حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلاَثَةٍ عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَشِبَّ وَعَنِ الْمَعْتُوهِ حَتَّى يَعْقِلَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَذَكَرَ بَعْضُهُمْ " وَعَنِ الْغُلاَمِ حَتَّى يَحْتَلِمَ " . وَلاَ نَعْرِفُ لِلْحَسَنِ سَمَاعًا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ . وَرَوَاهُ الأَعْمَشُ عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ . قَالَ أَبُو عِيسَى قَدْ كَانَ الْحَسَنُ فِي زَمَانِ عَلِيٍّ وَقَدْ أَدْرَكَهُ وَلَكِنَّا لاَ نَعْرِفُ لَهُ سَمَاعًا مِنْهُ وَأَبُو ظَبْيَانَ اسْمُهُ حُصَيْنُ بْنُ جُنْدَبٍ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uch kishidan qalam koʻtarilgan: uygʻonguniga qadar uxlab yotgandan, balogʻatga yetguniga qadar boladan va aqli joyiga kelguniga qadar aqldan ozgandan», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Oishadan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Alining hadisi bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir. (Bu hadis) Alidan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻnalishlar bilan ham rivoyat qilingan. Baʼzilar: «Va voyaga yetguniga qadar oʻsmirdan», deb ham zikr qilishgan. Hasanning Ali ibn Abu Tolibdan (hadis) eshitganini bilmaymiz. Bu hadis Ato ibn as-Soyibdan, u Abu Zabyondan, u Ali ibn Abu Tolibdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilingan. Aʼmash uni Abu Zabyondan, u Ibn Abbosdan, u Alidan mavquf qilib rivoyat qilgan va uni (Nabiyga) koʻtarmagan. Ilm ahli huzurida amal shu hadisga binoandir. Abu Iso aytdi: Hasan Alining zamonida boʻlgan va unga yetishgan, lekin biz uning Alidan (hadis) eshitganini bilmaymiz. Abu Zabyonning ismi Husayn ibn Jundabdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кишидан қалам кўтарилган: уйғонгунига қадар ухлаб ётгандан, балоғатга етгунига қадар боладан ва ақли жойига келгунига қадар ақлдан озгандан», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Оишадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Алининг ҳадиси бу йўналишдан ҳасан ғарибдир. (Бу ҳадис) Алидан Набий ﷺдан бошқа йўналишлар билан ҳам ривоят қилинган. Баъзилар: «Ва вояга етгунига қадар ўсмирдан», деб ҳам зикр қилишган. Ҳасаннинг Али ибн Абу Толибдан (ҳадис) эшитганини билмаймиз. Бу ҳадис Ато ибн ас-Сойибдан, у Абу Забёндан, у Али ибн Абу Толибдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинган. Аъмаш уни Абу Забёндан, у Ибн Аббосдан, у Алидан мавқуф қилиб ривоят қилган ва уни (Набийга) кўтармаган. Илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга биноандир. Абу Исо айтди: Ҳасан Алининг замонида бўлган ва унга етишган, лекин биз унинг Алидан (ҳадис) эшитганини билмаймиз. Абу Забённинг исми Ҳусайн ибн Жундабдир.