " لِيَتَّخِذْ أَحَدُكُمْ قَلْبًا شَاكِرًا وَلِسَانًا ذَاكِرًا وَزَوْجَةً مُؤْمِنَةً تُعِينُ أَحَدَكُمْ عَلَى أَمْرِ الآخِرَةِ " .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kumush va oltin haqida nozil boʻladigan narsa nozil boʻlganida, ular: «Qanday moldan orttiraylik?» dedilar. Umar: «Men sizlar uchun buni bilib olaman», dedi-da, tuyasini haydab Nabiy ﷺga yetib oldi, men esa uning ortidan bordim. U: «Ey Allohning Rasuli, qanday moldan orttiraylik?» dedi. Shunda u zot: «Biringiz shukr qiluvchi qalbni, zikr qiluvchi tilni va sizlardan biringizga oxirat ishida yordam beruvchi moʻmina xotinni orttirsin», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Кумуш ва олтин ҳақида нозил бўладиган нарса нозил бўлганида, улар: «Қандай молдан орттирайлик?» дедилар. Умар: «Мен сизлар учун буни билиб оламан», деди-да, туясини ҳайдаб Набий ﷺга етиб олди, мен эса унинг ортидан бордим. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, қандай молдан орттирайлик?» деди. Шунда у зот: «Бирингиз шукр қилувчи қалбни, зикр қилувчи тилни ва сизлардан бирингизга охират ишида ёрдам берувчи мўмина хотинни орттирсин», дедилар.
وَعَنْ مَعْدَانَ بْنِ طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ. قَالَ: فَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَقُلْتُ: إِنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ حَدَّثَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ. قَالَ: صَدَقَ وَأَنَا صَبَبْتُ لَهُ وضوءه. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ والدارمي
Maʼdon ibn Talha (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga aytib berdi: Rasululloh ﷺ qusdilar va roʻzalarini ochdilar. Maʼdon aytadi: Soʻng men Damashq masjidida Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)ni uchratdim va: «Abu Dardo menga Rasululloh ﷺ qusib, roʻzalarini ochganlarini aytib berdi», dedim. U: «Rost aytibdi, men u zot ﷺ uchun tahorat suvini quygan edim», dedi.Маъдон ибн Талҳа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ қусдилар ва рўзаларини очдилар. Маъдон айтади: Сўнг мен Дамашқ масжидида Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)ни учратдим ва: «Абу Дардо менга Расулуллоҳ ﷺ қусиб, рўзаларини очганларини айтиб берди», дедим. У: «Рост айтибди, мен у зот ﷺ учун таҳорат сувини қуйган эдим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُهَاجِرِ، عَنِ الْعَبَّاسِ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ الْحَبَشِيِّ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَحُمِلْتُ عَلَى الْبَرِيدِ . قَالَ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ شَقَّ عَلَى مَرْكَبِي الْبَرِيدُ . فَقَالَ يَا أَبَا سَلاَّمٍ مَا أَرَدْتُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ وَلَكِنْ بَلَغَنِي عَنْكَ حَدِيثٌ تُحَدِّثُهُ عَنْ ثَوْبَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَوْضِ فَأَحْبَبْتُ أَنْ تُشَافِهَنِي بِهِ . قَالَ أَبُو سَلاَّمٍ حَدَّثَنِي ثَوْبَانُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حَوْضِي مِنْ عَدَنَ إِلَى عَمَّانَ الْبَلْقَاءِ مَاؤُهُ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ وَأَكَاوِيبُهُ عَدَدُ نُجُومِ السَّمَاءِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ شَرْبَةً لَمْ يَظْمَأْ بَعْدَهَا أَبَدًا أَوَّلُ النَّاسِ وُرُودًا عَلَيْهِ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ الشُّعْثُ رُءُوسًا الدُّنْسُ ثِيَابًا الَّذِينَ لاَ يَنْكِحُونَ الْمُتَنَعِّمَاتِ وَلاَ تُفْتَحُ لَهُمُ السُّدَدُ " . قَالَ عُمَرُ لَكِنِّي نَكَحْتُ الْمُتَنَعِّمَاتِ وَفُتِحَ لِيَ السُّدَدُ وَنَكَحْتُ فَاطِمَةَ بِنْتَ عَبْدِ الْمَلِكِ لاَ جَرَمَ أَنِّي لاَ أَغْسِلُ رَأْسِي حَتَّى يَشْعَثَ وَلاَ أَغْسِلُ ثَوْبِي الَّذِي يَلِي جَسَدِي حَتَّى يَتَّسِخَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ ثَوْبَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَبُو سَلاَّمٍ الْحَبَشِيُّ اسْمُهُ مَمْطُورٌ وَهُوَ شَامِيٌّ ثِقَةٌ .
Sawbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening hovuzim Adandan Balqo Ammoniga qadardir. Uning suvi sutdan oqroq, asaldan shirinroqdir. Uning kosalari osmondagi yulduzlar sonichalikdir. Kim undan bir qultum ichsa, undan keyin abadiy chanqamaydi. Unga birinchi boʻlib keladigan odamlar sochlari toʻzigan, kiyimlari kir muhojirlarning faqirlaridir. Ular noz-neʼmat ichidagi ayollarga uylanmaydilar va ularga eshiklar ochilmaydi», dedilar. (Bu hadisni Abu Sallom al-Habashiy rivoyat qilgach,) Umar (ibn Abdulaziz): «Lekin men noz-neʼmat ichidagi ayollarga uylandim, menga eshiklar ochildi va men Fotima bint Abdulmalikka uylandim. Endi men sochim toʻzigunicha boshimni yuvmasligimga va badanimga tegib turadigan kiyimim kirlanguncha uni yuvmasligimga ahd qildim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yuzadan gʻaribdir. Bu hadis Maʼdon ibn Abu Talhadan, u Sawbondan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan. Abu Sallom al-Habashiyning ismi Mamtur boʻlib, u shomlik, ishonchli (rovi)dir.Саwбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг ҳовузим Адандан Балқо Аммонига қадардир. Унинг суви сутдан оқроқ, асалдан ширинроқдир. Унинг косалари осмондаги юлдузлар соничаликдир. Ким ундан бир қултум ичса, ундан кейин абадий чанқамайди. Унга биринчи бўлиб келадиган одамлар сочлари тўзиган, кийимлари кир муҳожирларнинг фақирларидир. Улар ноз-неъмат ичидаги аёлларга уйланмайдилар ва уларга эшиклар очилмайди», дедилар. (Бу ҳадисни Абу Саллом ал-Ҳабаший ривоят қилгач,) Умар (ибн Абдулазиз): «Лекин мен ноз-неъмат ичидаги аёлларга уйландим, менга эшиклар очилди ва мен Фотима бинт Абдулмаликка уйландим. Энди мен сочим тўзигунича бошимни ювмаслигимга ва баданимга тегиб турадиган кийимим кирлангунча уни ювмаслигимга аҳд қилдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу юзадан ғарибдир. Бу ҳадис Маъдон ибн Абу Талҳадан, у Саwбондан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган. Абу Саллом ал-Ҳабашийнинг исми Мамтур бўлиб, у шомлик, ишончли (рови)дир.