حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَدْرَدٍ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَدْرَدٍ قَالَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِضَمَ فَخَرَجْتُ فِي نَفَرٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فِيهِمْ أَبُو قَتَادَةَ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَمُحَلَّمُ بْنُ جَثَّامَةَ بْنِ قَيْسٍ فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا كُنَّا بِبَطْنِ إِضَمَ مَرَّ بِنَا عَامِرٌ الْأَشْجَعِيُّ عَلَى قَعُودٍ لَهُ مُتَيْعٌ وَوَطْبٌ مِنْ لَبَنٍ فَلَمَّا مَرَّ بِنَا سَلَّمَ عَلَيْنَا فَأَمْسَكْنَا عَنْهُ وَحَمَلَ عَلَيْهِ مُحَلَّمُ بْنُ جَثَّامَةَ فَقَتَلَهُ بِشَيْءٍ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَأَخَذَ بَعِيرَهُ وَمُتَيْعَهُ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخْبَرْنَاهُ الْخَبَرَ نَزَلَ فِينَا الْقُرْآنُ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}

Abdulloh ibn Abu Hadrad (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni Izamga yubordilar. Men musulmonlardan bir necha kishi bilan chiqdim, ular orasida Abu Qatoda al-Horis ibn Ribʼiy va Muhallam ibn Jassoma ibn Qays bor edi. Biz chiqib, Izamning ichkarisiga yetganimizda, yonimizdan Omir al-Ashjaʼiy oʻz tuyasida oʻtdi; unda ozgina yuki va bir meshda suti bor edi. U yonimizdan oʻtayotib, bizga salom berdi. Biz undan qoʻl tortdik, Muhallam ibn Jassoma esa unga hamla qildi va oʻrtalarida boʻlgan bir narsa sababli uni oʻldirdi hamda tuyasi bilan yukini oldi. Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, u zotga xabarni aytganimizda, biz haqimizda Qurʼon nozil boʻldi: {Ey iymon keltirganlar! Alloh yoʻlida (jangga) chiqqan paytingizda, yaxshilab aniqlab olinglar va sizlarga salom bergan kishiga dunyo hayotining oʻtkinchi matosini istab: ‹Sen momin emassan›, demanglar. Zero, Alloh huzurida koʻp gʻanimatlar bordir. Ilgari sizlar ham shunday edingizlar, Alloh sizlarga minnat qildi. Bas, yaxshilab aniqlab olinglar. Albatta, Alloh qilayotgan amallaringizdan xabardordir}.Абдуллоҳ ибн Абу Ҳадрад (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни Изамга юбордилар. Мен мусулмонлардан бир неча киши билан чиқдим, улар орасида Абу Қатода ал-Ҳорис ибн Рибъий ва Муҳаллам ибн Жассома ибн Қайс бор эди. Биз чиқиб, Изамнинг ичкарисига етганимизда, ёнимиздан Омир ал-Ашжаъий ўз туясида ўтди; унда озгина юки ва бир мешда сути бор эди. У ёнимиздан ўтаётиб, бизга салом берди. Биз ундан қўл тортдик, Муҳаллам ибн Жассома эса унга ҳамла қилди ва ўрталарида бўлган бир нарса сабабли уни ўлдирди ҳамда туяси билан юкини олди. Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотга хабарни айтганимизда, биз ҳақимизда Қуръон нозил бўлди: {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳ йўлида (жангга) чиққан пайтингизда, яхшилаб аниқлаб олинглар ва сизларга салом берган кишига дунё ҳаётининг ўткинчи матосини истаб: ‹Сен момин эмассан›, деманглар. Зеро, Аллоҳ ҳузурида кўп ғаниматлар бордир. Илгари сизлар ҳам шундай эдингизлар, Аллоҳ сизларга миннат қилди. Бас, яхшилаб аниқлаб олинглар. Албатта, Аллоҳ қилаётган амалларингиздан хабардордир}.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَبِي عَوْنٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنِ ابْنِ أَبِي حَدْرَدٍ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّهُذَكَرَ أَنَّهُ تَزَوَّجَ امْرَأَةً فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَعِينُهُ فِي صَدَاقِهَا فَقَالَ كَمْ أَصْدَقْتَ قَالَ قُلْتُ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ قَالَ لَوْ كُنْتُمْ تَغْرِفُونَ الدَّرَاهِمَ مِنْ وَادِيكُمْ هَذَا مَا زِدْتُمْ مَا عِنْدِي مَا أُعْطِيكُمْ قَالَ فَمَكَثْتُ ثُمَّ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَنِي فِي سَرِيَّةٍ بَعَثَهَا نَحْوَ نَجْدٍ فَقَالَ اخْرُجْ فِي هَذِهِ السَّرِيَّةِ لَعَلَّكَ أَنْ تُصِيبَ شَيْئًا فَأُنَفِّلَكَهُ قَالَ فَخَرَجْنَا حَتَّى جِئْنَا الْحَاضِرَ مُمْسِينَ قَالَ فَلَمَّا ذَهَبَتْ فَحْمَةُ الْعِشَاءِ بَعَثَنَا أَمِيرُنَا رَجُلَيْنِ رَجُلَيْنِ قَالَ فَأَحَطْنَا بِالْعَسْكَرِ وَقَالَ إِذَا كَبَّرْتُ وَحَمَلْتُ فَكَبِّرُوا وَاحْمِلُوا وَقَالَ حِينَ بَعَثَنَا رَجُلَيْنِ لَا تَفْتَرِقَا وَلَأَسْأَلَنَّ وَاحِدًا مِنْكُمَا عَنْ خَبَرِ صَاحِبِهِ فَلَا أَجِدُهُ عِنْدَهُ وَلَا تُمْعِنُوا فِي الطَّلَبِ قَالَ فَلَمَّا أَرَدْنَا أَنْ نَحْمِلَ سَمِعْتُ رَجُلًا مِنْ الْحَاضِرِ صَرَخَ يَا خَضْرَةُ فَتَفَاءَلْتُ بِأَنَّا سَنُصِيبُ مِنْهُمْ خَضْرَةً قَالَ فَلَمَّا أَعْتَمْنَا كَبَّرَ أَمِيرُنَا وَحَمَلَ وَكَبَّرْنَا وَحَمَلْنَا قَالَ فَمَرَّ بِي رَجُلٌ فِي يَدِهِ السَّيْفُ فَاتَّبَعْتُهُ فَقَالَ لِي صَاحِبِي إِنَّ أَمِيرَنَا قَدْ عَهِدَ إِلَيْنَا أَنْ لَا نُمْعِنَ فِي الطَّلَبِ فَارْجِعْ فَلَمَّا رَأَيْتُ إِلَّا أَنْ أَتَّبِعَهُ قَالَ وَاللَّهِ لَتَرْجِعَنَّ أَوْ لَأَرْجِعَنَّ إِلَيْهِ وَلَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّكَ

Ibn Abu Hadrad al-Aslamiydan rivoyat qilinadiki, u bir ayolga uylanganini zikr qildi. Soʻng u ayolning mahri borasida yordam soʻrab, Rasululloh ﷺning huzurlariga keldi. U zot: «Qancha mahr belgilading?» dedilar. Men: «Ikki yuz dirham», dedim. U zot: «Agar sizlar mana bu vodiyingizdan dirhamlarni hovuchlab olayotgan boʻlsangizlar ham, bundan ortiq bermas edingizlar. Menda sizlarga beradigan narsa yoʻq», dedilar. (U) aytdi: Men bir muddat kutdim, soʻng Rasululloh ﷺ meni chaqirib, Najd tomonga joʻnatgan bir sariyya bilan yubordilar va: «Shu sariyyada chiq, balki bir narsaga erishasan, men uni senga nafl qilib berarman», dedilar. (U) aytdi: Biz chiqdik va kechqurun qoʻnalgʻaga yetib keldik. Xufton qorongʻusi kirganda, amirimiz bizni ikki-ikkidan yubordi. Biz lashkarni oʻrab oldik. U: «Men takbir aytib hamla qilsam, sizlar ham takbir aytib hamla qilinglar», dedi. Bizni ikki-ikkidan yuborayotganida esa: «Ajralib ketmanglar, men sizlardan birortangizdan sherigining xabarini soʻrayman, agar uni bilmasa (holingizga voy). Taʼqibda uzoqqa ketmanglar», degan edi. Hamla qilmoqchi boʻlganimizda, men qoʻnalgʻadagi bir kishining: «Ey Xazra!» deb baqirganini eshitdim va ulardan yashillikka (oʻljaga) erishamiz, deb yaxshi fol oldim. Tun qorongʻulashganda, amirimiz takbir aytib hamla qildi, biz ham takbir aytib hamla qildik. Yonimdan qoʻlida qilichi bor bir kishi oʻtdi, men uni taʼqib qildim. Sherigim menga: «Amirimiz bizga taʼqibda uzoqqa ketmaslikni tayinlagan edi, qayt», dedi. Men uni taʼqib qilishdan boshqasini istamaganimni koʻrgach, u: «Vallohi, sen qaytasan, yo boʻlmasa men uning oldiga qaytaman va unga seningИбн Абу Ҳадрад ал-Асламийдан ривоят қилинадики, у бир аёлга уйланганини зикр қилди. Сўнг у аёлнинг маҳри борасида ёрдам сўраб, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келди. У зот: «Қанча маҳр белгиладинг?» дедилар. Мен: «Икки юз дирҳам», дедим. У зот: «Агар сизлар мана бу водийингиздан дирҳамларни ҳовучлаб олаётган бўлсангизлар ҳам, бундан ортиқ бермас эдингизлар. Менда сизларга берадиган нарса йўқ», дедилар. (У) айтди: Мен бир муддат кутдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺ мени чақириб, Нажд томонга жўнатган бир сарийя билан юбордилар ва: «Шу сарийяда чиқ, балки бир нарсага эришасан, мен уни сенга нафл қилиб берарман», дедилар. (У) айтди: Биз чиқдик ва кечқурун қўналғага етиб келдик. Хуфтон қоронғуси кирганда, амиримиз бизни икки-иккидан юборди. Биз лашкарни ўраб олдик. У: «Мен такбир айтиб ҳамла қилсам, сизлар ҳам такбир айтиб ҳамла қилинглар», деди. Бизни икки-иккидан юбораётганида эса: «Ажралиб кетманглар, мен сизлардан бирортангиздан шеригининг хабарини сўрайман, агар уни билмаса (ҳолингизга вой). Таъқибда узоққа кетманглар», деган эди. Ҳамла қилмоқчи бўлганимизда, мен қўналғадаги бир кишининг: «Эй Хазра!» деб бақирганини эшитдим ва улардан яшилликка (ўлжага) эришамиз, деб яхши фол олдим. Тун қоронғулашганда, амиримиз такбир айтиб ҳамла қилди, биз ҳам такбир айтиб ҳамла қилдик. Ёнимдан қўлида қиличи бор бир киши ўтди, мен уни таъқиб қилдим. Шеригим менга: «Амиримиз бизга таъқибда узоққа кетмасликни тайинлаган эди, қайт», деди. Мен уни таъқиб қилишдан бошқасини истамаганимни кўргач, у: «Валлоҳи, сен қайтасан, ё бўлмаса мен унинг олдига қайтаман ва унга сенинг