حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلاَؤُكِ فَعَلْتُ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ فَلْتَفْعَلْ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ .
Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Oisha (roziyallohu anho) unga xabar bergan: Barira mukotaba (ozodlik shartnomasi) toʻlovida Oishadan yordam soʻrab keldi, u mukotabasidan hali hech narsa toʻlamagan edi. Oisha unga: «Ahling oldiga qayt, agar ular mukotabangni men toʻlashim va sening valong men uchun boʻlishiga rozi boʻlishsa, men buni qilaman», dedi. Barira buni ahliga aytdi, ular esa rad etib: «Agar u sening (ozodliging uchun) ajr (savob) istasa-yu, valong biz uchun boʻlsa, qilaversin», deyishdi. (Oisha) buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni sotib ol va ozod qil, zero valo faqat ozod qilgan kishiga boʻladi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ turib: «Allohning Kitobida boʻlmagan shartlarni shart qilayotgan qavmlarga nima boʻldi?! Kim Allohning Kitobida boʻlmagan shartni shart qilsa, u (shart) unga (foyda bermaydi va) yaroqsizdir, garchi yuz marta shart qilsa ham», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, Oishadan bir necha yoʻl bilan ham rivoyat qilingan. Ilm ahli huzurida amal shunga koʻradir: valo (meros huquqi) faqat ozod qilgan kishiga boʻladi.Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Оиша (розияллоҳу анҳо) унга хабар берган: Барира мукотаба (озодлик шартномаси) тўловида Оишадан ёрдам сўраб келди, у мукотабасидан ҳали ҳеч нарса тўламаган эди. Оиша унга: «Аҳлинг олдига қайт, агар улар мукотабангни мен тўлашим ва сенинг валонг мен учун бўлишига рози бўлишса, мен буни қиламан», деди. Барира буни аҳлига айтди, улар эса рад этиб: «Агар у сенинг (озодлигинг учун) ажр (савоб) истаса-ю, валонг биз учун бўлса, қилаверсин», дейишди. (Оиша) буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни сотиб ол ва озод қил, зеро вало фақат озод қилган кишига бўлади», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ туриб: «Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартларни шарт қилаётган қавмларга нима бўлди?! Ким Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартни шарт қилса, у (шарт) унга (фойда бермайди ва) яроқсиздир, гарчи юз марта шарт қилса ҳам», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, Оишадан бир неча йўл билан ҳам ривоят қилинган. Илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадир: вало (мерос ҳуқуқи) фақат озод қилган кишига бўлади.