حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ذَكْوَانَ مَوْلَى عَائِشَةَأَنَّهُ اسْتَأْذَنَ لِابْنِ عَبَّاسٍ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ تَمُوتُ وَعِنْدَهَا ابْنُ أَخِيهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ هَذَا ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْكِ وَهُوَ مِنْ خَيْرِ بَنِيكِ فَقَالَتْ دَعْنِي مِنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمِنْ تَزْكِيَتِهِ فَقَالَ لَهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ فَقِيهٌ فِي دِينِ اللَّهِ فَأْذَنِي لَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْكِ وَلْيُوَدِّعْكِ قَالَتْ فَأْذَنْ لَهُ إِنْ شِئْتَ قَالَ فَأَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ ابْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ سَلَّمَ وَجَلَسَ وَقَالَ أَبْشِرِي يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ فَوَاللَّهِ مَا بَيْنَكِ وَبَيْنَ أَنْ يَذْهَبَ عَنْكِ كُلُّ أَذًى وَنَصَبٍ أَوْ قَالَ وَصَبٍ وَتَلْقَيْ الْأَحِبَّةَ مُحَمَّدًا وَحِزْبَهُ أَوْ قَالَ أَصْحَابَهُ إِلَّا أَنْ تُفَارِقَ رُوحُكِ جَسَدَكِ فَقَالَتْ وَأَيْضًا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنْتِ أَحَبَّ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ يُحِبُّ إِلَّا طَيِّبًا وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَرَاءَتَكِ مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ فَلَيْسَ فِي الْأَرْضِ مَسْجِدٌ إِلَّا وَهُوَ يُتْلَى فِيهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَسَقَطَتْ قِلَادَتُكِ بِالْأَبْوَاءِ فَاحْتَبَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَنْزِلِ وَالنَّاسُ مَعَهُ فِي ابْتِغَائِهَا أَوْ قَالَ فِي طَلَبِهَا حَتَّى أَصْبَحَ الْقَوْمُ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا} الْآيَةَ فَكَانَ فِي ذَلِكَ رُخْصَةٌ لِلنَّاسِ عَامَّةً
Zakvon — Oishaning ozod qilgan quli — (rivoyat qiladi)ki, u Oisha vafot etayotgan paytda Ibn Abbos uchun undan izn soʻradi; uning yonida jiyani Abdulloh ibn Abdurrahmon bor edi. U: «Mana bu — Ibn Abbos, sizdan izn soʻramoqda, u sizning eng yaxshi farzandlaringizdan», dedi. U: «Meni Ibn Abbosdan ham, uning (meni) poklashidan ham qoʻy», dedi. Shunda Abdulloh ibn Abdurrahmon unga: «Axir u — Allohning Kitobini oʻquvchi, Allohning dinida faqih (kishi)dir. Unga izn bering, sizga salom bersin va sizni vidolasin», dedi. U: «Xohlasang, unga izn ber», dedi. Bas, u izn berdi va Ibn Abbos kirdi, soʻng salom berib oʻtirdi va: «Xushxabar boʻlsin, ey moʻminlarning onasi! Allohga qasamki, sizdan har qanday azob va charchoq (yoki: xastalik) ketishi hamda sevimlilarga — Muhammad va uning jamoasiga (yoki: ashoblariga) yoʻliqishingiz bilan sizning oraliqingizda ruhingizning jasadingizdan ajralishidan boshqa narsa yoʻq», dedi. U: «Yana (nima)?» dedi. Ibn Abbos: «Siz Rasululloh ﷺga u zotning ayollari ichida eng suyuklisi edingiz; u zot esa faqat pokni sevar edilar. Alloh azza va jalla sizning pokligingizni yetti osmon ustidan nozil qildi; endi yer yuzida biror masjid yoʻqki, unda u kechalari va kunduzlari tilovat qilinmasa. Abvoda marjoningiz tushib qolgan edi, shunda Nabiy ﷺ va u zot bilan birga odamlar uni qidirib manzilda toʻxtab qoldilar — to qavm suvsiz tongni qarshi olguncha. Bas, Alloh azza va jalla: {Pok tuproq bilan tayammum qilinglar} (oyatini) nozil qildi. Shunda bunda odamlarning barchasi uchun ruxsat boʻldi», dedi.Заквон — Оишанинг озод қилган қули — (ривоят қилади)ки, у Оиша вафот этаётган пайтда Ибн Аббос учун ундан изн сўради; унинг ёнида жияни Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон бор эди. У: «Мана бу — Ибн Аббос, сиздан изн сўрамоқда, у сизнинг энг яхши фарзандларингиздан», деди. У: «Мени Ибн Аббосдан ҳам, унинг (мени) поклашидан ҳам қўй», деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон унга: «Ахир у — Аллоҳнинг Китобини ўқувчи, Аллоҳнинг динида фақиҳ (киши)дир. Унга изн беринг, сизга салом берсин ва сизни видоласин», деди. У: «Хоҳласанг, унга изн бер», деди. Бас, у изн берди ва Ибн Аббос кирди, сўнг салом бериб ўтирди ва: «Хушхабар бўлсин, эй мўминларнинг онаси! Аллоҳга қасамки, сиздан ҳар қандай азоб ва чарчоқ (ёки: хасталик) кетиши ҳамда севимлиларга — Муҳаммад ва унинг жамоасига (ёки: ашобларига) йўлиқишингиз билан сизнинг оралиқингизда руҳингизнинг жасадингиздан ажралишидан бошқа нарса йўқ», деди. У: «Яна (нима)?» деди. Ибн Аббос: «Сиз Расулуллоҳ ﷺга у зотнинг аёллари ичида энг суюклиси эдингиз; у зот эса фақат покни севар эдилар. Аллоҳ азза ва жалла сизнинг поклигингизни етти осмон устидан нозил қилди; энди ер юзида бирор масжид йўқки, унда у кечалари ва кундузлари тиловат қилинмаса. Абвода маржонингиз тушиб қолган эди, шунда Набий ﷺ ва у зот билан бирга одамлар уни қидириб манзилда тўхтаб қолдилар — то қавм сувсиз тонгни қарши олгунча. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Пок тупроқ билан таяммум қилинглар} (оятини) нозил қилди. Шунда бунда одамларнинг барчаси учун рухсат бўлди», деди.