حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَتْ لَمَّا جَاءَ نَعْىُ أَبِي سُفْيَانَ مِنَ الشَّأْمِ دَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ ـ رضى الله عنها ـ بِصُفْرَةٍ فِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ، فَمَسَحَتْ عَارِضَيْهَا وَذِرَاعَيْهَا وَقَالَتْ إِنِّي كُنْتُ عَنْ هَذَا لَغَنِيَّةً، لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ، فَإِنَّهَا تُحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ".
Zaynab bint Abu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Sufyonning oʻlimi haqidagi xabar Shomdan yetib kelganda, Ummu Habiba uchinchi kun sariq xushboʻylik soʻrab, uni yonoqlari va bilaklariga surtdi hamda: «Shubhasiz, agar men Paygʻambar ﷺ ning: ‹Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga — eridan boshqa hech bir mayyit uchun — uch kundan ortiq motam tutish halol emas; eri uchun esa toʻrt oy-u oʻn kun motam tutsin›, — deganini eshitmaganimda, bunga muhtoj boʻlmas edim», — dedi.Зайнаб бинт Абу Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Суфённинг ўлими ҳақидаги хабар Шомдан етиб келганда, Умму Ҳабиба учинчи кун сариқ хушбўйлик сўраб, уни ёноқлари ва билакларига суртди ҳамда: «Шубҳасиз, агар мен Пайғамбар ﷺ нинг: ‹Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган аёлга — эридан бошқа ҳеч бир маййит учун — уч кундан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас; эри учун эса тўрт ой-у ўн кун мотам туцин›, — деганини эшитмаганимда, бунга муҳтож бўлмас эдим», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ، دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ". ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا، فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ ثُمَّ قَالَتْ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ، غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ".
Zaynab bint Abu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning zavjasi Ummu Habibaning oldiga bordim; u: «Men Paygʻambar ﷺ ning: ‹Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga — eridan boshqa hech bir mayyit uchun — uch kundan ortiq motam tutish halol emas; eri uchun esa toʻrt oy-u oʻn kun (motam tutsin)›, — deganini eshitdim», — dedi. Keyinchalik men Zaynab bint Jahshning oldiga — uning akasi vafot etganda — bordim; u xushboʻylik soʻradi va uni ishlatgach: «Men xushboʻylikka muhtoj emasman, lekin men Rasululloh ﷺ ning: ‹Allohga va Oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga — eridan boshqa hech bir mayyit uchun — uch kundan ortiq motam tutish halol emas; eri uchun esa toʻrt oy-u oʻn kun (motam tutsin)›, — deganini eshitdim», — dedi.Зайнаб бинт Абу Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг завжаси Умму Ҳабибанинг олдига бордим; у: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг: ‹Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган аёлга — эридан бошқа ҳеч бир маййит учун — уч кундан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас; эри учун эса тўрт ой-у ўн кун (мотам туцин)›, — деганини эшитдим», — деди. Кейинчалик мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг олдига — унинг акаси вафот этганда — бордим; у хушбўйлик сўради ва уни ишлатгач: «Мен хушбўйликка муҳтож эмасман, лекин мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган аёлга — эридан бошқа ҳеч бир маййит учун — уч кундан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас; эри учун эса тўрт ой-у ўн кун (мотам туцин)›, — деганини эшитдим», — деди.
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ قَالَتْ حِضْتُ وَأَنَا مَعَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فِي الْخَمِيلَةِ، فَانْسَلَلْتُ فَخَرَجْتُ مِنْهَا، فَأَخَذْتُ ثِيَابَ حِيضَتِي فَلَبِسْتُهَا، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنُفِسْتِ ". قُلْتُ نَعَمْ، فَدَعَانِي فَأَدْخَلَنِي مَعَهُ فِي الْخَمِيلَةِ. قَالَتْ وَحَدَّثَتْنِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ، وَكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنَ الْجَنَابَةِ.
Zaynab binti Abu Salama (Ummu Salamadan) rivoyat qiladi: Ummu Salama dedi: «Men Paygʻambar ﷺ bilan junli choyshab ostida yotgan paytimda, hayz koʻrdim. Men sirgʻalib chiqib, hayz kiyimini olib kiydim. Rasululloh ﷺ: ‹Hayz koʻrdingmi?› — dedilar. Men: ‹Ha›, — dedim. Soʻng u zot meni chaqirdilar va oʻzlari bilan junli choyshab ostiga oldilar». Ummu Salama yana dedi: «Paygʻambar ﷺ roʻza tutgan holda meni oʻpar edilar. Men va Paygʻambar ﷺ bir idishdan janobat guslini qilardik».Зайнаб бинти Абу Салама (Умму Саламадан) ривоят қилади: Умму Салама деди: «Мен Пайғамбар ﷺ билан жунли чойшаб остида ётган пайтимда, ҳайз кўрдим. Мен сирғалиб чиқиб, ҳайз кийимини олиб кийдим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳайз кўрдингми?› — дедилар. Мен: ‹Ҳа›, — дедим. Сўнг у зот мени чақирдилар ва ўзлари билан жунли чойшаб остига олдилар». Умму Салама яна деди: «Пайғамбар ﷺ рўза тутган ҳолда мени ўпар эдилар. Мен ва Пайғамбар ﷺ бир идишдан жанобат гуслини қилардик».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ، فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ الْغُسْلُ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ " نَعَمْ، إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ ". فَضَحِكَتْ أُمُّ سَلَمَةَ، فَقَالَتْ تَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَبِمَا يُشْبِهُ الْوَلَدُ ".
Zaynab bint Abu Salama (Ummu Salamadan) rivoyat qiladi: Ummu Salama: «Ummu Sulaym: ‹Yo Rasululloh! Alloh haqni aytishdan tortinmaydi! Ayol — tush koʻrib (ihtilom boʻlib, maniy chiqsa) — gʻusl qilishi shartmi?› — dedi. U zot: ‹Ha, agar u suvni (yaʼni maniyni) sezsa›, — dedi. Ummu Salama tabassum qilib: ‹Ayolda (ham) maniy boʻladimi?› — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: ‹Unday boʻlmasa, nega bola (onasiga) oʻxshaydi?› — dedi», — dedi.Зайнаб бинт Абу Салама (Умму Саламадан) ривоят қилади: Умму Салама: «Умму Сулайм: ‹Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ ҳақни айтишдан тортинмайди! Аёл — туш кўриб (иҳтилом бўлиб, маний чиқса) — ғусл қилиши шартми?› — деди. У зот: ‹Ҳа, агар у сувни (яъни манийни) сезса›, — деди. Умму Салама табассум қилиб: ‹Аёлда (ҳам) маний бўладими?› — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Ундай бўлмаса, нега бола (онасига) ўхшайди?› — деди», — деди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَهَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِهَارُونَ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ نَافِعٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ زَيْنَبَ، بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ تَقُولُ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا تَطِيبُ نَفْسِي أَنْ يَرَانِي الْغُلاَمُ قَدِ اسْتَغْنَى عَنِ الرَّضَاعَةِ . فَقَالَتْ لِمَ قَدْ جَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ مِنْ دُخُولِ سَالِمٍ . قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْضِعِيهِ " . فَقَالَتْ إِنَّهُ ذُو لِحْيَةٍ . فَقَالَ " أَرْضِعِيهِ يَذْهَبْ مَا فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ " . فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا عَرَفْتُهُ فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Oishaga shunday der edi: «Allohga qasamki, emizish (yoshi)dan oʻtib ketgan oʻsmir bola meni koʻrishi koʻnglimga yoqmaydi». Shunda u (Oisha): «Nega?» — dedi. (So) Sahla bint Suhayl Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh! Allohga qasamki, men Abu Huzayfaning yuzida Solimning (uyimizga) kirishidan (norozilik alomatlarini) koʻraman», — dedi. U dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni emizib qoʻy», — dedilar. U: «Axir u soqolli (katta) kishi-ku?» — dedi. U zot: «Uni emizib qoʻy, (shunda) Abu Huzayfaning yuzidagi narsa ketadi», — dedilar. U (Sahla): «Allohga qasamki, men (keyin) Abu Huzayfaning yuzida uni (norozilikni) koʻrmadim», — dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Оишага шундай дер эди: «Аллоҳга қасамки, эмизиш (ёши)дан ўтиб кетган ўсмир бола мени кўриши кўнглимга ёқмайди». Шунда у (Оиша): «Нега?» — деди. (Со) Саҳла бинт Суҳайл Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳга қасамки, мен Абу Ҳузайфанинг юзида Солимнинг (уйимизга) киришидан (норозилик аломатларини) кўраман», — деди. У деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни эмизиб қўй», — дедилар. У: «Ахир у соқолли (катта) киши-ку?» — деди. У зот: «Уни эмизиб қўй, (шунда) Абу Ҳузайфанинг юзидаги нарса кетади», — дедилар. У (Саҳла): «Аллоҳга қасамки, мен (кейин) Абу Ҳузайфанинг юзида уни (норозиликни) кўрмадим», — деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، أَنَّهُ سَمِعَ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، تُحَدِّثُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، وَأُمِّ حَبِيبَةَ تَذْكُرَانِ أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ لَهُ أَنَّ بِنْتًا لَهَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا فَاشْتَكَتْ عَيْنُهَا فَهْىَ تُرِيدُ أَنْ تَكْحُلَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عِنْدَ رَأْسِ الْحَوْلِ وَإِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi va u zotga qizining eri vafot etganini, koʻzi ogʻrib qolganini, unga surma surtmoqchi ekanini aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir yil oxirida tezakni uloqtirar edingiz. (Endi) bu atigi toʻrt oy oʻn kun-ku!» dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди ва у зотга қизининг эри вафот этганини, кўзи оғриб қолганини, унга сурма суртмоқчи эканини айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир йил охирида тезакни улоқтирар эдингиз. (Энди) бу атиги тўрт ой ўн кун-ку!» дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لِعَمْرٍو - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَتْ لَمَّا أَتَى أُمَّ حَبِيبَةَ نَعِيُّ أَبِي سُفْيَانَ دَعَتْ فِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ بِصُفْرَةٍ فَمَسَحَتْ بِهِ ذِرَاعَيْهَا وَعَارِضَيْهَا وَقَالَتْ كُنْتُ عَنْ هَذَا غَنِيَّةً سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ فَإِنَّهَا تُحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ".
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Unga Abu Sufyonning oʻlimi xabari yetganida, u uchinchi kuni sargʻish (atir) soʻrab uni ikki bilagiga va ikki yonogʻiga surtdi, soʻng: «Menga buning hojati yoʻq edi, (lekin) men Nabiy ﷺ ni shunday deganlarini eshitganman: ‹Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga uch kundan ortiq aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi), u uchun toʻrt oy oʻn kun aza tutadi›», dedi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унга Абу Суфённинг ўлими хабари етганида, у учинчи куни сарғиш (атир) сўраб уни икки билагига ва икки ёноғига суртди, сўнг: «Менга бунинг ҳожати йўқ эди, (лекин) мен Набий ﷺ ни шундай деганларини эшитганман: ‹Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга уч кундан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади), у учун тўрт ой ўн кун аза тутади›», деди.
أَخْبَرَنَا وَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحْ بِنْتَ أَبِي تَعْنِي أُخْتَهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَتُحِبِّينَ ذَلِكِ " . قَالَتْ نَعَمْ لَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَبُّ مَنْ شَرِكَتْنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ ذَلِكَ لاَ يَحِلُّ " . قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ تَحَدَّثْنَا أَنَّكَ تَنْكِحُ دُرَّةَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . فَقَالَ " بِنْتُ أُمِّ سَلَمَةَ " . قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ نَعَمْ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّهَا لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حَجْرِي مَا حَلَّتْ إِنَّهَا لاَبْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَا سَلَمَةَ ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjalari — dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey Allohning Rasuli, otamning qizini — yaʼni singlisini nazarda tutib — nikohingizga oling», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Buni istaysanmi?», dedilar. U: «Ha, men sizga yolgʻiz egalik qilib turganim yoʻq, yaxshilikda menga sherik boʻlgan eng suyukli kishi — singlimdir», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Bu halol emas», dedilar. Umm Habiba: «Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, biz sizni Durra binti Abu Salamaga uylanmoqchi ekansiz deb gaplashdik», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?», dedilar. Umm Habiba: «Ha», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Allohga qasamki, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham halol boʻlmasdi. Zero u mening sut ogʻamning qizidir. Suvayba meni ham, Abu Salamani ham emizgan. Bas, menga qizlaringizni ham, singillaringizni ham taklif qilmanglar», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжалари — дан ривоят қилинадики, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, отамнинг қизини — яъни синглисини назарда тутиб — никоҳингизга олинг», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Буни истайсанми?», дедилар. У: «Ҳа, мен сизга ёлғиз эгалик қилиб турганим йўқ, яхшиликда менга шерик бўлган энг суюкли киши — синглимдир», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бу ҳалол эмас», дедилар. Умм Ҳабиба: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, биз сизни Дурра бинти Абу Саламага уйланмоқчи экансиз деб гаплашдик», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?», дедилар. Умм Ҳабиба: «Ҳа», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳга қасамки, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам ҳалол бўлмасди. Зеро у менинг сут оғамнинг қизидир. Сувайба мени ҳам, Абу Саламани ҳам эмизган. Бас, менга қизларингизни ҳам, сингилларингизни ҳам таклиф қилманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ نَافِعٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، تَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ جَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لأَرَى فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ مِنْ دُخُولِ سَالِمٍ عَلَىَّ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْضِعِيهِ " . قُلْتُ إِنَّهُ لَذُو لِحْيَةٍ . فَقَالَ " أَرْضِعِيهِ يَذْهَبْ مَا فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ " . قَالَتْ وَاللَّهِ مَا عَرَفْتُهُ فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ بَعْدُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla binti Suhayl Rasululloh ﷺ huzuriga keldi va: «Yo Rasululloh, Solim oldimga kirganida Abu Huzayfaning yuzida (norozilikni) koʻrayapman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uni emizib qoʻy», dedilar. U: «U soqolli-ku», dedi. U zot: «Uni emizib qoʻy, Abu Huzayfaning yuzidagi (norozilik) ketadi», dedilar. U ayol aytadi: Alloh nomiga qasamki, shundan keyin Abu Huzayfaning yuzida (bunday narsani) sezmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинти Суҳайл Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди ва: «Ё Расулуллоҳ, Солим олдимга кирганида Абу Ҳузайфанинг юзида (норозиликни) кўраяпман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни эмизиб қўй», дедилар. У: «У соқолли-ку», деди. У зот: «Уни эмизиб қўй, Абу Ҳузайфанинг юзидаги (норозилик) кетади», дедилар. У аёл айтади: Аллоҳ номига қасамки, шундан кейин Абу Ҳузайфанинг юзида (бундай нарсани) сезмадим.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ، أَنَّ أُمَّهُ، زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّهَا أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تَقُولُ أَبَى سَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُدْخَلَ عَلَيْهِنَّ بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ وَقُلْنَ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا نُرَى هَذِهِ إِلاَّ رُخْصَةً رَخَّصَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً لِسَالِمٍ فَلاَ يَدْخُلْ عَلَيْنَا أَحَدٌ بِهَذِهِ الرَّضَاعَةِ وَلاَ يَرَانَا .
Ummu Salama (roziyallohu anho) shunday der edilar: Nabiy ﷺning boshqa ayollari oʻsha emizish sababi bilan huzurlariga hech kimning kirishini rad etishdi va Oishaga: «Allohga qasamki, biz buni Rasululloh ﷺ faqat Solimga xos qilib bergan ruxsat deb bilamiz. Bas, bu emizish sababi bilan oldimizga hech kim kirmaydi va bizni koʻrmaydi», deyishdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) шундай дер эдилар: Набий ﷺнинг бошқа аёллари ўша эмизиш сабаби билан ҳузурларига ҳеч кимнинг киришини рад этишди ва Оишага: «Аллоҳга қасамки, биз буни Расулуллоҳ ﷺ фақат Солимга хос қилиб берган рухсат деб биламиз. Бас, бу эмизиш сабаби билан олдимизга ҳеч ким кирмайди ва бизни кўрмайди», дейишди.
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، - وَهُوَ ابْنُ مُوسَى - قَالَ حُمَيْدٌ وَحَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ بِنْتُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّهَا أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي رَمِدَتْ أَفَأَكْحُلُهَا . وَكَانَتْ مُتَوَفًّى عَنْهَا . فَقَالَ " أَلاَ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . ثُمَّ قَالَتْ إِنِّي أَخَافُ عَلَى بَصَرِهَا فَقَالَ " لاَ إِلاَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَحِدُّ عَلَى زَوْجِهَا سَنَةً ثُمَّ تَرْمِي عَلَى رَأْسِ السَّنَةِ بِالْبَعْرَةِ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Qurayshdan bir ayol kelib: «Ey Rasululloh, qizimning koʻzi ogʻriyapti, unga surma qoʻysam boʻladimi?» dedi. Uning eri vafot etgan edi. U zot: «Toʻrt oyu oʻn kun oʻtmaguncha yoʻq», dedilar. Soʻng u ayol: «Men uning koʻzidan qoʻrqaman», dedi. U zot: «Yoʻq, toʻrt oyu oʻn kundan boshqa emas. Johiliyat davrida biringiz eri ustida bir yil motam tutar, soʻng yil oxirida tezak otar edingiz», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурайшдан бир аёл келиб: «Эй Расулуллоҳ, қизимнинг кўзи оғрияпти, унга сурма қўйсам бўладими?» деди. Унинг эри вафот этган эди. У зот: «Тўрт ою ўн кун ўтмагунча йўқ», дедилар. Сўнг у аёл: «Мен унинг кўзидан қўрқаман», деди. У зот: «Йўқ, тўрт ою ўн кундан бошқа эмас. Жоҳилият даврида бирингиз эри устида бир йил мотам тутар, сўнг йил охирида тезак отар эдингиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّهَا، أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَتْهُ عَنِ ابْنَتِهَا مَاتَ زَوْجُهَا وَهِيَ تَشْتَكِي قَالَ " قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَحِدُّ السَّنَةَ ثُمَّ تَرْمِي الْبَعْرَةَ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ وَإِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Nabiy ﷺ huzuriga kelib, eri vafot etgan va oʻzi ogʻrigan qizi haqida soʻradi. U zot: «Biringiz bir yil motam tutar, soʻng yil oxirida tezak otar edingiz. Aslida u toʻrt oyu oʻn kundir», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир аёл Набий ﷺ ҳузурига келиб, эри вафот этган ва ўзи оғриган қизи ҳақида сўради. У зот: «Бирингиз бир йил мотам тутар, сўнг йил охирида тезак отар эдингиз. Аслида у тўрт ою ўн кундир», дедилар.
- عن زينب بنت أبي سلمة رضي الله عنهما قالت: دخلت على أم حبيبة رضي الله عنه زوج النبي صلى الله عليه وسلم حين توفي أبوها أبو سفيان بن حرب رضي الله عنه، فدعت بطيب فيه صفرة خلوق أو غيره، فدهنت منه جارية، ثم مست بعارضيها. ثم قالت: والله مالي بالطيب من حاجة، غير أني سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول على المنبر: "لا يحل لامرأة تؤمن بالله واليوم الآخر أن تحد على ميت فوق ثلاث ليال، إلا على زوج أربعة أشهر وعشرا" قالت زينب: ثم دخلت على زينب بنت جحش رضي الله عنها حين توفي أخوها، فدعت بطيب، فمست منه، ثم قالت: أما والله مالي بالطيب من حاجة، غير أني سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول على المنبر: “لا يحل لامرأة تؤمن بالله واليوم الآخر أن تحد على ميت فوق ثلاث إلا على زوج أربعة أشهر وعشرًا” ((متفق عليه)).
Zaynab bint Umm Salama (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadi: Otasi Abu Sufyon vafot etganida men Nabiy ﷺ ning zavjasi Umm Habibaning oldiga kirdim. Umm Habiba sargʻish rangli xaluq atridan yoki boshqasini soʻradi va undan bir choriga surtdi, soʻng oʻzining ikki yonogʻiga tegizdi, keyin: «Vallohi, menga atirning hojati yoʻq edi, faqat men Rasululloh ﷺ minbar ustida shunday deganlarini eshitganman: ‹Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga uch kundan ortiq oʻliging uchun aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi) — toʻrt oy oʻn kun›», dedi. Zaynab aytdi: Soʻng men Zaynab binti Jahshning oldiga akasi vafot etganida kirdim. U ham atir soʻrab undan surtdi, keyin: «Vallohi, menga atirning hojati yoʻq edi, faqat men Rasululloh ﷺ minbar ustida shunday deganlarini eshitganman: ‹Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga uch kundan ortiq oʻliging uchun aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi) — toʻrt oy oʻn kun›», dedi. Zaynab aytdi: Onam Umm Salamani shunday deganini eshitdim: Bir ayol Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh! Qizimning eri vafot etdi, koʻzi ogʻrib qoldi, unga surma surtaylikmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yoʻq», dedilar. (Buni) ikki yoki uch marta (takrorladilar), har safar «yoʻq» der edilar. Soʻng: «(Idda) atigi toʻrt oy oʻn kun-ku! Holbuki sizlardan biringiz johiliyatda bir yil oʻtgach (tezakni) uloqtirar edingiz», dedilar. Humayd aytdi: Men Zaynabga: «Bir yil oʻtgach tezakni uloqtirish nimasi?» dedim. Shunda Zaynab dedi: «Ayolning eri vafot etsa, u (kichik) kulbaga kirib, eng yomon kiyimlarini kiyar, atir ham, boshqa narsa ham tegizmas, toki bir yil oʻtmaguncha shunday turardi. Soʻng unga eshak, qoʻy yoki qush kabi bir hayvon keltirilar, u esa unga ishqalanib (tozalanardi), u nimaga ishqalansa, oʻsha narsa kamdan-kam holatlarda oʻlmasdan qolardi. Soʻng u (kulbadan) chiqar, unga tezak berilar, uni uloqtirar, keyin atir yoki boshqasidan xohlaganini ishlatishga qaytardi».Зайнаб бинт Умм Салама (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинади: Отаси Абу Суфён вафот этганида мен Набий ﷺ нинг завжаси Умм Ҳабибанинг олдига кирдим. Умм Ҳабиба сарғиш рангли халуқ атридан ёки бошқасини сўради ва ундан бир чорига суртди, сўнг ўзининг икки ёноғига тегизди, кейин: «Валлоҳи, менга атирнинг ҳожати йўқ эди, фақат мен Расулуллоҳ ﷺ минбар устида шундай деганларини эшитганман: ‹Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга уч кундан ортиқ ўлигинг учун аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади) — тўрт ой ўн кун›», деди. Зайнаб айтди: Сўнг мен Зайнаб бинти Жаҳшнинг олдига акаси вафот этганида кирдим. У ҳам атир сўраб ундан суртди, кейин: «Валлоҳи, менга атирнинг ҳожати йўқ эди, фақат мен Расулуллоҳ ﷺ минбар устида шундай деганларини эшитганман: ‹Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга уч кундан ортиқ ўлигинг учун аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади) — тўрт ой ўн кун›», деди. Зайнаб айтди: Онам Умм Саламани шундай деганини эшитдим: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Қизимнинг эри вафот этди, кўзи оғриб қолди, унга сурма суртайликми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ», дедилар. (Буни) икки ёки уч марта (такрорладилар), ҳар сафар «йўқ» дер эдилар. Сўнг: «(Идда) атиги тўрт ой ўн кун-ку! Ҳолбуки сизлардан бирингиз жоҳилиятда бир йил ўтгач (тезакни) улоқтирар эдингиз», дедилар. Ҳумайд айтди: Мен Зайнабга: «Бир йил ўтгач тезакни улоқтириш нимаси?» дедим. Шунда Зайнаб деди: «Аёлнинг эри вафот этса, у (кичик) кулбага кириб, энг ёмон кийимларини кияр, атир ҳам, бошқа нарса ҳам тегизмас, токи бир йил ўтмагунча шундай турарди. Сўнг унга эшак, қўй ёки қуш каби бир ҳайвон келтирилар, у эса унга ишқаланиб (тозаланарди), у нимага ишқаланса, ўша нарса камдан-кам ҳолатларда ўлмасдан қоларди. Сўнг у (кулбадан) чиқар, унга тезак берилар, уни улоқтирар, кейин атир ёки бошқасидан хоҳлаганини ишлатишга қайтарди».