حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ حِينَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ مُعْتَمِرًا فِي الْفِتْنَةِ قَالَ إِنْ صُدِدْتُ عَنِ الْبَيْتِ صَنَعْتُ كَمَا صَنَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، مِنْ أَجْلِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Abdulloh ibn Umar fitna(lar) davrida umra qilish niyatida Makkaga yoʻlga chiqqanda: «Agar men Kaʼbaga yetishdan toʻsilsam, Allohning Rasuli ﷺ qilganidek qilar edim; bas, men umra uchun ehrom bogʻladim — chunki Allohning Rasuli ﷺ Hudaybiya yilida umra uchun ehrom bogʻlagan edilar», — dedi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Абдуллоҳ ибн Умар фитна(лар) даврида умра қилиш ниятида Маккага йўлга чиққанда: «Агар мен Каъбага етишдан тўсилсам, Аллоҳнинг Расули ﷺ қилганидек қилар эдим; бас, мен умра учун эҳром боғладим — чунки Аллоҳнинг Расули ﷺ Ҳудайбия йилида умра учун эҳром боғлаган эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا، كَلَّمَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لَيَالِيَ نَزَلَ الْجَيْشُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ لاَ يَضُرُّكَ أَنْ لاَ تَحُجَّ الْعَامَ، وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يُحَالَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ دُونَ الْبَيْتِ، فَنَحَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَدْيَهُ، وَحَلَقَ رَأْسَهُ، وَأُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ الْعُمْرَةَ، إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْطَلِقُ، فَإِنْ خُلِّيَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْبَيْتِ طُفْتُ، وَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَعَلْتُ كَمَا فَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ‏.‏ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ، ثُمَّ سَارَ سَاعَةً، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا شَأْنُهُمَا وَاحِدٌ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجَّةً مَعَ عُمْرَتِي ‏"‏‏.‏ فَلَمْ يَحِلَّ مِنْهُمَا حَتَّى حَلَّ يَوْمَ النَّحْرِ، وَأَهْدَى، وَكَانَ يَقُولُ لاَ يَحِلُّ حَتَّى يَطُوفَ طَوَافًا وَاحِدًا يَوْمَ يَدْخُلُ مَكَّةَ‏.‏

Nofiʼ (Ubaydulloh ibn Abdulloh va Solim ibn Abdullohdan) rivoyat qiladi: Ular ikkovi unga xabar berdiki, Ibn Zubayrga qoʻshin hujum qilgan paytda, ular Ibn Umarga: «Sen shu yili haj qilmasang ham, senga hech zarar yoʻq. Biz seni Kaʼbaga yetishdan toʻsib qoʻyishidan qoʻrqamiz», — dedi. Ibn Umar: «Biz Allohning Rasuli ﷺ bilan yoʻlga chiqdik va Quraysh kofirlari bizni Kaʼbaga yetishdan toʻsdi; bas, Paygʻambar ﷺ Hadiyini soʻydi va boshini oldirdi», — dedi. Ibn Umar qoʻshdi: «Men sizlarni guvoh qilamanki, men umrani oʻzimga vojib qildim. Inshoolloh, men boraman va agar Kaʼba yoʻli ochiq boʻlsa, tavof qilaman; agar Kaʼbaga borishdan toʻsilsam, men — u zot bilan birga boʻlganimda Paygʻambar ﷺ qilganidek — qilar edim», — dedi. Soʻng Ibn Umar Zulhulayfadan umra uchun ehrom bogʻladi va bir oz yurib: «Umra va hajning shartlari bir xil. Men sizlarni guvoh qilamanki, men umra bilan birga hajni ham oʻzimga vojib qildim», — dedi. Bas, u — to Nahr (qurbonlik) kuni kelguncha — ehromdan chiqmadi va Hadiyini soʻydi. U: «Men — to (bir) tavof, yaʼni Makkaga kirgan kuni (Safo bilan Marva orasidagi) bir tavof qilgunimcha — ehromdan chiqmayman (bu bir tavof haj va umra ikkalasi uchun (kifoya qiladi))», — der edi.Нофиъ (Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ва Солим ибн Абдуллоҳдан) ривоят қилади: Улар иккови унга хабар бердики, Ибн Зубайрга қўшин ҳужум қилган пайтда, улар Ибн Умарга: «Сен шу йили ҳаж қилмасанг ҳам, сенга ҳеч зарар йўқ. Биз сени Каъбага етишдан тўсиб қўйишидан қўрқамиз», — деди. Ибн Умар: «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан йўлга чиқдик ва Қурайш кофирлари бизни Каъбага етишдан тўсди; бас, Пайғамбар ﷺ Ҳадийини сўйди ва бошини олдирди», — деди. Ибн Умар қўшди: «Мен сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани ўзимга вожиб қилдим. Иншооллоҳ, мен бораман ва агар Каъба йўли очиқ бўлса, тавоф қиламан; агар Каъбага боришдан тўсилсам, мен — у зот билан бирга бўлганимда Пайғамбар ﷺ қилганидек — қилар эдим», — деди. Сўнг Ибн Умар Зулҳулайфадан умра учун эҳром боғлади ва бир оз юриб: «Умра ва ҳажнинг шартлари бир хил. Мен сизларни гувоҳ қиламанки, мен умра билан бирга ҳажни ҳам ўзимга вожиб қилдим», — деди. Бас, у — то Наҳр (қурбонлик) куни келгунча — эҳромдан чиқмади ва Ҳадийини сўйди. У: «Мен — то (бир) тавоф, яъни Маккага кирган куни (Сафо билан Марва орасидаги) бир тавоф қилгунимча — эҳромдан чиқмайман (бу бир тавоф ҳаж ва умра иккаласи учун (кифоя қилади))», — дер эди.

حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ بَعْضَ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَهُ لَوْ أَقَمْتَ‏.‏ بِهَذَا‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Abdullohning oʻgʻillaridan baʼzilari unga (Abdullohga) — agar u (shu yili) (haj qilmay) qolganda (yaxshi boʻlar edi, deb) aytdi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Абдуллоҳнинг ўғилларидан баъзилари унга (Абдуллоҳга) — агар у (шу йили) (ҳаж қилмай) қолганда (яхши бўлар эди, деб) айтди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ أُحْصِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَلَقَ رَأْسَهُ وَجَامَعَ نِسَاءَهُ، وَنَحَرَ هَدْيَهُ، حَتَّى اعْتَمَرَ عَامًا قَابِلاً‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ (umra qilishdan) toʻsildi; bas, u zot boshini oldirdi, zavjalari bilan (yaqinlik) qildi, Hadiyini soʻydi va keyingi yili umra qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ (умра қилишдан) тўсилди; бас, у зот бошини олдирди, завжалари билан (яқинлик) қилди, Ҳадийини сўйди ва кейинги йили умра қилди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ أَلَيْسَ حَسْبُكُمْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، إِنْ حُبِسَ أَحَدُكُمْ عَنِ الْحَجِّ طَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ، حَتَّى يَحُجَّ عَامًا قَابِلاً، فَيُهْدِي أَوْ يَصُومُ، إِنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا‏.‏ وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، نَحْوَهُ‏.‏

Solim (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: (Abdulloh) ibn Umar: «Allohning Rasuli ﷺ ning sunnati sizlarga kifoya qilmaydimi? Agar sizlardan biri haj qilishdan toʻsilsa, u Kaʼbani hamda Safo bilan Marvani tavof qilsin, soʻng ehromdan chiqsin — shunda (ehromda) unga harom boʻlgan har bir narsa halol boʻladi; u keyingi yili haj qiladi va Hadiy soʻyadi yoki Hadiyga qurbi yetmasa, roʻza tutadi», — der edi.Солим (Ибн Умардан) ривоят қилади: (Абдуллоҳ) ибн Умар: «Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг суннати сизларга кифоя қилмайдими? Агар сизлардан бири ҳаж қилишдан тўсилса, у Каъбани ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилсин, сўнг эҳромдан чиқсин — шунда (эҳромда) унга ҳаром бўлган ҳар бир нарса ҳалол бўлади; у кейинги йили ҳаж қилади ва Ҳадий сўяди ёки Ҳадийга қурби етмаса, рўза тутади», — дер эди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَحَرَ قَبْلَ أَنْ يَحْلِقَ، وَأَمَرَ أَصْحَابَهُ بِذَلِكَ‏.‏

Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — boshini oldirishdan oldin — (Hadiyini) soʻydi, soʻng sahobalarini ham shunday qilishga buyurdi.Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — бошини олдиришдан олдин — (Ҳадийини) сўйди, сўнг саҳобаларини ҳам шундай қилишга буюрди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَدْرٍ، شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيِّ، قَالَ وَحَدَّثَ نَافِعٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، وَسَالِمًا، كَلَّمَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُعْتَمِرِينَ، فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ دُونَ الْبَيْتِ، فَنَحَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بُدْنَهُ، وَحَلَقَ رَأْسَهُ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Abdulloh (ibn Abdulloh) va Solim Abdulloh ibn Umarga: «(Sen shu yili haj qilma)», — dedi. Abdulloh ibn Umar: «Biz Paygʻambar ﷺ bilan (umra qilish uchun Makkaga) yoʻlga chiqdik va Quraysh kofirlari bizni Kaʼbaga yetishdan toʻsdi. Allohning Rasuli ﷺ oʻz Budnini (qurbonlik tuyalarini) soʻydi va boshini oldirdi», — deb javob berdi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Абдуллоҳ (ибн Абдуллоҳ) ва Солим Абдуллоҳ ибн Умарга: «(Сен шу йили ҳаж қилма)», — деди. Абдуллоҳ ибн Умар: «Биз Пайғамбар ﷺ билан (умра қилиш учун Маккага) йўлга чиқдик ва Қурайш кофирлари бизни Каъбага етишдан тўсди. Аллоҳнинг Расули ﷺ ўз Буднини (қурбонлик туяларини) сўйди ва бошини олдирди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ حِينَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ مُعْتَمِرًا فِي الْفِتْنَةِ إِنْ صُدِدْتُ عَنِ الْبَيْتِ صَنَعْنَا كَمَا صَنَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، مِنْ أَجْلِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ، ثُمَّ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ نَظَرَ فِي أَمْرِهِ فَقَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ الْحَجَّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ طَافَ لَهُمَا طَوَافًا وَاحِدًا، وَرَأَى أَنَّ ذَلِكَ مُجْزِيًا عَنْهُ، وَأَهْدَى‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Abdulloh ibn Umar fitna(lar) davrida umra qilish niyatida Makkaga yoʻlga chiqqanda: «Agar men Kaʼbaga yetishdan toʻsilsam, biz Allohning Rasuli ﷺ bilan birga boʻlganimizda qilganidek qilar edim», — dedi. Bas, u umra uchun ehrom bogʻladi — chunki Paygʻambar ﷺ Hudaybiya yilida umra uchun ehrom bogʻlagan edilar. Soʻng Abdulloh ibn Umar bu haqda oʻylab: «Haj va umraning shartlari bir xil», — dedi. Soʻng u sahobalari (hamrohlari) tomonga burilib: «Haj va umraning shartlari bir xil. Men sizlarni guvoh qilamanki, men umra bilan birga hajni ham oʻzimga vojib qildim», — dedi. Soʻng u ikkovi (haj va umra) uchun bir tavof (Safo bilan Marva orasida) qildi va uni oʻziga kifoya deb hisobladi hamda Hadiy soʻydi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Абдуллоҳ ибн Умар фитна(лар) даврида умра қилиш ниятида Маккага йўлга чиққанда: «Агар мен Каъбага етишдан тўсилсам, биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бўлганимизда қилганидек қилар эдим», — деди. Бас, у умра учун эҳром боғлади — чунки Пайғамбар ﷺ Ҳудайбия йилида умра учун эҳром боғлаган эдилар. Сўнг Абдуллоҳ ибн Умар бу ҳақда ўйлаб: «Ҳаж ва умранинг шартлари бир хил», — деди. Сўнг у саҳобалари (ҳамроҳлари) томонга бурилиб: «Ҳаж ва умранинг шартлари бир хил. Мен сизларни гувоҳ қиламанки, мен умра билан бирга ҳажни ҳам ўзимга вожиб қилдим», — деди. Сўнг у иккови (ҳаж ва умра) учун бир тавоф (Сафо билан Марва орасида) қилди ва уни ўзига кифоя деб ҳисоблади ҳамда Ҳадий сўйди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لَعَلَّكَ آذَاكَ هَوَامُّكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْلِقْ رَأْسَكَ وَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، أَوِ انْسُكْ بِشَاةٍ ‏"‏‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Kaʼb ibn Ujradan) rivoyat qiladi: Kaʼb ibn Ujra aytdiki, Allohning Rasuli ﷺ unga (Kaʼbga): «Bitlaring seni qiynab qoʻydimi?» — dedilar. Kaʼb: «Ha, yo Rasululloh», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Boshingni oldir, soʻng yo uch kun roʻza tut, yo olti kambagʻalni taomlantir, yo bir qoʻyni qurbonlik (qilib soʻy)», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Каъб ибн Ужрадан) ривоят қилади: Каъб ибн Ужра айтдики, Аллоҳнинг Расули ﷺ унга (Каъбга): «Битларинг сени қийнаб қўйдими?» — дедилар. Каъб: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бошингни олдир, сўнг ё уч кун рўза тут, ё олти камбағални таомлантир, ё бир қўйни қурбонлик (қилиб сўй)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سَيْفٌ، قَالَ حَدَّثَنِي مُجَاهِدٌ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، أَنَّ كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ، حَدَّثَهُ قَالَ وَقَفَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحُدَيْبِيَةِ، وَرَأْسِي يَتَهَافَتُ قَمْلاً فَقَالَ ‏"‏ يُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاحْلِقْ رَأْسَكَ ـ أَوْ قَالَ ـ احْلِقْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فِيَّ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏[quran sura="2" aya_start="196" aya_end="196"]{‏فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ‏}‏ إِلَى آخِرِهَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ تَصَدَّقْ بِفَرَقٍ بَيْنَ سِتَّةٍ، أَوِ انْسُكْ بِمَا تَيَسَّرَ ‏"‏‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Hudaybiyada mening yonimda turdilar va bitlar boshimdan koʻplab toʻkilib turar edi. U zot mendan: «Bitlaring seni qiynab qoʻydimi?» — deb soʻradilar. Men ‹ha› (deb javob berdim). U zot meni boshimni oldirishga buyurdilar. Kaʼb qoʻshdi: «Mana bu oyat men haqimda nozil boʻldi: ‹Sizlardan kim kasal boʻlsa yoki boshida ozor boʻlsa...› (Baqara, 196)». Soʻng Paygʻambar ﷺ meni — yo uch kun roʻza tutishga, yo bir faraq (uch soʼ) (xurmo) bilan olti kambagʻalni taomlantirishga, yo bir qoʻy (va h.k.) soʻyishga — qaysisi topilsa, oʻshanga buyurdilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Ҳудайбияда менинг ёнимда турдилар ва битлар бошимдан кўплаб тўкилиб турар эди. У зот мендан: «Битларинг сени қийнаб қўйдими?» — деб сўрадилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим). У зот мени бошимни олдиришга буюрдилар. Каъб қўшди: «Мана бу оят мен ҳақимда нозил бўлди: ‹Сизлардан ким касал бўлса ёки бошида озор бўлса...› (Бақара, 196)». Сўнг Пайғамбар ﷺ мени — ё уч кун рўза тутишга, ё бир фарақ (уч сў) (хурмо) билан олти камбағални таомлантиришга, ё бир қўй (ва ҳ.к.) сўйишга — қайсиси топилса, ўшанга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبِهَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْفِدْيَةِ، فَقَالَ نَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً، وَهْىَ لَكُمْ عَامَّةً، حُمِلْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ أُرَى الْوَجَعَ بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى أَوْ مَا كُنْتُ أُرَى الْجَهْدَ بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى، تَجِدُ شَاةً ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لاَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ فَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفَ صَاعٍ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Maʼqil (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Kaʼb ibn Ujra bilan oʻtirdim va undan fidya haqida soʻradim. U: «Bu oyat aynan mening holatim haqida nozil boʻldi, lekin u — umuman — sizlar uchun ham (amal qiladi). Meni Allohning Rasuli ﷺ oldiga (koʻtarib) olib borildi va bitlar yuzimga koʻplab toʻkilib turar edi. Paygʻambar ﷺ: ‹Men sening ozoring (kasalliging) — men koʻrib turgandek — bu darajaga yetgan deb hech oʻylamagan edim. Bir qoʻyga qurbing yetadimi?› — dedilar. Men: ‹Yoʻq›, — dedim. U zot: ‹(Unday boʻlsa,) uch kun roʻza tut, yoki olti kambagʻalni — har biriga yarim soʼdan taom (berib) — taomlantir›, — dedilar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Маъқил (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Каъб ибн Ужра билан ўтирдим ва ундан фидя ҳақида сўрадим. У: «Бу оят айнан менинг ҳолатим ҳақида нозил бўлди, лекин у — умуман — сизлар учун ҳам (амал қилади). Мени Аллоҳнинг Расули ﷺ олдига (кўтариб) олиб борилди ва битлар юзимга кўплаб тўкилиб турар эди. Пайғамбар ﷺ: ‹Мен сенинг озоринг (касаллигинг) — мен кўриб тургандек — бу даражага етган деб ҳеч ўйламаган эдим. Бир қўйга қурбинг етадими?› — дедилар. Мен: ‹Йўқ›, — дедим. У зот: ‹(Ундай бўлса,) уч кун рўза тут, ёки олти камбағални — ҳар бирига ярим сўдан таом (бериб) — таомлантир›, — дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَآهُ وَأَنَّهُ يَسْقُطُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يَحْلِقَ وَهُوَ بِالْحُدَيْبِيَةِ، وَلَمْ يَتَبَيَّنْ لَهُمْ أَنَّهُمْ يَحِلُّونَ بِهَا، وَهُمْ عَلَى طَمَعٍ أَنْ يَدْخُلُوا مَكَّةَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الْفِدْيَةَ، فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُطْعِمَ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةٍ، أَوْ يُهْدِيَ شَاةً، أَوْ يَصُومَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Kaʼb ibn Ujradan) rivoyat qiladi: (Kaʼb ibn Ujraning soʻzini rivoyat qilib) Allohning Rasuli ﷺ uni (Kaʼbni) — bitlar yuziga toʻkilib turgan holda — koʻrdi. U zot (undan): «Bitlaring seni qiynab qoʻydimi?» — deb soʻradilar. U ‹ha› (deb javob berdi). Bas, u zot uni — Hudaybiyada ekanlarida — boshini oldirishga buyurdilar. Oʻsha paytda ularga ehromdan chiqishga hali ruxsat yoʻq edi va ular hali Makkaga kirishdan umidvor edi. Bas, Alloh fidya (oyatlarini) nozil qildi. Allohning Rasuli ﷺ uni — bir faraq taom bilan olti kambagʻalni taomlantirishga, yoki bir qoʻy soʻyishga, yoki uch kun roʻza tutishga — buyurdilar.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Каъб ибн Ужрадан) ривоят қилади: (Каъб ибн Ужранинг сўзини ривоят қилиб) Аллоҳнинг Расули ﷺ уни (Каъбни) — битлар юзига тўкилиб турган ҳолда — кўрди. У зот (ундан): «Битларинг сени қийнаб қўйдими?» — деб сўрадилар. У ‹ҳа› (деб жавоб берди). Бас, у зот уни — Ҳудайбияда эканларида — бошини олдиришга буюрдилар. Ўша пайтда уларга эҳромдан чиқишга ҳали рухсат йўқ эди ва улар ҳали Маккага киришдан умидвор эди. Бас, Аллоҳ фидя (оятларини) нозил қилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ уни — бир фарақ таом билан олти камбағални таомлантиришга, ёки бир қўй сўйишга, ёки уч кун рўза тутишга — буюрдилар.

وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَآهُ، وَقَمْلُهُ يَسْقُطُ عَلَى وَجْهِهِ‏.‏ مِثْلَهُ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ uni (Kaʼbni) — bitlar yuziga toʻkilib turgan holda — koʻrdi.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ уни (Каъбни) — битлар юзига тўкилиб турган ҳолда — кўрди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَجَّ هَذَا الْبَيْتَ، فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ، رَجَعَ كَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bu Uyni (Kaʼbani) haj qilsa va (bu davomida) zavjasi bilan (yaqinlik) qilmasa hamda (hajda) gunoh qilmasa, u — goʻyo onasi endigina tugʻgan chaqaloqdek (barcha gunohlardan pok holda) — qaytadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бу Уйни (Каъбани) ҳаж қилса ва (бу давомида) завжаси билан (яқинлик) қилмаса ҳамда (ҳажда) гуноҳ қилмаса, у — гўё онаси эндигина туғган чақалоқдек (барча гуноҳлардан пок ҳолда) — қайтади», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَجَّ هَذَا الْبَيْتَ، فَلَمْ يَرْفُثْ، وَلَمْ يَفْسُقْ، رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim bu Kaʼbani haj qilsa va (bu davomida) zavjasi bilan (yaqinlik) qilmasa hamda (hajda) gunoh qilmasa, u — goʻyo onasi endigina tugʻgan chaqaloqdek (barcha gunohlardan pok holda) — qaytadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким бу Каъбани ҳаж қилса ва (бу давомида) завжаси билан (яқинлик) қилмаса ҳамда (ҳажда) гуноҳ қилмаса, у — гўё онаси эндигина туғган чақалоқдек (барча гуноҳлардан пок ҳолда) — қайтади», — дедилар.