حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو أَبُو عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ بِشْرٍ التَّغْلِبِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَكَانَ جَلِيسًا لِأَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَكَانَ بِدِمَشْقَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ وَكَانَ رَجُلًا مُتَوَحِّدًا قَلَّمَا يُجَالِسُ النَّاسَ إِنَّمَا هُوَ فِي صَلَاةٍ فَإِذَا فَرَغَ فَإِنَّمَا يُسَبِّحُ وَيُكَبِّرُ حَتَّى يَأْتِيَ أَهْلَهُ فَمَرَّ بِنَا يَوْمًا وَنَحْنُ عِنْدَ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَقَدِمْتُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَجَلَسَ فِي الْمَجْلِسِ الَّذِي فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِرَجُلٍ إِلَى جَنْبِهِ لَوْ رَأَيْتَنَا حِينَ الْتَقَيْنَا نَحْنُ وَالْعَدُوَّ فَحَمَلَ فُلَانٌ فَطَعَنَ فَقَالَ خُذْهَا وَأَنَا الْغُلَامُ الْغِفَارِيُّ كَيْفَ تَرَى فِي قَوْلِهِ قَالَ مَا أُرَاهُ إِلَّا قَدْ أَبْطَلَ أَجْرَهُ فَسَمِعَ ذَلِكَ آخَرُ فَقَالَ مَا أَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا فَتَنَازَعَا حَتَّى سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ لَا بَأْسَ أَنْ يُحْمَدَ وَيُؤْجَرَقَالَ فَرَأَيْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ سُرَّ بِذَلِكَ وَجَعَلَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ إِلَيْهِ وَيَقُولُ آنْتَ سَمِعْتَ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَمَا زَالَ يُعِيدُ عَلَيْهِ حَتَّى إِنِّي لَأَقُولُ لَيَبْرُكَنَّ عَلَى رُكْبَتَيْهِ

Qays ibn Bishr at-Tagʻlibiy otasidan rivoyat qiladi — uning otasi Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning suhbatdoshi edi — u aytadi: Damashqda Paygʻambar ﷺning sahobalaridan Ibnul-Hanzaliyya degan bir kishi bor edi. U yolgʻiz yashaydigan, odamlar bilan kam oʻtiradigan kishi edi; uning ishi faqat namoz edi, namozdan boʻshasa, ahli huzuriga ketguncha tasbeh va takbir bilan mashgʻul boʻlardi. Bir kuni biz Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning huzurida turganimizda u yonimizdan oʻtib qoldi. Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga: «Bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U aytdi: Rasululloh ﷺ bir sariyyani joʻnatdilar, u qaytib keldi. Ulardan bir kishi kelib, Rasululloh ﷺ oʻtiradigan joyda oʻtirdi va yonidagi bir kishiga: «Qani edi, biz dushman bilan toʻqnashganimizni koʻrsang edi! Falonchi hujum qildi va nayza sanchib: ‹Buni mendan ol, men Gʻifor qabilasidan boʻlgan yigitman›, dedi. Uning bu soʻzi haqida nima deysan?» dedi. U: «Men uning ajri behuda ketgan, deb oʻylayman», dedi. Buni boshqa bir kishi eshitib: «Men bunda biror zarar koʻrmayapman», dedi. Ular tortishib qoldilar, hatto Nabiy ﷺ buni eshitib qoldilar va: «Subhanalloh! Ham ajr olib, ham maqtalishida zarar yoʻq», dedilar. Men Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning bundan xursand boʻlganini koʻrdim; u boshini unga koʻtarib: «Buni Rasululloh ﷺdan oʻzing eshitdingmi?» derdi, u esa: «Ha», derdi. U buni shu qadar takror soʻradiki, men hatto: ‹U tizzasi bilan choʻkib oladi shekilli›, dedim.Қайс ибн Бишр ат-Тағлибий отасидан ривоят қилади — унинг отаси Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг суҳбатдоши эди — у айтади: Дамашқда Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан Ибнул-Ҳанзалийя деган бир киши бор эди. У ёлғиз яшайдиган, одамлар билан кам ўтирадиган киши эди; унинг иши фақат намоз эди, намоздан бўшаса, аҳли ҳузурига кетгунча тасбеҳ ва такбир билан машғул бўларди. Бир куни биз Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида турганимизда у ёнимиздан ўтиб қолди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга: «Бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир сарийяни жўнатдилар, у қайтиб келди. Улардан бир киши келиб, Расулуллоҳ ﷺ ўтирадиган жойда ўтирди ва ёнидаги бир кишига: «Қани эди, биз душман билан тўқнашганимизни кўрсанг эди! Фалончи ҳужум қилди ва найза санчиб: ‹Буни мендан ол, мен Ғифор қабиласидан бўлган йигитман›, деди. Унинг бу сўзи ҳақида нима дейсан?» деди. У: «Мен унинг ажри беҳуда кетган, деб ўйлайман», деди. Буни бошқа бир киши эшитиб: «Мен бунда бирор зарар кўрмаяпман», деди. Улар тортишиб қолдилар, ҳатто Набий ﷺ буни эшитиб қолдилар ва: «Субҳаналлоҳ! Ҳам ажр олиб, ҳам мақталишида зарар йўқ», дедилар. Мен Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг бундан хурсанд бўлганини кўрдим; у бошини унга кўтариб: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан ўзинг эшитдингми?» дерди, у эса: «Ҳа», дерди. У буни шу қадар такрор сўрадики, мен ҳатто: ‹У тиззаси билан чўкиб олади шекилли›, дедим.

قَالَثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ قَالَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّفَقَةَ عَلَى الْخَيْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَبَاسِطِ يَدِهِ بِالصَّدَقَةِ لَا يَقْبِضُهَا

U aytdi: Soʻng boshqa bir kuni u yana yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga: «Bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U: Rasululloh ﷺ bizga: «Alloh yoʻlida otlarga sarf qiluvchi xuddi qoʻlini sadaqaga ochib, uni yummaydigan kishiga oʻxshaydi», dedilar, dedi.У айтди: Сўнг бошқа бир куни у яна ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга: «Бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Аллоҳ йўлида отларга сарф қилувчи худди қўлини садақага очиб, уни юммайдиган кишига ўхшайди», дедилар, деди.

قَالَثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِعْمَ الرَّجُلُ خُرَيْمٌ الْأَسَدِيُّ لَوْلَا طُولُ جُمَّتِهِ وَإِسْبَالُ إِزَارِهِ فَبَلَغَ ذَلِكَ خُرَيْمًا فَجَعَلَ يَأْخُذُ شَفْرَةً يَقْطَعُ بِهَا شَعَرَهُ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ وَرَفَعَ إِزَارَهُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِقَالَ فَأَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ دَخَلْتُ بَعْدَ ذَلِكَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَإِذَا عِنْدَهُ شَيْخٌ جُمَّتُهُ فَوْقَ أُذُنَيْهِ وَرِدَاؤُهُ إِلَى سَاقَيْهِ فَسَأَلْتُ عَنْهُ فَقَالُوا هَذَا خُرَيْمٌ الْأَسَدِيُّ

U aytdi: Soʻng boshqa bir kuni u yana yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga: «Bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U: Rasululloh ﷺ: «Xuraym al-Asadiy qanday yaxshi kishi! Sochining uzunligi va izorini sudrab yurishi boʻlmaganda edi», dedilar, dedi. Bu soʻz Xuraymga yetib bordi va u pichoq olib, sochini quloqlarining oʻrtasigacha qirqdi hamda izorini boldirlarining yarmigacha koʻtardi. U aytdi: Menga otam xabar berib dedi: Shundan keyin men Muoviyaning huzuriga kirdim; qarasam, uning oldida sochi quloqlaridan yuqori, ridosi boldirlarigacha boʻlgan bir shayx bor ekan. Men u haqda soʻradim, ular: «Bu — Xuraym al-Asadiy», deyishdi.У айтди: Сўнг бошқа бир куни у яна ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга: «Бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Хурайм ал-Асадий қандай яхши киши! Сочининг узунлиги ва изорини судраб юриши бўлмаганда эди», дедилар, деди. Бу сўз Хураймга етиб борди ва у пичоқ олиб, сочини қулоқларининг ўртасигача қирқди ҳамда изорини болдирларининг ярмигача кўтарди. У айтди: Менга отам хабар бериб деди: Шундан кейин мен Муовиянинг ҳузурига кирдим; қарасам, унинг олдида сочи қулоқларидан юқори, ридоси болдирларигача бўлган бир шайх бор экан. Мен у ҳақда сўрадим, улар: «Бу — Хурайм ал-Асадий», дейишди.

قَالَثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ وَنَحْنُ عِنْدَ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّكُمْ قَادِمُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ فَأَصْلِحُوا رِحَالَكُمْ وَأَصْلِحُوا لِبَاسَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُحِبُّ الْفُحْشَ وَلَا التَّفَحُّشَ

U aytdi: Soʻng boshqa bir kuni biz Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning huzurida turganimizda u yana yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga: «Bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U: Men Rasululloh ﷺning: «Sizlar birodarlaringiz huzuriga borasizlar; bas, ulovlaringizni tartibga keltiringlar va kiyimlaringizni tartibga keltiringlar. Chunki Alloh azza va jalla fahsh soʻz va ishni hamda atayin behayolik qilishni yaxshi koʻrmaydi», deganlarini eshitdim, dedi.У айтди: Сўнг бошқа бир куни биз Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида турганимизда у яна ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга: «Бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Сизлар биродарларингиз ҳузурига борасизлар; бас, уловларингизни тартибга келтиринглар ва кийимларингизни тартибга келтиринглар. Чунки Аллоҳ азза ва жалла фаҳш сўз ва ишни ҳамда атайин беҳаёлик қилишни яхши кўрмайди», деганларини эшитдим, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي الرَّبِيعِ قَالَ أَبِي هُوَ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَلَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ مَوْلَى مُعَاوِيَةَ قَالَدَخَلْتُ مَسْجِدَ دِمَشْقَ فَرَأَيْتُ أُنَاسًا مُجْتَمِعِينَ وَشَيْخًا يُحَدِّثُهُمْ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا سَهْلُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَكَلَ لَحْمًا فَلْيَتَوَضَّأْ

Muoviyaning mavlosi Qosim rivoyat qiladi: Men Damashq masjidiga kirdim va toʻplanib olgan bir necha odamni hamda ularga hadis aytayotgan bir shayxni koʻrdim. «Bu kim?» dedim. Ular: «Sahl ibnul-Hanzaliyya», deyishdi. Men uning shunday deyotganini eshitdim: Rasululloh ﷺning: «Kim goʻsht yesa, tahorat qilsin», deganlarini eshitdim.Муовиянинг мавлоси Қосим ривоят қилади: Мен Дамашқ масжидига кирдим ва тўпланиб олган бир неча одамни ҳамда уларга ҳадис айтаётган бир шайхни кўрдим. «Бу ким?» дедим. Улар: «Саҳл ибнул-Ҳанзалийя», дейишди. Мен унинг шундай деётганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким гўшт еса, таҳорат қилсин», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ بِشْرٍ التَّغْلِبِيُّ عَنْ أَبِيهِ وَكَانَ جَلِيسًا لِأَبِي الدَّرْدَاءِ بِدِمَشْقَ قَالَكَانَ بِدِمَشْقَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ مُتَوَحِّدًا لَا يَكَادُ يُكَلِّمُ أَحَدًا إِنَّمَا هُوَ فِي صَلَاةٍ فَإِذَا فَرَغَ يُسَبِّحُ وَيُكَبِّرُ وَيُهَلِّلُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ فَمَرَّ عَلَيْنَا ذَاتَ يَوْمٍ وَنَحْنُ عِنْدَ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً مِنْكَ تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ فَلَمَّا أَنْ قَدِمْنَا جَلَسَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فِي مَجْلِسٍ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ يَا فُلَانُ لَوْ رَأَيْتَ فُلَانًا طَعَنَ ثُمَّ قَالَ خُذْهَا وَأَنَا الْغُلَامُ الْغِفَارِيُّ فَمَا تَرَى قَالَ مَا أُرَاهُ إِلَّا قَدْ حَبِطَ أَجْرُهُ قَالَ فَتَكَلَّمُوا فِي ذَلِكَ حَتَّى سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْوَاتَهُمْ فَقَالَ بَلْ يُحْمَدُ وَيُؤْجَرُقَالَ فَسُرَّ بِذَلِكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ حَتَّى هَمَّ أَنْ يَجْثُوَ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ آنْتَ سَمِعْتَهُ مِرَارًا قَالَ نَعَمْ

Qays ibn Bishr at-Tagʻlibiy otasidan rivoyat qiladi — u Damashqda Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning suhbatdoshi edi — u aytadi: Damashqda Ibnul-Hanzaliyya degan bir kishi bor edi; u yolgʻiz yuradigan, hech kim bilan deyarli gaplashmaydigan kishi edi; uning ishi faqat namoz edi, namozdan boʻshasa, ahli huzuriga qaytguncha tasbeh, takbir va tahlil aytar edi. U aytdi: Bir kuni biz Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning huzurida turganimizda u yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga: «Oʻzingdan bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U aytdi: Rasululloh ﷺ bizni bir sariyyada joʻnatdilar. Biz qaytib kelganimizda, ulardan bir kishi Rasululloh ﷺ boʻlgan majlisda oʻtirdi va: «Ey falonchi, falonchi nayza sanchib: ‹Buni mendan ol, men Gʻifor qabilasidan boʻlgan yigitman›, deganini koʻrsang edi! Sen bu haqda nima deysan?» dedi. U: «Men uning ajri behuda ketgan, deb oʻylayman», dedi. U aytdi: Ular bu haqda gapirib ketishdi, hatto Nabiy ﷺ ularning ovozlarini eshitdilar va: «Balki u ham maqtaladi, ham ajr oladi», dedilar. U aytdi: Abu Dardo (roziyallohu anhu) bundan shu qadar xursand boʻldiki, hatto tizzasi bilan choʻkishga yaqin qoldi va: «Buni sen bir necha marta oʻzing eshitdingmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Қайс ибн Бишр ат-Тағлибий отасидан ривоят қилади — у Дамашқда Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг суҳбатдоши эди — у айтади: Дамашқда Ибнул-Ҳанзалийя деган бир киши бор эди; у ёлғиз юрадиган, ҳеч ким билан деярли гаплашмайдиган киши эди; унинг иши фақат намоз эди, намоздан бўшаса, аҳли ҳузурига қайтгунча тасбеҳ, такбир ва таҳлил айтар эди. У айтди: Бир куни биз Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида турганимизда у ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга: «Ўзингдан бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарийяда жўнатдилар. Биз қайтиб келганимизда, улардан бир киши Расулуллоҳ ﷺ бўлган мажлисда ўтирди ва: «Эй фалончи, фалончи найза санчиб: ‹Буни мендан ол, мен Ғифор қабиласидан бўлган йигитман›, деганини кўрсанг эди! Сен бу ҳақда нима дейсан?» деди. У: «Мен унинг ажри беҳуда кетган, деб ўйлайман», деди. У айтди: Улар бу ҳақда гапириб кетишди, ҳатто Набий ﷺ уларнинг овозларини эшитдилар ва: «Балки у ҳам мақталади, ҳам ажр олади», дедилар. У айтди: Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) бундан шу қадар хурсанд бўлдики, ҳатто тиззаси билан чўкишга яқин қолди ва: «Буни сен бир неча марта ўзинг эшитдингми?» деди. У: «Ҳа», деди.

ثُمَّ مَرَّ عَلَيْنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ نِعْمَ الرَّجُلُ خُرَيْمٌ الْأَسَدِيُّ لَوْ قَصَّ مِنْ شَعَرِهِ وَقَصَّرَ إِزَارَهُفَبَلَغَ ذَلِكَ خُرَيْمًا فَعَجَّلَ فَأَخَذَ الشَّفْرَةَ فَقَصَّرَ مِنْ جُمَّتِهِ وَرَفَعَ إِزَارَهُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ قَالَ أَبِي فَدَخَلْتُ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَرَأَيْتُ رَجُلًا مَعَهُ عَلَى السَّرِيرِ شَعَرُهُ فَوْقَ أُذُنَيْهِ مُؤْتَزِرًا إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا خُرَيْمٌ الْأَسَدِيُّ

Soʻng boshqa bir kuni u yana yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu): «Bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U: Men Rasululloh ﷺning: «Xuraym al-Asadiy qanday yaxshi kishi! Sochidan qirqib, izorini qisqartirsa edi», deganlarini eshitdim, dedi. Bu soʻz Xuraymga yetib bordi va u shoshilib pichoq olib, sochini qisqartirdi hamda izorini boldirlarining yarmigacha koʻtardi. Otam aytdi: Men Muoviyaning huzuriga kirdim va uning yonida soʻrida sochi quloqlaridan yuqori, izori boldirlarining yarmigacha boʻlgan bir kishini koʻrdim. «Bu kim?» dedim. Ular: «Xuraym al-Asadiy», deyishdi.Сўнг бошқа бир куни у яна ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу): «Бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Хурайм ал-Асадий қандай яхши киши! Сочидан қирқиб, изорини қисқартирса эди», деганларини эшитдим, деди. Бу сўз Хураймга етиб борди ва у шошилиб пичоқ олиб, сочини қисқартирди ҳамда изорини болдирларининг ярмигача кўтарди. Отам айтди: Мен Муовиянинг ҳузурига кирдим ва унинг ёнида сўрида сочи қулоқларидан юқори, изори болдирларининг ярмигача бўлган бир кишини кўрдим. «Бу ким?» дедим. Улар: «Хурайм ал-Асадий», дейишди.

قَالَثُمَّ مَرَّ عَلَيْنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً مِنْكَ تَنْفَعُنَا وَلَا تَضُرُّكَ قَالَ نَعَمْ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَنَا إِنَّكُمْ قَادِمُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ فَأَصْلِحُوا رِحَالَكُمْ وَلِبَاسَكُمْ حَتَّى تَكُونُوا فِي النَّاسِ كَأَنَّكُمْ شَامَةٌ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُحِبُّ الْفُحْشَ وَلَا التَّفَحُّشَ

U aytdi: Soʻng boshqa bir kuni u yana yonimizdan oʻtdi. Abu Dardo (roziyallohu anhu): «Oʻzingdan bizga foyda beradigan, oʻzingga zarar yetkazmaydigan bir soʻz ayt», dedi. U: «Ha», dedi-da, shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik, u zot bizga: «Sizlar birodarlaringiz huzuriga borasizlar; bas, ulovlaringizni va kiyimlaringizni tartibga keltiringlar, hatto odamlar orasida xuddi xol kabi koʻrinib turinglar. Chunki Alloh azza va jalla fahsh soʻz va ishni hamda atayin behayolik qilishni yaxshi koʻrmaydi», dedilar.У айтди: Сўнг бошқа бир куни у яна ёнимиздан ўтди. Абу Дардо (розияллоҳу анҳу): «Ўзингдан бизга фойда берадиган, ўзингга зарар етказмайдиган бир сўз айт», деди. У: «Ҳа», деди-да, шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик, у зот бизга: «Сизлар биродарларингиз ҳузурига борасизлар; бас, уловларингизни ва кийимларингизни тартибга келтиринглар, ҳатто одамлар орасида худди хол каби кўриниб туринглар. Чунки Аллоҳ азза ва жалла фаҳш сўз ва ишни ҳамда атайин беҳаёлик қилишни яхши кўрмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي أَبُو كَبْشَةَ السَّلُولِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ سَهْلَ ابْنَ الْحَنْظَلِيَّةِ الْأَنْصَارِيَّ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ عُيَيْنَةَ والْأَقْرَعَ سَأَلَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَأَمَرَ مُعَاوِيَةَ أَنْ يَكْتُبَ بِهِ لَهُمَا فَفَعَلَ وَخَتَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بِدَفْعِهِ إِلَيْهِمَا فَأَمَّا عُيَيْنَةُ فَقَالَ مَا فِيهِ قَالَ فِيهِ الَّذِي أُمِرْتُ بِهِ فَقَبَّلَهُ وَعَقَدَهُ فِي عِمَامَتِهِ وَكَانَ أَحْكَمَ الرَّجُلَيْنِ وَأَمَّا الْأَقْرَعُ فَقَالَ أَحْمِلُ صَحِيفَةً لَا أَدْرِي مَا فِيهَا كَصَحِيفَةِ الْمُتَلَمِّسِ فَأَخْبَرَ مُعَاوِيَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَوْلِهِمَا وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَمَرَّ بِبَعِيرٍ مُنَاخٍ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ ثُمَّ مَرَّ بِهِ آخِرَ النَّهَارِ وَهُوَ عَلَى حَالِهِ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُ هَذَا الْبَعِيرِ فَابْتُغِيَ فَلَمْ يُوجَدْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّقُوا اللَّهَ فِي هَذِهِ الْبَهَائِمِ ثُمَّ ارْكَبُوهَا صِحَاحًا وَارْكَبُوهَا سِمَانًا كَالْمُتَسَخِّطِ آنِفًا إِنَّهُ مَنْ سَأَلَ وَعِنْدَهُ مَا يُغْنِيهِ فَإِنَّمَا يَسْتَكْثِرُ مِنْ نَارِ جَهَنَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يُغْنِيهِ قَالَ مَا يُغَدِّيهِ أَوْ يُعَشِّيهِ

Rasululloh ﷺning sahobalari Sahl ibnul-Hanzaliyya al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uyayna va al-Aqraʼ Rasululloh ﷺdan bir narsa soʻrashdi. U zot Muoviyaga ular uchun buni yozib berishni buyurdilar, u shunday qildi. Rasululloh ﷺ unga muhr bosdilar va uni ularga topshirishni buyurdilar. Uyayna: «Bunda nima bor?» dedi. U: «Bunda men buyurilgan narsa bor», dedi. Shunda Uyayna uni oʻpib, sallasiga tugib qoʻydi — u ikkovining aqllirogʻi edi. Al-Aqraʼ esa: «Men ichida nima borligini bilmaydigan sahifani koʻtarib yuramanmi, xuddi al-Mutalammisning sahifasidekmi?» dedi. Muoviya ularning bu soʻzlarini Rasululloh ﷺga xabar qildi. Rasululloh ﷺ bir hojat uchun chiqib, kunning boshida masjid eshigi oldida choʻktirilgan bir tuyaning yonidan oʻtdilar; kunning oxirida ham uning yonidan oʻtdilar, u oʻsha holida edi. U zot: «Bu tuyaning egasi qani?» dedilar. U qidirildi, ammo topilmadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu hayvonlar borasida Allohdan qoʻrqinglar, ularni sogʻlom holda mininglar va semiz holda mininglar», dedilar. Soʻng: «Kimning oʻzini boy qiladigan narsasi boʻla turib soʻrasa, u faqat jahannam oʻtini koʻpaytiribdi, xolos», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, uni boy qiladigan narsa nima?» dedilar. U zot: «Uni nonushtaga yoki kechki taomga yetadigan narsa», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Саҳл ибнул-Ҳанзалийя ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уяйна ва ал-Ақраъ Расулуллоҳ ﷺдан бир нарса сўрашди. У зот Муовияга улар учун буни ёзиб беришни буюрдилар, у шундай қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга муҳр босдилар ва уни уларга топширишни буюрдилар. Уяйна: «Бунда нима бор?» деди. У: «Бунда мен буюрилган нарса бор», деди. Шунда Уяйна уни ўпиб, салласига тугиб қўйди — у икковининг ақллироғи эди. Ал-Ақраъ эса: «Мен ичида нима борлигини билмайдиган саҳифани кўтариб юраманми, худди ал-Муталаммиснинг саҳифасидекми?» деди. Муовия уларнинг бу сўзларини Расулуллоҳ ﷺга хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ бир ҳожат учун чиқиб, куннинг бошида масжид эшиги олдида чўктирилган бир туянинг ёнидан ўтдилар; куннинг охирида ҳам унинг ёнидан ўтдилар, у ўша ҳолида эди. У зот: «Бу туянинг эгаси қани?» дедилар. У қидирилди, аммо топилмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳайвонлар борасида Аллоҳдан қўрқинглар, уларни соғлом ҳолда мининглар ва семиз ҳолда мининглар», дедилар. Сўнг: «Кимнинг ўзини бой қиладиган нарсаси бўла туриб сўраса, у фақат жаҳаннам ўтини кўпайтирибди, холос», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, уни бой қиладиган нарса нима?» дедилар. У зот: «Уни нонуштага ёки кечки таомга етадиган нарса», дедилар.